II OSK 170/25

II OSK 170/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 2519/23 - Wyrok NSA z 2024-11-12
II SA/Kr 355/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-06-22
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi B. Ś. i E. Ś. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 2519/23 w sprawie ze skargi kasacyjnej B. Ś. i E. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 355/23 w sprawie ze skargi B. Ś. i E. Ś. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 2519/23; 2. zwrócić B. Ś. i E. Ś. solidarnie ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 2519/23, oddalił skargę kasacyjną B. Ś. i E. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 355/23, w sprawie ze skargi B. Ś. i E. Ś. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 stycznia 2023 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Pismem z dnia 20 stycznia 2025 r. B. Ś. i E. Ś. (dalej jako: "skarżący") wnieśli skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2024 r., powołując jako podstawę wznowieniową przepis art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "P.p.s.a.", zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W uzasadnieniu skargi o wznowienie strona skarżąca wskazała, że postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w N. [...] Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w M., postanowił
I. na podstawie mapy do celów prawnych geodety R. J. wpisanej do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty N. dnia 26 maja 2023 r za nr [...] uwidocznić, że działka ew. nr [...] obj. KW [...] dzieli się na działki ew. nr [...] o pow. 0,0010 ha i [...] o pow. 0,05 ha, a oznaczenie działki [...] anuluje się;
II. stwierdzić, że wnioskodawcy E. Ś. c. S. i J. oraz B. Ś., s. F. i Z. nabyli przez zasiedzenie z dniem 22 grudnia 2008 r na prawach wspólności majątkowej ustawowej małżeńskiej prawo własności nieruchomości położonej w M., składającej się z działki ew. nr [...] o pow. 0,0010 ha w obrębie M. ([...]), gm. M., powstałej w sposób opisany w pkt I.
Postanowienie stało się prawomocne z dniem 28 października 2024 r.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie autora skargi o wznowienie, organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że zasiedzenie nastąpiło z dniem 22 grudnia 2008 r., ta okoliczność została dopiero stwierdzona z dniem uprawomocnienia się wyroku w dniu 28 października 2024 r., które zostało doręczone w dniu 20 listopada 2024 r.
Zdaniem autora skargi o wznowienie okoliczność ta jest istotna dla postępowania, ponieważ w decyzji nakazującej rozbiórkę podniesiono tę okoliczność jako podstawę odmowy legalizacji budynku.
Nadto wskazano, że zgodnie z pismem Wójta Gminy M. trwają prace w sprawie planu zagospodarowania terenu, którego zakończenie jest planowane na 31.03.2025 r. W nowym planie zagospodarowania terenu, będzie można zalegalizować budynek przy granicy działki. Prowadzi to do sytuacji, w której już w kwietniu lub maju, budynek spełni warunek do legalizacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu.
Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania, o którym mowa w Dziale VII ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma charakter nadzwyczajny, umożliwia bowiem ponowne rozpatrzenie sprawy, która była już wcześniej przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego i zakończona została w sposób uregulowany w przepisach prawa, a rozstrzygnięcie tej sprawy pozostaje w obrocie prawnym. Skarga o wznowienie postępowania sądowego przysługuje od określonych orzeczeń i została oparta na stosunkowo wąsko określonych podstawach, które w ocenie ustawodawcy pozwalają na przełamanie skutku prawomocności orzeczenia. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania przesłanki wznowienia powinny być interpretowane w sposób ścisły. Celem tej instytucji jest weryfikacja orzeczenia prawomocnego pod kątem enumeratywnie wyliczonych, kwalifikowanych naruszeń prawa oraz - w razie ich stwierdzenia - usunięcie z obrotu prawnego wadliwego orzeczenia i zastąpienia go rozstrzygnięciem wolnym od wad (zob. K. Celińska - Grzegorczyk, Pozbawienie jednostki możności obrony praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2018, s. 213 i n.; H. Knysiak - Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, komentarz do art. 270, LEX/el).
Działanie sądu w postępowaniu wznowieniowym zakłada sekwencyjność podejmowanych przez sąd czynności. Skarga o wznowienie postępowania uruchamia dwuetapowe postępowanie, którego pierwsza faza koncentruje się na dopuszczalności skargi, a kolejna na jej zasadności. Zgodnie z art. 280 § 1 zd. 1 P.p.s.a. badanie wstępne skargi o wznowienie na posiedzeniu niejawnym polega na ustaleniu przez sąd, czy skarga jest wniesiona w terminie oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W procedurze przedwstępnej, oprócz ustalenia zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie oraz analizy podstawy prawnej skargi, sąd bada również, czy w świetle okoliczności faktycznych powołanych w skardze można byłoby przyjąć, że występuje ustawowa podstawa wznowieniowa. Na tym etapie sąd administracyjny odrzuci skargę o wznowienie postępowania, gdy powołana podstawa odpowiada wprawdzie jednej z ustawowych podstaw wznowienia, ale już tylko na podstawie oceny skargi o wznowienie można uznać, że powołane przez stronę okoliczności faktyczne nie stanowią w rzeczywistości podstawy wznowienia.
Strona skarżąca podniosła, że okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania jest wydanie przez Sąd Rejonowy w N. postanowienia z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt [...]. Zdaniem autora skargi o wznowienie organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że zasiedzenie nastąpiło z dniem 22 grudnia 2008 r., bowiem ta okoliczność została dopiero stwierdzona z dniem uprawomocnienia się wyroku w dniu 28 października 2024 r., które zostało doręczone w dniu 20 listopada 2024 r. Nadto wskazano, że zgodnie z pismem Wójta Gminy M. trwają prace w sprawie planu zagospodarowania terenu, którego zakończenie jest planowane na 31 marca 2025 r. W nowym planie zagospodarowania terenu, będzie można zalegalizować budynek przy granicy działki. Prowadzi to do sytuacji, w której już w kwietniu lub maju, budynek spełni warunek do legalizacji.
Odnosząc się do podstawy skargi o wznowienie, a mianowicie oparcia jej na ustawowej podstawie wznowienia z art. 273 § 2 P.p.s.a. wymaga zauważenia, że z treści ww. przepisu wynika, że "wykrycie" odnosi się do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu i wówczas nieujawnialnych z tego powodu, że nie były znane stronom. Nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania okoliczność faktyczna, czy też środek dowodowy jawny z materiału poprzedniego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1242/04, LEX nr 176988). Nowymi okolicznościami (środkami dowodowymi) są tylko takie, które nie były znane rozstrzygającym sprawę organom w dacie podejmowania końcowego rozstrzygnięcia, chociaż obiektywnie wtedy istniały, a strona nie miała jakichkolwiek możliwości ich procesowego wykorzystania. W przepisie tym chodzi zatem o fakty lub inne dowody dotyczące decyzji administracyjnej lub innego aktu administracyjnego, które istniały w dniu wydania decyzji lub aktu, ale strona nie mogła się na nie powołać z powodów od niej niezależnych. Tymczasem do podnoszonej przez stronę skarżącą w postępowaniu wznowieniowym okoliczności faktycznej odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny w objętym przedmiotową skargą o wznowienie wyroku z dnia 12 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 2519/23. Jak czytamy na str. 7 uzasadnienia: "Z tego punktu widzenia Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że MWINB, poddając kontroli instancyjnej postanowienie PINB z 15 marca 2022 r., nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania, trafnie stwierdził, iż z uwagi na postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości toczące się przed Sądem Rejonowym w N. [...] Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w M. (sygn. akt [...]) organ nie był zobowiązany do wstrzymania się z wydaniem rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do istoty. Pomiędzy postępowaniem, w którym rozważone powinno być zastosowanie się przez skarżącego do nałożonego na niego decyzją nr [...] obowiązku, a sprawą o zasiedzenie nie istnieje bowiem taki związek przyczynowy, który uniemożliwiałby wydanie decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 5 p.b. Analogiczną ocenę sformułować należy względem przytoczonego w skardze kasacyjnej faktu podjęcia przez Radę Miasta i Gminy [...] M. uchwały Nr [...] w sprawie: przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru obejmującego miejscowości Ż., M. i A. w gminie M. Jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lutego 2012 r., II OSK 2347/10, ONSAiWSA 2013/6/101, w postępowaniu w sprawie istotnego odstępstwa od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę podjęcie przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., uzasadniającego zawieszenie na tej podstawie postępowania przed organem nadzoru budowlanego. Ten pogląd w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest w całości aprobowany (por. wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., II OSK 1232/21; wyrok NSA z 27 lutego 2020 r., II OSK 1100/18).".
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że podnoszona przez skarżących okoliczność toczenia się postępowania w sprawie zasiedzenia wskazanej wyżej nieruchomości, jak również przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru obejmującego m.in. miejscowość Milik, była znana zarówno organowi administracji, Sądowi pierwszej instancji, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który wydał wyrok, będący obecnie przedmiotem skargi o wznowienie.
Nadto, jak wynika z akt sprawy, strony skarżące wiedziały o terminie posiedzenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, na którym miał zapaść wyrok w sprawie z ich skargi kasacyjnej, od dnia 12 września 2024 r. (por. zpo k.121). Zatem okoliczność wydania postanowienia Sądu Okręgowego w N. z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt [...], o oddaleniu apelacji, miała miejsce jeszcze przed wydaniem wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 12 listopada 2024 r., co oznacza, że istniała obiektywna możliwość podniesienia tej okoliczności przez strony w postępowaniu sądowym przed Naczelnym Sądem Administracyjny. Jak bowiem wynika z treści art. 273 § 2 P.p.s.a., można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. O zwrocie wpisu sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 276 P.p.s.a.