II OSK 1679/14

Naczelny Sąd Administracyjny2016-03-08
NSAochrona środowiskaŚredniansa
weterynariaochrona zwierzątprodukty pochodzenia zwierzęcegokontrola urzędowaListeria monocytogenesbadania mikrobiologiczneprawo żywnościowepostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając jego uzasadnienie za wadliwe proceduralnie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność ustosunkowania się do wpływu czasu na wyniki badań mikrobiologicznych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii od wyroku WSA, który uchylił decyzję nakazującą wycofanie z obrotu partii wędzonej makreli z powodu wykrycia Listeria monocytogenes. NSA uchylił wyrok WSA, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu wadliwego uzasadnienia, które nie wyjaśniło podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie odniosło się do wszystkich zarzutów strony. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Dolnośląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu. WSA uchylił decyzję organu weterynaryjnego nakazującą wycofanie z obrotu partii wędzonej makreli z powodu wykrycia Listeria monocytogenes. Organ weterynaryjny uznał produkt za szkodliwy dla zdrowia konsumentów, powołując się na wyniki badań laboratoryjnych. Skarżący kwestionował prawidłowość tych badań, wskazując na upływ czasu od pobrania próbek do ich analizy oraz na wyniki badań kontrpróbek. WSA uwzględnił skargę, uznając, że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów strony, w szczególności do wpływu czasu na wynik badania. NSA uchylił jednak wyrok WSA, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, głównie art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd kasacyjny stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe, ponieważ nie zawierało wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie odnosiło się do wszystkich zarzutów. W związku z tym, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wadliwe uzasadnienie wyroku, w szczególności brak wyjaśnienia podstawy prawnej i nieuwzględnienie wszystkich zarzutów, stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. i może być podstawą do uchylenia wyroku.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA było lakoniczne, nie zawierało podstawy prawnej rozstrzygnięcia ani wyjaśnienia, a także nie odniosło się do wszystkich zarzutów strony, co uniemożliwia kontrolę orzeczenia i stanowi naruszenie przepisów postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.p.p.z. art. 7 § ust. 1

Ustawa o produktach pochodzenia zwierzęcego

rozp. (WE) 882/2004 art. 11 § ust. 1 lit a)

Rozporządzenie (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady

rozp. (WE) 882/2004 art. 54 § ust. 1, ust. 2 lit. a, c

Rozporządzenie (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

rozp. (WE) 2073/2005 § Załącznik I, rozdział I, pkt 1.2

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2073/2005

rozp. (WE) 1441/2007

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1441/2007

rozp. (WE) 178/2002 art. 14 § ust. 4, 5, 6

Rozporządzenie (WE) 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi § § 3 pkt 1

u.i.w. art. 25

Ustawa o Inspekcji Weterynaryjnej

u.o.n. art. 2 § pkt 1, pkt 4

Ustawa o normalizacji

u.o.n. art. 3-5

Ustawa o normalizacji

k.p.a. art. 6, 7, 80, 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku, które nie zawierało podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie odnosiło się do wszystkich zarzutów strony.

Godne uwagi sformułowania

uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie brak jest podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia nie można odnieść się do argumentacji zawartej w wyroku, jeśli nie zawiera ona uzasadnienia prawnego

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

sprawozdawca

Katarzyna Golat

członek

Robert Sawuła

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroków sądów administracyjnych oraz konieczność kompleksowego odniesienia się do zarzutów strony w postępowaniu odwoławczym."

Ograniczenia: Dotyczy głównie kwestii proceduralnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym – jakości uzasadnienia wyroku. Choć fakty są związane z bezpieczeństwem żywności, główny nacisk położony jest na błędy formalne sądu niższej instancji.

