II OSK 1734/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA o odrzuceniu skargi na uchwałę dotyczącą studium uwarunkowań przestrzennych, uznając brak interesu prawnego skarżącej.
Skarżąca E.B. wniosła skargę na uchwałę Rady Miasta i Gminy Pilica dotyczącą studium uwarunkowań przestrzennych, zarzucając naruszenie jej interesu prawnego jako właścicielki sąsiedniej nieruchomości. WSA odrzucił skargę, stwierdzając brak bezpośredniego naruszenia interesu prawnego skarżącej, ponieważ uchwała nie dotyczyła jej nieruchomości. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że skarżąca nie wykazała naruszenia swojego interesu prawnego, a potencjalne uciążliwości nie stanowiły podstawy do zaskarżenia studium.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E.B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, które odrzuciło skargę skarżącej na uchwałę Rady Miasta i Gminy Pilica w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca, właścicielka nieruchomości sąsiadującej z terenami, których przeznaczenie zostało zmienione w studium, zarzucała naruszenie jej prawa własności poprzez potencjalne uciążliwości (hałas, zanieczyszczenie). Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę, argumentując, że uchwała nie narusza bezpośrednio interesu prawnego skarżącej, gdyż nie dotyczy jej nieruchomości, a jedynie sąsiednich terenów. Sąd wskazał również, że studium nie jest aktem prawa miejscowego i jego postanowienia nie kształtują sytuacji prawnej skarżącej w sposób bezpośredni, a potencjalne naruszenia mogą być badane na późniejszych etapach (np. pozwolenie na budowę). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził stanowisko WSA. Stwierdził, że skarżąca nie wykazała naruszenia swojego interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Podkreślono, że interes prawny musi być konkretny i wynikać z normy prawa materialnego, a nie z potencjalnych, przyszłych uciążliwości. Sąd zauważył, że skarżąca nie wykazała, aby uchwała w studium bezpośrednio wpływała na jej nieruchomość lub ograniczała jej prawo własności. Wskazano, że ewentualne naruszenia mogą być badane w kontekście miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub postępowań środowiskowych i budowlanych. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając brak legitymacji skarżącej do zaskarżenia uchwały w tej sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, właściciel nie posiada interesu prawnego do zaskarżenia uchwały w sprawie studium, jeśli uchwała ta nie narusza bezpośrednio jego prawa własności lub innych uprawnień, a jedynie potencjalnie może prowadzić do uciążliwości w przyszłości.
Uzasadnienie
Interes prawny w zaskarżeniu uchwały w przedmiocie studium musi być konkretny i wynikać z bezpośredniego naruszenia prawa materialnego. Potencjalne uciążliwości wynikające ze sposobu wykorzystania sąsiednich nieruchomości nie stanowią wystarczającej podstawy do wykazania interesu prawnego, zwłaszcza gdy studium nie jest aktem prawa miejscowego i nie kształtuje bezpośrednio sytuacji prawnej skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
P.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odrzucenia skargi w przypadku braku interesu prawnego lub uprawnienia.
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uprawnia do zaskarżenia uchwały lub zarządzenia organu gminy przez podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zaskarżania decyzji i postanowień, wadliwie przywołany przez skarżącą.
P.p.s.a. art. 147
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zaskarżania uchwał.
P.p.s.a. art. 182 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw art. 65 § 1
Reguluje moc obowiązującą studiów uwarunkowań do czasu wejścia w życie planu ogólnego, nie dłużej niż do 31 grudnia 2025 r.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do informacji o treści i skutkach rozstrzygnięć.
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Treść i granice prawa własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie wykazała bezpośredniego naruszenia swojego interesu prawnego przez uchwałę w przedmiocie studium. Studium uwarunkowań nie jest aktem prawa miejscowego i nie narusza bezpośrednio interesu prawnego właściciela nieruchomości sąsiednich. Potencjalne uciążliwości wynikające ze sposobu wykorzystania sąsiednich nieruchomości nie stanowią podstawy do zaskarżenia studium.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1, art. 78 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. przez uznanie braku interesu prawnego. Zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. przez wadliwe zastosowanie i orzekanie w oparciu o stan przyszły. Zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. przez błędne zastosowanie i uznanie braku interesu prawnego.
Godne uwagi sformułowania
Interes prawny w zaskarżeniu studium nie może być rozważany w oderwaniu od przedmiotu rozstrzygnięcia. Interesu prawnego w zaskarżeniu studium nie można utożsamiać z interesem w zaskarżeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie interesu prawnego musi być bezpośrednie i związane z naruszeniem normy prawnej. Odrzucenie skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. następuje nie tyle z uwagi na kwestie formalne, ile z uwagi na brak naruszenia interesu prawnego skarżącego.
Skład orzekający
Roman Ciąglewicz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów posiadania interesu prawnego do zaskarżania uchwał w przedmiocie studiów uwarunkowań przestrzennych, zwłaszcza w kontekście potencjalnych uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku bezpośredniego wpływu uchwały na nieruchomość skarżącej. Interpretacja interesu prawnego może być szersza w przypadku bezpośredniego oddziaływania lub gdy studium w sposób jednoznaczny ogranicza prawa właściciela.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia legitymacji procesowej w sprawach planowania przestrzennego, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną. Brak bezpośredniego naruszenia interesu prawnego jest kluczowym elementem rozstrzygnięcia.
“Czy sąsiad może zablokować plan zagospodarowania? NSA wyjaśnia, kiedy masz interes prawny.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1734/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-09-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-07-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Roman Ciąglewicz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Gl 1658/24 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2025-04-02 Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 58 § 1 pkt 5a, art. 145 § 1 pkt 1 lit.a, art. 184, art. 182 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/GI 1658/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi E.B. na uchwałę Rady Miasta i Gminy Pilica z dnia 21 czerwca 2024 r. nr V/27/2024 w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Uzasadnienie Uzasadnienie. Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1658/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A.B., dalej także: "skarżąca", na uchwałę Rady Miasta i Gminy Pilica z dnia 21 czerwca 2024 r. nr V/27/2024 w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Pilica, dalej także: "Studium". Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia 22 listopada 2024 r. A.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na uchwałę Rady Miasta i Gminy Pilica z dnia 21 czerwca 2024 r. nr V/27/2024 w przedmiocie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Pilica, w części dotyczącej zmiany przeznaczenia nieruchomości oznaczonych numerami [...], położonych w [...], gmina [...]. Zarzuciła naruszenie art. 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez określenie obecnego przeznaczenia wyżej wymienionych nieruchomości w sposób niezgodny z aktualnie obowiązującym prawem (prawem miejscowym). Podniosła, że jest właścicielem działki znajdującej się w sąsiedztwie działek, których przeznaczenie zostało zmienione postanowieniami Studium. Zmiana przeznaczenia nieruchomości nr [...] w części z terenów zabudowy zagrodowej z dopuszczeniem jednorodzinnej i drobnych usług (RMN) oraz w części z terenów upraw polowych (oznaczenie R) na tereny przeznaczone pod obsługę produkcji rolnej, leśnej i rybackiej (oznaczenie RU) wprowadzi i utrwali nowe uciążliwości dla działek sąsiednich, w tym dla działki nr [...], której skarżąca jest współwłaścicielką. Zaprezentowała stanowisko, że zmiana sposobu wykorzystania wskazanych w skardze działek spowoduje negatywne konsekwencje dla możliwości korzystania z nieruchomości znajdującej się w sąsiedztwie. Zmiana ta spowoduje występowanie zwiększonych uciążliwości związanych z hałasem jak również i innymi immisjami. Podkreśliła, że postanowienia tej uchwały są sprzeczne z obowiązującymi w tym zakresie regulacjami na poziomie powiatu i województwa samorządowego. W końcowej części uzasadnienia wniesionej skargi przywołano uwagi składane w ramach stosownej procedury i podkreślono, że nie zostały one przez uprawniony organ uwzględnione i nie wprowadzono do kwestionowanej uchwały stosownych korekt. Jako załącznik do wniesionej skargi dołączono uwagi skierowane do Rady Miasta i Gminy Pilica w ramach procedury związanej z przyjęciem kwestionowanej uchwały. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy Pilica wniósł o jej nieuwzględnienie i o oddalenie, jak również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Podkreślił, że skarżąca nie legitymuje się interesem prawnym do wniesienia skargi. Odnosząc się do sfery merytorycznej wniesionej skargi podkreślił, że przyjęte Studium nie jest aktem prawa miejscowego, a jego sporządzenie odbyło się w zgodzie z przepisami prawa w tym zakresie obowiązującego. Podkreślił, że uzgodnienia z organami przeprowadzone zostały po wychwyceniu usterki występującej w pierwotnej jego wersji. W końcowej części odpowiedzi podkreślił, że wyznaczenie terenów RU jest zgodne z polityką przestrzenną prowadzoną przez Gminę. Zaakcentował, że Studium jako dokument strategiczny, uwzględnia interesy całej społeczności gminy, w tym konieczność wspierania lokalnego rozwoju gospodarczego przy jednoczesnym zachowaniu zasad ochrony środowiska. Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A.B.. Sąd stwierdził, że działki wymienione w skardze nie są własnością skarżącej, lecz znajdują się w pobliżu jej nieruchomości. Oznacza to, że sygnalizowana przez nią zmiana sposobu wykorzystania wskazanych działek w kwestionowanej uchwale nie odnosi się do nieruchomości będących jej własnością. Tym samym, uchwała przyjmująca Studium, we wskazanym przez nią zakresie, nie odnosi się do jej nieruchomości, a zatem nie narusza jej interesu prawnego. Naruszenie interesu prawnego musi być bezpośrednie i związane z naruszeniem normy prawnej. W rozpoznawanej sprawie nie ma bezpośredniego naruszenia interesu prawnego skarżącej. Można mówić jedynie o potencjalnym naruszeniu takiego interesu, wynikającego ze sposobu wykorzystania spornych nieruchomości. Dodatkowo Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w przypadku rozpoznawanej sprawy przyjęta została uchwała, która jest aktem wewnętrznym i jest skierowana do organów gminy. Postanowienia tej uchwały nie mogą stanowić podstawy prawnej podejmowanych rozstrzygnięć przez organy administracji, a tym samym nie mogą stanowić podstawy wywodzenia posiadania interesu prawnego. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688), studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin zachowują moc do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2025 r. Regulacja taka skutkuje tym, że postanowienia kwestionowanej uchwały nie będą kształtowały sytuacji prawnej skarżącej. W tym zakresie sytuacja prawna skarżącej będzie wyznaczana działalnością organów odpowiedzialnych za stosowanie przepisów zezwalających na gospodarcze wykorzystywanie wskazanych nieruchomości. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła skarżąca, zaskarżając je w całości. Zarzuciła naruszenie: 1.prawa materialnego, a to: a) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1, art. 78 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez uznanie, że Sądy mogą arbitralnie przyznawać status strony, posiłkując się ścisłym formalizmem, bez weryfikacji stanu faktycznego sprawy oraz oceny opartej na zbadaniu, jakie uchwała wywiera skutki dla konkretnej strony, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465), dalej także: "u.s.g.", przez uznanie, że nie ma interesu prawnego skarżąca, której dobra prawne w postaci ochrony prawa własności przed immisjami, hałasem, zanieczyszczeniem środowiska i zmianą przeznaczenia sąsiednich działek zostały naruszone kwestionowaną uchwałą, 2. przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 133 § 1 P.p.s.a przez jego wadliwe zastosowanie i uznanie, że Sąd może orzekać w oparciu o stan przyszły, podczas gdy studium obowiązywało w dacie wydania wyroku i będzie obowiązywać co najmniej do 31 grudnia 2025 r., b) art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały, podczas gdy w rzeczywistości skarżąca jako właścicielka nieruchomości sąsiednich jest czynnie legitymowana do zaskarżenia kwestionowanego aktu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania - w tym kosztów zastępstwa procesowego - według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Najpierw wskazać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania istotnych zagadnień wynikających z zarzutów kasacyjnych. Na wstępie, z uwagi na treść podstaw kasacyjnych, zasadna jest uwaga, że interes prawny w zaskarżeniu określonego aktu władzy publicznej nie może być rozważany w oderwaniu od przedmiotu rozstrzygnięcia. Interesu prawnego w zaskarżeniu studium nie można utożsamiać z interesem w zaskarżeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Konieczne jest spostrzeżenie, że w procesie inwestycyjnym określone uprawnienia właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której proces inwestycyjny jest prowadzony mogą być nadto naruszone w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Nadto, nie jest wykluczona obrona własnego interesu prawnego w postępowaniu środowiskowym. Przechodząc do analizy podstaw kasacyjnych stwierdzić należy, że nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przez uznanie, że nie ma interesu prawnego skarżąca, której dobra prawne w postaci ochrony prawa własności przed immisjami, hałasem, zanieczyszczeniem środowiska i zmianą przeznaczenia sąsiednich działek zostały naruszone kwestionowaną uchwałą. Przed dalszymi rozważaniami zauważyć trzeba, że w zarzutach materialnych skarżąca wadliwie przywołała art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Przepis ten dotyczy decyzji i postanowień. Dyspozycja procesowa odnosząca się do skarg na uchwały zawarta jest w art. 147 P.p.s.a. W myśl art. 101 ust. 1 u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Jednym z warunków merytorycznego badania zgodności określonych postanowień uchwały z prawem jest wykazanie, że postanowienia te mają związek z interesem prawnym skarżącego i ten interes naruszają. Jeśli zatem postępowanie sądowe wykaże, że określone unormowania uchwały lub zarządzenia naruszają interes prawny skarżącego, jest on uprawniony do zaskarżenia tej uchwały lub zarządzenia. W przeciwnym przypadku należy odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. Od razu konieczne jest podkreślenie, że skarżący uprawniony do zaskarżenia uchwały w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy może skutecznie podważać tylko te ustalenia studium, które naruszają jego prawo do wykonywania prawa własności (korzystania z nieruchomości) w sposób dotychczasowy, przy czym pamiętać trzeba, że studium nie jest aktem prawa miejscowego. Co do zasady zaś, akt niemający charakteru prawa miejscowego nie prowadzi do naruszenia interesu prawnego lub uprawnień właścicieli nieruchomości. Nie można jednak wykluczać sytuacji wyjątkowych, w których unormowania studium mogą stanowić źródło naruszenia interesu prawnego, a w konsekwencji nie można wykluczać a priori możliwości skarżenia studium do sądu administracyjnego. W każdym przypadku należy zatem tę kwestię badać indywidualnie (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 715/05; wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1389/09; wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 123/10). Do uwzględnienia skargi może więc prowadzić tylko takie naruszenie uprawnień skarżącego ustaleniami studium, które nie budzi wątpliwości. O ile zatem merytoryczna kontrola uchwały w przedmiocie studium, zaskarżonej w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, dokonywana jest w granicach wyznaczonych prawną ochroną przysługującą skarżącemu mającemu tytuł prawny do oznaczonej nieruchomości objętej studium, o tyle uwzględnienie skargi powinno nastąpić wyłącznie w części wyznaczonej indywidualnym interesem skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2992/14; wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1973/14). Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że okoliczności sprawy nie wskazują na naruszenie interesu prawnego skarżącej. Utrwalony jest pogląd, według którego, prawo do zaskarżania uchwał na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przysługuje tym, którzy wykażą się konkretnym interesem prawnym wynikającym z określonej normy prawa materialnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1747/07; wyrok NSA z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1213/16). Skarżąca nie wykazała naruszenia swojego interesu prawnego w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Sąd ten ustalił, że w odniesieniu do działki nr [...], stanowiącej jej własność uchwała w przedmiocie przyjęcia Studium nie wprowadza żadnych zmian w zakresie ich przeznaczenia. Z uchwały nie wynikają także ograniczenia w zakresie uprawnień właścicielskich skarżącej. Nieruchomość skarżącej zlokalizowana jest poza obszarem objętym postanowieniami uchwały przyjmującej Studium. Uchwała nie wpływa w żaden sposób na możliwość korzystania przez skarżącej z przysługującego jej prawa własności. Sąd trafnie wskazał, że o naruszeniu interesu prawnego, w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, nie świadczy potencjalne jego naruszenie wynikające ze sposobu wykorzystania spornych nieruchomości. Ustaleń tego skarżąca nie podważyła w skardze kasacyjnej. Powołała się na związanie, przy uchwaleniu planu miejscowego, granicami zakreślonymi ustaleniami studium. Wskazała, że możliwe jest powołanie się na ograniczenie korzystania z nieruchomości, które przysługuje właścicielowi z mocy art. 140 K.c., o ile jest skonkretyzowane poprzez wykazanie, że oddziaływanie przeznaczenia przewidzianego w planie dla terenów sąsiednich wpłynie na sposób korzystania z nieruchomości należących do skarżących. W związku z tym konieczne jest odnotowanie, że w Tomie II Studium KIERUNKI ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO 4. KIERUNKI ROZWOJU STRUKTURY FUNKCJONALNO-PRZESTRZENNEJ MIASTA I GMINY PILICA zawarto ustalenia 4.2.1. "Kierunki polityki przestrzennej". Wskazano, że na terenie gminy wyznacza się rodzaje terenów zainwestowanych i dopuszczonych do zainwestowania. W tej części stwierdzono m.in.: "Tereny przeznaczone pod obsługę produkcji rolnej, leśnej i rybackiej (RU) – obejmują tereny działalności gospodarczej związanych z produkcją rolną, leśną i rybacką. Dopuszcza się adaptację i rozbudowę istniejących budynków oraz budowę nowych – zgodnie z przepisami odrębnymi. Dopuszcza się zachowanie siedlisk mieszkalnych". Oddziaływanie na nieruchomość skarżącej stanowiącej działkę nr [...], według uzasadnienia skargi kasacyjnej, ma polegać na znaczącym oddziaływaniu na środowisko, nie tylko w zakresie wytwarzania odpadów, w tym odpadów martwych zwierząt, ale także na znacznym zwiększeniu ruchu pojazdów, pracy maszyn i urządzeń, co rodzi hałas, pyły i inne emisje. Według wniesionej przez skarżącą w trakcie procedury uchwalenie Studium Uwagi, na terenie działki nr [...] prowadzona jest już uciążliwa działalność gospodarcza, która nie jest zgodna z prawem – zarówno prawem budowlanym, jak i obecnie obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego. Zmiana przeznaczenia działki nr [...] godzi w cel, jakim powinno być zachowanie i poprawa środowiska przyrodniczego poprzez poprawę jakości powietrza i poprawę klimatu akustycznego. Zmiana ta spowoduje bowiem zalegalizowanie i zwiększenie intensywności pracy urządzeń, takich, jak podajniki pionowe i poziome, suszarnia i czyszczalnia, które generują hałas oraz zapylenie, uciążliwe dla otoczenia. Z przytoczonych twierdzeń skarżącej, a także z obszernych wywodów zawartych w Uwadze, uzasadnieniu skargi, a także uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie wynikają oddziaływania, na które powołuje się skarżąca, mające być bezpośrednim efektem przywołanego wyżej ustalenia co do kierunku zagospodarowania terenu RU. Ustalenie to wskazuje jedynie ogólny kierunek zagospodarowania terenu (funkcję), który zostanie, co do rodzaju zabudowy i jej gabarytów skonkretyzowany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. To z planu miejscowego opartego na dyspozycjach art. 15 ust. 2 pkt 1, 2, 3, 6, 9, 10 u.p.z.p. będą wynikały ustalenia szczegółowe. Ustalenia planu miejscowego powinny być niesprzeczne ze Studium, ale dopiero skonkretyzowanie norm planistycznych pozwoli na ocenę, czy można mówić o zaistnieniu podnoszonych przez skarżącą zagrożeń. Ponadto, jak wskazano powyżej, na ewentualnym etapie inwestowania na terenie działki nr [...], możliwe będzie badanie projektowanych inwestycji pod kątem zgodności z wymaganiami ochrony środowiska, a także zbadanie oddziaływania zamierzenia budowlanego na obszar sąsiedni. Podkreślić przy tym należy, że według materiałów sprawy, w tym danych nieruchomości [...] opisanych w Uwadze skarżącej z dnia 25 czerwca 2023 r., do projektu Studium, działka skarżącej nr [...], nie sąsiaduje bezpośrednio z terenem RU. To, w jakim stopniu położenie działki będzie miało wpływ na posiadanie przez skarżącą interesu prawnego w razie podjęcia uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zadecydują konkretne ustalenia planu co do przeznaczenia działki [...] w takim planie oraz ustalenia szczegółowe dotyczące zagospodarowania działki. Nie jest wykluczone objęcie działki nr [...] obszarem oddziaływania w ewentualnym postępowaniu środowiskowym, a także w postępowaniu przed organem administracji architektoniczno-budowlanej. Z pewnością jednak w postępowaniu ze skargi na uchwałę w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy położenie nieruchomości skarżącej poza terenem zmiany, nie w bezpośrednim sąsiedztwie terenu objętego zmianą, nie jest okolicznością z której można wywodzić posiadanie interesu prawnego. Konieczne jest także spostrzeżenie, że interesu prawnego skarżąca nie może opierać na zagrożeniach dla społeczności lokalnej. Skarga oparta na art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru skargi powszechnej. Bezpodstawny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1, art. 78 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez uznanie, że Sądy mogą arbitralnie przyznawać status strony, posiłkując się ścisłym formalizmem, bez weryfikacji stanu faktycznego sprawy oraz oceny opartej na zbadaniu, jakie uchwała wywiera skutki dla konkretnej strony. Niezrozumiałe jest powołanie się na naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, skoro skarżąca była uprawniona do wniesienia skargi na uchwałę, w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. To, że z mocy art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. skarga podlegała odrzuceniu, nie oznacza, że skarżąca została pozbawiona prawa do sądu. Podobnie, nie można mówić o naruszeniu art. 78 Konstytucji RP. Zasygnalizować można natomiast, że odrzucenie skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. następuje nie tyle z uwagi na kwestie formalne, ile z uwagi na brak naruszenia interesu prawnego skarżącego. Interes prawny jest kategorią materialnoprawną. Zbadanie posiadania tego interesu przez skarżącego jest działaniem o charakterze merytorycznym. Negatywna weryfikacja dokonana w tej mierze przez sąd administracyjny przybiera formę postanowienia o odrzuceniu skargi, co nie oznacza prawdziwości tezy skarżącej, według której, "Sądy mogą arbitralnie przyznawać status strony, posiłkując się ścisłym formalizmem, bez weryfikacji stanu faktycznego sprawy oraz oceny opartej na zbadaniu, jakie uchwała wywiera skutki dla konkretnej strony". Z poprzedzających rozważań, odnoszących się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 1 u.s.g. wynika, że weryfikacja statusu strony jest poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym. Powyższe rozważania uprawniają do przyjęcia, że nie jest również skuteczny zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. W świetle dokonanych ustaleń, skarżąca nie ma legitymacji strony do zaskarżenia uchwały Rady Miasta i Gminy Pilica z dnia 21 czerwca 2024 r., nr V/27/2024. W konsekwencji obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było odrzucenie skargi. Sąd pierwszej instancji wadliwie argumentował, że o braku interesu prawnego skarżącej świadczy treść art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI