II OSK 1693/12

II OSK 1693/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-06-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Lu 748/11 - Wyrok WSA w Lublinie z 2012-03-20
II OZ 598/12 - Postanowienie NSA z 2012-07-17
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 9 ust. 1-4, art. 47 ust. 1 i 2, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
art. 153, art. 170, art. 174 pkt 1 i 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Jerzy Siegień ( spr. ) Protokolant: asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych J. Ł. oraz K. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 748/11 w sprawie ze skargi J. Ł. oraz K. Ł. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargi kasacyjne.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 20 marca 2012 r. (sygn. akt II SA/Lu 748/11) oddalił skargę J. Ł. i K. Ł. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
2. Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
2.1. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. podjętą na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Radzyniu Podlaskim (dalej: PINB) nakazał J. Ł. i K. Ł. rozbiórkę budynku obory o wym. 20,75 x 6,10 m wraz z płytą gnojową i zbiornikiem na gnojówkę, zlokalizowanych na działce nr [...] we wsi [...], gm. [...].
Powyższa decyzja została wydana w wyniku przeprowadzonej [...] kwietnia 2010 r. kontroli, która wykazała, że nałożony na inwestora decyzją PINB z dnia [...] marca 2006 r. (utrzymaną w mocy decyzją organu drugiej instancji z dnia [...] maja 2006 r. oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 576/06) obowiązek doprowadzenia obory wraz z płytą gnojową i zbiornikiem na gnojówkę do stanu zgodnego z prawem nie został wykonany.
2.2. Po rozpatrzeniu odwołania Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie (dalej: WINB) decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB z dnia [...] maja 2010 r. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji podkreślił, że w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa powyżej, organ nadzoru budowlanego był zobligowany do podjęcia działań przewidzianych przepisami prawa, których stosowanie nie jest pozostawione uznaniu organów.
2.3. Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez J. Ł. i K. Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 marca 2011 r. (sygn. akt II SA/Lu 604/10) uchylił decyzję WINB z dnia [...] lipca 2010 r. z uwagi na niewystarczające wyjaśnienie przez organ odwoławczy okoliczności sprawy, w tym nieuwzględnienie przeprowadzonego przez Sąd Okręgowy w Lublinie postępowania rozgraniczeniowego, którego przedmiotem były działki nr [...] i nr [...].
2.4. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. WINB ponownie utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...] maja 2010 r. Organ drugiej instancji stwierdził, że ustalenia postępowania rozgraniczeniowego nie podważyły zasadności nakazu rozbiórki spornej obory wraz z płytą gnojową oraz zbiornikiem na gnojówkę.
2.5. Na wskazaną wyżej decyzję WINB z dnia [...] sierpnia 2011 r. J. i K. Ł. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
2.6. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
3. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA lub Sąd pierwszej instancji) na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.s.a.) oddalił wniesioną skargę.
3.1. Sąd pierwszej instancji sprecyzował, że przedmiotem toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji WINB z dnia [...] sierpnia 2011 r., utrzymującej w mocy decyzję PINB z dnia [...] maja 2010 r., nakazującą J. Ł. i K. Ł. rozbiórkę obory o wym. 20,75 x 6,10 m wraz z płytą gnojową i zbiornikiem na gnojówkę, w związku z niewykonaniem przez strony nałożonego na inwestora decyzją PINB z dnia [...] marca 2006 r. obowiązku, polegającego na doprowadzeniu obory wraz z płytą gnojową i zbiornikiem do stanu zgodnego z prawem. Organ nadzoru w decyzji tej nakazał przebudowę ściany obory położonej od strony zachodniej w granicę oraz przebudowę płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę na odległość 4,0 m od zachodniej granicy działki.
3.2. WSA podkreślił, że na obecnym etapie postępowania ani organy, ani też sam sąd rozpoznający wniesioną skargę nie były władne podważać zasadności obowiązków nałożonych na inwestora decyzją z dnia [...] marca 2006 r., która – uzyskawszy przymiot ostateczności i potwierdzenie prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 września 2006 r. (sygn. akt II SA/Lu 576/06) legalności jej wydania – pozostaje w obiegu prawnym. Powołany wyrok wyklucza ponowne rozstrzyganie tej samej sprawy (powaga rzeczy osądzonej – art. 171 P.p.s.a.).
3.3. W ocenie WSA okolicznością niesporną jest to, że ani M. Ł. – będący inwestorem przedmiotowych obiektów, ani skarżący – czyli obecni właściciele nieruchomości, nie wypełnili obowiązków określonych w decyzji z dnia [...] marca 2006 r.; co więcej, treść pochodzących od skarżących pism pozwoliła Sądowi pierwszej instancji stwierdzić, że nie mają oni zamiaru wykonać powyższej decyzji. Przez wzgląd na to, że postępowanie prowadzone było odnośnie do zrealizowanych obiektów, a także wobec bezspornego faktu niewykonania przez właścicieli nałożonych decyzją ostateczną obowiązków, WSA uznał, iż decyzja nakazująca rozbiórkę przedmiotowych obiektów została wydana zgodnie z prawem, a nadto – jako rozstrzygnięcie pozbawione charakteru uznaniowego – musiała w takich okolicznościach sprawy w świetle obowiązujących przepisów zapaść.
3.4. Zdaniem WSA, organ odwoławczy prawidłowo wykonał – tak w zakresie poczynionych ustaleń, jak i wysnutych na ich podstawie wniosków – nałożony nań wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 marca 2011 r. (sygn. akt II SA/Lu 604/10) obowiązek uwzględnienia przy rozpoznawaniu sprawy wyników postępowania rozgraniczeniowego działki nr [...] i nr [...]. Powyższą ocenę WSA uzasadnił tym, że ustalony postanowieniem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 2 września 2009 r. nowy przebieg granicy nie mógł mieć wpływu na spoczywający na stronie obowiązek wykonania przedmiotowych robót budowlanych z uwagi na nieznaczne przesunięcie tej granicy na korzyść skarżących. Chociaż przesunięcie granicy o 0,5 m spowodowało, że według aktualnie ustalonej granicy odległość budynku obory, płyty gnojowej oraz zbiornika na gnojowicę wynosi 1 m od granicy z działką sąsiednią, to jednak wciąż nie pozwala to na przyjęcie, że przedmiotowe obiekty budowlane usytuowane są w sposób odpowiadający decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2006 r.
3.5. Zdaniem WSA, skoro zgodnie z art. 9 ust. 3 Prawa budowlanego wniosek do ministra w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych właściwy organ składa przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, to tym samym złożenie wniosku przez stronę w postępowaniu mającym na celu legalizację wykonanej samowoli budowlanej jest niedopuszczalne. W takim bowiem wypadku udzielenie zgody na odstępstwo prowadziłoby do legalizacji robót budowlanych wykonanych niezgodnie z przepisami prawa.
3.6. Za niezasadne Sąd pierwszej instancji uznał sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem WSA, organy zastosowały się do reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 85 § 1 i 86 K.p.a. oraz prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wniosek tych organów wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykroczył poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.).
3.7. W przekonaniu WSA, niezasadny był zarzut naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 32 K.p.a. Sąd pierwszej instancji podniósł, że ani w części wstępnej, ani w uzasadnieniu skargi nie wyjaśniono szerzej, na czym miałoby polegać naruszenie tych przepisów i jaki miało ono wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Analiza akt sprawy pozwoliła Sądowi pierwszej instancji stwierdzić, że organy uwzględniły okoliczność reprezentowania skarżących przez zawodowego pełnomocnika, doręczając mu wydawane w toku postępowania rozstrzygnięcia oraz informując go o podejmowanych czynnościach, i wywiązywały się z tego obowiązku od daty dołączenia pełnomocnictwa do akt sprawy (tj. 6 maja 2010 r.) .
4. W skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. Ł. zaskarżył powyższy wyrok w całości.
4.1. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi pierwszej instancji mające "wpływ na treść orzeczenia" naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewykonaniu w należyty sposób obowiązku kontroli zaskarżanych decyzji, co spowodowało oddalenie skargi, mimo że zaskarżone decyzje zostały wydane bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w oparciu o niepełny materiał dowodowy w sposób naruszający zasady praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej.