Wadliwe uzasadnienie wyroku WSA uchylone przez NSA. Kluczowa lekcja dla sądów i stron postępowania.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1679/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-06-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Katarzyna Golat
Robert Sawuła /przewodniczący/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II SA/Wr 793/13 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2014-04-14
II OSK 1979/14 - Postanowienie NSA z 2014-07-30
Skarżony organ
Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 17 poz 127
art. 7 ust. 1
Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego.
Dz.U.UE.L 2004 nr 165 poz 1 art. 11 ust. 1 lit a)
Rozporządzenie (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i  dobrostanu zwierząt
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ sędzia del. WSA Katarzyna Golat Protokolant asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Dolnośląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 793/13 w sprawie ze skargi W.P. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wycofania z obrotu partii produktu żywnościowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od W.P. działającego pod firmą [...] na rzecz Dolnośląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii we Wrocławiu kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 14 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu skargi W.P. działającego pod firmą "[...]" (dalej jako "skarżący") uchylił zaskarżoną decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii we Wrocławiu z [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie nakazu wycofania z obrotu partii produktu "makrela wędzona".
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 21 maja 2013 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Kamiennej Górze nakazał skarżącemu wycofanie z obrotu produktu "makrela wędzona", wyprodukowanego 10 maja 2013 r., opatrzonego numerem partii [...], wielkość partii produkcyjnej 465,00 kg. Jednocześnie organ nakazał podjęcie właściwych działań w zakładzie w celu ustalenia przyczyn niezadowalających wyników, żeby zapobiec dalszemu występowaniu niedopuszczalnego zanieczyszczenia mikrobiologicznego, a także podjęcie działań naprawczych określonych w stosowanych procedurach opartych na zasadach HACCP, a także innych działań koniecznych dla ochrony zdrowia konsumenta. Decyzja została wydana po otrzymaniu przez organ 21 maja 2013 r. sprawozdania z badań mikrobiologicznych próbek pobranych w ramach kontroli urzędowej w kierunku obecności Listeria monocytogenes.
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 7 ust. 1 ustawy z 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. Nr 17, poz. 127 ze zm.), art. 54 ust. 1, ust. 2 lit. a, c oraz pkt 3 rozporządzenia (WE) 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 165 z 30 kwietnia 2004 r., str. 1), rozporządzenie Komisji (WE) nr 2073/2005 z 15 listopada 2005 roku w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych (Dz. Urz. UE L 338/1) oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1441/2007 z 5 grudnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2073/2005 w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych (Dz. Urz. UE L 322/13).
Organ I instancji wskazał, że 10 maja 2013 r. w zakładzie skarżącego zostały pobrane próbki urzędowe produktu "makrela wędzona". W jednej z pięciu próbek została stwierdzona obecność Listeria monocytogenes. W ocenie organu I instancji, z tego powodu należy sądzić, że wymienione środki spożywcze są potencjalnie szkodliwe dla zdrowia konsumentów i nie nadają się do spożycia przez ludzi zgodnie z art. 14 ust. 4 i 5 rozporządzenia (WE) 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 1 lutego 2002 r.). Organ powołał się ponadto na § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 października 2006 r. w sprawie określenia spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez powiatowego lekarza weterynarii albo urzędowego lekarza weterynarii z upoważnienia powiatowego lekarza weterynarii (Dz.U. z 2012 r., poz. 1367).
Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji.
Decyzją z [...] sierpnia 2013 r. Dolnośląski Wojewódzki Lekarz Weterynarii we Wrocławiu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego za bezsporne należy uznać, że w produkcie pobranym w zakładzie skarżącego stwierdzono chorobotwórczą bakterię, stanowiącą realne zagrożenie dla zdrowia konsumenta w wyniku spożycia tego produktu. Próbki do badań pobrano 10 maja 2013 r., które do czasu dostarczenia ich do laboratorium Zakładu Higieny Weterynaryjnej we Wrocławiu 14 maja 2013 r. przechowywane były w Powiatowym Inspektoracie Weterynarii w Kamiennej Górze, w warunkach temperatury ustalonej przez producenta, a więc w przedziale od 0°C do 7°C. Analiza dokumentów zgromadzonych w materiale dowodowym, w tym rejestr przechowywania próbek w Powiatowym Inspektoracie Weterynarii w Kamiennej Górze, jak również potwierdzenie dotyczące stanu próbki opisane w pkt 5 sprawozdania z badania mikrobiologicznego produktu z 21 maja 2013 r. wskazuje, że zachowane zostały warunki dotyczące przechowywania, przyjmowania i transportu próbek, jak również czasu rozpoczęcia badania po otrzymaniu próbek, określone odpowiednio w pkt 8.2, 8.3 i 8.4 obowiązującej normy Polskiego Komitetu Normalizacyjnego - PN-EN ISO 7218 - Mikrobiologia żywności i pasz. Wymagania ogólne i zasady badań mikrobiologicznych. Norma ta określa m.in. zasady przechowywania próbek, ich transportu oraz przyjmowania prób przez laboratorium. W ocenie organu odwoławczego, warunki przechowywania, transportu próbek nie miały negatywnego wpływu na wynik badania.
Zdaniem organu odwoławczego, zarzut niewłaściwie zastosowanego kryterium oceny bezpieczeństwa produktu przez oznaczenie limitu jest niezasadny. Produkt został pobrany w okresie jego przydatności do spożycia, liczonego od zakończenia procesu produkcyjnego, z magazynu producenta, a zatem przed wyjściem produktu spod bezpośredniej kontroli producenta. Zgodnie z pkt 1.2 rozdziału I załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 2073/2005 z 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych, zastosowanie ma wariant oceny kryterium bezpieczeństwa na podstawie limitu - nieobecne w 25 g. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do załącznika I rozdz. I pkt. 1.2 przypis (7) rozporządzenia Komisji (WE) nr 2073/2005 z 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych, kryterium to stosuje się do produktów przed ich wyjściem spod bezpośredniej kontroli przedsiębiorstwa sektora spożywczego, które jest jego producentem, jeśli producent nie jest w stanie wykazać w sposób zadowalający dla właściwego organu, że produkt nie przekroczy limitu 100 jtk/g w ciągu całego okresu przydatności do spożycia. W dokumentacji sprawy brak jest dowodów potwierdzających spełnienie tego wymogu przez podmiot, a zatem zastosowanie kryterium - nieobecne w 25 g jest uzasadnione.
Organ odwoławczy wskazał, że wyniki badań tzw. kontrprób produktu - makrela wędzona, pobrane przez producenta i przekazane do badania w laboratorium Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, mają charakter badań właścicielskich a dodatkowo wykonywane były w laboratorium nieakredytowanym. Stosownie do normy zawartej w art. 12 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. badania próbek w ramach kontroli urzędowych można wykonywać wyłącznie w laboratoriach wyznaczonych przez właściwy organ, a dodatkowo laboratoria te muszą być akredytowane zgodnie z przytoczonymi w rozporządzeniu normami. Ponadto zgodnie z art. 25 ustawy z 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz.U. z 2010 nr 112 poz. 744) badania laboratoryjne dla celów urzędowej kontroli wykonywane są w laboratoriach urzędowych obejmujących laboratoria akredytowane, które wyznacza Główny Lekarz Weterynarii. Laboratorium Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu nie spełnia tych kryteriów. Ponadto, czynności pobierania prób, jeżeli stanowią formę kontroli urzędowej, będących podstawą do ewentualnych działań administracyjnych, mogą być wykonywane wyłącznie przez osoby upoważnione przez właściwy organ. Badania zlecone przez przedsiębiorstwo sektora spożywczego nie są badaniami urzędowymi. Sprawozdania z badań urzędowych sporządzone przez Zakład Higieny Weterynaryjnej we Wrocławiu mają walor dokumentu urzędowego i stanowią dla organu nadzoru dowód z dokumentu urzędowego oraz podstawę do rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym.
Ponadto organ wskazał, że strona podejmując działania opisane w protokole nr [...] z posiedzenia zakładowego zespołu ds. jakości z 21 maja 2013 r., uznała fakt powstałego zagrożenia w związku ze stwierdzeniem bakterii Listeria monocytogenes, co dodatkowo uzasadnia słuszność środków prawnych zastosowanych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kamiennej Górze. Przy formułowaniu rozstrzygnięcia organ II instancji wziął także pod uwagę art. 14 ust. 6 rozporządzenia (WE) 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 r. w brzmieniu: "Jeżeli niebezpieczny środek spożywczy stanowi część partii, transzy lub dostawy żywności należącej do tej samej klasy lub kategorii, należy założyć, że całość żywności tej partii, transzy lub dostawy jest również niebezpieczna, chyba że po dokonaniu szczegółowej oceny brak jest dowodów, iż reszta partii, transzy lub dostawy jest niebezpieczna".
Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący.
Uwzględniając skargę Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy badanie partii oznaczonej jako [...] wielkości 465 kg zostało wykonane w okresie od 14 maja 2013 r. do 21 maja 2013 r. Ze sprawozdania z badania mikrobiologicznego z 21 maja 2013 r. wynika, że próbki do tego badania urzędowego zostały pobrane przez A.B. (pracownika powiatowego inspektoratu weterynarii) 10 maja 2013 r. (piątek). W laboratorium próbki przyjęto do badania 14 maja 2013 r. (wtorek). Próbki dostarczono w stanie nieuszkodzonym, w temperaturze 40° C o swoistym wyglądzie i zapachu. W świetle uwagi 3 do wyników badania, umieszczonej na dole pierwszej strony sprawozdania "laboratorium nie ponosi odpowiedzialności za transport i pobór próbek". Badanie było poprzedzone pobraniem próbek, z którego sporządzono protokół. W części końcowej formularza pobrania próbek (poz. 6) zaznaczono, że badanie prowadzi się w celu obecności Listeria monocytogenes, a próby pobrano w pomieszczeniu ładowania i zapakowano w kopercie depozytowej K 00776582. Metoda hodowlana uzupełniona potwierdzeniem biochemicznym i mikroskopowym. Wynik badania pokazuje, że w próbie nr 973 (A) wykryto Listeria monocytogenes w 25 g. Jak wskazują dalej akta administracyjne, ten właśnie wynik stanowił podstawę dla organu pierwszej instancji do wydania decyzji z [...] maja 2013 r.
Sąd I instancji wyjaśnił, ze w odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, ze partia oznaczona jako 130AV nie spełnia wymogów bezpieczeństwa w sytuacji, gdy uzyskany wynik otrzymano po przekazaniu pobranych prób do badań po upływie kilku dni od dnia ich badania, co wskazuje na to, że wynik był błędny lub też był rezultatem rozpoczęcia biegu okresu przydatności do spożycia tym bardziej, że kontrpróby nie wykazały obecności bakterii w produkcie. Powinno to skutkować zmianą kryterium oceny czystości produktu na ilościową. Do odwołania dołączono wynik badania laboratoryjnego z 21 maja 2013 r. na okoliczność, że w pobranych kontrpróbach z partii [...] nie stwierdzono Listeria monocytogenes. Wynik ten został opisany w dołączonym piśmie z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, z Katedry Higieny Żywności i Higieny Przetwórstwa, z którego wynika, że przedstawiciel firmy w dniu 14 maja 2013 r. dostarczył do tego zakładu 5 próbek do badań - data produkcji 10 maja 2013 r., nr partii 130AV i w wyniku badania dostarczonych prób na obecność Listeria monocytogenes w żadnej z prób obecności tej bakterii nie stwierdzono. Skarżący wyjaśnił w odwołaniu, że jego zdaniem niespełnienie przez partię kryteriów mikrobiologicznych mogłoby nastąpić w razie przekroczenia obecności 100 jtk/g produktu na koniec okresu przydatności do spożycia (ocenianą w warunkach przechowywania), a nie w warunkach w jakich następuje optymalny rozwój bakterii. Organ odwoławczy uzupełnił postępowanie dowodowe dołączając do akt "rejestr temperatur przechowywania prób urzędowych" na okoliczność, że przed przekazaniem prób do badania były one przechowywane w warunkach chłodniczych. W uzasadnieniu zaś swego rozstrzygnięcia organ wskazał (między innymi), że analiza dokumentacji, zgromadzonej w toku postępowania przez organ I instancji wskazuje, że zachowane zostały warunki dotyczące przechowywania, przyjmowania i transportu próbek, jak również czasu rozpoczęcia badania po otrzymaniu próbek określone odpowiednio w pkt 8.2, 8.3 i 8.4 obowiązującej normy Polskiego Komitetu Normalizacyjnego PN-En ISO 7218 Mikrobiologia żywności i pasz. Wymagania ogólne i zasady badań mikrobiologicznych. Norma ta określa m. in. zasady przechowywania próbek, ich transportu oraz przyjmowania prób przez laboratorium. To doprowadziło organ odwoławczy do wniosku, że warunki przechowywania i transportu próbek nie miały negatywnego wpływu na wynik badania. Zdaniem jednak Sądu I instancji, skoro norma nie odpowiada na pytanie, czy istnieje związek między upływem czasu od pobrania próbek i przystąpieniem do badań, organ powinien był wskazać z jakiej przyczyny uznaje, że ta okoliczność jest bez wpływu na ostateczny wynik badania.
W ocenie Sądu I instancji, powyższe oznacza, że organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania. W szczególności organ nie odniósł się do zarzutu zawartego w odwołaniu, czy i jaki wpływ na wynik badań miał lub mógł mieć upływ czasu pomiędzy pobraniem prób do badania, a przystąpieniem do ich badania. W ramach oceny materiału dowodowego organ ma obowiązek omówić wszystkie zgłoszone w odwołaniu zarzuty. Sąd I instancji wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy będzie zobowiązany w szczególności do ustosunkowania się do zgłoszonych przez odwołującego się zarzutów przed wydaniem orzeczenia w sprawie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dolnośląski Wojewódzki Lekarz Weterynarii.
W pierwszej kolejności zarzucił naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") w związku z art. 6, art. 7, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy w pisemnym uzasadnieniu swojej decyzji wskazał motywy przemawiające za utrzymaniem decyzji organu I instancji, a tym samym podstawy zastosowania konkretnych przepisów prawa materialnego.
Po drugie, art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia w sposób niezrozumiały, bez wskazania przez Sąd I instancji konkretnych naruszeń obowiązków normatywnych i ich podstawy prawnej, których dopuścił się organ odwoławczy.
Po trzecie, art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności faktycznych oraz prawnych sprawy, a w szczególności przez pominięcie umocowania dla organów administracji publicznej do stosowania norm określonych w przepisach ustawy o normalizacji, jak również przyjęcie, że normy te i ich stosowanie wymagają uzasadnienia organu II instancji.
Po czwarte, art. 3 p.p.s.a. przez brak przeprowadzenia prawidłowej kontroli (niewłaściwa ocena prawna) działalności organów w zakresie prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.
Ponadto organ zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego.
Po pierwsze, art. 11 ust. 1 lit. a) w związku z art. 54 ust. 1 i ust. 2. lit. a) i c) rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L. z 2004 r. Nr 165, poz. 1, Wyd. Spec. UE. 03.45.200 ze zm.) w związku z pkt 8.2, 8.3 i 8.4 normy Polskiego Komitetu Normalizacyjnego: PN-EN ISO 7218 - Mikrobiologia żywności i pasz. Wymagania ogólne i zasady badań mikrobiologicznych. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 11 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 metody pobierania próbek i analizy wykorzystywane w kontekście kontroli urzędowych są zgodne z właściwymi regułami wspólnotowymi albo jeżeli takie reguły nie istnieją, z uznanymi międzynarodowo regułami lub protokołami, na przykład zatwierdzonymi przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) lub uzgodnionymi w ustawodawstwie krajowym. W ocenie organu, Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni i niezastosowania (pominięcia) tych przepisów, w szczególności przez przyjęcie, że zastosowanie norm wydanych w oparciu o przepisy ustawy z 12 września 2002 r. o normalizacji wymaga szczególnego uzasadnienia, ponieważ przestrzeganie reguł określonych tymi przepisami (normami) nie jest wystarczające dla przyjęcia wiarygodności i prawidłowości badań dokonywanych w oparciu o te normy.
Po drugie, art. 2 pkt 1, art. 2 pkt 4, art. 3-5 ustawy z 12 września 2002 r. o normalizacji (Dz.U. Nr 169, poz. 1386, obecnie Dz.U. z 2015 r., poz. 1483) w związku z pkt 8.2, 8.3 i 8.4 normy Polskiego Komitetu Normalizacyjnego: PN-EN ISO 7218 - Mikrobiologia żywności i pasz. Wymagania ogólne i zasady badań mikrobiologicznych. W ocenie organu, naruszenie tych przepisów polegało na ich błędnej wykładni i niezastosowaniu, w szczególności przez przyjęcie przez Sąd I instancji, że zastosowanie norm wydanych w oparciu o przepisy o normalizacji wymaga szczególnego uzasadnienia organu II instancji, ponieważ przestrzeganie reguł określonych tymi przepisami (normami) nie jest wystarczające dla przyjęcia wiarygodności i prawidłowości badań dokonywanych w oparciu o te normy.
Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, a także zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zasadnicze znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji zawiera niewątpliwie opis przyjętego w sprawie stanu faktycznego, natomiast brak jest podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia. Uzasadnienie prawne wyroku sprowadza się do stwierdzenia, że organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania, a w szczególności organ nie odniósł się do zarzutu zawartego w odwołaniu, czy i jaki wpływ na wynik badań miał lub mógł mieć upływ czasu pomiędzy pobraniem prób do badania, a przystąpieniem do ich badania. Sąd I instancji odwołał się przy tym do stanowiska doktryny i orzecznictwa w tym zakresie nie powołując jednak ani jednej pozycji z literatury przedmiotu ani też żadnego orzeczenia sądów administracyjnych, w którym wyrażony został analogiczny pogląd prawny. Sąd I instancji wskazał, że stwierdzone uchybienie stanowiło podstawę do wydania wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie jednak Sąd I instancji nie wskazał żadnego przepisu postępowania, który został naruszony przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, nie wskazał również dlaczego opisane wyżej naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że z tych przyczyn wyrok Sądu I instancji nie poddaje się w ogóle kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem nie można odnieść się do argumentacji zawartej w wyroku, jeśli nie zawiera ona uzasadnienia prawnego. Dlatego też zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., ale również z naruszeniem art. 134 p.p.s.a., który wyznacza granice kontroli sprawowanej przez wojewódzki sąd administracyjny, a także z naruszeniem powołanego wyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Błędnie natomiast został sformułowany zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 6, art. 7, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a., ponieważ Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia tych przepisów procedury administracyjnej, a przynajmniej nie wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Błędnie został również sformułowany zarzut naruszenia art. 3 p.p.s.a., ponieważ skarżący kasacyjnie organ nie wskazał właściwej jednostki redakcyjnej tego przepisu o charakterze ustrojowym (przepis ten dzieli się na trzy paragrafy, a dodatkowo paragraf drugi dzieli się na dziesięć punktów).
Mając na uwadze charakter naruszenia przez Sąd I instancji powołanych wyżej przepisów prawa procesowego, dotyczących przede wszystkim sformułowania uzasadnienia wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny jedynie w ograniczonym zakresie może odnieść się do zarzutów prawa materialnego. Kwestia zastosowania powołanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 11 ust. 1 lit. a) w związku z art. 54 ust. 1 i ust. 2. lit. a) i c) rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. oraz art. 2 pkt 1, art. 2 pkt 4, art. 3-5 ustawy o normalizacji będzie musiała być przedmiotem rozważań Sądu I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przede wszystkim Sąd I instancji będzie musiał stwierdzić, czy wpływ na wynik sprawy miała odpowiedź na pytanie, jakie znaczenie dla wyników badań miał lub mógł mieć upływ czasu pomiędzy pobraniem prób do badania, a przystąpieniem do ich badania. Tylko bowiem w takim wypadku można mówić o ewentualnym naruszeniu powołanych przepisów prawa materialnego. Zważywszy jednak na lakoniczne uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji rozstrzygnięcie tej kwestii na tym etapie postępowania byłoby przedwczesne.
Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI