II OSK 1718/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-08-05
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanesamowola budowlanalegalizacjanadzór budowlanystan technicznybezpieczeństwopostępowanie administracyjneskarga kasacyjnabudynek gospodarczystolarnia

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie legalizacji budynku stolarni, potwierdzając prawidłowość uproszczonego postępowania legalizacyjnego i ocenę stanu technicznego obiektu.

Skarżący M.S. złożył skargę kasacyjną na wyrok WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję o legalizacji budynku stolarni. Skarżący podnosił zarzuty procesowe i materialnoprawne, kwestionując m.in. ustalenie daty zakończenia budowy oraz ocenę stanu technicznego obiektu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną, potwierdzając, że uproszczone postępowanie legalizacyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, a stan techniczny budynku nie stwarza zagrożenia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję o legalizacji budynku stolarni. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w tym kwestionował ustalenie, że od zakończenia budowy minęło co najmniej 20 lat, a także prawidłowość oceny stanu technicznego budynku przez rzeczoznawcę. NSA uznał zarzuty procesowe za niezasadne, wskazując na dowody (zdjęcia lotnicze, ortofotomapa) potwierdzające istnienie budynku od co najmniej 1997 r., co uprawniało do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Sąd podzielił również stanowisko WSA co do braku podstaw do kwestionowania ekspertyzy technicznej, która stwierdziła, że budynek nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi i pozwala na bezpieczne użytkowanie. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz przepisów o bezpieczeństwie pożarowym również zostały uznane za niezasadne, ponieważ w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym nie bada się zgodności obiektu z przepisami technicznymi i planistycznymi, a jedynie jego stan techniczny pod kątem bezpieczeństwa. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym nie bada się zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ani z przepisami dotyczącymi warunków technicznych, w tym zachowania odległości od granicy z sąsiednią działką.

Uzasadnienie

Ustawodawca przyjął, że skoro obiekt funkcjonował przeszło 20 lat, to nie należy kwestionować jego usytuowania, a jedynie ocenić prawo do dysponowania nieruchomością i zweryfikować stan techniczny. Zakres ekspertyzy technicznej ogranicza się do oceny, czy stan techniczny obiektu nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (27)

Główne

P.b. art. 49i § ust. 1 pkt 1

Prawo budowlane

Określa przesłanki wydania decyzji o legalizacji w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym.

Pomocnicze

P.b. art. 49g § ust. 2 pkt 3

Prawo budowlane

Określa zakres ekspertyzy technicznej w postępowaniu legalizacyjnym.

P.b. art. 49f § ust. 1

Prawo budowlane

Warunek upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy.

P.b. art. 103 § ust. 2

Prawo budowlane

Dotyczy przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. stosowanych do budowy zakończonej przed wejściem w życie nowej ustawy.

P.b. art. 28 § ust. 1

Prawo budowlane

Wymóg uzyskania pozwolenia na budowę (w brzmieniu z 1974 r.).

P.b. art. 37 § ust. 1

Prawo budowlane

Warunki legalizacji obiektu budowlanego (w brzmieniu z 1974 r.).

K.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

Ogólna podstawa wydawania decyzji administracyjnych.

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi przez WSA.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej przez WSA.

P.p.s.a. art. 7

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym.

P.p.s.a. art. 77 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

P.p.s.a. art. 78 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek uwzględnienia dowodów.

P.p.s.a. art. 80

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena wartości dowodowej materiału.

P.g.k. art. 2 § pkt 7

Prawo geodezyjne i kartograficzne

Definicja mapy zasadniczej.

P.g.k. art. 2 § pkt 7b

Prawo geodezyjne i kartograficzne

Definicja geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej.

P.b. art. 49g § ust. 2 pkt 2

Prawo budowlane

Wymóg przedłożenia geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej.

rozporządzenie art. 12 § § 12

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Przepis dotyczący odległości budynku od granicy działki.

rozporządzenie art. 207 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Przepis dotyczący bezpieczeństwa pożarowego.

rozporządzenie art. 271

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Przepis dotyczący warunków technicznych.

rozporządzenie art. 272

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Przepis dotyczący warunków technicznych.

P.b. art. 49h § ust. 2

Prawo budowlane

Postanowienie o usunięciu niekompletności dokumentów legalizacyjnych.

P.b. art. 49f § ust. 3 pkt 1 i 2

Prawo budowlane

Dotyczy warunków legalizacji uproszczonej.

P.b. art. 49i § ust. 1 pkt 1 lit. a-b

Prawo budowlane

Przesłanki wydania decyzji o legalizacji w uproszczonym postępowaniu.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez NSA.

P.p.s.a. art. 183 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki nieważności postępowania sądowego.

P.p.s.a. art. 182 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez błędne ustalenie spełnienia warunku upływu 20 lat od zakończenia budowy oraz akceptację stanowiska organu co do braku podstaw do kwestionowania ekspertyzy. Naruszenie art. 2 pkt 7 Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez błędne uznanie, że sporny budynek nie mógł być odzwierciedlony na mapie nieruchomości. Naruszenie art. 49f ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 49i ust. 1 pkt 1 lit. a-b Prawa budowlanego w związku z § 207 ust. 2 rozporządzenia przez błędną interpretację i brak zastosowania przepisów dotyczących bezpieczeństwa pożarowego.

Godne uwagi sformułowania

w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym nie bada się zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz warunkami technicznymi skoro obiekt funkcjonował przeszło 20 lat, to nie należy kwestionować jego usytuowania, trzeba zaś ocenić jedynie prawo do dysponowania nieruchomością gruntową na cele budowlane oraz zweryfikować stan techniczny samego budynku stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania

Skład orzekający

Leszek Kiermaszek

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Masternak - Kubiak

sędzia

Marta Laskowska - Pietrzak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uproszczonego postępowania legalizacyjnego w Prawie budowlanym, zakres kontroli sądu administracyjnego w sprawach legalizacji samowoli budowlanych, znaczenie ekspertyzy technicznej i dowodów potwierdzających wiek obiektu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu legalizacji uproszczonej, który ma zastosowanie do obiektów starszych niż 20 lat.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanych i ich legalizacji, a orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne i merytoryczne związane z uproszczonym trybem legalizacji.

Legalizacja samowoli budowlanej po latach: kiedy sąd przymyka oko na błędy?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1718/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Leszek Kiermaszek /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak
Marta Laskowska - Pietrzak
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1771/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-27
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie: sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1771/23 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 maja 2023 r. nr 534/2023 w przedmiocie legalizacji budynku oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1771/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. (dalej: "skarżący") na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB") z dnia 5 maja 2023 r., nr 534/2023 w przedmiocie legalizacji budynku, oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Pismem z dnia 27 października 2021 r. skarżący zwrócił się do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Wołominie (dalej: "PINB") z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli budynku gospodarczego, zlokalizowanego w R. przy ul. [...], na działkach nr [...] obręb [...], w zakresie zgodności jego usytuowania z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami techniczno-budowlanymi wskazując, że wykonany obiekt posiada otwory okienne skierowane w stronę działki sąsiedniej w odległości od 0,6 m do 2,6 m oraz dach z okapem kończącym się na granicy działek.
PINB w dniu 1 grudnia 2021 r. przeprowadził czynności kontrolne na tej nieruchomości, podczas których ustalił, że na działce znajduje się murowany niepodpiwniczony parterowy budynek wykorzystywany jako zakład stolarni. Obiekt zlokalizowany został w odległości od 0,6 m do 2,6 m od ogrodzenia nieruchomości. W ścianie od strony granicy znajdują się otwory okienne o wymiarach 0,5 x 0,8 m oraz drewniane drzwi dwuskrzydłowe. Budynek jest w dobrym stanie technicznym i estetycznym. Zgodnie z oświadczeniem właściciela A. P. (dalej: "inwestor") budynek powstał po zaadaptowaniu starej zabudowy z lat 70-tych, a prace związane z jego budową zostały zakończone ok. 1994 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę; nie odnaleziono jednak dokumentacji dotyczącej budynku.
Zawiadomieniem z dnia 5 kwietnia 2022 r. PINB poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji budynku produkcyjnego - stolarni.
W dniu 19 września 2022 r. inwestor wniósł o przeprowadzenie procedury legalizacji uproszczonej budynku stolarni.
PINB postanowieniem z dnia 29 września 2022 r., nr 670/2022 nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 6 miesięcy ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku wraz z pozostałą dokumentacją wymaganą przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351; obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 418) W dniu 10 lutego 2023 r. inwestor przedłożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, inwentaryzację powykonawczą budynku oraz ekspertyzę stanu technicznego budynku produkcyjnego - stolarni.
Następnie PINB decyzją z dnia 14 marca 2023 r., nr 180/2023, działając na zasadzie art. 49i ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000; obecnie Dz. U. 2024 r. poz. 572; dalej: "K.p.a."), orzekł o zalegalizowaniu budynku produkcyjnego - stolarni.
Odwołanie od decyzji PINB wniósł skarżący, a MWINB opisaną na wstępie decyzją z dnia 5 maja 2023 r., nr 534/2023 utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu MWINB przytoczył treść art. 49f i art. 49g Prawa budowlanego i stwierdził, że z ekspertyzy technicznej budynku produkcyjnego - stolarni, opracowanej w dniu 2 lutego 2023 r. przez uprawnionego rzeczoznawcę mgr inż. arch. P. C. oraz z przeprowadzonych oględzin budynku wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne jego użytkowanie zgodnie z dotychczasowym sposobem użytkowania.
MWINB wyjaśnił, że w postępowaniu legalizacyjnym uproszczonym nie bada się zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz warunkami technicznymi; w tym zakresie przejawia się właśnie abolicyjny charakter uproszczonego postępowania, prowadzonego w oparciu o art. 49f-49i Prawa budowlanego. Z treści jego art. 49g wynika, że zakres ekspertyzy technicznej winien rozstrzygać wyłącznie, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie uznając ją za bezzasadną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 27 lutego 2024 r. oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd wskazał na wstępie na regulację prawną zawartą w art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego i zgodził się z organami, że został spełniony w sprawie warunek upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy stolarni. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w znajdujących się w aktach sprawy zdjęciach lotniczych terenu z lat 1989-1997, na których widoczne są przedmiotowe zabudowania istniejące w aktualnym kształcie już przynajmniej w 1997 r. Jednocześnie nie zostało skutecznie podważone oświadczenie właściciela nieruchomości będącego inwestorem, który wyjaśnił, że obiekt ten w obecnych wymiarach został ostatecznie zrealizowany w 1994 r. W ocenie Sądu skoro budowa budynku została zakończona jeszcze w 1994 r., to jego realizacja podlegała regulacjom ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229), stosownie do art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego.
Dalej Sąd stwierdził, że według art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w obowiązującym wówczas brzmieniu, sporny obiekt budowlany wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a decyzja taka nie została wydana. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania administracyjnego. Przytoczył następnie treść art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. określającego warunki legalizacji obiektu budowlanego.
Wskazał jednak, że przesłanki wydania decyzji o legalizacji w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego zostały określone w art. 49i ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Zgodnie z powołanym przepisem organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o legalizacji, w przypadku gdy: a) dokumenty legalizacyjne są kompletne lub ich niekompletność została usunięta zgodnie z postanowieniem, o którym mowa w art. 49h ust. 2, oraz b) z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
W ocenie Sądu przez wiele lat budynek stolarni istniał i był użytkowany, a zatem nie stwarzał problemów mimo niezachowania wymogów technicznych w zakresie wymaganej odległości budynku w stosunku do działek sąsiednich. W takiej sytuacji ustawodawca przyjął, że skoro obiekt funkcjonował przeszło 20 lat, to nie należy kwestionować jego usytuowania, trzeba zaś ocenić jedynie prawo do dysponowania nieruchomością gruntową na cele budowlane oraz zweryfikować stan techniczny samego budynku. Wobec brzmienia art. 49g ust. 2 Prawa budowlanego nie ma więc podstaw do badania zgodności usytuowania obiektu z przepisami dotyczącymi warunków technicznych, w tym zachowania odległości od granicy z sąsiednią działką (§ 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Dz. U. z 2022 r. poz. 1225; dalej "rozporządzenie"), a także stosować § 207 ust. 2 rozporządzenia, w sytuacji, gdy opracowana ekspertyza techniczna nie wskazuje na jakiekolwiek zagrożenie stwarzane przez obiekt. Z tych samym powodów brak jest podstaw do stosowania w stosunku do legalizowanego obiektu wymagań określonych w przepisach § 271 i § 272 rozporządzenia, tym bardziej, gdy z ustaleń organów nie wynika, aby na działce sąsiedniej należącej do skarżącego, w zbliżeniu do granicy działki inwestora znajdowały się jakiekolwiek zabudowania. Ponadto, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym nie bada się zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Sąd powołał wyrok NSA z 14 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2857/21; LEX nr 3565486).
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "P.p.s.a.").
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zaskarżając to orzeczenie w całości.
Skarga kasacyjna zawiera zarzuty procesowe, sformułowane w pierwszej kolejności i zarzuty materialnoprawne.
Pełnomocnik zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na przyjęciu, że:
1) kwestia spełnienia warunku upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy obiektu - stolarni znajduje potwierdzenie w aktach sprawy;
2) ani organy nadzoru budowlanego, ani sąd nie miały podstaw do kwestionowania stanowiska rzeczoznawcy posiadającego odpowiednie uprawnienia architektoniczne i budowlane oraz uznaniu, że postępowanie dowodowe było prowadzone zgodnie z regułami określonymi w tych przepisach, a organy nadzoru budowlanego dokonały ustaleń w sposób prawidłowy, wyjaśniły okoliczności stanu faktycznego sprawy, zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy.
W ramach zarzutów materialnoprawnych pełnomocnik zarzuciła naruszenie art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1752) poprzez uznanie, że sporny budynek stolarni nie mógł być odzwierciedlony na mapie nieruchomości obejmującej działkę nr [...] z tego powodu, że stanowił samowolę budowlaną i tym samym nie mógł być ujawniony na mapie z zasobu geodezyjnego ukazującej jedynie oficjalny i legalny stan ówczesnego zagospodarowania terenu, w sytuacji, gdy zgodnie z tym przepisem mapa zasadnicza to wielkoskalowe opracowanie kartograficzne, zawierające aktualne informacje o przestrzennym rozmieszczeniu obiektów ogólnogeograficznych oraz elementach ewidencji gruntów i budynków, a także sieci uzbrojenia terenu bez wskazania, że obejmuje wyłącznie obiekty wybudowanie zgodnie z prawem.
Ostatni zarzut dotyczył naruszenia art. 49f ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 49i ust. 1 pkt 1 lit. a-b Prawa budowlanego w związku z § 207 ust. 2 rozporządzenia przez błędną interpretację i brak zastosowania przepisów rozporządzenia dotyczących bezpieczeństwa pożarowego w stosunku do istniejącego budynku, który należy uznać za zagrażający życiu ludzi.
W oparciu o wskazane podstawy kasacyjne pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Jednocześnie pełnomocnik wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego kasacyjnie rozwinęła argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych zarzutów.
Inwestor pismem z dnia 12 lipca 2024 r. wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną odnosząc się do niektórych zarzutów w niej zawartych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżony wyrok nie narusza prawa we wskazany w niej sposób.
Przed merytorycznym rozpatrzeniem jej zarzutów odnotować trzeba, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie wymienione w § 2 tego przepisu przesłanki nieważności postępowania sądowego.
Do rozpoznania zarzutów w niej zawartych należy przystąpić odnosząc się najpierw do zarzutów proceduralnych. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony za pomocą tego rodzaju zarzutu, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji podstawy faktycznej pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.
Zarzuty procesowe nie zasługują na uwzględnienie. Pełnomocnik skarżącego wskazując na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 K.p.a. podnosi, że materiał dowodowy nie upoważniał do przyjęcia, iż został spełniony warunek upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy stolarni; nie zgadza się także z Sądem pierwszej instancji akceptującym stanowisko organu, że brak było podstaw do kwestionowania ekspertyzy stanu technicznego budynku produkcyjnego - stolarni, sporządzonej przez rzeczoznawcę P. C.
Przede wszystkim nie można zgodzić się z poglądem pełnomocnika, że w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a zebrany w tym postępowaniu materiał dowodowy był niewystarczający do wydania zaskarżonej decyzji, w szczególności brak było podstaw do prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, ponieważ od zakończenia budowy nie upłynęło co najmniej 20 lat. Dowodem w zakresie ustalenia daty zakończenia budowy jest głównie oświadczenie inwestora o terminie zakończenia robót budowlanych obiektu podlegającego legalizacji, przy czym oświadczenie to, w przypadku gdy inwestor nie dysponuje dokumentami dotyczącymi bezpośrednio prowadzonych robót budowlanych, powinno być poparte innymi dowodami na tę okoliczność, np. zeznaniami świadków, dowodem z umów, aktów notarialnych, map geodezyjnych, fotografii, w tym także zdjęć lotniczych (zob. wyrok NSA z 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 851/24, LEX nr 3861091).
Ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć lotniczych terenu z lat 1989-1997 (zapisanych na płycie CD) wynika, że przedmiotowe zabudowania istnieją w aktualnym kształcie już co najmniej od 1997 r. Powyższą okoliczność potwierdza ortofotomapa terenu z 2001 r., dokumentująca jego rzeczywiste zagospodarowanie istniejące z całą pewnością już w tym czasie, a zatem ponad 20 lat przed wszczęciem uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Orientacyjną datę zakończenia budowy budynku, zbieżną ze wskazaną w oświadczeniu inwestora, wskazał także rzeczoznawca w ekspertyzie technicznej. Dowody te upoważniały Sąd do zaakceptowania ustaleń organu odnośnie daty realizacji obiektu, co - wobec zgłoszonego żądania - stwarzało podstawę do uruchomienia postępowania legalizacyjnego uproszczonego. Okoliczność, że na jednej z map nie został uwidoczniony budynek stolarni, wzniesiony poza porządkiem prawnym obowiązującym w budownictwie, nie może mieć rozstrzygającego znaczenia, do tej kwestii wypadnie jeszcze powrócić. Nie zostało więc skutecznie podważone oświadczenie inwestora, że obiekt w obecnych wymiarach został ostatecznie zrealizowany przed 1994 r. (bez wymaganego w okresie budowy pozwolenia na budowę).
Należy także podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organy administracyjne nie miały uzasadnionych podstaw do kwestionowania ustaleń i wniosków zawartych w ekspertyzie stanu technicznego budynku produkcyjnego - stolarni z 2 lutego 2023 r. Przedłożona ekspertyza techniczna została sporządzona przez P. C. - rzeczoznawcę posiadającego odpowiednie uprawnienia architektoniczne i budowlane, legitymującego się aktualnymi zaświadczeniami o wpisach do właściwych Izb: Inżynierów Budownictwa i Architektów RP w zakresie objętym powyższą specjalnością, w tym do sprawowania kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych. Ekspertyza techniczna, zawierająca między innymi opis stanu istniejącego obiektu łącznie z instalacjami, jednoznacznie stwierdza, że stan techniczny budynku nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, także z punktu widzenia zachowania przepisów z zakresu bezpieczeństwa pożarowego, oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie zgodnie z dotychczasowym i zamierzonym sposobem użytkowania. W ekspertyzie wskazano, z jakich powodów rzeczoznawca sformułował powyższy wniosek, nie zawiera ona przy tym braków, sprzeczności. Skarżący kwestionując w tym zakresie ekspertyzę techniczną nie przedstawił "kontrdowodu", który mógłby podważyć finalny jej wniosek, co uznawane jest za warunek skuteczności zgłoszonych zarzutów kwestionujących treść tego dokumentu. W tym kontekście słusznie wskazał Sąd, że ekspertyza jest fachowym opracowaniem specjalisty w dziedzinie budownictwa.