4.2. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi pierwszej instancji mające "wpływ na treść orzeczenia" naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., wobec niewzięcia pod uwagę całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i pominięcie istotnych okoliczności mających wpływ na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, w szczególności pominięcie, po pierwsze, okoliczności związanych z ponownym rozgraniczeniem działek, po drugie, faktu, że skarżący, pozostając w konflikcie z sąsiadami z działki [...], nie miał możliwości wykonania decyzji nakazującej przeprowadzenie robót budowlanych w określonym przez organ terminie wyłącznie ze względu na brak możliwości wstępu na nieruchomość sąsiednią; po trzecie, faktu, że zrealizowane obiekty budowlane nie zagrażają życiu lub zdrowiu osób trzecich ani nie utrudniają korzystania z nieruchomości sąsiednich.
4.3. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 1 – 4 Prawa budowlanego, polegające na jego niezastosowaniu w niniejszej sprawie, wynikającym z błędnego przyjęcia, że stosowanie instytucji zgody na odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych jest niedopuszczalne w postępowaniu dotyczącym legalizacji samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego.
4.4. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i nakazaniu skarżącemu rozbiórki obiektu budowlanego w sytuacji, w której nie było ku temu podstaw.
4.5. Uzasadnienie postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów sprowadza się zasadniczo do następujących twierdzeń.
Zdaniem skarżącego, decyzja legalizująca samowolę budowlaną wydawana w postępowaniu legalizacyjnym jest w istocie odpowiednikiem decyzji o pozwoleniu na budowę. Skoro uprzednia ocena inwestycji bierze pod uwagę uzyskaną przez inwestora zgodę na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, to ocena następcza także powinna brać pod uwagę możliwość uzyskania takiej zgody. Wykładnia funkcjonalna art. 9 ust. 1 – 4 Prawa budowlanego przemawia za możliwością stosowania wynikającej z tego przepisu instytucji zgody na odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych nie tylko na etapie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, ale także w postępowaniu dotyczącym legalizacji samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego.
W opinii skarżącego nie ma uzasadnionych podstaw do różnicowania oceny zgodności inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi w zależności od tego, na jakim etapie ta ocena następuje. Przesłanką uzyskania zgody na odstępstwo jest wyłącznie istnienie szczególnie uzasadnionego przypadku usprawiedliwiającego wyrażenie takiej zgody. Istnienie tej przesłanki nie jest uzależnione od terminu złożenia wniosku o udzielenie zgody na odstępstwo. Mając na względzie niedookreślony charakter przesłanki istnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", organ administracji musi – w każdej konkretnej sprawie – ocenić, czy istnieje jakaś szczególna okoliczność, która uzasadniałaby odstąpienie od wymogu zawartego w przepisie techniczno-budowlanym. W rozpoznawanej sprawie organy nie uwzględniły stanu zagospodarowania nieruchomości sąsiednich ani argumentacji inwestorów przekonujących, po pierwsze, że inny sposób posadowienia budynków uniemożliwiłby racjonalne korzystanie z nieruchomości, po drugie, że w miejscowości, w której położona jest nieruchomość – ze względu na wąskie działki – powszechny jest taki sposób zabudowy. Skarżący kasacyjnie przyznaje, że nie złożył wniosku o wyrażenie zgody na udzielenie odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych, jednakże – w jego przekonaniu – nie oznacza to, że organ administracji nie może samodzielnie zainicjować czynności niezbędnych do uzyskania upoważnienia do udzielenia zgody na tego rodzaju odstępstwo.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji błędnie wziął pod uwagę wynoszącą 1,0 m odległość między granicą działki a płytą gnojową oraz zbiornikiem na gnojówkę, zamiast uwzględnić wynoszącą 4,0 m (po przeprowadzeniu rozgraniczenia) odległość między granicą działki a pokrywą oraz wylotem wentylacyjnym, co pozwoliłoby stwierdzić, po pierwsze, że spełnione zostały parametry wskazane w § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 132, poz. 877, ze zm.), po drugie, że zachowane zostały wymogi decyzji z dnia 1 sierpnia 2010 r. W konsekwencji nie powinien mieć zastosowania art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego nakazujący rozbiórkę.
W ocenie skarżącego organy powinny były uwzględnić art. 140 i art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) oraz art. 7 K.p.a., wymagających wyważenia interesów stron, a także stosowania wszelkich dostępnych i niezbędnych środków dowodowych, adekwatnych do danej sprawy, jak np. oględziny. Biorąc pod uwagę fakt istnienia wcześniejszej zabudowy oraz cechy działek, skarżący kasacyjnie twierdzi, że obecny sposób zabudowy nie jest uciążliwy dla sąsiadów i z tego powodu decyzja nakazująca rozbiórkę powinna zostać usunięta z obiegu prawnego.
Skarżący kasacyjnie zarzuca, że ani organy, ani Sąd pierwszej instancji nie wzięli pod uwagę faktu pozostawania przez skarżącego w wieloletnim konflikcie z sąsiadami z działki nr [...] ani tego, że do chwili uzyskania faktycznego władztwa nad swoją działką w czerwcu 2010 r., nie było możliwe wykonanie odpowiednich prac celem doprowadzenia obiektów do stanu zgodnego z prawem w terminie wskazanym przez organy.
Skarżący kasacyjnie zarzuca też, że choć skarżący wielokrotnie informowali organ o postanowieniu Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z dnia 17 listopada 2008 r., ustalającym przebieg granicy między działkami nr [...] i [...] oraz mimo świadomości organu w tym względzie, organ nie pouczył skarżących o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania ani też nie podjął tego postępowania z urzędu.
4.6. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
5. W skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. Ł. zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 marca 2012 r.
5.1. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, ze wskazaniem, że zarzut "dotyczy przepisów Prawa budowlanego oraz wydanych na podstawie tej ustawy przepisów wykonawczych jak również przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego", jednakże bez powołania konkretnych jednostek redakcyjnych tych aktów normatywnych.
5.2. Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, "które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie".
5.3. Skarżąca zarzuciła nadto naruszenie art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
5.4. Skarżąca zarzuciła także "błąd w ustaleniach faktycznych poprzez błędne przyjęcie, że sporna obora wraz płytą gnojową oraz zbiornikiem na gnojówkę znajduje się w nieprzepisowej odległości od granicy działki sąsiedniej, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż – po ponownym ustaleniu spornych granic pomiędzy nieruchomościami – odległości usadowienia przedmiotowej obory od granic sąsiedniej działki umożliwiają jej dalsze funkcjonowanie, co najwyżej przy dokonaniu niezbędnych przeróbek płyty gnojowej oraz zbiornika na gnojówkę, a usytuowanie tejże inwestycji budowlanej względem działki sąsiedniej nie rodzi konieczności jej rozbiórki w całości".
5.5. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6.1. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skarg kasacyjnych.
Skargi kasacyjne nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zawarte w skargach kasacyjnych zarzuty odnoszą się do obu podstaw.
6.2. Ustosunkowując się do zawartych w skardze kasacyjnej K. Ł. zarzutów należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 576/06 oddalił skargę na decyzję nakładającą obowiązek doprowadzenia obory wraz z płytą gnojową i zbiornikiem na gnojówkę do stanu zgodnego z prawem. Ocena prawna dotycząca stanu faktycznego i prawnego rozpatrywanej sprawy, zawarta w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego, ma istotne znaczenie przy rozpoznawaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej wniesionej od ponownego wyroku tego Sądu wydanego w pierwszej instancji. Zaskarżony wyrok byłby niezgodny z prawem, jeżeli przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy, nie uwzględniałby wiążącej oceny prawnej, o której mowa w art. 153 P.p.s.a. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie wiążący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ponadto prawomocne orzeczenie sądu, w myśl art. 170 P.p.s.a, wiąże inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. W odniesieniu do sądów określona w powołanym przepisie moc wiążąca orzeczenia oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak to stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Wobec tego w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona inaczej oceniona niż to zostało dokonane w prawomocnym wyroku sądowym.
Powyższe oznacza, że Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nakazującej rozbiórkę obory wraz z płytą gnojową i zbiornikiem na gnojówkę nie mógł badać zasadności nałożenia decyzją PINB z dnia [...] marca 2006 r. (utrzymaną w mocy decyzją organu drugiej instancji z dnia [...] maja 2006 r. oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 576/06) obowiązku doprowadzenia przedmiotowych obiektów budowlanych o stanu zgodnego z prawem. Z tych względów jako całkowicie nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 1 – 4 Prawa budowlanego, polegający na jego niezastosowaniu w niniejszej sprawie, wynikającym z błędnego przyjęcia, że stosowanie instytucji zgody na odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych jest niedopuszczalne w postępowaniu dotyczącym legalizacji samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego. Nawet gdyby przyjąć jak twierdzi strona skarżąca, że zgoda na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych może być udzielona na etapie postępowania legalizującego samowolnie zrealizowany obiekt budowlany lub jego część, to nie ulega wątpliwości, że musiałaby ona poprzedzać wydanie decyzji nakazującej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Kwestia ta nie może być natomiast rozstrzygana w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, w którym organ nadzoru budowlanego po ustaleniu faktu niewykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, jest zobowiązany nakazać w zależności od rodzaju wykonanych robót budowlanych: zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W sytuacji zatem stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego, że inwestor nie wykonał nałożonych obowiązków mających na celu doprowadzenie przedmiotowych obiektów do stanu zgodnego z prawem, nie miał on innej możliwości jak tylko wydać decyzję nakazującą rozbiórkę. Organ ten, a w konsekwencji także Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli zgodności decyzji nakazującej rozbiórkę nie naruszyli zatem art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego przez jego niewłaściwe zastosowanie.
Brak zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego przesądza w istocie o niezasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stanowią one bowiem w istocie efekt wskazania na naruszenie prawa materialnego, przez co stanowią dalszą polemikę z treścią zaskarżonego wyroku w zakresie wykładni przepisów materialnoprawnych. Nie może zatem odnieść skutku zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., bowiem Sąd pierwszej instancji w należyty sposób dokonał kontroli zaskarżanych decyzji i oddalił skargi. Zarzut nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz oparcia rozstrzygnięcia o niepełny materiał dowodowy w sposób naruszający zasady praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej jest niezasadny, bowiem kwestia ewentualnej zasadności udzielenia odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych oraz zasadności nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia obory wraz z płytą gnojową i zbiornikiem na gnojówkę do stanu zgodnego z prawem, nie mogła być przez Sąd badana w postępowaniu dotyczącym rozbiórki tych obiektów.
Sąd pierwszej instancji dokonał natomiast, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, analizy skutków ustalenia postanowieniem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 2 września 2009 r. nowego przebiegu granicy, stwierdzając, że fakt ten nie mógł mieć wpływu na spoczywający na stronie obowiązek wykonania przedmiotowych robót budowlanych z uwagi na nieznaczne przesunięcie granicy na korzyść skarżących. Wyjaśnienie tej kwestii stanowiło wykonanie zaleceń wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 marca 2011 r. (sygn. akt II SA/Lu 604/10) uchylającego decyzję WINB z dnia [...] lipca 2010 r. z uwagi na niewystarczające wyjaśnienie przez organ odwoławczy skutków przeprowadzonego przez Sąd Okręgowy w Lublinie postępowania rozgraniczeniowego działek nr [...] i nr [...]. Organ drugiej instancji ponownie rozpoznając sprawę stwierdził na podstawie opinii technicznej z dnia 6 czerwca 2009 r. geodety uprawnionego biegłego sądowego L. M., że ustalenia postępowania rozgraniczeniowego nie podważyły zasadności nakazu rozbiórki spornej obory wraz z płytą gnojową oraz zbiornikiem na gnojówkę.
Na ocenę prawidłowości zaskarżonego wyroku nie może mieć wpływu także zarzut niewzięcia przez Sąd pierwszej instancji pod uwagę faktu pozostawania przez skarżącego w wieloletnim konflikcie z sąsiadami z działki nr ewid. [...] oraz tego, że do chwili uzyskania faktycznego władztwa nad działką w czerwcu 2010 r. nie było możliwe wykonanie odpowiednich prac celem doprowadzenia obiektów do stanu zgodnego z prawem w terminie wskazanym przez organy. Skarżący nie wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 47 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych jest niezbędne wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor jest obowiązany przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu (najemcy) na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu. W razie natomiast braku możliwości uzgodnienia powyższych warunków właściwy organ - na wniosek inwestora - w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, rozstrzyga, w drodze decyzji, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, właściwy organ określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości. Z powyższej możliwości skarżący jednak nie skorzystał.
Nietrafne jest także powołanie się w skardze kasacyjnej na fakt nieuwzględnienia przez organy nadzoru budowlanego art. 140 i art. 144 K.c. Przepisy te określają treść prawa własności i zakres ochrony przed niekorzystnym oddziaływaniem ze strony projektowanej inwestycji poprzez dokonywanie immisji i mają zastosowanie w postępowaniu przed sądem powszechnym.
6.3. Ustosunkowując się do zawartych w skardze kasacyjnej J. Ł. zarzutów naruszenia przepisów Prawa budowlanego w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że nie mogą one odnieść zamierzonego skutku. W skardze kasacyjnej konieczne jest bowiem wskazanie konkretnych przepisów naruszonych zdaniem skarżącego przez Sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 8 marca 2004 r., FSK 41/04, ONSA i wsa 2004 r., nr 1, poz. 9). W przedmiotowej skardze kasacyjnej nie wskazano konkretnych przepisów prawa materialnego, które naruszył Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest natomiast spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody, zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa autor kasacji miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia nieokreślonego przepisu postępowania poprzez nietrafną ocenę dowodów.
Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna J. Ł. jedynie w części dotyczącej zarzutu naruszenia postępowania czyni zatem zadość wymogom art. 174 P.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły w ocenie skarżącej prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, nie jest jednak trafny. Podstawy kasacyjnej nie może stanowić każde naruszenie przepisów postępowania sądowego, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest zatem wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów nie doszło, wyrok Sądu pierwszej instancji byłby inny.
Ustalony postanowieniem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 2 września 2009 r. nowy przebieg granicy był znany zarówno organom orzekającym w sprawie jak i Sądowi pierwszej instancji. W ich ocenie nie mógł on mieć wpływu na spoczywający na stronie obowiązek wykonania rozbiórki. Oceny tej w skardze kasacyjnej skutecznie nie podważono.
Zauważyć należy jednak, że obowiązkiem właściwego organu wynikającym z art. 7, 8 i 9 K.p.a., jest wyjaśnienie, czy fakt ustalenia w postępowaniu rozgraniczeniowym, że granica działek nr ewid. [...] i [...] przebiega w inny sposób niż to przyjęto w postępowaniu zakończonym wydaniem J. Ł. i K. Ł. nakazu doprowadzenia budynku obory wraz z płytą gnojową i zbiornikiem na gnojówkę do stanu zgodnego z prawem, nie stanowi istotnej dla tej sprawy nowej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji z dnia [...] marca 2006 r. (utrzymanej w mocy decyzją organu drugiej instancji z dnia [...] maja 2006 r.), nieznanych organowi, który ją wydał (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.), uzasadniających wznowienie z urzędu tego postępowania. Natomiast faktyczny przebieg granicy przedmiotowych działek nie ma bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie podejmowane w postępowaniu dotyczącym rozbiórki obiektu w związku z niewykonaniem uprzednio nałożonych obowiązków.
Nie sposób także w rozpatrywanej sprawie dopatrzyć się naruszenia art. 21 Konstytucji RP. W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono w czym skarżąca upatruje naruszenia przedmiotowego przepisu. Organ nadzoru budowlanego miał obowiązek wydania nakazu rozbiórki obory wraz z płytą gnojową i zbiornikiem na gnojówkę w sytuacji niewykonania nałożonych uprzednio obowiązków mających na celu doprowadzenie tych obiektów do stanu zgodnego z prawem. Ochrona własności, o której mowa w powołanym wyżej artykule nie obejmuje sytuacji, w których ingerencja we własność jest związana z ustawową odpowiedzialnością administracyjną za działania niezgodne z prawem, mającą na celu zapewnić przestrzeganie przepisów prawa.
6.4. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.