II OSK 1688/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-24
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanenadzór budowlanyroboty budowlanewspólnota mieszkaniowapostępowanie administracyjnestrona postępowaniaspadkobiercyinteres prawnyprawo rzeczowek.p.a.

NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że spadkobiercy nie wykazali swojego następstwa prawnego w sposób wymagany przez prawo, co uniemożliwiło im uzyskanie statusu strony w postępowaniu nadzoru budowlanego.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy przyznania spadkobiercom statusu strony w postępowaniu nadzoru budowlanego dotyczącym robót budowlanych. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie, stwierdzając, że skarżący nie udokumentowali swojego następstwa prawnego po zmarłych właścicielach lokalu w sposób wymagany przez prawo (postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia).

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez K.E. i S.G. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania odwoławczego. Skarżące domagały się przyznania im statusu strony w postępowaniu dotyczącym robót budowlanych wykonanych w lokalu mieszkalnym, twierdząc, że są spadkobiercami poprzednich właścicieli. Zarzuciły naruszenie prawa materialnego (m.in. art. 28 k.p.a., art. 53a Prawa budowlanego, art. 1027 k.c.) oraz przepisów postępowania (m.in. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że dla uzyskania statusu strony w postępowaniu administracyjnym, a w szczególności dla wykazania następstwa prawnego po zmarłym właścicielu, niezbędne jest przedłożenie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia. Skarżące nie przedstawiły takich dokumentów ani w postępowaniu odwoławczym, ani przed sądem pierwszej instancji. Dołączone akty poświadczenia dziedziczenia złożono po dacie wydania zaskarżonej decyzji, co nie mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie. Sąd uznał, że brak udokumentowanego następstwa prawnego uniemożliwiał przyznanie skarżącym statusu strony, a w konsekwencji prawidłowe było umorzenie postępowania odwoławczego przez organ i oddalenie skargi przez WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, spadkobiercy muszą udokumentować swoje następstwo prawne w sposób wymagany przez prawo, aby uzyskać status strony.

Uzasadnienie

Status strony w postępowaniu administracyjnym wymaga istnienia przepisu prawa, na podstawie którego można żądać czynności organu lub zaniechania. W przypadku spadkobierców, niezbędne jest wykazanie następstwa prawnego poprzez przedłożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia. Brak takiego dokumentu uniemożliwia przyznanie statusu strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (26)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania i wymóg posiadania interesu prawnego lub obowiązku.

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zawieszenia postępowania w przypadku śmierci strony.

k.p.a. art. 140

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania odwoławczego w przypadku bezprzedmiotowości.

Prawa budowlanego art. 50

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawa budowlanego art. 51 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawa budowlanego art. 53a § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.c. art. 1025 § § 2

Kodeks cywilny

Dowód nabycia spadku.

k.c. art. 1027

Kodeks cywilny

Wykazanie nabycia spadku.

k.c. art. 925

Kodeks cywilny

k.c. art. 931 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 1015

Kodeks cywilny

u.w.l. art. 3 § pkt 11

Ustawa o własności lokali

u.w.l. art. 19

Ustawa o własności lokali

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego art. 2 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego art. 19

k.c. art. 710

Kodeks cywilny

k.c. art. 715

Kodeks cywilny

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak udokumentowania przez skarżących następstwa prawnego po zmarłych właścicielach lokalu, co uniemożliwia przyznanie im statusu strony w postępowaniu administracyjnym.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 28 k.p.a., art. 53a Prawa budowlanego, art. 1027 k.c.) i przepisów postępowania (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) dotyczące błędnego uznania braku interesu prawnego i statusu strony przez skarżących.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej niezbędne jest wykazanie następstwa prawnego – złożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania posiadania interesu prawnego w sprawie [...] przy braku dokumentu stwierdzającego nabycie spadku skarżące kasacyjnie nie udokumentowały [...] że są właścicielkami lokalu mieszkalnego nr [...], usytuowanego w budynku mieszkalnym położonym w P. przy ul. [...]. fakt, że skarżące kasacyjnie są w kręgu spadkobierców ustawowych T.E. i G.E., nie jest dowodem tego, że stały się ich rzeczywistymi następcami prawnymi.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

członek

Agnieszka Wilczewska-Rzepecka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykazanie następstwa prawnego w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście nieruchomości i robót budowlanych, oraz znaczenie formalnych dokumentów potwierdzających dziedziczenie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku dokumentów potwierdzających dziedziczenie w postępowaniu administracyjnym. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie następstwo prawne jest bezsporne lub udokumentowane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczową kwestię proceduralną dotyczącą udokumentowania następstwa prawnego w postępowaniu administracyjnym, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej.

Czy dziedziczysz po rodzicach? W sądzie budowlanym potrzebujesz więcej niż aktu zgonu!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1688/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Wilczewska - Rzepecka /sprawozdawca/
Grzegorz Czerwiński
Robert Sawuła /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Wr 561/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2021-02-23
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. E. i S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 561/20 w sprawie ze skargi K. E. i S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wykonania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 23 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 561/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.E. i S.G. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wykonania robót budowlanych w lokalu mieszkalnym usytuowanym w budynku mieszkalnym dwulokalowym położonym w P. przy ul. [...], oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyły K.E. i S.G., zaskarżając go w całości.
Na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, a to:
1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego oraz art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali w zw. z art. 19 ustawy o własności lokali w zw. z art. 199 k.c. oraz w zw. z art. 925 k.c., art. 931 § 1 k.c. oraz art. 1015 k.c. (w brzmieniu obowiązującym do 18 października 2015 r.) poprzez błędną wykładnię pojęcia "interesu prawnego" i niesłuszne uznanie, że w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego, dotyczącym samowolnych robót budowlanych prowadzonych przez członka wspólnoty mieszkaniowej (inwestora) na nieruchomości wspólnej, w ramach którego to postępowania organ pozostaje zobowiązany do zbadania istnienia albo nieistnienia prawa do dysponowania nieruchomością (wspólną) na cele budowlane (tj. istnienia albo nieistnienia zgody pozostałych członków wspólnoty mieszkaniowej na fakt prowadzenia oraz rodzaj i zakres prowadzonych robót), przyznanie statusu strony (w rozumieniu art. 28 k.p.a.) spadkobiercom właścicieli innego lokalu w tym samym budynku (członkom tej samej wspólnoty mieszkaniowej, kwestionującym legalność robót prowadzonych przez inwestora, zawiadamiających o tym fakcie organ nadzoru budowlanego oraz domagających się udziału w postępowaniu) należy zawsze i w każdym wypadku warunkować wylegitymowaniem się przez tych spadkobierców postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku wydanym przez sąd powszechny albo aktem poświadczenia dziedziczenia, gdy tymczasem:
a. potrzebę wykazywania (wobec organu administracji państwowej) faktu dziedziczenia ww. dokumentem urzędowym należy rozpatrywać indywidualnie, mając na uwadze okoliczności konkretnej sprawy,
b. udowodnienie faktu spadkobrania odpisem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia (przez osoby niebędące inwestorami – prowadzonych samowolnie i bez prawa do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane – robót, i których prawa doznają oczywistych naruszeń wobec faktu tej samowoli) można by w komentowanym tu postępowaniu uznawać za niezbędne co najwyżej wówczas, gdyby status następców prawnych został w sposób wiarygodny zakwestionowany (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca) lub gdyby od wylegitymowania się pewnym tytułem prawnym do nieruchomości zależało rozstrzygnięcie organu (co także nie miało miejsca, skoro postępowanie naprawcze zostało przez organ pierwszej instancji wszczęte z urzędu i dotyczyło robót budowlanych przeprowadzonych przez inwestorów),
c. za wystarczające (w realiach niniejszej sprawy) dla przyznania skarżącym statusu stron (postępowania naprawczego i odwoławczego) należało uznać: nabycie prawa własności do lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. z mocy prawa (por. art. 925 k.c. w zw. z art. 931 § 1 k.c. oraz art. 1015 k.c. w brzmieniu obowiązującym do 18 października 2015 r.), fakt, że skarżące nie odrzucały spadku po rodzicach (wręcz przeciwnie, z uwagi na upływ czasu zastosowanie znalazło domniemanie przyjęcia spadku wprost), że żadna osoba trzecia nie zakwestionowała właścicielskich uprawnień do lokalu którejkolwiek ze spadkobierczyń ustawowych, w tym także w ramach dedykowanych ku temu postępowań spadkowych (z czego zarówno inwestor, organy obu instancji, jak i Sąd pierwszej instancji zdawali sobie sprawę) i wreszcie, że nie miały miejsca inne zaszłości po otwarciu spadku, które wyłączałyby je od dziedziczenia, a jedna ze skarżących (K.E.) zamieszkuje w lokalu nr [...] od urodzenia (musząc znosić samowolę budowlaną inwestorów i jej konsekwencje),
d. potrzeba ochrony praw spadkobierców (członków wspólnoty mieszkaniowej), podobnie jak potrzeba dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz przeciwdziałania bezprawiu inwestora (innego członka wspólnoty mieszkaniowej, dokonującego zaboru nieruchomości wspólnej na własne potrzeby mieszkaniowe), wymaga (niezależnie od legitymowania się przez wspomnianych spadkobierców ww. dokumentem urzędowym), aby organ dysponując (jak w niniejszej sprawie) zarówno wiedzą o śmierci właścicieli lokalu ujawnionych w treści księgi wieczystej, jak i o ich spadkobiercach ustawowych (z których jeden zamieszkuje w odziedziczonym lokalu), sprzeciwiających się prowadzonym przez inwestora robotom budowlanym i wskazujących na ich bezprawny charakter, zapewnił następcom prawnym możliwość aktywnego udziału w postępowaniu administracyjnym (przyznał status stron postępowania naprawczego), w tym do składania wyjaśnień (w miejsce prowadzenia postępowania administracyjnego z udziałem samego inwestora i osób zmarłych, sic!),
2. art. 1027 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i niesłuszne uznanie, że wobec szczególnej "osoby trzeciej", którą jest organ administracji państwowej, spadkobierca może udowadniać swoje prawa wynikające z dziedziczenia wyłącznie stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (i że musi to czynić w ten sposób zawsze i w każdym przypadku), która to wykładnia została dokonana z pominięciem tego, że:
a. wykazanie, że strona postępowania zmarła oraz wskazanie jej spadkobierców w taki sposób, że jest możliwe zawiadomienie ich o toczącym się postępowaniu, jest wystarczające do uznania, że spadkobiercy zmarłej strony zostali wskazani, a możliwość domagania się przez organ administracji przedłożenia stwierdzenia nabycia spadku czy aktu poświadczenia dziedziczenia powinna być ograniczona do sytuacji, gdy poweźmie on wiarygodne informacje o sporze o dziedziczenie (w szczególności wobec powołania się przez osobę spoza kręgu spadkobierców ustawowych na dziedziczenie testamentowe),
b. należy każdorazowo uwzględniać okoliczności danej sprawy, a w sytuacjach bezspornych oraz w przypadkach, w których od wykazania prawa własności nie zależy rozstrzygnięcie merytoryczne organu, ale zapewnienie obywatelowi (niebędącemu wnioskodawcą –adresatem decyzji) ochrony jego praw i statusu strony postępowania, można uznawać, że następstwo prawne jest niewątpliwe (pomimo niemożności wylegitymowania się przez zainteresowanego ww. dokumentami urzędowymi);
3. art. 710 k.c. oraz art. 715 k.c. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz art. 19 ustawy o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 53a ust. 1 w zw. art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego oraz art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie i błędne przyjęcie, jakoby skarżąca K.E. pozostawała "posiadaczem [...], ale bez żadnego tytułu prawnego" do lokalu nr [...], a w konsekwencji błędne nieprzyporządkowanie stanu faktycznego niniejszej sprawy (faktu korzystania przez K.E. z lokalu mieszkalnego nr [...] na podstawie umowy użyczenia, gwarantującej jej status lokatora w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego oraz zastrzeżoną przepisem art. 19 ww. ustawy ochronę prawa do używania ww. lokalu – równą właścicielskiej ochronie petytoryjnej, a które to prawo, skuteczne erga omnes, uczestnicy postępowania w sposób bezprawny naruszyli) pod hipotezę art. 28 k.p.a. (mimo że ww. okoliczności świadczą wprost o interesie prawnym K.E. do brania udziału w postępowaniu naprawczym wszczętym z urzędu na podstawie art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego i o przysługującym co najmniej jej statusie strony zarówno w tym postępowaniu, jak i w postępowaniu odwoławczym).
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na skutek nieuwzględnienia zarzutu naruszenia przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w toku postępowania odwoławczego, art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 140 k.p.a., u podstaw którego to rozstrzygnięcia legło błędne przekonanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jakoby zarzut ten pozostawał niezasadny "albowiem obligatoryjne zawieszenie postępowania dotyczy przypadku, gdy do śmierci strony dochodzi w trakcie prowadzonego postępowania, a nie na wiele lat przed jego wszczęciem", czym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dał dowód nieodróżnienia obligatoryjnych przesłanek zawieszenia postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. (obligującym organ do zawieszenia postępowania w razie śmierci strony w toku postępowania prowadzonego postępowania) oraz art. 91 § 1 pkt 4 k.p.a. (będącego przedmiotem zarzutu skarżących i stanowiącego podstawę obligatoryjnego zawieszenia postępowania właśnie w przypadku, gdy osoba, która powinna być stroną postępowania zmarła przed wszczęciem postępowania administracyjnego), a co miało istotny wpływ na wynik postępowania sądowoadministracyjnego, skoro w miejsce uwzględnienia ww. zarzutu oraz wywiedzionej skargi (przy przyjęciu, że dla wykazania statusu stron skarżące powinny wylegitymować się postanowieniami o stwierdzeniu nabyciu spadku albo aktami poświadczenia dziedziczenia po swych zmarłych rodzicach) doszło do jej oddalenia na skutek niesłusznego uznania i tego zarzutu za niezasadny;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję DWINB pomimo dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) zaniechania tego organu, stanowiącego naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, tj. niedokonania obligatoryjnego zawieszenia postępowania odwoławczego w warunkach występującego w nim zagadnienia wstępnego, obligującego organ do zawieszenia postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie, w miejsce dokonanego jego umorzenia (przy przyjęciu, że dla wykazania statusu stron skarżące powinny wylegitymować się postanowieniami o stwierdzeniu nabyciu spadku albo aktami poświadczenia dziedziczenia po swych zmarłych rodzicach), a co miało istotny wpływ na wynik postępowania sądowoadministracyjnego, skoro w miejsce uwzględnienia zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz wywiedzionej skargi doszło do jej oddalenia na skutek niesłusznego uznania zarzutu za niezasadny;
3. art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji – nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – nie wyszedł poza ich granice, mimo że powinien był to uczynić;
4. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i oddalenie skargi w całości, gdy tymczasem prawidłowym rozstrzygnięciem pozostawało uchylenie (na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.) zaskarżonej decyzji DWINB z [...] listopada 2020 r. w całości (celem merytorycznego rozpoznania zarzutów odwołania skarżących z 30 września 2020 r.), ewentualnie uchylenie ww. decyzji (na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a.), celem zawieszenia postępowania odwoławczego na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i uzależnienie merytorycznego rozpoznania ww. odwołania od przedłożenia przez skarżące postanowień o stwierdzeniu nabycia spadków albo aktów poświadczenia dziedziczenia po ich zmarłych rodzicach (właścicielach lokalu nr [...] według treści księgi wieczystej).
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżące kasacyjnie wniosły o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt II SAM/r 561/20 i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości (celem merytorycznego rozpoznania zarzutów odwołania z 30 września 2020 r., względnie celem zawieszenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.) oraz o zwrot (solidarnie na rzecz skarżących kasacyjnie) kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia ich praw przed Sądem pierwszej instancji. Ewentualnie, skarżące kasacyjnie wniosły o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 561/20 w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania termu Sądowi oraz o obciążenie organu obowiązkiem zwrotu (solidarnie na rzecz skarżących kasacyjnie) kosztów postępowania wywołanego niniejszą skargą, niezbędnych do celowego dochodzenia ich praw.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie.
Zarzuty skargi kasacyjnej, w dużej mierze powielające zarzuty podniesione wcześniej przed Sądem wojewódzkim, sprowadzają się do kwestionowania przez skarżące kasacyjne odmówienia im przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym robót budowlanych, wykonanych w lokalu mieszkalnym dwupoziomowym, usytuowanym w budynku mieszkalnym dwulokalowym położonym w P. przy ul. [...]. Zdaniem skarżących kasacyjnie, skoro zgodnie z ich twierdzeniami, są następcami prawnymi poprzednich właścicieli lokalu nr [...], znajdującego się w tym samym budynku (na co nie przedstawiły stosownych dokumentów ani w postępowaniu przed organem odwoławczym, ani przed sądem pierwszej instancji), to powinny zostać uznane za stronę tego postępowania. Stanowisko skarżących kasacyjnie, jak słusznie stwierdził Sąd wojewódzki, jest błędne.
Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Stroną w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego, zgodnie z art. 28 k.p.a., jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak wskazuje się w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym wymaga istnienia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu, z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2544/19, LEX nr 3339614). Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 k.p.a. i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 691/21, LEX nr 3330587). W przypadku spadkobierców osób, które takim interesem mogły się legitymować, niezbędne jest wykazanie następstwa prawnego – złożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia (por. art. 1025 § 2 i 1027 k.c.). Jak słusznie wskazał Sąd wojewódzki, przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1577/14, LEX nr 2081125), niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania posiadania interesu prawnego w sprawie (a w konsekwencji przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.) poprzez rozstrzyganie w tym zakresie wątpliwości na korzyść jednostki wnoszącej podanie, przy braku dokumentu stwierdzającego nabycie spadku (prawomocnego postanowienia sądu powszechnego lub aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza).
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżące kasacyjnie nie udokumentowały (ani w postępowaniu odwoławczym, ani w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji), że są właścicielkami lokalu mieszkalnego nr [...], usytuowanego w budynku mieszkalnym położonym w P. przy ul. [...]. Bez wątpienia, w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości widnieje wpis, z którego wynika, że właścicielami tego lokalu oraz współwłaścicielami działki nr [...] przy ul. [...] w P. są T.E. i G.E.. Wobec tego, w dniu wydania zaskarżonej decyzji, skarżące kasacyjnie nie legitymowały się stosownym, wymaganym prawem, dokumentem potwierdzającym ich uprawnienia właścicielskie w stosunku do lokalu mieszkalnego nr [...] i związanego z nim udziału w częściach wspólnych budynku. Jak słusznie wskazał Sąd wojewódzki, powołane przez skarżące kasacyjnie dokumenty (kopie aktów zgonu) dowodzą jedynie prawdopodobieństwa dziedziczenia po zmarłych współwłaścicielach, jednak nie przesądzają w sposób określony prawem, że w dacie wniesienia odwołania były ich spadkobierczyniami. Innymi słowy, fakt, że skarżące kasacyjnie są w kręgu spadkobierców ustawowych T.E. i G.E., nie jest dowodem tego, że stały się ich rzeczywistymi następcami prawnymi.
Na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze, tj. gdy stwierdzi, że zaszły okoliczności skutkujące bezprzedmiotowością tego postępowania, co ma miejsce wówczas, gdy w postępowaniu tym nastąpił brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego skutkujący brakiem podstaw do merytorycznego załatwienia sprawy co do jej istoty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 25/21, LEX nr 3349106). Skoro w niniejszej sprawie skarżące kasacyjnie nie wykazały, że są następcami prawnymi właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...], a przez to nie mogą być stroną postępowania w sprawie robót budowlanych przeprowadzonych w budynku przy ul. [...], to słusznie organ drugiej instancji umorzył postępowanie odwoławcze, a Sąd wojewódzki prawidłowo oddalił skargę na decyzję wydaną w tym przedmiocie. Na marginesie wskazać jedynie można, że na wadliwe zastosowanie ww. przepisu nie powołały się skarżące kasacyjnie w niniejszym postępowaniu.
Dodać przy tym trzeba, że dołączone do pisma z 14 września 2021 r. akty poświadczenia dziedziczenia z 25 czerwca 2021 r., jako złożone po dacie wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] listopada 2020 r. i nieistniejące w chwili jej wydania, nie mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Na to, zresztą, zwrócono uwagę w ww. piśmie.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) – orzekł jak w wyroku.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI