II OSK 1701/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na uchwałę o zmianie planu miejscowego, uznając, że lokalizacja wieży widokowej mieści się w granicach władztwa planistycznego gminy.
Sprawa dotyczyła skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Mrągowie zmieniającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, która dopuszczała lokalizację wieży widokowej o wysokości do 15 m na terenie zieleni naturalnej, sąsiadującym z nieruchomością skarżącego. WSA w Olsztynie stwierdził nieważność części uchwały, uznając naruszenie interesu prawnego skarżącego. NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę i stwierdzając, że gmina nie przekroczyła władztwa planistycznego, a lokalizacja wieży wpisuje się w interes publiczny i funkcję rekreacyjną terenu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rady Miejskiej w Mrągowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który stwierdził nieważność części uchwały zmieniającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Uchwała ta dopuszczała lokalizację wieży widokowej o wysokości do 15 m na terenie oznaczonym symbolem D43aZ, sąsiadującym z nieruchomością skarżącego D. B. WSA uznał, że taka lokalizacja narusza interes prawny skarżącego, dopuszczając nadmierną ingerencję w prawo własności i możliwość obserwacji jego nieruchomości. Rada Miejska w skardze kasacyjnej zarzuciła WSA naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zastosowanie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie kluczowych kwestii. NSA przyznał częściowo rację Radzie, uznając, że WSA wadliwie przeprowadził kontrolę, skupiając się na stanie faktycznym (odległość wieży od budynku) zamiast na przepisach planu. Sąd podkreślił, że plan miejscowy dopuszcza lokalizację wieży, ale nie przesądza o jej konkretnym usytuowaniu, które następuje na etapie decyzji o pozwoleniu na budowę. NSA stwierdził, że gmina posiada władztwo planistyczne do kształtowania polityki przestrzennej i ustalania przeznaczenia terenów, a lokalizacja wieży widokowej na terenie zieleni naturalnej, przy brzegu jeziora, wpisuje się w interes publiczny, funkcje rekreacyjne i turystyczne regionu, a także została prawidłowo wyważona w stosunku do interesu indywidualnego skarżącego. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, gmina nie przekroczyła władztwa planistycznego. Lokalizacja wieży widokowej wpisuje się w interes publiczny, funkcje rekreacyjne i turystyczne terenu, a interes indywidualny został prawidłowo wyważony.
Uzasadnienie
NSA uznał, że plan miejscowy dopuszcza lokalizację wieży widokowej jako elementu terenów rekreacyjnych i turystycznych, co mieści się w kompetencjach gminy. Konkretne usytuowanie wieży następuje na etapie pozwolenia na budowę, a nie w planie miejscowym. Interes publiczny związany z rozwojem turystyki i rekreacji uzasadniał priorytet nad interesem indywidualnym skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (30)
Główne
u.p.z.p. art. 3 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Gmina posiada kompetencje do samodzielnego i zgodnego z jej interesami zapewnienia ładu przestrzennego oraz kształtowania polityki przestrzennej.
u.p.z.p. art. 6 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Gmina posiada kompetencje do samodzielnego i zgodnego z jej interesami zapewnienia ładu przestrzennego oraz kształtowania polityki przestrzennej.
u.p.z.p. art. 197 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dopuszcza lokalizację wieży widokowej o wysokości do 15 m na terenie D43aZ.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżony wyrok.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA oddala skargę.
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Umożliwia skargę na akt prawa miejscowego naruszający interes prawny lub uprawnienie.
Konstytucja RP art. 87 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Plan miejscowy jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania gminy.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 7
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 1 § ust. 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 4 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 6 § ust. 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 14 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 28 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 93 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 101 § ust. 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 171 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dz.U. 2017 poz 1073 art. 3 § ust. 1
Dz.U. 2017 poz 1073 art. 6 § ust. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA wadliwie przeprowadził kontrolę planu, skupiając się na stanie faktycznym zamiast na przepisach planu. Gmina nie przekroczyła władztwa planistycznego, dopuszczając lokalizację wieży widokowej w ramach interesu publicznego. Indywidualna skarga na plan miejscowy jest dopuszczalna, nawet po kontroli organu nadzoru, jeśli dotyczy indywidualnych naruszeń.
Odrzucone argumenty
Uchwała Rady Miejskiej naruszała interes prawny skarżącego poprzez dopuszczenie lokalizacji wieży widokowej w bliskiej odległości od jego nieruchomości. WSA prawidłowo stwierdził nieważność części uchwały z uwagi na naruszenie prawa własności i prawa do prywatności.
Godne uwagi sformułowania
Sąd wojewódzki zamiast kontroli norm planu przeprowadził kontrolę stanu faktycznego będącego skutkiem wydanego zezwolenia na budowę spornej wieży. Przedmiotem kontroli winny być zatem przepisy tego planu, nie zaś stan faktyczny będący skutkiem zastosowania kontrolowanego przepisu planu przez organ architektoniczno-budowlany. Interes indywidualny został prawidłowo wyważony w stosunku do interesu publicznego i nadanie priorytetu temu ostatniemu było uzasadnione.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
członek
Anna Szymańska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności skargi indywidualnej na plan miejscowy po kontroli organu nadzoru; prawidłowe rozumienie władztwa planistycznego gminy i wyważenia interesu publicznego z indywidualnym; kontrola planów miejscowych przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji lokalizacji wieży widokowej na terenie zieleni naturalnej, ale zasady wyważenia interesów i zakresu kontroli są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między interesem publicznym (rozwój turystyki, rekreacji) a prywatnym (prawo własności, prywatność), co jest częstym tematem w planowaniu przestrzennym. Wyjaśnienie zakresu kontroli sądowej nad planami miejscowymi jest istotne dla prawników.
“Czy wieża widokowa może naruszać prawo do prywatności? NSA rozstrzyga spór o plan miejscowy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1701/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-03-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-08-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Szymańska /sprawozdawca/ Arkadiusz Despot - Mładanowicz Małgorzata Miron /przewodniczący/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Zagospodarowanie przestrzenne Planowanie przestrzenne Sygn. powiązane II SA/Ol 183/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-04-21 Skarżony organ Rada Gminy~Inne Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1073 art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Mańkowska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w Mrągowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 183/22 w sprawie ze skargi D. B. na uchwałę Rady Miejskiej w Mrągowie z dnia 28 lutego 2018 r. nr XLI/1/2018 w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu śródmieścia w Mrągowie jako obszaru koncentracji usług ogólnomiejskich 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Wyrokiem z 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 183/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: WSA w Olsztynie, sąd wojewódzki, sąd I instancji) po rozpoznaniu skargi D. B. (dalej: skarżący) na uchwałę Rady Miejskiej w Mrągowie z 28 lutego 2018 r. nr XLI/1/2018 (dalej: uchwała, plan, zmiana planu miejscowego, zmiana planu) w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - stwierdził nieważność § 197 ust. 2 pkt 2 zaskarżonej uchwały w części obejmującej działki nr ew. [...] i [...], położone w obrębie 6 miasta Mrągowa (pkt I.) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt II.). Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Rada Miejska w Mrągowie (dalej: Rada, skarżąca kasacyjnie) podjęła 28 lutego 2018 r. uchwałę w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu Śródmieścia w Mrągowie jako obszaru koncentracji usług ogólnomiejskich. W skardze do WSA w Olsztynie na powyższą uchwałę skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 1 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 1 ust. 3 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1073 ze zm.; dalej: u.p.z.p.) w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 Konstytucji RP oraz art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459 ze zm.; dalej: k.c.), przejawiające się w niewzięciu pod uwagę ważnego interesu prywatnego, przekraczając przy tym znacznie stopień ingerencji jednostek samorządu terytorialnego w przysługujące obywatelowi prawo własności; 2) art. 6 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 u.p.z.p., w zw. z art. 64 Konstytucji RP, poprzez przekroczenie granic przysługującego gminie władztwa planistycznego i nadmierne ograniczenie uprawnień związanych z prawem własności nieruchomości położonych na terenie objętym planem; 3) art. 14 ust. 1 u.p.z.p., przejawiające się w uchwaleniu planu nie w celu zachowania funkcji i ukształtowania przeznaczenia terenu, ale de facto w celu umożliwienia nieskonkretyzowanej lokalizacji zabudowy nieruchomości obiektem wieży widokowej w sposób dowolny przez gminę jako właściciela nieruchomości; 4) art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p., przejawiające się w ustaleniu przeznaczenia terenu D43aZ niezgodnie z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Mrągowa przyjętego uchwałą Rady z 25 kwietnia 2013 r. nr XXXII/2/2013 ze zm. (dalej: Studium); 5) art. 47 Konstytucji RP, poprzez dopuszczenie do zabudowy wieżą widokową realizowaną tuż przy nieruchomości skarżącego i umożliwienie tym samym niekontrolowanej i nieuzasadnionej obserwacji życia prywatnego skarżącego przez nieograniczoną liczbę osób trzecich; 6) art. 23 k.c., polegające na ograniczeniu prawa do prywatności i prawa do ochrony wizerunku, albowiem obserwacja życia prywatnego wywołuje zakłopotanie i dyskomfort, a świadomość ciągłej obserwacji ogranicza swobodę i może wzbudzać zaniepokojenie, w tym prawo do prywatności; 7) art. 140 i art. 144 k.c.; 8) art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez dopuszczenie zaskarżoną uchwałą do zabudowy wieżą widokową zlokalizowaną przy nieruchomości skarżącego, tym samym, umożliwienie niekontrolowanej i nieuzasadnionej obserwacji życia prywatnego skarżącego przez nieograniczoną liczbę osób trzecich. Skarżący wyjaśnił, że jest właścicielem działki nr [...] w obrębie [...] miasta Mrągowa, graniczącej bezpośrednio z działkami miejskimi tj. nr [...] i [...] na terenie planistycznym D43aZ. Skarżący zaznaczył, że korzysta ze swojej nieruchomości zabudowanej budynkiem wielolokalowym – o przeznaczeniu mieszkalnym i niemieszkalnym – o funkcji oświatowo-wychowawczej, w którym funkcjonuje przedszkole niepubliczne. Zdaniem skarżącego umożliwienie budowy na terenie o symbolu D43aZ wieży widokowej do wysokości 15m, w odległości około 6m od granicy działki skarżącego, spowodowało, że będzie on musiał znosić znacznie większe, niż dotychczas, immisje, które zakłócą dotychczasowe wykorzystywanie jego nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie. WSA w Olsztynie, we wskazanym na wstępie wyroku z 21 kwietnia 2022 r. stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W szczególności podkreślono, że na terenach oznaczonych w planie symbolem D43aZ na działkach nr [...] i [...], sąsiadujących z działką skarżącego nr [...] - dopuszczono lokalizację wieży widokowej o wysokości do 15 m. Wskazano, że jej usytuowanie pozwala na obserwację z bliskiej odległości nieruchomości skarżącego, także pomieszczeń w budynku. Zdaniem sądu wojewódzkiego z załączonych zdjęć wynika, że wieża znajduje się w bliskim sąsiedztwie nieruchomości skarżącego. Przedmiotowa wieża – o wysokości do 15 m, jest dużo wyższa od pozostałych budynków, które mogą zostać usytuowane na terenie D43aZ (do 8 m maksymalnie i 1 kondygnacja nadziemna). W ocenie sądu I instancji, jeśli ustalono, że wysokość budynków nie może przekraczać 8 m, zgoda na usytuowanie obiektu o wysokości 15 m na tym terenie nie znajduje żadnego uzasadnienia. Władztwo planistyczne gminy nie uzasadnia dopuszczenia na terenie D43aZ (działki nr [...] i [...]), lokalizacji wieży widokowej do 15 m wysokości. Wskazano, że z przepisów planu nie wynika z jakiego względu organ przyjął, iż wieża widokowa, może mieć wysokość blisko dwukrotnie wyższą od innych zabudowań, ani też nie wyjaśniono możliwości jej usytuowania przy granicy działek o innym przeznaczeniu, tym bardziej, że obszar D43aZ przeznaczony na tereny zieleni naturalnej jest rozległy. Następnie wskazano, że sprawa zakończona wyrokiem z 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 321/18, nie dotyczyła kwestii podniesionych w przedmiotowej skardze. Na zakończenie WSA w Olsztynie nie podzielił zarzutów skarżącego, dotyczących niezgodności planu ze Studium. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Rada zaskarżając go w całości i zarzucając: - na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 1 ust. 3 u.p.z.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące "uchyleniem" przez WSA w Olsztynie części zaskarżonej uchwały, podczas gdy Rada ustalając przeznaczenie spornego terenu, określając potencjalny sposób jego zagospodarowania i korzystania z niego, ważyła interes publiczny i interesy prywatne, w tym zgłaszane w postaci wniosków i uwag; 2) art. 3 ust. 1 u.p.z.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż Rada zaskarżoną uchwałą wykroczyła poza swoje władztwo planistyczne; 3) art. 4 ust. 1 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że rozpatrywana uchwała w istotny sposób narusza przepisy prawa; 4) art. 6 ust. 1 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że rozpatrywana uchwała narusza interes prawny skarżącego; 5) art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące ograniczeniem w zagospodarowaniu nieruchomości nr [...] i [...], dając prymat interesowi prawnemu skarżącego; 6) art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że podejmując zaskarżoną uchwałę Rada przekroczyła władztwo planistyczne, co doprowadziło do przyjęcia, że został naruszony interes prawny skarżącego; 7) art. 140 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że na skutek uchwalenia planu ograniczone zostało władztwo skarżącego nad jego nieruchomością; - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak sporządzenia uzasadnienia wyroku zawierającego pełne wyjaśnienie stanowiska sądu I instancji i podstawy prawnej przyjętego rozstrzygnięcia, co w konsekwencji uniemożliwia dokonanie kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku, a w szczególności: a) niewyjaśnienia, na jakiej podstawie sąd I instancji uznał, że odległość wieży widokowej od budynku przedszkola posadowionego na nieruchomości skarżącego (25,40 m) narusza władztwo skarżącego nad jego nieruchomością; b) niewyjaśnienia, na jakiej podstawie sąd I instancji uznał, że na skutek budowy wieży widokowej immisje dotyczące nieruchomości skarżącego będą większe niż dotychczas oraz, że zakłócą wykorzystywanie nieruchomości, podczas gdy wieża widokowa oddalona jest o 25,40 m i nie można zakładać, iż osoby korzystające z wieży zainteresowane będą obserwacją nieruchomości skarżącego; c) niewyjaśnienia, na jakiej podstawie sąd I instancji pominął postanowienia Studium, w którym wskazano przeznaczenie spornego terenu; d) niewyjaśnienia, na jakiej podstawie sąd I instancji pominął fakt, że celem wprowadzonych zapisów planu jest interes publiczny; e) niewyjaśnienia, na jakiej podstawie sąd I instancji doszedł do przekonania, że nie istnieją żadne racjonalne przesłanki do budowy wieży widokowej na spornym terenie; f) niewyjaśnienia, z jakiej przyczyny sąd I instancji doszedł do przekonania, że rozpoznając skargę na uchwałę Rady nr XLI/1/2018 w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu śródmieścia w Mrągowie jako obszaru koncentracji usług ogólnomiejskich w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 321/18, pomimo skargi Wojewody Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie na całość planu, nie rozpatrzono kwestii możliwości budowy wieży widokowej. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie Rada wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie; uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Olsztynie; ewentualnie w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylenie zaskarżonego wyroku i merytoryczne rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA. Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona. W kwestii naruszenia przepisów procesowych tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. to są one w części uzasadnione, choć kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy miało przyznanie zasadności większości zarzutów natury materialnej. W zasadniczej kwestii tj. rozpoznania uprzednio przez WSA w Olsztynie skargi Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na kontrolowany w tej sprawie plan należy w pełni przyznać rację sądowi wojewódzkiemu. Otóż skarga Wojewody na uchwałę Rady Miejskiej w Mrągowie z 28 lutego 2018 r. nr XLI/1/2018 została rozpoznana wyrokiem z 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 321/18. Mianowicie WSA w Olsztynie uwzględnił ją i stwierdził nieważność planu w części, w pozostałym zakresie skarga została oddalona. Analiza uzasadnienia tego wyroku prowadzi do konkluzji, że kwestia naruszenia interesu prawnego skarżącego ustaleniami dla jednostki planistycznej D43aZ nie była przedmiotem w w/w sprawie. Zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm., dalej: u.s.g.) art. 101 ust. 1 u.s.g. nie stosuje się, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił. Powaga rzeczy osądzonej, o której stanowi art. 101 ust. 2 u.s.g. dotyczy sprawy, w której sąd administracyjny orzekał i skargę oddalił, z wyłączeniem oceny naruszeń indywidualnych praw poszczególnych podmiotów, a zwłaszcza ewentualnego nadużycia wobec nich władztwa planistycznego gminy. Konsekwencją tego jest związanie sądu orzekającego o legalności aktu prawa miejscowego, po jego wcześniejszej kontroli sądowej ze skargi innego podmiotu, tymi ocenami wyroku oddalającego skargę na akt, które odnoszą się do ustaleń dotyczących praw i obowiązków ogółu jego adresatów oraz obowiązek sądu rozpoznania tych zarzutów, które mając charakter indywidualny, które nie mogły być przedmiotem rozpoznania sądu wcześniej orzekającego o legalności aktu (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 1883/07; wyrok NSA z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 212/19; wyrok NSA z 25 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 3040/20, wyrok NSA z 13 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 2349/21). Skarga na plan wniesiona przez Wojewodę jako organ nadzoru (art. 171 ust. 2 Konstytucji RP i art. 89 u.s.g.) dotyczyła szeregu kwestii dotyczących zgodności przepisów planu z przepisami powszechnie obowiązującymi. Wniesienie skargi przez wojewodę stanowi realizację jednego z przysługujących mu uprawnień, służących wykonywaniu nadzoru nad działalnością gminy na podstawie kryterium zgodności z prawem, a zatem legitymacja skargowa tego organu oparta jest na samodzielnej podstawie prawnej - art. 93 ust. 1 u.s.g. (vide wyrok NSA z 5 lipca 2022 r. sygn. akt II OSK 2855/20) i w jej granicach. Tymczasem jeśli chodzi o art. 101 ust. 1 u.s.g. kryterium jego stosowania jest ocena indywidualnego naruszenia interesu prawnego skarżącego i ewentualnego naruszenia uprawnienia wynikającego z tego interesu. W ramach tej oceny mieści się kwestia, czy gmina nie nadużyła władztwa planistycznego, co odbywa się w granicach skargi na plan wywiedzionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., nie zaś art. 93 ust. 1 u.s.g. Inna wykładnia wzajemnych relacji tych przepisów wyłączałaby uprawnienie podmiotu mającego interes prawny do skontrolowania przez sąd, czy jego interes prawny nie został naruszony poprzez regulacje planu, w szczególności, czy gmina nie nadużyła władztwa wobec praw i obowiązków tego podmiotu. Stąd w pełni zasadnie WSA w Olsztynie uznał dopuszczalność skargi D. B. na plan, który był uprzednio przedmiotem kontroli sądowej za skargi Wojewody. Jednocześnie należy podkreślić wadliwość rozumowania przyjętego w skardze kasacyjnej, że podejmując zaskarżoną uchwałę Rada przekroczyła władztwo planistyczne, co doprowadziło do przyjęcia, że został naruszony interes prawny skarżącego. Proces stosowania przepisu art. 101 ust. 1 u.s.g. i art. 28 u.p.z.p. jest odwrotny. Mianowicie warunkiem koniecznym rozpatrzenia skargi na plan jest zdiagnozowanie naruszenia interesu prawnego skarżącego, co dopiero otwiera możliwość stwierdzenia, że doszło do naruszenia władztwa planistycznego przez gminę. Ta wadliwość nie stoi na przeszkodzie uznaniu trafności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Kontrolując zaskarżony wyrok w granicach zarzutów skargi kasacyjnej NSA uznał bowiem, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku odzwierciedla wadliwie dokonaną weryfikację zaskarżonego aktu planistycznego. Otóż zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Przedmiotem kontroli jest zatem akt prawa miejscowego, a takowym jest plan miejscowy (art. 14 ust. 8 u.p.z.p.). W świetle regulacji konstytucyjnej jest on źródłem prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania gminy, która taki plan uchwaliła (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Przedmiotem kontroli winny być zatem przepisy tego planu, nie zaś stan faktyczny będący skutkiem zastosowania kontrolowanego przepisu planu przez organ architektoniczno-budowlany. Przyjęty bowiem w wyroku stan faktyczny polegał na ustaleniach sądu wojewódzkiego, że sporna wieża widokowa znajduje się "w bliskim" sąsiedztwie nieruchomości skarżącego. Wieża ta jest dużo wyższa od pozostałych budynków, które mogą być sytuowane w jednostce planistycznej i stanowi źródło oddziaływania na nieruchomości skarżącego (immisje). Powyższe oznacza, że sąd wojewódzki zamiast kontroli norm planu przeprowadził kontrolę stanu faktycznego będącego skutkiem wydanego zezwolenia na budowę spornej wieży. Dopiero bowiem to ten akt administracyjny zadecydował o konkretnym usytuowaniu wieży, nie zaś sam plan miejscowy. Jak wynika z § 14 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r., poz. 283; dalej jako: z.t.p.) plan miejscowy to tytuł i szereg różnego rodzaju rodzajów przepisów (przepisy merytoryczne, o wejściu ustawy w życie, przepisy przejściowe, dostosowujące i uchylające, zmieniające, epizodyczne oraz o utracie mocy obowiązującego aktu) i one winny podlegać kontroli w świetle norm u.p.z.p. Tym samym ustalenia zarówno sądu wojewódzkiego, jak i skarżącego kasacyjnie co do odległości wieży widokowej od działek skarżącego nie mają żadnego znaczenia w tej sprawie. Powtórzyć trzeba, że konkretna lokalizacja wieży widokowej w jednostce planistycznej, która ją dopuściła - nie jest wynikiem jakiejkolwiek normy planu. Analiza przepisów planu (§ 197 ust. 2 pkt 2) prowadzi do wniosku, że dla spornego terenu D43aZ plan owszem dopuszcza lokalizację wieży widokowej o wysokości do 15 m, ale nie wynika z niego, aby przesądzał, że wieża ta musi być zlokalizowana na działkach nr ew. [...] i [...]. Właśnie owe regulacje normatywne winny stanowić przedmiot prawidłowej kontroli planu przeprowadzonej przez WSA w Olsztynie tj. dopuszczenie lokalizacji tej wieży w jednostce zieleni naturalnej. Kluczowa zatem w tej sprawie jest kwestia władztwa planistycznego gminy i wyjaśnienia wzajemnych relacji pomiędzy interesem indywidualnym (skarżącego) i interesem publicznym tj. wyznaczeniem na terenie gminnym terenu zieleni naturalnej tj. art. 1 ust. 3 oraz art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.z.p. w powiązaniu z zasadami wynikającymi z Konstytucji RP. Błędne jest stanowisko WSA w Olsztynie, że gmina przekroczyła przysługujące jej władztwo planistyczne. Niewątpliwie gmina posiada kompetencje do samodzielnego i zgodnego z jej interesami zapewnienia ładu przestrzennego oraz kształtowania polityki przestrzennej. Wynika to wprost z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. Władztwo planistyczne obejmuje samodzielne ustalenie przez gminę przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy. Gmina przyjęła, że teren D43aZ zostanie zachowany jako teren zieleni naturalnej, rekreacyjnej (boiska do gier małych, ciągi piesze i pieszo-rowerowe oraz ścieżki dydaktyczne). W studium dla obszarów koncentracji usług ogólnomiejskich (czyli objętych niniejszym planem) przewidziano wytyczne przy sporządzaniu planów miejscowych: przeznaczanie terenów pod realizację i utrzymanie zabudowy usług, w tym w szczególności funkcji publicznych i związanych z turystyką i rekreacją (str. 5 Studium). Koncepcja ta została zastosowana w normach planu, bowiem wyznaczono teren pod zieleń naturalną. Jednym z elementów tej zieleni jest wieża widokowa. Zdaniem NSA wpisuje się ona w funkcję tego terenu, proponując inną perspektywę korzystania z tego terenu. Podkreślić trzeba, że teren znajduje się przy brzegu Jeziora [...] i ekspozycja widokowa z takiej budowli znacząco uatrakcyjnia tereny rekreacyjne. Wpisuje się także w infrastrukturę realizowaną w ramach zadania pod nazwą Mazurska Pętla Rowerowa oraz przyczynia do promocji regionu. Wieża widokowa, ścieżki rowerowe, dydaktyczne, kładki piesze, wiaty są elementami całości inwestycyjnej przewidzianej dla szeroko rozumianej turystyki rowerowej i pieszej. W niniejszej sprawie całokształt regulacji planu wskazuje, że interes indywidualny został prawidłowo wyważony w stosunku do interesu publicznego i nadanie priorytetu temu ostatniemu było uzasadnione. W ramach tego interesu mieści się lokalizacja w jednostce planistycznej wieży widokowej. Plan natomiast nie określa miejsca dokładnej lokalizacji wieży, a czyni to dopiero decyzja w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Należy jedynie nadmienić, że decyzja Wojewody w sprawie wznowienia tego ostatniego postępowania była przedmiotem kontroli w wyroku WSA w Olsztynie z 25 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 218/23. Gmina jest upoważniona do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na terenie gminy (art. 3 ust. 1 u.p.z.p.) i realizując to prawo wytyczyła tereny rekreacyjne, eksponując walory widokowe poprzez dopuszczenie owej wieży. W tym stanie rzeczy NSA na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI