II OSK 1729/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku I. D. o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na podstawie polskiego pochodzenia. Po pierwszej odmowie Wojewody, skarżący złożył ponowny wniosek, tym razem dołączając oryginał aktu urodzenia matki. Organy administracyjne uznały, że sprawa jest tożsama z poprzednią i umorzyły postępowanie na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata), co zostało podtrzymane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że stanowisko to nie jest trafne. Sąd podkreślił, że instytucja res iudicata wymaga tożsamości wszystkich elementów sprawy: podmiotowych, przedmiotowych i faktycznych. W tej sprawie, przedłożenie przez skarżącego oryginału aktu urodzenia matki, który nie był uwzględniony w poprzednim postępowaniu, stanowiło nowy dowód i zmieniało stan faktyczny sprawy. NSA wskazał, że w sprawach dotyczących polskiego pochodzenia, gdzie kluczowe są stare dokumenty, a ich uzyskanie jest żmudne, należy dopuszczać wyjątki od ścisłego stosowania res iudicata, aby zapewnić skuteczną ochronę prawną. Umorzenie postępowania w takiej sytuacji naruszało również zasady postępowania administracyjnego (art. 7 i 77 k.p.a.). W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów niższych instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja instytucji res iudicata w kontekście nowych dowodów w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt stały ze względu na polskie pochodzenie. Granice stosowania art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w sytuacji pojawienia się nowych dokumentów potwierdzających polskie pochodzenie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z polskim pochodzeniem i zezwoleniami na pobyt stały, ale jego zasady dotyczące res iudicata i nowych dowodów mogą mieć zastosowanie w innych postępowaniach administracyjnych, gdzie pojawiają się nowe dowody po wydaniu ostatecznej decyzji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przedłożenie przez stronę w kolejnym wniosku o zezwolenie na pobyt stały oryginału dokumentu (aktu urodzenia matki), którego kopia została złożona w poprzednim postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją odmowną, stanowi podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedłożenie nowego dowodu w postaci oryginału dokumentu, który zmienia stan faktyczny sprawy, nie pozwala na zastosowanie instytucji res iudicata w celu umorzenia postępowania.
Uzasadnienie
Instytucja res iudicata wymaga tożsamości podmiotowej, przedmiotowej i faktycznej sprawy. Przedłożenie przez stronę oryginału dokumentu, który nie był uwzględniony w poprzednim postępowaniu, zmienia stan faktyczny i uniemożliwia zastosowanie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w sposób blokujący merytoryczne rozpoznanie wniosku, zwłaszcza w sprawach dotyczących polskiego pochodzenia, gdzie ochrona konstytucyjna jest istotna.
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały z powodu res iudicata, gdy strona powołuje się na nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku gdy strona przedkłada nowe dowody lub okoliczności faktyczne, które nie były znane organowi w poprzednim postępowaniu, a mają istotne znaczenie dla sprawy, postępowanie zwyczajne nie powinno być umarzane na podstawie res iudicata, lecz powinno być prowadzone merytorycznie lub rozważone powinno być wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Nowe dowody lub okoliczności faktyczne, zwłaszcza w sprawach dotyczących uprawnień konstytucyjnych jak prawo do osiedlenia się na stałe ze względu na polskie pochodzenie, mogą stanowić podstawę do ponownego rozpoznania sprawy, a nie do jej umorzenia na podstawie res iudicata. W takich przypadkach, organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające.
Przepisy (27)
Główne
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania w przypadku, gdy sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną (res iudicata).
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji, gdy sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.
u.o.c. art. 195 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o cudzoziemcach
Podstawa do ubiegania się o zezwolenie na pobyt stały przez osoby o polskim pochodzeniu zamierzające osiedlić się na stałe w RP.
u.rep. art. 5 § ust. 1
Ustawa o repatriacji
Definicja polskiego pochodzenia jako przesłanki do osiedlenia się w RP.
Pomocnicze
u.o.c. art. 195 § ust. 2
Ustawa o cudzoziemcach
u.rep. art. 6 § ust. 1 i 2
Ustawa o repatriacji
Katalog dokumentów mogących potwierdzać polskie pochodzenie.
u.o.c. art. 5 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
u.rep. art. 5 § ust. 1
Ustawa o repatriacji
u.rep. art. 6 § ust. 1 i 2
Ustawa o repatriacji
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia w skardze kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości lub części.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek sądu do rozpoznania skargi.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady orzekania o kosztach postępowania.
Konstytucja RP art. 52 § ust. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do osiedlenia się na terytorium RP dla osób, których pochodzenie polskie zostało stwierdzone.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania w przypadku wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów.
k.p.a. art. 146 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin materialny do uchylenia decyzji ostatecznej.
k.p.a. art. 148 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 16 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości decyzji administracyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedłożenie przez skarżącego oryginału aktu urodzenia matki w ponownym wniosku o zezwolenie na pobyt stały stanowi nowy dowód, który zmienia stan faktyczny sprawy. • Zastosowanie instytucji res iudicata (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) do umorzenia postępowania jest nieuzasadnione, gdy pojawiły się nowe okoliczności faktyczne lub dowody. • W sprawach dotyczących polskiego pochodzenia, gdzie prawo do osiedlenia się jest chronione konstytucyjnie, należy zapewnić skuteczną ochronę prawną, dopuszczając wyjątki od ścisłego stosowania res iudicata. • Brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organy narusza zasady postępowania administracyjnego (art. 7 i 77 k.p.a.).
Odrzucone argumenty
Wniosek skarżącego z dnia 14 marca 2022 r. dotyczył tej samej sprawy, która została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją z dnia 3 lutego 2021 r., co uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. • Nowe dowody lub okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej powinny być rozpatrywane w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), a nie w trybie zwykłym. • Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę, uznając zasadność zastosowania instytucji res iudicata.
Godne uwagi sformułowania
"to stanowisko organów, zaakceptowane przez WSA w Warszawie w zaskarżonym wyroku, nie jest trafne, albowiem w realiach niniejszej sprawy nie można mówić o tożsamości podstawy faktycznej w związku z przedłożeniem przez skarżącego oryginału aktu urodzenia matki." • "Dla przyjęcia, że mamy do czynienia z przesłanką z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (tradycyjnie, w ślad za procesualistyką sądową, określaną jako 'res iudicata'), konieczne jest ustalenie, że zachodzi tożsamość spraw administracyjnych." • "Wymaga podkreślenia, że dla umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. konieczne jest ustalenie tożsamości wszystkich wskazanych wyżej elementów podmiotowych i przedmiotowych sprawy administracyjnej." • "Zasadniczy problem, jaki zaistniał w niniejszej sprawie, dotyczy natomiast tożsamości stanu faktycznego." • "W przypadku odkrycia nowych okoliczności faktycznych lub dowodów nieznanych organowi ewentualnemu sanowaniu wad podstawy faktycznej ostatecznego rozstrzygnięcia służy zasadniczo instytucja wznowienia postępowania." • "Od zasady tej należy jednak dopuścić wyjątki wynikające ze specyfiki danych spraw administracyjnych. […]
Skład orzekający
Leszek Kiermaszek
przewodniczący
Andrzej Wawrzyniak
sędzia
Grzegorz Rząsa
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja instytucji res iudicata w kontekście nowych dowodów w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt stały ze względu na polskie pochodzenie. Granice stosowania art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w sytuacji pojawienia się nowych dokumentów potwierdzających polskie pochodzenie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z polskim pochodzeniem i zezwoleniami na pobyt stały, ale jego zasady dotyczące res iudicata i nowych dowodów mogą mieć zastosowanie w innych postępowaniach administracyjnych, gdzie pojawiają się nowe dowody po wydaniu ostatecznej decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów i jak instytucje proceduralne (jak res iudicata) mogą być stosowane elastycznie, aby zapewnić sprawiedliwość, szczególnie w sprawach dotyczących praw fundamentalnych.
“Czy nowe dowody mogą otworzyć zamknięte drzwi? NSA o res iudicata w sprawach o polskie pochodzenie.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.