II OSK 1749/21

II OSK 1749/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Magdalena Dobek-Rak
Robert Sawuła /sprawozdawca/
Zdzisław Kostka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Wr 483/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2021-04-13
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 483/20 w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 5 sierpnia 2020 r. nr 710/2020 w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości występujących w stanie technicznym obiektu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 13 kwietnia 2021 r., II SA/Wr 483/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) we Wrocławiu oddalił skargę M.B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (DWINB) z 5 sierpnia 2020 r., nr 710/2020, w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości występujących w stanie technicznym obiektu. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
2.1. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, DWINB w/w decyzją, po rozpatrzeniu odwołania M.B., utrzymał w mocy decyzję z 8 maja 2020 r., nr 973/2020, Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (PINB) nakazującą odwołującemu się, K.H. oraz H.H. (współwłaścicielom) wykonanie określonych w rozstrzygnięciu robót budowlanych celem doprowadzania do odpowiedniego stanu technicznego budynku przy ul. [...] we W. W wyroku II SA/Wr 483/20 przywołano motywy decyzji organu II instancji. Wskazano w niej, że postępowanie w sprawie stanu technicznego przedmiotowego budynku prowadzone było od 2015 r. Budynek ten pochodzi z lat 30 XX wieku, jest murowany, z dachem dwuspadowym krytym dachówką, trzykondygnacyjny (w tym piwnica) i dwulokalowy (lokal nr [...] stanowiący własność K.H. i H.H. oraz lokal nr [...] będący własnością M.B.). W toku postępowania przeprowadzane były wielokrotnie kontrole i oględziny budynku wskazujące na jego nienależyty stan techniczny. Pozyskano protokoły z kontroli okresowych stanu technicznego budynku (m. in.: protokół z października 2014 r. autorstwa T.J.; protokół z maja 2015 r. autorstwa A.K.; protokoły z kwietnia 2016 r. autorstwa M.M.). Wydana została również decyzja nakładająca na współwłaścicieli obowiązek przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego budynku (decyzja PINB z 9 lipca 2015 r., utrzymana w mocy decyzją DWINB z 12 października 2015 r.). Do materiału dowodowego przedkładane były opinie i ekspertyzy techniczne budynku (m. in. ekspertyza ze stycznia 2016 r. autorstwa R.D.; opinia z lutego 2016 r. autorstwa M.L.).
W wyniku przeprowadzonych czynności wydawane były kolejne decyzje nakazujące doprowadzenie budynku do należytego stanu, jednak były one uchylane przez WSA we Wrocławiu wyrokami z: 21 czerwca 2017 r., II SA/Wr 841/16; 21 czerwca 2017 r., II SA/Wr 842/16 oraz 3 kwietnia 2019 r., II SA/Wr 28/19. Sąd wojewódzki zwracał wówczas uwagę na konieczność jednoznacznego i precyzyjnego określenia robót budowlanych, które należy wykonać, a także zaznaczył konieczność pozyskania ekspertyzy stanu technicznego budynku spełniającej wymagania określone w decyzji PINB z 9 lipca 2015 r., nr [...]825/2015. W rezultacie postępowanie dowodowe było kontynuowane, zaś materiał dowodowy uzupełniono m. in. o ekspertyzę stanu technicznego budynku z października 2019 r. autorstwa B.P. i J.K. oraz opinię techniczną z grudnia 2019 r. autorstwa B.M. i W.M.
2.2. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że DWINB podzielił stanowisko PINB, iż ekspertyza stanu technicznego z października 2019 r. stanowi rzetelny i wiarygodny dowód aktualnego stanu technicznego budynku (stan ten zmieniał się od 2015 r.). Zebrany materiał dowodowy wskazuje na konieczność dokonania robót budowlanych obejmujących remont w zakresie: pokrycia dachowego (zużyta dachówka ceramiczna powoduje liczne przecieki, wykazuje odspojenia i falowanie na łatach, jedynie wymiana całego pokrycia wyeliminuje jego nieodpowiedni stan techniczny, a nie bieżące uszczelnianie przecieków), elementów więźby dachowej uszkodzonych przez szkodniki (część z elementów jest w stanie wskazującym na konieczność ich wymiany, a nawet w stanie, w którym nie spełniają już swojej funkcji związanej z przenoszeniem ciężaru), zniszczonych korozyjnie belek i deskowania stropu strychowego, trzonów kominowych w części znajdujących się w obrębie strychu oraz wyprowadzonej ponad połać dachową, wykonania tynku zewnętrznej ściany budynku w poziomie piwnic w obrębie przynależnym do lokalu nr [...] i w poziomie I piętra, prawidłowej wentylacji pomieszczenia piwnicy przynależnej do lokalu nr [...] wraz z wymianą odspojonych i zawilgoconych tynków wewnętrznych. Tym samym, zdaniem DWINB, należało orzec na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2019, poz. 1186 ze zm., uPb) nakładając na współwłaścicieli budynku obowiązek przeprowadzenia robót budowlanych w zakresie określonym w decyzji organu I instancji.
3.1. Wyrokując w sprawie II SA/Wr 483/20 kolejno wskazano, że w skardze na decyzję DWINB M.B. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, wstrzymanie ich wykonania, zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi. W jej motywach skarżący stwierdził, że pomiędzy nim a PINB istnieje konflikt, w wyniku czego prowadzone były czynności przez Centralne Biuro Antykorupcyjne oraz właściwą prokuraturę w zakresie przekraczania uprawnień i poświadczania nieprawdy przez pracowników PINB. Istnienie tego konfliktu potwierdzać mają też programy telewizyjne i media internetowe. W ocenie skarżącego powinno to prowadzić do wyłączenia prowadzącego sprawę pracownika PINB w trybie art. 24 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018, poz. 2096 ze zm., K.p.a.). Skarżący zwrócił także uwagę, że budynek nie stanowi konstrukcyjnie samodzielnej całości, bowiem połączony jest z sąsiednim budynkiem nr [...] poprzez przejście między klatkami schodowymi. Ponadto cały węzeł elektryczności na klatce schodowej budynku nr [...] znajduje się w pomieszczeniu klatki schodowej budynku nr [...]. Zdaniem skarżącego organy powinny też zawiesić postępowanie do czasu zakończenia sprawy wpisania budynku do rejestru zabytków. Błędem – w ocenie skarżącego – było nieuwzględnienie przez organy dowodów z opinii stanu technicznego budynku z grudnia 2019 r. autorstwa B.M. i W.M., ekspertyzy ze stycznia 2016 r. autorstwa R.D. oraz protokołu stanu technicznego budynku z maja 2015 r. autorstwa A.K., które wskazywały na zadawalający stan budynku. Nie było również podstaw do odstąpienia od możliwości zaznajomienia się z materiałem dowodowym sprawy, bowiem nie występuje zagrożenie bezpieczeństwa od strony więźby dachowej, zaś stemplowanie podjęte w celu zabezpieczenia dachu doprowadziło do uszkodzenia lokalu skarżącego. Niezasadnie również przyjęto niewłaściwy stan ściany zachodniej w piwnicy przynależnej do lokalu nr [...], bowiem zawilgocenie piwnicy jest nieznaczne i typowe dla tego typu budynku, co potwierdza opinia mykologa K.M. Skarżący zwrócił uwagę, że nie ma również podstaw do kwestionowania płyt OSB, którymi skarżący wyłożył podłogę strychu. Ich zastosowanie zostało bowiem zaakceptowane w ekspertyzie ze stycznia 2016 r. autorstwa R.D.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.
3.3. Postanowieniem z 26 stycznia 2021 r. sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
3.4. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA we Wrocławiu skargę oddalił.
3.5. W motywach tego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, iż nie budziło jego wątpliwości tego sądu, że organy zastosowały się do wskazań zawartych w poprzednich wyrokach wydanych w sprawie. Za kluczowe uznał, czy zakres robót budowlanych nałożonych przez organy nadzoru budowlanego na skarżącego oraz uczestników postępowania jest usprawiedliwiony w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Innymi słowy, czy dowody zebrane w postępowaniu administracyjnym dają podstawy do nałożenia obowiązku przeprowadzenia robót wymienionych w decyzji I instancji.
3.6. Sąd a quo ocenił, że konieczność wykonania wszystkich wymienionych w decyzji nakazowej PINB robót budowlanych potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Niezbędność robót dotyczących pokrycia dachowego, więźby dachowej oraz stropu potwierdza nie tylko kwestionowana przez skarżącego ekspertyza stanu technicznego budynku z października 2019 r. (autorstwa B.P. i J.K.), ale również inne dowody. W tym kontekście sąd ten zwrócił uwagę na protokół kontroli stanu technicznego z października 2014 r. sporządzony przez T.J., protokoły z kwietnia 2016 r. sporządzone przez M.M., czy opinię z lutego 2016 r. autorstwa M.L. We wszystkich tych dokumentach wskazuje się zgodnie na konieczność przeprowadzenia prac remontowych w obrębie dachu, stropu strychowego, kominów i elewacji. PINB trafnie podkreślił także, że sporządzenie ekspertyzy z października 2019 r. poprzedzone zostało badaniami budynku połączonymi z oględzinami przy udziale pracowników PINB i przy obecności stron, co dodatkowo potwierdza wiarygodność ustaleń i ocen w niej zawartych. Powoływana z kolei przez skarżącego opinia techniczna z grudnia 2019 r. autorstwa B.M. i W.M., mająca wskazywać na brak konieczności przeprowadzenia robót remontowych – jak zauważył sąd pierwszej instancji – nie została przez organy uznana za wiarygodną. Wnioski w niej zawarte nie korelują z większością dowodów zgromadzonych przez organ, jak trafnie zauważył PINB, autorzy tej opinii opierali się na dokumentacji i informacjach przekazanych wyłącznie przez skarżącego. Także badania nieruchomości przez nich przeprowadzone zostały jedynie z udziałem skarżącego. Fakt ten potwierdziła B.M. podczas przesłuchania w PINB w dniu 24 stycznia 2020 r. Rację ma skarżący stwierdzając, że budynek do tej pory się nie zawaliła, nie oznacza to jednak, że wobec takiej okoliczności jego stan techniczny należało uznać za należyty i niewymagający pilnego podjęcia prac remontowych. Sąd wojewódzki uwypuklił, że konieczność remontu dachu (w zakresie pokrycia, wymiany podwalin, impregnacji więźby) oraz stropu strychowego zaznaczono już w protokole kontroli pięcioletniej stanu technicznego z października 2014 r. sporządzonego przez T.J. Wskazano tam na awaryjny stan pokrycia dachowego, podłóg na strychu i zły stan elementów konstrukcyjnych dachu. Zalecono również przemurowanie kominów, remont elewacji (stan zły, miejscowo awaryjny), osuszenie piwnicy z wymianą tynków i zwentylowaniem pomieszczeń piwnicznych.
3.7. Sąd wojewódzki argumentował dalej, że podobne wnioski sformułowane zostały w protokole kontroli rocznej z maja 2015 r. sporządzonym przez A.K., załączonym do materiału dowodowego przez skarżącego. Wskazano w nim na częściowe uszkodzenie dachówek i miejscowe ubytki pokrycia dachowego. W zakresie konstrukcji dachu wskazano na brak niepokojących ugięć i uszkodzeń zaznaczając jednak, że podwaliny pod słupami są spróchniałe. Kominy opisano jako częściowo nieotynkowane z niewielkimi ubytkami zaprawy w cegle. Zalecono też uzupełnienie ubytków tynków zewnętrznych (docelowo remont). W aktach administracyjnych znajduje się również opinia w przedmiocie konieczności remontu klatki schodowej, elewacji zewnętrznej oraz pokrycia dachu, datowana na luty 2016 r., sporządzona przez biegłego sądowego M.L. na potrzeby postępowania cywilnego. Potwierdza ona nieodpowiedni stan techniczny budynku w stopniu stwarzającym zagrożenie stwierdzając konieczność przeprowadzenia generalnego remontu elewacji zewnętrznej oraz dachu. W opinii tej oceniono stopień zużycia pokrycia dachowego i kominów nad poziomem dachu na 80%, zaś podłogi strychowej i podwalin pod słupy więźby na 90%.
3.8. Kolejnym istotnym dowodem obrazującym stan techniczny budynku, zdaniem sądu pierwszej instancji, są protokoły rocznej i pięcioletniej kontroli stanu technicznego budynku datowane na kwiecień 2016 r. i sporządzone przez M.M. Podkreślono w nim zły (częściowo awaryjny) stan pokrycia dachowego zalecając wykonanie nowego pokrycia dachu z wymianą łacenia (remont dachu jako pilny). Wskazano na potrzebę wymiany zniszczonych biologicznie podwalin i częściowo murłat konstrukcji dachowej stwierdzając skorodowanie biologiczne i częściowe zagrzybienie tych elementów. Podobnie w przypadku stropu strychowego wymagającego wymiany uszkodzonych biologicznie belek stropowych i podwalinowych oraz wymiany deskowania wraz z impregnacją. Jako zły określono stan kominów zalecając wymianę uszkodzonych fragmentów trzonów kominowych, wykonanie czapek kominowych i nowe otynkowanie części ponad dachem (przemurowanie trzonów kominowych nad połacią jako pilne). Stan tynku w piwnicy również określono jako zły zalecając usunięcie przyczyn zawilgocenia, osuszenie ścian po skuciu tynków i wykonanie nowych tynków. W protokole stwierdzono też fakt całkowitego skucia tynków zewnętrznych budynku.
3.9. Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że oceniając ekspertyzę techniczną z października 2019 r. autorstwa B.P. i J.K., organy trafnie zaznaczyły, że ekspertyza ta poprzedzona została przeprowadzeniem rzetelnych badań nieruchomości przy udziale stron i przedstawicieli PINB. Przeprowadzono przy tym badania wilgotnościowe oraz badania w kierunku identyfikacji szkodników biologicznych odpowiedzialnych za korozję biologiczną elementów drewnianych dachu i strychu. Ekspertyza zawiera również wskazanie prac przeprowadzonych w budynku w latach 2014-2019 oraz kontrolne obliczenia statyczno-wytrzymałościowe. Ustalenia i wnioski tej ekspertyzy harmonizują z powołanymi wyżej dowodami i znajdują pełne odzwierciedlenie w zakresie robót remontowych nakazanych stronom mocą decyzji kwestionowanej przez skarżącego. Przede wszystkim w ekspertyzie stwierdzono konieczność wymiany pokrycia dachowego budynku wraz z łaceniem i opierzeniem blacharskim z uwagi na ich zaawansowane zużycie, w tym ubytki, poluzowania, nierówności i pęknięcia. Stwierdzono również miejscowe porażenie biologiczne więźby dachowej i stropu strychowego, w szczególności zły stan zachowania podwalin słupów, istnienie elementów więźby z podłużnymi pęknięciami oraz poluzowanie połączeń mieczy ze słupami, zalecając odpowiednie prace celem usunięcia tych mankamentów (w przypadku podwalin konieczna wymiana). W dalszej części przeanalizowano stan stropu strychowego stwierdzając utrudnienia w zakresie postawienia pełnej diagnozy z uwagi na fakt, że znaczna część podłogi strychowej pokryta została płytami OSB. W części odsłoniętej stwierdzono znaczny stopień porażenia biologicznego zarówno desek podłogowych jak i jednej belki stropowej zalecając wymianę skorodowanych i zniszczonych belek stropu i desek podłogowych z uwzględnieniem ich impregnacji. Stwierdzono również zły stan kominów w przestrzeni ponad dachem, zaś w przestrzeni strychowej jako niezadowalający (uszkodzenia i ubytki czap, ubytki cegieł, brak tynku, liczne rysy i pęknięcia) kwalifikując je tym samym do gruntownego remontu w zakresie opisanym w decyzji PINB. Zalecono również usunięcie zawilgocenia ściany frontowej w poziomie piwnicy przynależnej do lokalu nr [...], poprzez usunięcie odspojonego i zawilgoconego tynku, wykonanie nowych wypraw tynkarskich i zapewnienie wentylacji.
3.10. Wobec powyższego sąd wojewódzki doszedł do przekonania, że organy miały wszelkie podstawy do określenia wymaganych prac remontowych celem doprowadzenia budynku do odpowiedniego stanu technicznego w takim zakresie, w jakim wynika to z decyzji nakazowej PINB.
4.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości i orzeczeniu temu zarzucając naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, które miały wpływ na treść wydanego w sprawie wyroku, "a w szczególności" art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 uPb poprzez przyjęcie, że skarżący jest podmiotem zobowiązanym do usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku, podczas gdy nie dokonywał on żadnych zmian budowlanych w nieruchomości, a tylko i wyłącznie Państwo K. i H. H. działający samowolnie bez przewidzianych odpowiednimi przepisami prawa pozwoleń i decyzji, podejmując działania samodzielnie bez uzyskania zgody skarżącego jako współwłaściciela nieruchomości;
2) przepisów postępowania poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, które miały wpływ na treść wydanego w sprawie wyroku, "a w szczególności":
- art. 7 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez zaakceptowanie dopuszczalności naruszenia przez organ w procesie operacyjnego stosowania prawa zasady prawdy obiektywnej poprzez brak przeprowadzenia kompleksowej ekspertyzy technicznej budynku uwzględniającej wszystkie aspekty samowolnie dokonanych prac, a w tym ścian zewnętrznych i wewnętrznych,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325, Ppsa) w zw. z art. 10 w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy ze względu na istotne naruszenie przez organ przepisów postępowania, polegające na braku dopuszczenia skarżącego do końcowego zaznajomienia się z aktami sprawy i wyrażenia końcowego stanowiska wraz z prawem złożenia zastrzeżeń do zebranego materiału dowodowego oraz powołania dowodów uzupełniających, przez co decyzja organu powinna zostać uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia i uzupełnienia.
4.2. Wskazując na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o przeprowadzenie rozprawy, a także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z Ekspertyzy technicznej z 6 listopada 2020 r. sporządzonej przez mgr inż. W.J. na dowód faktu stanu technicznego budynku, rodzaju i zakresu przeprowadzanych prac, chaotyczności prac, bezzasadności merytorycznej decyzji organów oraz nierozpoznania istoty sprawy.
4.3. W związku z tym wnosi się o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz orzeczenie co do istoty sprawy i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji PINB z 8 maja 2020 r. oraz przekazanie sprawy do prowadzenia organowi celem przeprowadzenia pełnej i kompleksowej ekspertyzy technicznej budynku wraz ze wskazaniem sposobu i zakresu naprawy budynku oraz prawidłowe zobowiązanie odpowiedzialnego współwłaściciela do dokonania niezbędnych prac, jak również zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych, a w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
4.4. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, starając się rozwinąć sformułowane podstawy kasacyjne podnosi się, że zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności ekspertyzy w przedmiocie stanu budynku, wykonane zostały w sposób niepełny, nieuwzględniający całości budynku, a w szczególności dotyczących ścian budynku, a w tym zbitego tynku i odsłoniętych ścian zewnętrznych. Sąd a quo ograniczył się bowiem do lakonicznego potwierdzenia tego faktu bez wskazania organowi przedmiotowego braku w postępowaniu dowodowym, decyzje dotyczą bowiem całości budynku, a nie tylko i wyłącznie dachu nieruchomości.
Wskazuje się, że źródłem wydania błędnych decyzji o nieprawidłowym zakresie jest fakt samowolnego zbicia elewacji zewnętrznej przez Państwa H., przy czym odpowiedzialność za powyższe przypisywana jest pośrednio skarżącemu, który nie miał z wykonaniem tych prac żadnych związków, natomiast pisma konserwatora stwierdzają wprost, iż było to wykroczenie. W ocenie skarżącego, organy administracji obu instancji nie ustaliły dokładnego czasu i zakresu robót budowlanych wykonanych w zakresie elewacji, a także nie ustaliły, kto był inicjatorem i wykonawcą tych robót.
4.5. Ustosunkowując się do złożonej skargi kasacyjnej uczestnicy postępowania K.H. i H.H. wnieśli o jej oddalenie w całości.
4.6. W trakcie rozprawy skarżący kasacyjnie wnosił, jak we wniesionym środku odwoławczym wywodząc, że decyzję nakazową oparto na nierzetelnych ekspertyzach, a organ nadzoru budowlanego nie uwzględnia przedstawianych przezeń dowodów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów.
5.2. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów kasacyjnych (art. 193 zd. 2 Ppsa).
5.3. Wniosek skarżącego kasacyjnie o dopuszczenie dowodu w postaci ekspertyzy technicznej z 6 listopada 2020 r. autorstwa mgr inż. W.J. na okoliczność "stanu technicznego przedmiotowego budynku, rodzaju i zakresu przeprowadzonych prac, chaotyczności prac, bezzasadności merytorycznej decyzji Organów oraz nierozpoznania istoty sprawy" nie podlegał uwzględnieniu. W myśl art. 106 § 3 Ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, cyt. przepis – z racji odesłania zawartego w art. 193 Ppsa – ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Rzecz w tym, że przedmiot owej ekspertyzy technicznej odnosi się w zasadniczej części do kwestii ustaleń faktycznych w sprawie administracyjnej. W piśmiennictwie nie budzi wątpliwości, że dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji (por. J. P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 265). Wedle art. 133 § 1 zd. 1 Ppsa, sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc rozpatruje sprawę co do reguły na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W drodze wyjątku, zgodnie z art. 106 § 3 Ppsa, sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, "jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Zakres postępowania dowodowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest dostosowany do funkcji tego postępowania, której celem jest ocena zgodności z prawem procesu zastosowania przez organy administracji publicznej norm prawa do określonego stanu faktycznego. Postępowanie dowodowe i dokonywanie w jego trakcie ustaleń przez sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w powyższym zakresie. W judykaturze trafnie zauważa się, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 Ppsa jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym co do reguły nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy administracyjnej, w tym ustalania jej stanu faktycznego. Tym samym w postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, iż sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2016 r., II OSK 2747/14, LEX nr 2119358). Z art. 106 § 3 Ppsa wynika, że postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów i zmierzające do wyjaśnienia "istotnych wątpliwości". Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów, np. dowodu ze zdjęć, opinii biegłego czy też oględzin, jest niedopuszczalne. Zaoferowany przez skarżącego kasacyjnie dowód powstał – uwzględniając jego datowanie – już po wydaniu zaskarżonej decyzji, w istocie dotyczy dowodu z ekspertyzy mającej mieć charakter opinii biegłego, nadto dotyczy okoliczności związanej ze stanem faktycznym sprawy administracyjnej. Z tych względów Sąd Naczelny nie uwzględnił żądania zawartego w skardze kasacyjnej, jako wykraczającej poza dyspozycję art. 106 § 3 Ppsa.
Z oczywistych względów ponadto przedmiotem rzeczonej ekspertyzy nie może być kwestia oceny merytorycznej decyzji organów.
5.4. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 10 i art. 7 K.p.a. Stawiając ten zarzut skarżący kasacyjnie eksponował, że doszło w istocie do uchybienia przepisowi art. 10 § 1 K.p.a., gdyż uniemożliwiono mu zapoznanie się z aktami sprawy i końcowe zajęcie stanowiska. W ocenie Sądu Naczelnego zarzut ten nie jest skuteczny, z akt sprawy wynika, że na żądanie skarżącego organ odwoławczy udostępnił mu w trybie dostępu do informacji publicznej przy piśmie z 3 lipca 2020 r. opinie dotyczące przedmiotowej nieruchomości sporządzone przez B.P. oraz J.K., zarazem informując o prawie strony wglądu w aktach sprawy, sporządzania z nich kopii, notatek i odpisów. Nie był zatem skarżący na tym etapie sprawy pozbawiony prawa do czynnego działania w sprawie, choć wypadnie zauważyć, że organy obu instancji działały w czasie trwania stanu zagrożenia związanego z pandemią SARSCoV-2. Skarżący miał możliwość czynnego udziału w postępowaniu. Z naruszeniem przepisu art. 10 § 1 K.p.a. skutkującym nakazem uwzględnienia skargi mielibyśmy do czynienia, gdyby skarżącemu uniemożliwiono dokonanie istotnej czynności procesowej w sprawie, na taką okoliczność w skardze kasacyjnej nie wskazuje się.
W konsekwencji nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 7 K.p.a., w toku postępowania prowadzonego przez wiele lat zgromadzono obszerny materiał dowodowy pozwalający na wydania decyzji meriti.
5.5. Nie jest także skuteczny zarzut naruszenia przepisów art. 7 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., skoro materiał dowodowy w sprawie odnosi się do tych aspektów stanu technicznego budynku, do których nawiązuje rozstrzygnięcie decyzji nakazowej. Oczekiwanie przez skarżącego sporządzenia kompleksowej ekspertyzy technicznej budynku, gdy w aktach znajdują się ekspertyzy i opinie sporządzone przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane, które zostały poddane ocenie organów nadzoru budowlanego według reguł określonych w art. 80 K.p.a., nie dowodzi naruszenia tych przepisów K.p.a., które zostały wskazane w pkt 2. lit. b). tiret drugie skargi kasacyjnej.
5.6. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 uPb. Skarżący kasacyjnie naprowadza, że on nie dokonywał "zmian budowlanych" w nieruchomości, a tych mieli dokonać pozostali współwłaściciele. Sąd w tym składzie podziela stanowisko wyrażone w judykaturze i przyjmuje je jako własne, wedle którego w warunkach współwłasności obiektu budowlanego obowiązek utrzymania tego obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym ciąży na wszystkich współwłaścicielach łącznie lub na zarządcy i nie można nim obciążać jednego ze współwłaścicieli nawet wówczas, gdyby tylko on ponosił winę za zaistniały stan rzeczy (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2022 r., II OSK 1161/20, LEX nr 3393083). W przedmiotowej sprawie brak jest takiego wydzielenia poszczególnych elementów budynku do wyłącznego korzystania ze współwłasności nieruchomości, która nakazywałaby kierowanie nakazu podejmowanego na podstawie art. 66 ust. 1 uPb wyłącznie do oznaczonych współwłaścicieli budynku, a wątpliwości co do stanu technicznego budynku dotyczyły tych elementów budynku, które nie zostały wyłączone do wyłącznego korzystania przez niektórych współwłaścicieli.
6. Skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 Ppsa.