Za niezasadny należy uznać pierwszy zarzut materialny naruszenia art. 2 pkt 7 Prawa geodezyjnego i kartograficznego zawierającego definicję mapy zasadniczej. Mapa w rozumieniu tego przepisu to wielkoskalowe opracowanie kartograficzne, zawierające informacje o przestrzennym usytuowaniu: punktów osnowy geodezyjnej, działek ewidencyjnych, budynków, konturów użytków gruntowych, konturów klasyfikacyjnych, sieci uzbrojenia terenu, budowli i urządzeń budowlanych oraz innych obiektów topograficznych, a także wybrane informacje opisowe dotyczące tych obiektów. Zatem aby taka mapa mogła prawidłowo spełniać swoją rolę, musi zawierać aktualne informacje przestrzenne. Winna to być mapa zawierające dane przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i zawierać klauzulę urzędową, o której mowa w art. 40 ust. 3g pkt 3 (zob. wyroki NSA z: 18 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1455/10, LEX nr 1151884, 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1088/18, LEX nr 3655282). Jeśli chodzi o obiekty budowlane wzniesione niezgodnie z przepisami prawa budowlanego (samowolnie, bez zgody budowlanej), o ile fakt istnienia takiego obiektu w przestrzeni został objęty danymi przyjętymi do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, to mapa zasadnicza winna odzwierciedlać również istnienie i usytuowanie takiego obiektu w terenie. Rację ma pełnomocnik skarżącego, kiedy twierdzi, że w takiej sytuacji na mapie zasadniczej, wydanej z zasobu geodezyjnego i kartograficznego co do zasady może zostać ujawniony również budynek wzniesiony niezgodnie z prawem, jednak ta okoliczność w niniejszej sprawie pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Stosownie do art. 49g ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego do dokumentów legalizacyjnych należy geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego, zdefiniowana w art. 2 pkt 7b Prawa geodezyjnego i kartograficznego (przepis ten pozostaje poza podstawami kasacyjnymi). Przez geodezyjną inwentaryzację powykonawczą rozumie się z kolei wykonanie pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych mających na celu zebranie aktualnych danych o przestrzennym rozmieszczeniu elementów zagospodarowania terenu objętego zamierzeniem budowlanym i sporządzenie dokumentacji geodezyjnej zawierającej wyniki tych pomiarów, w tym mapę opatrzoną, z uwzględnieniem art. 12c ust. 1 pkt 1, klauzulą urzędową, stanowiącą potwierdzenie przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zbiorów danych lub dokumentów, o których mowa w art. 12a ust. 1, w oparciu o które mapa ta została sporządzona, albo oświadczenie wykonawcy prac geodezyjnych o uzyskaniu pozytywnego wyniku weryfikacji.
Z akt sprawy wynika, że inwestor w toku uproszczonego postępowania legalizacyjnego przedłożył m.in. mapę wraz z inwentaryzacją powykonawczą budynku, sporządzoną przez uprawnionego geodetę D. B., stosownie do art. 49g ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. Dokument ten jest kompletny i spełnia wymogi z art. 49i ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w związku z art. 2 pkt 7b Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 49f ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 49i ust. 1 pkt 1 lit. a-b Prawa budowlanego w związku z § 207 ust. 2 rozporządzenia. Zdaniem pełnomocnika w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, a właściwa interpretacja powyższych przepisów powinna skutkować uznaniem budynku za zagrażający życiu ludzi.
Odnosząc się do powyższego wyjaśnić należy, że celem uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest ustalenie, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Podstawa do legalizacji obiektu zaistnieje w przypadku, gdy inwestor wylegitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, złoży geodezyjną inwentaryzację powykonawczą obiektu budowlanego, a ponadto ekspertyza techniczna wykaże, że w przypadku obiektu budowlanego nie zachodzą wskazane powyżej zagrożenia (tak wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 851/24, LEX nr 3861091).
Przesłanki wydania decyzji o legalizacji w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego zostały określone w art. 49i ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o legalizacji, w przypadku gdy: (a) dokumenty legalizacyjne są kompletne lub ich niekompletność została usunięta zgodnie z postanowieniem, o którym mowa w art. 49h ust. 2, oraz (b) z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że w tej procedurze legalizacyjnej (uproszczonej) organ nie analizuje oddzielnie zgodności obiektu z wymogami technicznymi określonymi w rozporządzeniu, podobnie jak zgodności z przepisami planistycznymi. Prawidłowo zatem uznał, że wobec brzmienia art. 49g ust. 2 Prawa budowlanego brak było podstaw do badania zgodności obiektu z przepisami § 207 ust. 2, a nadto także § 271 i § 272 rozporządzenia. Ekspertyza techniczna, która stwierdza, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego, uwzględnia także kwestie związane z zachowaniem bezpieczeństwa pożarowego. Celem wsparcia przedstawionej argumentacji zasadnie Sąd powołał się na dwa wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych. Pierwszy z nich przeszedł kontrolę instancyjną, a NSA wyrokiem z 12 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 1988/22 oddalił skargę kasacyjną wniesioną od tego orzeczenia, drugi natomiast uprawomocnił się.
Z tych wszystkich powodów zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwione, przeto Naczelny Sąd Administracyjny, wobec braku podstaw branych pod rozwagę z urzędu, skargę kasacyjną oddalił stosownie do art. 184 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., jako że strona którą ją wniosła zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w czternastodniowym terminie nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI