II OSK 1700/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Skarżący, niebędący inwestorem, domagali się stwierdzenia nieważności tej decyzji, argumentując, że inwestycja została zrealizowana z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego i pozwolenia na budowę, co narusza ich interes prawny. Sąd I instancji oparł się na art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, który ogranicza krąg stron do inwestora. NSA uznał to stanowisko za nieprawidłowe. Podkreślił, że choć przepis ten literalnie wskazuje inwestora jako jedyną stronę, to w orzecznictwie NSA dopuszcza się poszerzenie tego kręgu w postępowaniach nadzwyczajnych, gdy nastąpiło odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę i może to naruszać interesy innych osób. W tej konkretnej sprawie, gdzie inwestor istotnie odstąpił od projektu, budując częściowo na nieruchomości skarżących, odmowa przyznania im statusu strony była nieuzasadniona. NSA zastosował wykładnię systemową (art. 28 Kpa.) i celowościową, uwzględniając konstytucyjną zasadę ochrony praw jednostki. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów niższych instancji, nakazując organom nadzoru budowlanego ocenę legitymacji skarżących na podstawie art. 28 Kpa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że w przypadku istotnych odstępstw od projektu budowlanego i naruszenia interesów osób trzecich, można przyznać im status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pozwolenia na użytkowanie, nawet jeśli art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego literalnie ogranicza krąg stron do inwestora.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji istotnych odstępstw od projektu budowlanego i naruszenia interesów osób trzecich. W przypadkach, gdy pozwolenie na użytkowanie zostało wydane zgodnie z prawem i nie narusza interesów osób trzecich, zastosowanie może mieć nadal literalna wykładnia art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, stroną może być podmiot inny niż inwestor, zwłaszcza gdy inwestycja została zrealizowana z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w określonych stanach faktycznych, gdy nastąpiło odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę, co może naruszać interesy innych osób, należy przyznać status strony postępowania nadzwyczajnego również innym podmiotom niż inwestor, opierając się na wykładni systemowej (art. 28 Kpa.) i celowościowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, ograniczająca krąg stron do inwestora, nie może wyłączać ochrony prawnej jednostki w postępowaniach nadzwyczajnych, gdy jej interes prawny jest zagrożony. W przypadku istotnych odstępstw od projektu budowlanego, które mogą naruszać interesy osób trzecich (np. poprzez zabudowanie ich nieruchomości), należy przyznać tym osobom status strony.
Jak należy interpretować art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego w kontekście postępowań nadzwyczajnych wszczętych w celu stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepis art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, określający krąg stron w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie, należy interpretować systemowo i celowościowo, uwzględniając art. 28 Kpa. i konstytucyjną zasadę ochrony praw jednostki. Ograniczenie do inwestora ma zastosowanie głównie w sprawach, gdzie proces budowlany nie jest kwestionowany.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że wykładnia językowa przepisu nie może prowadzić do naruszenia fundamentalnych zasad państwa prawnego i ochrony praw jednostki. W sytuacjach, gdy legalność działań inwestora jest kwestionowana, a jego działania naruszają interesy innych osób, należy rozszerzyć krąg stron postępowania nadzwyczajnego.
Przepisy (19)
Główne
Pr.bud. art. 59 § ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Literalna wykładnia ogranicza krąg stron do inwestora, jednakże w orzecznictwie dopuszcza się poszerzenie tego kręgu w postępowaniach nadzwyczajnych, gdy nastąpiło odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę i może to naruszać interesy innych osób.
Kpa. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku prawnego dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek prawny, jest stroną.
Pomocnicze
Kpa. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy odmowy wszczęcia postępowania.
Kpa. art. 138 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy utrzymania w mocy lub uchylenia decyzji organu I instancji.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego orzeczenia przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi przez NSA po uchyleniu wyroku WSA.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
Kpa. art. 50
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy postępowań naprawczych w nadzorze budowlanym.
Kpa. art. 51
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy postępowań naprawczych w nadzorze budowlanym.
Kpa. art. 59 § ust. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy postępowań naprawczych w nadzorze budowlanym.
Kpa. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy przekazania sprawy do rozpoznania organowi wyższego stopnia.
Kpa. art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy oddalenia skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy granic skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy granic rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy nieważności postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący kasacyjnie mieli interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pozwolenia na użytkowanie, ponieważ inwestycja została zrealizowana z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego i pozwolenia na budowę, co naruszało ich prawa (np. poprzez zabudowanie części ich nieruchomości). • Ograniczenie kręgu stron do inwestora na podstawie art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego jest nieuzasadnione w postępowaniach nadzwyczajnych, gdy kwestionowana jest legalność procesu budowlanego i naruszane są interesy osób trzecich. • Należy stosować wykładnię systemową (art. 28 Kpa.) i celowościową przepisów, uwzględniając konstytucyjną zasadę ochrony praw jednostki.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu I instancji i organów, że stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego.
Godne uwagi sformułowania
krąg stron w postępowaniu zwyczajnym jest tożsamy z kręgiem stron w postępowaniach nadzwyczajnych • nie ma uzasadnionych przesłanek, aby w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego określać krąg stron postępowania w sposób odmienny, niż wynika to z art. 59 ust. 7 ustawy • inwestor istotnie odstąpił od wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę, budując obiekt na nieruchomości nie objętej wydanym pozwoleniem na budowę • ograniczenie podmiotowe z art. 59 ust. 7 Pr.bud. należy zatem odnosić do spraw zakończonych decyzją o pozwoleniu na użytkowanie, w których nie jest kwestionowany proces budowalny • w przypadkach, gdy dochodzi do skutecznego podważenia zasad wspomnianego procesu, kiedy inwestor działa wbrew zatwierdzonemu projektowi budowlanemu i udzielonemu pozwoleniu na budowę, prawo do żądania weryfikacji pozwolenia na użytkowanie należy rozszerzyć
Skład orzekający
Wojciech Mazur
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Jurkiewicz
sędzia
Anna Szymańska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że w przypadku istotnych odstępstw od projektu budowlanego i naruszenia interesów osób trzecich, można przyznać im status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pozwolenia na użytkowanie, nawet jeśli art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego literalnie ogranicza krąg stron do inwestora."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji istotnych odstępstw od projektu budowlanego i naruszenia interesów osób trzecich. W przypadkach, gdy pozwolenie na użytkowanie zostało wydane zgodnie z prawem i nie narusza interesów osób trzecich, zastosowanie może mieć nadal literalna wykładnia art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak wykładnia celowościowa i systemowa przepisów może prowadzić do ochrony praw jednostki wbrew literalnemu brzmieniu prawa, co jest zawsze interesujące dla prawników i pokazuje elastyczność prawa.
“Czy inwestor zawsze jest jedyną stroną w sprawie pozwolenia na użytkowanie? NSA: Niekoniecznie, gdy naruszone są prawa sąsiadów!”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.