II OSK 1676/07

II OSK 1676/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-11-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Barbara Adamiak /przewodniczący/
Zofia Flasińska
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Gl 915/06 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2007-05-11
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7,  art. 77,  art. 80,  art. 107  par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Zakładów [...] "[...]" Spółka Akcyjna w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 915/06 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 915/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi E. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchylił zaskarżoną decyzję .
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy : Decyzją z dnia [...] Nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 90 z 1998 r. poz. 575 ze zm.), po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej, nie stwierdził u E. M. choroby zawodowej obustronnego trwałego ubytku słuchu typu [...] spowodowanego hałasem, wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ze zm.).
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że E. M. podczas zatrudnienia w Zakładach [...] "[...]" był narażony na hałas ponadnormatywny; w latach [...]-[...], pracując w kuźni oraz w latach [...]-[...], pracując w odlewni. W pozostałym okresie pracował jako kierowca samochodów ciężarowych i kierowca chłodni podczas strzelania na poligonach wojskowych, gdzie również był narażony na hałas. Jednakże negatywne wnioski orzeczeń lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i Instytutu Medycyny Pracy w S. nie dają podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u strony.
W odwołaniu od powyższej decyzji E. M. wnosił o jej zmianę poprzez stwierdzenie choroby zawodowej, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił, że organ nie wyjaśnił przyczyn rozbieżności pomiędzy wynikami badań Instytutu Medycyny Pracy w S. i Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Nie tylko wielkości ubytku słuchu zostały określone w sposób zróżnicowany w istotnym stopniu, ale również sprzeczne było wskazanie ucha lepiej słyszącego w wymienionych orzeczeniach lekarskich.
Decyzją z dnia [...] Nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaś wskazał, że E. M. podczas zatrudnienia w Zakładach [...] "[...]" w okresach: od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...], pracował jako kowal przy obsłudze młotów kuźniczych i kuźniarek w ekspozycji na hałas stwarzający istotne zagrożenie dla narządu słuchu, a więc w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Jednakże lekarze specjaliści placówek diagnostycznych obu szczebli nie rozpoznali u niego choroby zawodowej narządu słuchu. W uzasadnieniu orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdzono, że niedosłuch odbiorczy obustronny z lokalizacją [...] o podwyższeniu progu słuchu poniżej 45 dB, wyrażony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych nie spełnia kryteriów rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, E. M. wniósł o uchylenie powyższej decyzji uzasadniając, że w postępowaniu administracyjnym nie zostały wyjaśnione przyczyny rozbieżności pomiędzy wynikami badań Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i Instytutu Medycyny Pracy w S.. W wyniku pierwszego z wymienionych badań stwierdzono u niego uszkodzenie słuchu wynoszące 52 dB dla ucha prawego i 50 dB dla ucha lewego, a więc powyżej kryterium określonego w wykazie chorób zawodowych.
Wyrokiem z dnia 27 lipca 2005 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1000/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że organ odwoławczy pomimo wymagań art. 77 § 1 K.p.a. nie przeprowadził oceny orzeczeń lekarskich w świetle całokształtu materiału dowodowego. Nie wyjaśnił rozbieżności w opiniach lekarskich pomimo, że stanowiły główny zarzut odwołania. W wyniku badania przez placówkę diagnostyczną pierwszego stopnia, rozpoznano bowiem u skarżącego obustronne, mieszane uszkodzenie słuchu z przewagą komponentu odbiorczego i przesunięcie progu słuchu dla ucha prawego wynoszące 52 dB, a dla ucha lewego 50 dB. Natomiast w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdzono obustronny niedosłuch typu odbiorczego z lokalizacją [...] oraz podwyższenie progu słuchu dla ucha prawego wynoszące 37 dB, a dla ucha lewego 44 dB. Sąd wskazał, że podczas ponownego rozpoznania sprawy należy wyjaśnić powyższe rozbieżności w opiniach lekarskich i w tym celu skierować skarżącego na ponowne badania do właściwej jednostki medycznej.
Decyzją z dnia [...] Nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przytoczył stanowisko przedstawione w decyzji z dnia [...] Dodał, że w wykonaniu wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lipca 2005 r., uzupełnił materiał dowodowy poprzez skierowanie E. M. na ponowne badania do jednostki orzeczniczej. Według orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...], nie rozpoznano u niego zawodowego obustronnego trwałego ubytku słuchu typu [...] spowodowanego hałasem.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, E. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji uzasadniając, że pomimo uzupełnienia materiału dowodowego o orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nie zostały wyjaśnione wątpliwości dotyczące stanu faktycznego sprawy. We wnioskach wymienionego orzeczenia, stwierdzono poza[...] lokalizację uszkodzenia słuchu, podczas gdy w poprzednim orzeczeniu tej samej jednostki orzeczniczej rozpoznano [...] lokalizację niedosłuchu. Ponadto w orzeczeniu nie zostały wyjaśnione przyczyny rozbieżności pomiędzy poprzednimi wynikami badań Instytutu Medycyny Pracy w S. i Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, zarówno w zakresie wielkości stwierdzonego ubytku słuchu jak i wskazania ucha lepiej słyszącego.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze . zm.) uwzględnił wniesioną skargę E. M. .
Sąd podkreślił , że zgodnie z art. 153 ustawy procesowej , ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Odnośnie zaś treści wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lipca 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 1000/04 podkreślono, że wynikał z nich obowiązek wyjaśnienia przez organ odwoławczy przyczyn rozbieżności w orzeczeniach lekarskich, zarówno w zakresie stwierdzonego w nich rozpoznania jak i wielkości ubytku słuchu E. M. oraz przeprowadzenia oceny orzeczeń w świetle całokształtu materiału dowodowego.
W powyższym zakresie, organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji zdaniem Sądu poprzestał na stwierdzeniu, iż zgodnie z treścią wyroku uzupełniono materiał dowodowy o ponowne orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., "w którym lekarze po przeprowadzeniu szerokiej diagnostyki audiologicznej E. M. ponownie nie rozpoznali zawodowego obustronnego trwałego ubytku słuchu typu [...] spowodowanego hałasem".
Przytoczone stwierdzenie jak uznano nie stanowi wskazania przyczyn rozbieżności w poprzednich orzeczeniach lekarskich.
Nie spełnia również w ocenie Sądu warunków oceny wymienionych orzeczeń lekarskich, teza z uzasadnienia decyzji, że "biorąc pod uwagę całość materiału dowodowego", organ orzekł jak w sentencji. Organ odwoławczy, rozpatrując po raz kolejny sprawę, jak zauważono pominął zatem zupełnie wskazania Sądu dotyczące przeprowadzenia oceny orzeczeń lekarskich oraz wyjaśnienia przyczyn rozbieżności w ich treści. Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nie wyjaśniło przyczyn rozbieżności w orzeczeniach lekarskich, w zakresie stwierdzonego ubytku słuchu E. M..
Stwierdzenie przez powyższą jednostkę orzeczniczą, że "trudno się ustosunkowywać do wyników badań wykonywanych w innej placówce" odnośnie rozbieżności w wielkości wykazanych ubytków słuchu pomiędzy placówką diagnostyczną pierwszego stopnia a Instytutem nie spełnia warunków wyjaśnienia przyczyn tych rozbieżności. Tym bardziej, że według wyników badań Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. ubytek słuchu wynosił dla ucha lewego 50 dB a dla ucha prawego 52 dB, a zatem powyżej kryterium ubytku słuchu, określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Rozbieżności w wymienionych orzeczeniach lekarskich dotyczyły więc zagadnienia o fundamentalnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wskazanie w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...], że "sama audiometria tonalna, na podstawie której określa się wielkość ubytków słuchu jest badaniem, którego wyniki są zależne od współpracy pacjenta", zdaniem Sądu ma charakter stwierdzenia abstrakcyjnego nie zawiera konkretnego, (nie budzącego wątpliwości) odniesienia do jakichkolwiek wyników badań przeprowadzonych w rozpoznawanej sprawie.
Podkreślono , iż w wyroku z dnia 27 lipca 2005 r. Sąd zawarł wskazania co do dalszego postępowania, zwłaszcza w zakresie przeprowadzenia przez organ orzekający oceny zebranego materiału dowodowego oraz wyjaśnienia rozbieżności w orzeczeniach lekarskich co do istotnych okoliczności w sprawie. Powyższe rozważania Sądu pierwszej instancji pozwoliły uznać ,że przy wydaniu zaskarżonej decyzji, znów zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., zgodnie z którymi organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Następnie zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. wskazać w uzasadnieniu decyzji dowody, na podstawie których uznał konkretne okoliczności za ustalone oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiary i mocy dowodowej.
Wytyczne wyrażone w uzasadnieniu wymienionego wyżej wyroku były wiążące dla organu odwoławczego w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. Niezastosowanie się do nich, w zakresie wskazań co do dalszego postępowania, stanowiło naruszenie przepisu art. 153 ustawy procesowej . Naruszenia zaś przepisów postępowania zarówno w zakresie cytowanego art. 153 ustawy procesowej, jak i przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i 107 § 3 K.p.a. spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wskazano też , że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wyżej wskazane wytyczne co do dalszego postępowania. Przede wszystkim, nakazano podjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia przyczyn rozbieżności pomiędzy wynikami badań jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w zakresie wielkości ubytku słuchu E. M..
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosły Zakłady [...] "[...]" Spółka Akcyjna w G. zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucono naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że w sprawie naruszenie przepisów przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego miało istotny wpływ na wynik sprawy podczas, gdy naruszenie (o ile by przyjąć, iż miało ono miejsce) przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. następujących przepisów art. art. 7, 77,80 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ orzeczenie Instytutu Medycyny i Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] jest obiektywnym źródłem dowodowym, którego wyniki jednoznacznie prowadzą do wniosku, że u skarżącego E. M. nie rozpoznano zawodowego obustronnego trwałego ubytku słuchu typu [...] spowodowanego hałasem (opinia ta w sposób jednoznaczny wyjaśnia rozbieżności pomiędzy dwoma poprzednim badaniami, a także jest opinią wydaną na podstawie ostatniego, a więc aktualnego badania dokonanego w przedmiocie istoty sprawy).
Wobec powyższego, na podstawie art. 176, 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od skarżącego E. M. na rzecz skarżących Zakładów kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych . Alternatywnie wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i utrzymanie w mocy decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] i zasądzenie kosztów postępowania przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono , że o ile by nawet przyjąć, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. naruszył przepisy art. art. 7, 77, 80,107 § 3 k.p.a. oraz przepis art. 153 ustawy procesowej, to nie można się zgodzić, że powyższe naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw. Zaznaczono , iż w sprawie przeprowadzono trzecie badanie E. M.. Było to badanie ostatnie, a więc aktualne - przede wszystkim dowodzące w sposób obiektywny i ostateczny brak rozpoznania choroby zawodowej. Zasadne jest też przyjęcie, iż orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego usuwa rozbieżności pomiędzy poprzednimi badaniami, skoro potwierdza ono brak rozpoznania choroby zawodowej.
Jednocześnie skarżące Zakłady nie podzieliły poglądu Sądu , że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie zastosował się do wytycznych Sądu, o których mowa w wyroku z dnia 27 lipca 2005 r. i , że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wykonał polecenie Sądu, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest zlecił przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego - badanie to zostało przeprowadzone (orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] ).
Ponadto w skardze kasacyjnej strona skarżąca wykazała , że posiada legitymację do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie interesu prawnego jaki ma w tym, aby ostatecznie rozstrzygnięto w sprawie o jej przedmiocie. E. M. był bowiem pracownikiem Zakładów [...] "[...]" w G. i na podstawie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową może mieć roszczenia uzupełniające w stosunku do Zakładów [...] "[...]" Spółka Akcyjna w G. .
E. M. w odpowiedzi na skargę kasacyjna wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie , przede wszystkim zarzucając Zakładom [...] " [...] " brak legitymacji procesowej do wniesienia kasacji . Jednocześnie wskazał , iż od wyroku nie kończącego sprawę kasacja nie przysługuje .
W odpowiedzi na powyższe pismo procesowe Zakłady [...] "[...]" wskazały , iż zarzuty E. M. nie są zasadne , gdyż skarżące Zakłady są uczestnikiem postępowania , a skarga kasacyjna niewątpliwie przysługuje w tej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Stosownie do art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
W myśl art. 50 ( 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej ustawą procesową , uprawnionym do wniesienia skargi jest ten, kto ma w tym interes prawny. To czy podmiot wnoszący skargę ma w tym interes prawny, sąd administracyjny obowiązany jest w każdym przypadku zbadać z urzędu. Przepis ten powinien być stosowany odpowiednio w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w myśl art. 193 wskazanej ustawy procesowej .
Pogląd ten potwierdza w pełni uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt OPS 1/04 w której stwierdza się w tezie, iż: "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną może z urzędu badać, czy skarga ta została wniesiona przez stronę (art. 173 ( 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)".
W uzasadnieniu uchwały Sąd podkreślił, że nie można przyjąć, iż skarga kasacyjna została skutecznie wniesiona jedynie z tego powodu, że wojewódzki sąd administracyjny zawiadomił określoną osobę o terminie rozprawy a następnie doręczył jej odpis wyroku z uzasadnieniem. W takim wypadku nie jest bowiem spełniony warunek, aby skarga kasacyjna mogła być merytorycznie rozpoznana, bowiem tylko podmiot rzeczywiście i obiektywnie legitymujący się interesem prawnym może domagać się jego ochrony przed sądem administracyjnym, bez względu na to, czy jest to sąd pierwszej , czy drugiej instancji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej . Tak jednak, jak w postępowaniu administracyjnym, interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, to w postępowaniu sądowo-administracyjnym, może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej, podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi. Aby wniesienie skargi kasacyjnej wywołało skutek w postaci wszczęcia sądowo-administracyjnego postępowania drugoinstancyjnego musi dojść do łącznego spełnienia pięciu warunków: 1) skarga musi być wniesiona w przepisanym terminie (art. 177 ustawy procesowej), 2) skargę wniósł uprawniony podmiot (art. 173 ( 2 ustawy procesowej), 3) skargę sporządził adwokat, radca prawny, względnie inna uprawniona osoba (art. 175 ustawy procesowej), 4) zostały zachowane wskazane wymagania formalnoprawne i konstrukcyjne (art. 176 w zw. z art. 174 ustawy procesowej), 5) skarga została należycie opłacona (art. 221 ustawy procesowej).
Niespełnienie któregokolwiek z powyższych warunków czyni skargę kasacyjną niedopuszczalną, a w konsekwencji powoduje jej odrzucenie (art. 178 ustawy procesowej). Z tego względu również Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek ustalić, czy skarga kasacyjna jest dopuszczalna (art. 180 ustawy procesowej). Należy wszak pamiętać, że charakter prawny skargi kasacyjnej jest odmienny zarówno w porównaniu ze skargą wnoszoną do sądu administracyjnego pierwszej instancji, jak i z funkcjonującą w postępowaniu sądowo-administracyjnym do dnia 31 grudnia 2003 r. rewizją nadzwyczajną. Istotną cechą postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej jest związanie sądu drugiej instancji granicami skargi kasacyjnej, o czym stanowi art. 183 ustawy procesowej. Oznacza to związanie zarówno wnioskami skargi kasacyjnej jak i jej podstawami. Nawet nieważność postępowania może być wzięta pod uwagę dopiero po stwierdzeniu przez sąd, że skarga kasacyjna jest dopuszczalna. Powyższe upoważnia do stwierdzenia, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną może z urzędu badać, czy skarga ta została wniesiona przez stronę (art. 173 ( 2 ustawy procesowej ), ponieważ jest to jedna z przesłanek warunkujących jej dopuszczalność.
Od zasady, że wniesienie skargi kasacyjnej przez nieuprawniony podmiot powoduje jej odrzucenie należy przyjąć pewien, jednakże istotny wyjątek. Nie można odrzucić skargi kasacyjnej z tego powodu, ze została wniesiona przez podmiot nie będący stroną, jeżeli podmiot ten został dopuszczony do udziału przed wojewódzkim sądem administracyjnym i brał udział w tym postępowaniu jako strona. Odrzucenie skargi kasacyjnej na zasadzie art. 178 ustawy procesowej może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy nie ma wątpliwości, że skarga została wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną w rozumieniu art. 12 w związku z art. 32 i 33 ustawy procesowej. Ten warunek nie jest spełniony w przypadku, gdy skarga kasacyjna pochodzi od osoby traktowanej jak strona przez sąd I instancji. Wtedy ustalenie, że wnoszący skargę kasacyjną nie jest stroną wymaga merytorycznego rozpoznania sprawy w kontekście posiadania przezeń interesu prawnego w sprawie i może prowadzić do oddalenia skargi kasacyjnej. Badanie tej skargi od strony formalnoprawnej w tej sytuacji jest zdecydowanie niewystarczające. W takim przypadku skarga kasacyjna może być oceniona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżenie wyroku poprzez wskazanie określonych podstaw kasacyjnych jest ściśle związane z interesem prawnym wnoszącego skargę kasacyjną.
Zatem Naczelny Sąd Administracyjny powinien z urzędu badać, czy skarga kasacyjna została wniesiona przez stronę.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne dokonanie w pierwszym względnie oceny, czy podmiot wnoszący skargę kasacyjną, pomimo iż został dopuszczony do postępowania administracyjnego oraz postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, ma interes prawny w rozumieniu art. 50 ( 1 ustawy procesowej, uprawniający go do wniesienia skargi kasacyjnej.
Otóż należy podkreślić, iż w poprzednim okresie interes prawny zakładów pracy w uczestniczeniu w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej wyrażał się w tym, że były one zobowiązane do wypłaty jednorazowych odszkodowań poszkodowanym pracownikom, niezależnie od świadczeń wypłacanych z tego tytułu przez ZUS. Na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 kwietnia 2002 r. (sygn. P.5/01 Dz. U. Nr 78, poz. 713) orzekającego niezgodność z Konstytucją RP nieobowiązującego art. 32 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułów wypadków przy pracy i chorób zawodowych , Zakład Ubezpieczeń Społecznych został zobowiązany do wypłacania jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych pracownikom wszystkim zakładów pracy i członkom ich rodzin. Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie 19 czerwca 2002 r. ( zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ) . Aktualnie jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu pracownika albo śmierci pracownika wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej jest obecnie świadczeniem z ubezpieczenia społecznego uregulowanym w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 199 , poz. 1673 ze zm. ) . Zauważyć dodatkowo należy w okolicznościach przedmiotowej sprawy, że skoro E. M. od roku [...] przebywa na emeryturze , to skarżące Zakłady [...] " [...] " Spółka Akcyjna w G. nie są zobowiązane do wypłaty innych świadczeń z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej o jakich mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych .
Tym samym aktualnie zerwano z obowiązującym poprzednio dualizmem podmiotów zobowiązanych do wypłaty jednorazowych odszkodowań dla poszkodowanych pracowników. W związku z tym, iż zakład pracy nie jest już zobowiązany do wypłacenia pracownikowi jednorazowego świadczenia z tytułu choroby zawodowej ( jak też innych wskazanych w art. 6 ustawy z dnia 30 października 2002 r. ) , odpadła materialnoprawna podstawa do udziału zakładu pracy w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Strona skarżąca w istocie wskazuje na swój interes prawny wywodząc , że polega on na tym by ostatecznie rozstrzygnięto w sprawie o jej przebiegu co nie zmienia w żaden sposób wyżej wyrażonego poglądu, gdyż przesłanka ta uzasadnia przyjęcie jedynie interesu faktycznego.
Skarżące Zakłady w tej sprawie dodatkowo powołują się na to , że na podstawie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową osoba , u której zostanie ona stwierdzona może mieć roszczenie uzupełniające w stosunku do zakładu pracy "[...]". Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za taką materialnoprawną podstawę nie może być bowiem uważany przepis art. 444 ( 2 kodeksu cywilnego , na podstawie którego pracownik mógłby ewentualnie dochodzić od zakładu pracy (względnie wszystkich zakładów pracy, w których był zatrudniony przed zachorowaniem) renty uzupełniającej. Jest to bowiem kwestia odpowiedzialności cywilnoprawnej pracodawcy, z którą nie ma bezpośredniego związku interes prawny wymagany do udziału w sprawie administracyjnej, której przedmiotem jest stwierdzenie choroby zawodowej. Tożsame stanowisko zajęto w wyroku NSA z dnia 9 mara 2006 r. sygn. akt II OSK 523/05 –niepublikowanym, które podzielane jest przez skład orzekający w niniejszej sprawie .
Tym samym Zakłady [...] ‘’ [...] " S.A. w G. nie wskazały normy prawa materialnego , które w okolicznościach przedmiotowej sprawy pozwalałaby uznać , że mają one interes prawny lub uprawnienie do wniesienia skargi kasacyjnej . Stąd też wobec wniesienia skargi przez podmiot , któremu nie przysługuje przymiot strony , tak wniesioną skargę należało oddalić .
Jedynie na marginesie czynionych rozważań w tej sprawie zauważyć należy , iż postępowanie w sprawie choroby zawodowej prowadzone jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych , szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia , rozpoznania, stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 , poz. 1115 ), natomiast według § 2 ust. 2 tego rozporządzenia zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika , w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu , nie później jednak niż w okresie , który został określony w wykazie chorób zawodowych . Natomiast dla pozycji Nr 21 wykazu chorób dotyczącego obustronnego trwałego ubytku słuchu typu [...] spowodowanego hałasem (....) okres w którym występują udokumentowane objawy chorobowe określono na [...] lata . Kwestia ta w ramach dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy musi być wzięta pod rozwagę organów przy ponownym rozpoznawaniu sprawy .
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji .