II OSK 1697/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu nadzoru budowlanego, potwierdzając obowiązek badania przez organy prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu naprawczym.
Sprawa dotyczyła samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na montażu wewnętrznej instalacji gazowej i pieca gazowego w piwnicy, bez wymaganego pozwolenia. Sąd I instancji uchylił decyzję organu nadzoru budowlanego, wskazując na konieczność zbadania, czy doszło do istotnego odstąpienia od projektu i czy inwestorzy posiadali prawo do dysponowania nieruchomością. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że badanie prawa do dysponowania nieruchomością jest niezbędne w postępowaniu naprawczym, nawet jeśli nie wymaga ono złożenia oświadczenia.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku WSA w Gdańsku, który uchylił decyzję organu nakładającą obowiązki w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych (instalacja gazowa i piec gazowy w piwnicy) do stanu zgodnego z prawem. Sąd I instancji wskazał na konieczność zbadania, czy doszło do istotnego odstąpienia od projektu budowlanego oraz czy inwestorzy posiadali prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ nadzoru budowlanego w skardze kasacyjnej zarzucił sądowi I instancji naruszenie przepisów poprzez zobowiązanie organów do badania prawa do dysponowania nieruchomością w postępowaniu naprawczym (art. 51 Prawa budowlanego). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że choć art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie stanowi podstawy do żądania oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością, to organ prowadzący postępowanie naprawcze jest zobowiązany do ustalenia, czy podmiot legitymuje się takim tytułem prawnym. Sąd uznał, że doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem wymaga posiadania prawa do dysponowania nieruchomością, co musi być zweryfikowane przez organ, zwłaszcza w sytuacji, gdy roboty naruszają prawa osób trzecich lub dotyczą części wspólnych nieruchomości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ nadzoru budowlanego ma obowiązek badać, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu naprawczym.
Uzasadnienie
Posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest warunkiem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, nawet jeśli nie wymaga to złożenia oświadczenia w trybie art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Organ musi zweryfikować tytuł prawny inwestora, szczególnie gdy roboty naruszają prawa osób trzecich lub dotyczą części wspólnych nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
p.b. art. 51 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym ma obowiązek ustalić, czy podmiot legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości na cele budowlane, nawet jeśli nie żąda oświadczenia w trybie art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b.
p.b. art. 51 § 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obowiązek doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem wymaga uprzedniego wykazania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.b. art. 32 § 4 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
W postępowaniu o pozwolenie na budowę lub legalizację obiektu wybudowanego samowolnie inwestor ma obowiązek wykazać prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane poprzez złożenie stosownego oświadczenia.
p.b. art. 48 § 3 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 49b § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 3 § 11
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powstaje pod warunkiem uzyskania uprzedniej zgody wszystkich współwłaścicieli, jeśli realizacja zamierzenia budowlanego przekracza zakres zwykłego zarządu.
k.c. art. 199
Kodeks cywilny
p.b. art. 36a § 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
r.w.t. art. 166
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
r.w.t. art. 174
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
r.w.t. art. 175
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek organów nadzoru budowlanego badania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu naprawczym.
Odrzucone argumenty
Brak obowiązku badania przez organy nadzoru budowlanego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu naprawczym (argumentacja skargi kasacyjnej organu).
Godne uwagi sformułowania
"nie ma podstaw prawnych, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w trybie art. 50-51 p.b. wyłączyć uprawnienia do badania, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane." "Nie do zaakceptowania jest pogląd, że dopuszczalne byłoby zalegalizowanie robót budowlanych wykonanych przez inwestora z naruszeniem prawa własności osób trzecich." "istotą postępowania naprawczego prowadzonego w trybie przepisów art. 50-51 p.b. jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do 'stanu zgodnego z prawem'."
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Grzegorz Antas
sprawozdawca
Grzegorz Czerwiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii obowiązku badania prawa do dysponowania nieruchomością w postępowaniu naprawczym w prawie budowlanym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowolnych robót budowlanych i postępowania naprawczego. Interpretacja prawa do dysponowania nieruchomością może być różna w zależności od kontekstu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa budowlanego – legalizacji samowolnych robót i konieczności posiadania prawa do nieruchomości, co ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli i inwestorów.
“Czy można zalegalizować samowolne roboty budowlane bez prawa do nieruchomości? NSA wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1697/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-11-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-08-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/ Grzegorz Antas /sprawozdawca/ Grzegorz Czerwiński Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Gd 71/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-05-12 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Oddalono wniosek o zasądzenie kosztów Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1186 art. 32 ust 4 pkt 2 art. 50 art. 51 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 71/21 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 grudnia 2020 r., nr WOP.7721.132.2020.EL w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek A. B. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 12 maja 2021 r., II SA/Gd 71/21 w wyniku rozpoznania skargi A. B. uchylił zaskarżoną decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PWINB) z 15 grudnia 2020 r., nr WOP.7721.132.2020.EL oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kwidzynie (dalej: PINB) z 27 lipca 2020 r. nr PINB.5160.2019.KM w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności i robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji stwierdził, że pismem z 27 stycznia 2020 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie robót budowlanych polegających na samowolnym wykonaniu wewnętrznej instalacji gazowej oraz montażu pieca gazowego wraz z przewodem spalinowym, zasilającego instalację grzewczą w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku nr [...] położonym na działce nr ew. [...] przy ul. K. w X., a następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z 27 lipca 2020 r., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej: p.b., nakazał J. R. i K. R. wykonanie do 30 września 2020 r. robót budowlanych polegających na: 1) montażu skrzynki gazowej na gazomierzu znajdującym się w korytarzu piwnicy budynku zgodnie z opisem technicznym i rysunkami nr 1 i 3 orzeczenia technicznego sporządzonego w kwietniu 2020 r. przez mgr. inż. I. K.; 2) zamontowaniu rur osłonowych przy przejściach instalacji gazowej przez przegrody budowlane - zgodnie z rysunkiem nr 2 i 3 orzeczenia technicznego sporządzonego w kwietniu 2020 r. przez mgr. inż. I. K.; 3) wykonaniu wentylacji grawitacyjnej w pomieszczeniu piwnicznym (korytarz), w którym zamontowany jest gazomierz; 4) montażu zewnętrznego przewodu kominowego na ścianie szczytowej budynku wraz z podłączeniem do pieca gazowego zgodnie z opisem i szkicem zawartym w opinii kominiarskiej nr 138/2020 z 12 czerwca 2020 r. sporządzonej przez mistrza kominiarskiego K. P., zobowiązując równocześnie J. R. i K. R. po wykonaniu robót budowlanych wymienionych w pkt. 3 i 4 do przedłożenia opinii sporządzonej przez mistrza kominiarskiego dotyczącej prawidłowości wykonania ww. obowiązku. PWINB, rozpoznając odwołanie A. B. od powyższej decyzji, decyzją z 15 grudnia 2020 r. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin do 31 marca 2021 r., utrzymując ją w mocy w pozostałym zakresie. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiot prowadzonego postępowania stanowią roboty budowlane polegające na wykonaniu w kondygnacji podziemnej, posiadającej dostęp z części mieszkalnej schodami wewnętrznymi, wewnętrznej instalacji gazowej oraz montażu pieca gazowego w korytarzu wraz z przewodem spalinowym, zasilającego instalację grzewczą w lokalu mieszkalnym nr [...]. Spaliny z pieca odprowadzane są za pośrednictwem poziomej rury stalowej o przekroju 120 i długości 2,65 m, przebiegającej przez sąsiednie pomieszczenia piwniczne. Rura wyprowadzona jest przez ścianę zewnętrzną budynku, jej wylot usytuowany jest 60 cm nad poziomem terenu i 90 cm od dolnej krawędzi okna znajdującego się w ścianie zewnętrznej budynku. W korytarzu, gdzie zamontowany jest piec, nie ma wentylacji. Właścicielami lokalu mieszkalnego nr [...] od 2018 r. są J. R. i K. R. PWINB zauważył, że poprzedni właściciele (D. J. i J. J.) byli adresatami decyzji Starosty Kwidzyńskiego z 3 września 2004 r. nr 492/2004 zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na roboty budowlane polegające na montażu wewnętrznej instalacji gazowej do podłączenia pieca gazowego dwufunkcyjnego i kuchni gazowej 4-palnikowej w lokalu mieszkalnym nr [...] zgodnie z projektem budowlanym stanowiącym załącznik nr 1 do decyzji. Z rysunku (rzutu parteru) znajdującego się w ww. projekcie jednakże wynika, że instalacja gazowa, piec oraz kuchnia gazowa zostały zaprojektowane w mieszkaniu nr [...] znajdującym się wyłącznie na parterze budynku. Oznacza to, że na wykonanie robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji gazowej oraz montażu pieca gazowego w kondygnacji podziemnej inwestor nie posiada pozwolenia na budowę. Wobec wątpliwości co do jakości wykonanych robót budowlanych organ I instancji postanowieniem z 13 lutego 2020 r. nakazał J. R. i K. R. przedłożenie określonych w postanowieniu dokumentów w celu ustalenia, jakie należy zastosować rozwiązania w celu doprowadzenia zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i nałożone kontrolowaną decyzją PINB obowiązki, jak podniósł organ odwoławczy, odpowiadają sformułowanym w tym zakresie wymaganiom. W odniesieniu do braku zgody A. B. jako współwłaścicielki nieruchomości na wykonanie wskazanych robót budowlanych PWINB wyjaśnił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zachodzi rozbieżność co do konieczności lub braku obowiązku oceny przez organ nadzoru budowlanego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Biorąc pod uwagę zakres zrealizowanych robót budowlanych oraz fakt, że utrzymanie instalacji gazowej należy do właścicieli lokali mieszkalnych oraz mając na uwadze rozbieżność wyroków w tej sprawie organ odwoławczy, jak wskazał, postanowił uznać rozstrzygnięcie PINB za prawidłowe. A. B. złożyła skargę na powyższą decyzję PWINB, zarzucając jej pominięcie faktu, że oprócz zmiany instalacji gazowej, doszło w sprawie do przerobienia piwnicy na lokal mieszkalny, a w czasie tych prac miało miejsce naruszenie przegród wewnętrznych oraz zmiana fundamentu. Skarżąca wskazała na uniemożliwienie jej zapoznania się z zabranym w sprawie materiałem dowodowym, oraz naruszenie przepisów postępowania: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Skarżąca zarzuciła PWINB naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.), dalej: r.w.t., w szczególności § 166, § 174 i § 175, a także art. 36a p.b. poprzez pominięcie, że sporne roboty budowlane w sposób istotny odbiegały od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę udzielonym decyzją z 3 września 2004 r., a także naruszenie zasad obowiązujących przy współwłasności poprzez pominięcie przy prowadzonym postępowaniu drugiego współwłaściciela części wspólnych nieruchomości. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku stwierdził, że skarga jest zasadna. Sąd I instancji zauważył, że zaskarżona decyzja dotycząca robót budowlanych związanych z instalacją gazową w części piwnicznej budynku, pieca na gaz zasilającego instalację grzewczą oraz ciepłą wodę użytkową w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym nr [...] położonym przy ul. K. w X., została wydana na podstawie art. 50 ust 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. Przywołując treść powyższych przepisów, Sąd I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organowi umknęła okoliczność wydania przez organ architektoniczno-budowlany decyzji z 3 września 2004 r. nr 492/2004 zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej D. J. i J. J. pozwolenia na roboty budowlane polegające na montażu instalacji gazowej do podłączenia pieca gazowego w lokalu mieszkalnym nr [...] (parter budynku). Stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. organ nadzoru budowlanego w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Zdaniem Sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie kwestią zasadniczą było rozważenie, czy doszło do istotnego odstąpienia od projektu architektoniczno-budowlanego zatwierdzonego decyzją z 3 września 2004 r. w rozumieniu art. 36a ust. 5 p.b. Powyższe ma wpływ na tryb legalizacji przedmiotowych robót budowlanych. Nadto, stanowiska organów, w ocenie Sądu I instancji, wymaga kwestia tego, czy przedmiotowe postępowanie nie powinno objąć robót budowlanych, których efektem była zmiana sposobu użytkowania części piwnicznej budynku nr [...] przy ul. K. w X. należącej do J. R. i K. R. na mieszkalną. Sąd I instancji zauważył równocześnie, że w niniejszej sprawie organy uchyliły się od oceny, czy inwestorzy posiadali prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2011 r., II OPS 2/10, ONSAiWSA 2011/2/22, wyrażony został pogląd, że art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nie stanowi podstawy do nałożenia na inwestora obowiązku złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym stanowi art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b., jednakże organ prowadzący postępowanie w sprawie nie jest zwolniony z obowiązku ustalenia, czy podmiot, wobec którego prowadzone jest to postępowanie, legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości na cele budowlane. PWINB złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego: 1) art. 51 ust. 1 p.b. poprzez zobowiązanie organów nadzoru budowlanego do badania w postępowaniu naprawczym legitymowania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, choć ustawodawca nie przewidział obowiązku wykazania się przez inwestora tytułem prawnym do nieruchomości w zakresie procedury określonej w art. 51 ust. 1 p.b., 2) art. 51 ust. 1 p.b. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że organy nadzoru budowlanego w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 51 ust. 1 p.b. mają obowiązek badania w postępowaniu naprawczym legitymowania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sytuacji, gdy ustawodawca nie przyznał organom nadzoru budowlanego takiej kompetencji w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 ust. 1 p.b. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej PWINB wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a także zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania. Skarżący kasacyjnie organ oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o odrzucenie skargi kasacyjnej, ewentualnie o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta na uzasadnionych podstawach. Następstwem tejże oceny jest oddalenie skargi kasacyjnej, a nie jej odrzucenie, przyjąć bowiem trzeba, że dostrzeżone w odpowiedzi na skargę kasacyjną przez skarżącą mankamenty środka odwoławczego nie mogły pociągać za sobą wskazanego wyżej skutku. Skarżący kasacyjnie organ prawidłowo oznaczył zaskarżone orzeczenie (art. 176 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Pomyłka mająca związek z mylnym powołaniem numeru decyzji stanowiącej przedmiot kontroli Sądu I instancji pozostaje bez znaczenia procesowego. Zauważenia wymaga, że uzasadnienie skargi kasacyjnej i zamieszczone w niej rozważania jednoznacznie wskazują, iż wadliwe oznaczenie zaskarżonego aktu ma charakter oczywistej omyłki i nie budzi wątpliwości w sprawie, że zarzuty skarżącego kasacyjnie organu dotyczą przeprowadzonej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku z 12 maja 2021 r., II SA/Gd 71/21 kontroli decyzji PWINB z 15 grudnia 2020 r. nr WOP.7721.132.2020.EL a nie innego aktu tego organu wydanego w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Przedmiotem sporu w świetle sformułowanego w podstawie kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 1 p.b. pozostaje kwestia tego, czy w procedurze naprawczej określonej w art. 51 ust. 1 p.b. posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest zagadnieniem, które podlega badaniu przez organ nadzoru budowlanego. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, stanowisko Sądu I instancji potwierdzające spoczywający na PWINB w tym zakresie obowiązek jest błędne, nie wynika ono bowiem z treści przywołanej w wyroku uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2011 r., II OPS 2/10, ONSAiWSA 2011/2/22, nie znajduje ono wsparcia również w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłych po podjęciu wskazanej uchwały (wyrok NSA z 30 maja 2016 r., II OSK 2284/14; wyrok NSA z 28 sierpnia 2015 r., II OSK 2/14; wyrok NSA z 4 kwietnia 2014 r., II OSK 2669/12). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną tak sformułowanego zapatrywania jednakże nie podziela, uznaje bowiem, że przyjęty przez Sąd I instancji pogląd, zgodnie z którym w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 51 ust. 1 p.b. organy nadzoru budowlanego mają obowiązek badania w postępowaniu naprawczym legitymowania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nie jest obarczony jakąkolwiek wadliwością rzutującą na wynik sprawy. Należy przypomnieć, że we wskazanej uchwale z 10 stycznia 2011 r., II OPS 2/10 skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, iż art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nie stanowi podstawy do nałożenia na inwestora obowiązku złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym stanowi art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. Jednakże wniosek ten nie może być traktowany jako wskazanie, że organ prowadzący postępowanie w sprawie jest zwolniony z obowiązku ustalenia, czy podmiot, wobec którego prowadzone jest to postępowanie, legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości na cele budowlane. Stanowisko przyjęte w uchwale jest motywowane wyłącznie uznaniem, że obowiązek wykonania określonych czynności, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., zasadniczo odnosi się do czynności w znaczeniu materialnym, a nie do czynności procesowych (dowodowych). Podkreślić wypada, że czym innym jest żądanie złożenia oświadczenia w trybie art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b., a czym innym ustalanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Także bowiem w sytuacji, gdy inwestor nie musi składać oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to musi takie prawo posiadać, co organ prowadzący postępowanie powinien poddać weryfikacji. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach wskazywał, że nie ma podstaw prawnych, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w trybie art. 50-51 p.b. wyłączyć uprawnienia do badania, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wniosku tego nie podważają przywołane przez skarżący kasacyjnie organ orzeczenia, w których uwarunkowania konkretnej sprawy decydowały o zajęciu przez Naczelny Sąd Administracyjny odmiennego stanowiska. Nie do zaakceptowania jest pogląd, że dopuszczalne byłoby zalegalizowanie robót budowlanych wykonanych przez inwestora z naruszeniem prawa własności osób trzecich. Skoro w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę lub legalizacji obiektu wybudowanego samowolnie inwestor ma obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to taki sam warunek musi być spełniony, aby mogło nastąpić doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem zgodnie z art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. Różnica, jaka w tym zakresie występuje, polega na tym, że stosownie do przepisów art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 48 ust. 3 pkt 2 oraz art. 49b ust. 2 pkt 1 p.b. wykazanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, natomiast w postępowaniu naprawczym musi się to odbyć według reguł ogólnych, a więc przez przedstawienie dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości wskazujących na uprawnienie inwestora do wykonania robót budowlanych. Nie ulega wątpliwości, że stanowisko Sądu I instancji w całości wpisuje się w linię orzeczniczą ukształtowaną po podjęciu przez skład siedmiu sędziów uchwały z 10 stycznia 2011 r., która musi być traktowana jako mająca charakter ugruntowany (por. wyrok NSA z 23 sierpnia 2022 r., II OSK 1221/21; wyrok NSA z 6 lipca 2022 r., II OSK 2010/19; wyrok NSA z 17 marca 2022 r., II OSK 833/21; wyrok NSA z 3 sierpnia 2021 r., II OSK 1338/21; wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., II OSK 3060/20; wyrok NSA z 28 maja 2020 r., II OSK 2396/19; wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 520/19; wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 714/19; wyrok NSA z 29 listopada 2019 r., II OSK 2844/18; wyrok NSA z 30 października 2019 r., II OSK 345/19; wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., II OSK 2195/17; wyrok NSA z 9 stycznia 2019 r., II OSK 384/17; wyrok NSA z 28 listopada 2018 r., II OSK 2953/16; wyrok NSA z 18 lipca 2018 r., II OSK 2066/16; wyrok NSA z 5 stycznia 2018 r., II OSK 1043/17; wyrok NSA z 5 września 2017 r., II OSK 3063/15; wyrok NSA z 26 października 2017 r., II OSK 310/16; wyrok NSA z 23 czerwca 2016 r., II OSK 222/16; wyrok NSA z 19 kwietnia 2016 r., II OSK 1972/14; wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., II OSK 870/14; wyrok NSA z 28 października 2015 r., II OSK 435/14; wyrok NSA z 28 października 2015 r., II OSK 435/14; wyrok NSA z 7 października 2015 r., II OSK 320/14; wyrok NSA z 29 kwietnia 2015 r., II OSK 2367/13; wyrok NSA z 22 sierpnia 2014 r., II OSK 490/13; wyrok NSA z 6 marca 2014 r., II OSK 2426/12). Nie można zapominać, że istotą postępowania naprawczego prowadzonego w trybie przepisów art. 50-51 p.b. jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do "stanu zgodnego z prawem". Pod tym pojęciem należy rozumieć stan, w którym wykonane roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, a w szczególności z przepisami p.b. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 grudnia 2016, II OSK 817/15, jeśli realizacja danego zamierzenia budowlanego może być zakwalifikowana jako czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu, to prawo do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane, o którym mowa w art. 3 pkt 11 p.b., powstaje pod warunkiem uzyskania uprzedniej zgody wszystkich współwłaścicieli tej nieruchomości, zgodnie z art. 199 k.c. Skoro warunkiem wykonywania robót budowlanych zgodnie z prawem jest posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem wymaga uprzedniego wykazania przez inwestora, będącego współwłaścicielem nieruchomości, prawa do dysponowania nią na cele budowlane. Z tych powodów argumentacja skargi kasacyjnej nie mogła skutecznie prowadzić do podważenia oceny Sądu I instancji, który niewadliwie stwierdził, że organy nadzoru budowlanego w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 51 ust. 1 w zw. z ust. 7 p.b., uchyliły się od zbadania w postępowaniu naprawczym legitymowania się przez uczestników postępowania (J. R. i K. R.) prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził kosztów postępowania kasacyjnego dla skarżącej, wobec tego, że odpowiedź na skargę kasacyjną nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, przez co w związku z tą czynnością strona nie poniosła kosztów podlegających zwrotowi na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12, ONSAiWSA 2013/3/38). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w związku ze złożeniem przez pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną oświadczenia o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy, po stwierdzeniu spełnienia ustawowych warunków przewidzianych w art. 182 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI