II OSK 1683/12

II OSK 1683/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-06-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
Wiesław Morys
Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Go 776/10 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2011-07-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 20 § 3, art. 133, art. 174 pkt 1 i 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 48 ust. 4, art. 103 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 20 września 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur /spr./ sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia del. NSA Wiesław Morys Protokolant asystent Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 20 września 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 lipca 2011r. sygn. akt II SA/Go 776/10 ze skargi H. D. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Go 776/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę H. D. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Drezdenku, powołując się na art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229, ze zm.) nakazał H. D. i J. D. rozbiórkę obiektu budowlanego - warsztatu o wymiarach: długość 10,87 m, szerokość 5,84 m i wysokość od 3,20 m do 3,55 m usytuowanego na terenie działek nr [...] i [...] przy ul. S. w D., wybudowanego bez pozwolenia na budowę.
Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji, podnosząc w uzasadnieniu, że z dokumentów sprawy nie wynikało, aby w odniesieniu do przedmiotowego obiektu budowlanego zachodziła sytuacja, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ani też okoliczności wskazane w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, które to okoliczności uzasadniałyby orzeczenie rozbiórki obiektu.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez H. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który postanowieniem z dnia 18 stycznia 2010 r. (sygn. akt II SA/Go 957/09) odrzucił skargę z uwagi na jej nieopłacenie.
Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Drezdenku, na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4, art. 52 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2006 r. Nr 156 poz. 1118, ze zm., dalej jako Prawo budowlane) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako "k.p.a."), nałożył na H. D. obowiązek dokonania rozbiórki obiektu budowlanego - budynku warsztatu o wymiarach: 5,8 m x 10,8 m i wysokości od 3,20 m do 3,50 m. W uzasadnieniu organ podał, że w toku przeprowadzonej w dniu 22 lutego 2010 r. kontroli ustalił, iż wskazany wyżej budynek warsztatu posiada konstrukcję nośną stalową przemurowany jest bloczkami z betonu komórkowego i ocieplony styropianem. Budynek pokryty jest dachem jednospadowym o konstrukcji stalowej przykrytym płytami warstwowymi o grubości 15 cm. Usytuowany jest bezpośrednio przy istniejącym budynku gospodarczo - garażowym zlokalizowanym na terenie działek o numerach ewidencyjnych gruntu [...] oraz [...]. Organ ustalił również, że inwestor H. D. budowę budynku warsztatowego rozpoczął około 1988 -1989 r. Do 1994 r. wykonał całą konstrukcję stalową, pokrycie dachu, ściany zewnętrzne i bramy garażowe. W latach późniejszych wykonał instalację elektryczną tynki wewnętrzne, instalację sprężonego powietrza, instalację centralnego ogrzewania oraz ocieplenie budynku. Roboty te były wykonywane do około 2000 r. Ponadto około 2007 roku powiększono otwór okienny znajdujący się w ścianie pomiędzy istniejącym budynkiem gospodarczo - garażowym a budynkiem warsztatu w celu wykonania dodatkowego przejścia pomiędzy budynkami. Organ wskazał, że inwestor wykonał roboty budowlane w warunkach samowoli budowlanej, a więc z naruszeniem art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. obowiązującej w czasie rozpoczęcia budowy. Organ nadzoru budowlanego stwierdził, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1994 r., ponieważ roboty budowlane przy realizacji przedmiotowej inwestycji, rozpoczęte pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r., kontynuowane były również po wejściu w życie ustawy z 7 lipca 1994 r. Wobec tego, w ocenie organu nie mają zastosowania przepisy art. 103 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. i do postępowania legalizacyjnego konieczne jest zastosowanie regulacji przewidzianych przez obecnie obowiązującą ustawę. W dalszej części uzasadnienia organ l instancji podał, że postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 3 miesięcy dokumentów, niezbędnych do zalegalizowania samowolnie wybudowanego warsztatu, a mianowicie: 1) zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, 3) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz aktualnym zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę właściwej izby samorządu zawodowego. W związku z tym, że H. D. nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, PINB uznał za zasadne orzeczenie rozbiórki spornego warsztatu.
Odwołanie od decyzji PINB w Drezdenku złożył H. D., który wniósł o jej uchylenie w całości, ze stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 3, 6, 7 k.p.a. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania innemu organowi powiatowego inspektora nadzoru budowlanego na podstawie art. 26 § 3 k.p.a.
Pismem z dnia 13 sierpnia 2010 r. H. D. wniósł o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka L. C., gdyby zaistniały jakiekolwiek wątpliwości co do istoty zaskarżonej decyzji w świetle faktów, dowodów i szeroko rozumianego porządku prawnego oraz o wydanie z akt sprawy [...] uwierzytelnionych odpisów wskazanych dokumentów.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wydania H. D. uwierzytelnionych dokumentów.
Decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania H. D., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB w Drezdenku z dnia [...] lipca 2010 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy zgodził się z organem l instancji, że w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane stwierdzając, że wykonany przez skarżącego obiekt wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, a wobec jego braku - w sprawie należało zastosować przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane. Ponadto podniósł, że PINB usiłował doprowadzić do zgodności z prawem popełnioną samowole budowlaną, w związku z czym słusznie nałożył na H. D. - inwestora obowiązek przedłożenia wymaganych prawem dokumentów. Jednakże skoro w wyznaczonym terminie inwestor dokumentów tych nie przedłożył, obowiązkiem PINB było orzeczenie rozbiórki warsztatu wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej. Organ II instancji podkreślił również, że o konieczności rozbiórki decyduje przepis prawa, a nie uznanie organu nadzoru budowlanego. Prawo budowlane nie pozostawia organom w tej kwestii żadnej swobody działania. Ponadto ocena motywacji inwestora dopuszczającego się samowoli budowlanej, jak również sytuacja osobista czy też finansowa pozostają bez wpływu na prowadzone postępowanie administracyjne.
Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. H. D. wnosząc o uchylenie jej w całości i stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący wyraził swoje niezadowolenie z decyzji jakie podjęły organy nadzoru budowlanego, zarzucając im korupcję i nakazanie rozbiórki obiektu wbrew przepisom prawa.
W odpowiedzi na skargę Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w zaskarżonym wyroku wskazał, że z załączonego do akt administracyjnych sprawy protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 22 lutego 2010r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Drezdenku wynika, że zgodnie z oświadczeniem inwestora roboty budowlane przy realizacji inwestycji rozpoczął w latach 1988-1989 i były one wykonywane sukcesywnie aż do roku 2007, kiedy to powiększono otwór okienny znajdujący się w ścianie pomiędzy budynkami w celu wykonania przejścia z garażu do warsztatu. H. D. oświadczył ponadto do protokołu, że jest jedynym inwestorem, a przed rozpoczęciem robót budowlanych nie uzyskał pozwolenia na budowę, nie posiada też żadnych dokumentów związanych z budową warsztatu. Protokół kontroli został podpisany przez H. D. bez zastrzeżeń, co oznacza, że zgodził się z dokonanymi ustaleniami, które potwierdza również dokumentacja fotograficzna stanowiąca załącznik do protokołu. Sąd I instancji wskazał, że obecnie obowiązująca ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w art. 28 stanowi, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Przewiduje jednak wyjątki, omówione w art. 29 i 30, kiedy przed przystąpieniem do wykonywania robót budowlanych wystarczające jest dokonanie zgłoszenia zamiaru wykonywania robót właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Katalog obiektów, na których wzniesienie nie jest wymagane pozwolenie na budową jest katalogiem zamkniętym i nie obejmuje obiektów o tak znacznych gabarytach jak sporny budynek warsztatowy. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że ustawa z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974r. Nr 38, poz. 229 ze zm.), pod rządami której rozpoczęto budowę warsztatu, nie przewidywała wyjątków od konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Pewne zwolnienia określały przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego ( §19 ust. 2 i 3 ), ale z całą pewnością budynek warsztatowy nie był tymi zwolnieniami objęty. Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, iż brak wymaganego prawem pozwolenia na wzniesienie spornego warsztatu oznacza, że H. D. zrealizował inwestycję w warunkach samowoli budowlanej. Sąd I instancji wskazał, iż w pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie w niniejszej spawie, był zobligowany do dokładnego ustalenia daty rozpoczęcia i zakończenia inwestycji, a następnie do ustalenia, jakie przepisy prawa w przedmiotowej sprawie będą miały zastosowanie. Jak wynika z oświadczenia inwestora roboty zostały rozpoczęte w 1988 r., a zakończone dopiero w roku 2007, czyli już w czasie, gdy obowiązywała "nowa" ustawa Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r. Długi okres realizacji obiektu potwierdzają również znajdujące się w aktach administracyjnych dowody z zeznań świadków: M. P., W. P. oraz E. S. Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy "nowej" ustawy. Wyjątek stanowi art. 48, którego nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli obowiązujące przed dniem 1 stycznia 1995 r. (art. 103 ust. 2 ustawy ). W ocenie Sądu I instancji przepis art. 103 ust. 2 nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ budowa warsztatu została zakończona już po wejściu ustawy z 1994 roku w życie i również po jej wejściu w życie wszczęto postępowanie administracyjne zmierzające do doprowadzenia obiektu do zgodności z prawem. Dopiero bowiem pismo z dnia 28 marca 2006 r. M. P. skierowane do organu nadzoru budowlanego w Drezdenku doprowadziło do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Pismo to zawierało prośbę o interwencję w sprawie nielegalnie działającej lakierni samochodowej na posesji H. D. Wobec powyższego Sąd I instancji zgodził się z organami nadzoru budowlanego obu instancji, że w sprawie znalazły zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Sąd I instancji podkreślił, że ustawy nowelizujące Prawo budowlane z dnia 27 marca 2003r. oraz z dnia 16 kwietnia 2004 r., wprowadziły istotne zmiany dotyczące postępowania w sprawie samowoli budowlanych, a mianowicie wprowadziły możliwość legalizacji samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych lub ich części. Sąd I instancji wyjaśnił, iż celem wprowadzenia tych zmian było złagodzenie przepisu art. 48 i odstąpienie od obowiązku orzekania nakazu bezwarunkowej rozbiórki obiektu budowlanego, wybudowanego samowolnie, który swoim istnieniem nie naruszał przepisów. Nadto Sąd I instancji zaznaczył, że prawo budowlane nie przewiduje automatycznej legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu. Niespełnienie bowiem przez inwestora któregokolwiek z ustawowych warunków legalizacji powoduje orzeczenie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu lub jego części. Sąd I instancji wskazał, że art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, w brzmieniu obecnie obowiązującym, określa przesłanki legalizacji. Przywołując treść w/w przepisu Sąd I instancji wskazał, że przedłożenie przez inwestora w wyznaczonym terminie żądanych dokumentów traktuje się jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Jeżeli natomiast roboty zostały zakończone, to przedłożenie dokumentów traktowane jest wyłącznie jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego. W przypadku, gdy roboty budowlane zostały faktycznie zakończone, nie ma podstaw do ich wstrzymywania, a więc postanowienie organu ograniczać się będzie do nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia odpowiednich dokumentów. Sąd I instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Drezdenku, po przeprowadzeniu w dniu 22 lutego 2010 r. kontroli obiektu, postanowieniem z dnia [...] marca 2010r. wydanym w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3, art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz art. 123 k.p.a., nałożył na H. D. obowiązek przedłożenia w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia takich dokumentów jak:
1) zaświadczenie burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
3) cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz aktualnym zaświadczeniem o wpisie projektanta na listą właściwej izby samorządu zawodowego. Postanowienie to zostało doręczone do rąk własnych inwestora w dniu 15 marca 2010 r., a więc ostatnim dniem, w którym inwestor mógł wywiązać się z nałożonego na niego obowiązku, aby postępowanie legalizacyjne mogło być w dalszym ciągu prowadzone, był dzień 15 czerwca 2010 r. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy wyznaczony przez organ termin upłynął bezskutecznie. Skarżący nie wniósł także w tym czasie do organu żadnej prośby o jego przedłużenie, co w świetle orzecznictwa administracyjnego jest dopuszczalne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 lipca 2009r., sygn. II SA/Rz 117/09, LEX nr 553185). W konsekwencji organ l instancji nie miał innego wyjścia, jak tylko zastosować art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego z 1994 r., który nakazuje organowi orzec rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego samowolnie, jeżeli w wyznaczonym terminie inwestor nie przedłoży wymaganych dokumentów. Sąd I instancji podkreślił, iż przepis ten nie daje organowi nadzoru żadnej swobody w zakresie orzekania o rozbiórce. Decyzja wydana w sprawie likwidacji samowoli budowlanej to decyzja, którą organ ma obowiązek wydać w określonych prawem okolicznościach. Jedną z takich okoliczności jest niewykonanie obowiązku nałożonego na inwestora na podstawie art. 48 ust. 3 prawa budowlanego. Sąd I instancji uznał, że zarówno decyzja organu l instancji, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego, zostały wydane po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym i nie naruszają obowiązujących przepisów prawa. Wbrew zarzutom skargi, decyzje organów obu instancji zawierają obszerne uzasadnienie, przedstawiające w sposób logiczny i wyczerpujący motywy podjętego rozstrzygnięcia, co wypełnia treść art. 107 § 3 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył H. D. reprezentowany przez radcę prawnego działającego z urzędu. Wyrok zaskarżono w całości zarzucając mu w trybie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
- art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane poprzez błędne uznanie, że przepis nie będzie miał w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ budowa warsztatu została zakończona już po wejściu ustawy z 1994 r. w życie i również po jej wejściu w życie wszczęto postępowanie administracyjne zmierzające do doprowadzenia obiektu do zgodności z prawem. Przepis ten winien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na to, że budowa budynku warsztatu została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, a w czasie późniejszym w warsztacie prowadzone były prace wykończeniowe i doposażeniowe,
- art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 , art. 52 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że organy administracji prawidłowo przyjęły je jako podstawę wydanych decyzji,
- art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie podczas gdy w związku z wypełnieniem przesłanek art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane, w oparciu o ten przepis winno być przeprowadzone postępowanie legalizacyjne.
Nadto w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 133 w zw. z art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy i wydanie wyroku w sytuacji ogłoszenia na tym samym posiedzeniu Sądu postanowienia o oddaleniu wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., podczas, gdy na postanowienie o oddaleniu wniosku skarżącemu przysługuje na mocy art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego,
- art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane poprzez wadliwe ustalenie na podstawie akt sprawy stanu faktycznego leżącego u podstaw wydania zaskarżonego wyroku co do terminu zakończenia budowy, co skutkowało niewłaściwym zastosowaniem prawa materialnego i oddaleniem skargi.
Wobec powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. do ponownego rozpoznania z pozostawieniem mu orzeczenia również o kosztach postępowania ze skargi kasacyjnej, w tym kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu ze skargi kasacyjnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie o uchyleniu decyzji Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010r., w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Drezdenku z dnia [...] lipca 2010r. i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż jak wynika z ustaleń kontroli przedmiotowego budynku z dnia 5 maja 2006 r. w 1994 r. był on w takim stanie, który pozwalał na jego użytkowanie zgodnie z jego przeznaczeniem - jako warsztat. Biorąc pod uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych i poglądy wyrażane w piśmiennictwie spełniona więc została przesłanka "zakończenia budowy" przed dniem 1 stycznia 1995 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994r., określona w art. 103 ust. 2 tej ustawy i dlatego zastosowanie w sprawie winna mieć ustawa Prawo budowlane z 1974 r. Nadto podniesiono, iż zgodnie z art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Poprzez wadliwe ustalenie na podstawie akt sprawy stanu faktycznego w zakresie terminu "zakończenia budowy", leżącego u podstaw wydania zaskarżonego wyroku Sąd I instancji niewłaściwie zastosował prawo materialne i oddalił skargę, podczas gdy winien zastosować art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję, uchylić.
Na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. o godzinie 11:15 wpłynęło pismo skarżącego kasacyjnie zawierające wniosek o ponowne zawieszenie postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowił nie uwzględnić wniosku o zawieszenie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia, a to z poniższych względów.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W przypadku, gdy strona w skardze kasacyjnej zarzuca zarówno naruszenie przepisów postępowania jak i naruszenie prawa materialnego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, albowiem jedynie prawidłowo ustalony stan faktyczny może być przedmiotem subsumcji do dyspozycji przepisu prawa materialnego.
W przedmiotowej sprawie zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczy błędnego ustalenia daty zakończenia budowy obiektu wobec którego orzeczono nakaz rozbiórki, co skutkowało niewłaściwym zastosowaniem przepisów prawa materialnego. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy na podstawie, którego organy ustaliły stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, iż budowa przedmiotowego obiektu nie została zakończona przed 1 stycznia 1995 r. Faktycznie w początkowej fazie postępowania administracyjnego organ I instancji wydał decyzje w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., ale słusznie ta decyzja została wyeliminowana przez organ II instancji z obiegu prawnego wobec braków w ustaleniu stanu faktycznego. Uzupełniony następnie materiał dowodowy o wyjaśnienia W. P., M. P. (k.96 akt administracyjnych) wraz z załączonymi zdjęciami oraz ponowne zeznania świadka E. S. (k.106) jednoznacznie wskazują na prawidłowość zastosowanych przez organy przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Rozważania w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnośnie pojęcia "zakończenie budowy" na tle orzecznictwa sadów administracyjnych jest w niniejszym postępowaniu bezprzedmiotowe mając na uwadze zakres robót wykonanych przez inwestora po 1 stycznia 1995 r. oraz czasokres (1988 – 2007) ich trwania. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego podstawowe prace zostały zakończone ok. 2000 r. natomiast prace wykonane w 2007 r. dotyczące powiększenia otworu okiennego pomiędzy budynkami w celu dodatkowego przejścia były faktycznie pracami dodatkowymi, wykonanymi już po interwencji M. P. (28 marca 2006 r.), iż w przedmiotowym budynku działa nielegalna lakiernia samochodowa.
Drugi z zarzutów naruszenia przepisów postępowania dotyczy naruszenia art. 133 w zw. z art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy i wydanie wyroku w niniejszej sprawie pomimo ogłoszenia na tym samym posiedzeniu Sądu postanowienia o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., na które przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem skarżącego kasacyjnie w pierwszej kolejności powinien zostać prawomocnie rozpoznany wniosek o wyłączenie sędziego a dopiero potem wydany wyrok w niniejszej sprawie. Tak skonstruowany zarzut nie jest usprawiedliwiony, gdyż naruszenie przepisu art. 133 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas, gdy skarżący kasacyjnie wykazałby konkretne zdarzenia wynikające z akt sprawy, których sąd pierwszej instancji nie uwzględnił oraz ich wpływ na wynik sprawy. W niniejszym postępowaniu postanowieniem z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II OZ 1014/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Go 776/10 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego. Prawidłowo sformułowany zarzut w tym zakresie powinien dotyczyć naruszenia art. 20 § 3 p.p.s.a. jednakże mając na uwadze w/w postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego byłby on nieusprawiedliwiony. Czynności podejmowane wbrew zakazowi wyrażonemu w art. 20 § 3 p.p.s.a., nie powodują nieważności postępowania. Mają jedynie charakter uchybień procesowych, które mogą być uznane za wpływające na wynik sprawy, jeżeli wniosek o wyłączenie zostanie uwzględniony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011r. sygn. akt I OSK 664/10, publik. LEX nr 990275).
Przechodząc do zarzutów prawa materialnego to mając na uwadze powyższe rozważania odnośnie ustalonego stanu faktycznego, należy je uznać za nieusprawiedliwione, gdyż prawidłowe ustalenia stanu faktycznego powodują, iż organy zasadnie zastosowały przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane a tym samym zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie są nieusprawiedliwione. Przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w niniejszej sprawie nie mają zastosowania z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.
Należy podzielić konkluzję przedstawioną w uzasadnieniu Sądu I instancji, iż w innej sytuacji byłby skarżący kasacyjnie, gdyby wykonał obowiązki wynikające z postanowienia PINB w Drezdenku z dnia [...] marca 2010 r., a nie wykonując ich mając na uwadze treść art. 48 ust. 4 prawa budowlanego z 1994 r. nie dał organom nadzoru budowlanego żadnego wyboru. Należy także nadmienić mając na uwadze treść pism składanych w trakcie postępowania administracyjnego jak i sądowego, iż skarżący kasacyjnie nie miał woli legalizacji ewidentnej samowoli budowlanej a chciał realizować inne cele niezwiązane z prowadzonym postępowaniem, czym na pewno nie ułatwiał zadania organom nadzoru budowlanego jak i również swojemu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu.
Wobec powyższego, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.