II OSK 266/23

II OSK 266/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Gd 421/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-11-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 503
art. 37d ust.1 i 9 ,  art. 37a ust. 9
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 421/22 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 kwietnia 2022 r., nr SKO [...]/587/21 w przedmiocie kary za umieszczenie tablic reklamowych 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora [...] w [...] z dnia 15 grudnia 2020 r., nr [...]-PU-70-938(7)-2020-[...]; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości; 3. prostuje sentencję zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce "[...] Polska Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w [...]" wpisuje "[...] Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...]".
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 16 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 421/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA w Gdańsku") oddalił skargę L. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w J. (dalej: "spółka", "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: "Kolegium") z 4 kwietnia 2022 r., nr SKO Gd/587/21. Decyzją tą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni w Gdańsku (dalej: "Dyrektor") z 15 grudnia 2020 r., nr GZDiZ-PU-70-938(7)-2020-JR/AS, którą wymierzono spółce karę pieniężną w kwocie 33 818,40 zł za umieszczenie w dniach 16 października 2020 r. – 15 grudnia 2020 r. pięciu tablic służących ekspozycji reklam o łącznej powierzchni wynoszącej 49 m² przy ul. [...] w G., na działce nr [...] obręb [...] niezgodnie z przepisami uchwały Rady Miasta Gdańska z 22 lutego 2018 r., nr XLVIII/1465/18 w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, na terenie Miasta Gdańska (Dz. Urz.Woj.Pom. z 2018 r., poz. 1034; dalej: "uchwała krajobrazowa Gdańska") oraz nakładającą na spółkę obowiązek dostosowania ww. pięciu tablic reklamowych do postanowień uchwały krajobrazowej Gdańska bądź usunięcia ww. tablic reklamowych.
2. Zaskarżony wyrok został wydany w następującym stanie sprawy.
2.1. W dniu 16 października 2020 r. pracownicy organu I instancji przeprowadzili kontrolę zgodności usytuowania reklam znajdujących się na elewacji budynku sklepu L. przy ul. [...] w G. Zgodnie z protokołem tej kontroli, na działce nr [...], obręb [...], w G. przy ul. [...] (strefa S3) - na elewacji budynku L. - znajduje się pięć tablic reklamowych o wskazanych w protokole wymiarach, które są niezgodne z zasadami określonymi w uchwale krajobrazowej Gdańska obowiązującymi dla strefy S3 (§ 2 ust. 1 i § 17 ust. 3). Do protokołu załączono pomiary reklam oraz zdjęcia. Pismem z 16 października 2020 r. skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za umieszczenie pięciu tablic reklamowych z naruszeniem uchwały krajobrazowej Gdańska. Zawiadomienie to spółka odebrała w dniu 23 października 2020 r. W trakcie oględzin spornych reklam przeprowadzonych w dniu 12 listopada 2020 r. pełnomocnik spółki wskazał m. in., że reklamy zostały umieszczone przed wejściem w życie uchwały krajobrazowej Gdańska i zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, a także zwrócił uwagę na to, kto ma ponieść koszty usunięcia tych reklam. Do protokołu załączono również przedłożone przez pełnomocnika spółki kosztorysy ofertowe usługi usunięcia oraz utylizacji spornych billboardów. W oparciu o zebrany materiał dowodowy Dyrektor wydał opisaną wyżej decyzję z 15 grudnia 2020 r., jako podstawę prawną wskazując m. in. art. 37d ust.1 i 9 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 503; dalej: "u.p.z.p.") oraz § 2 ust. 1 i § 17 ust. 3 uchwały krajobrazowej Gdańska. Dyrektor, odnosząc się do kwestii zwrotu kosztów za usunięcie spornych reklam, podniósł w uzasadnieniu decyzji, że uchwała krajobrazowa nie przewiduje zwrotu kosztów za dostosowanie tablic reklamowych do jej postanowień.
2.2. W odwołaniu od decyzji Dyrektora spółka zarzuciła poczynienie wadliwych ustaleń faktycznych w odniesieniu do ustalenia rozmiarów spornych tablic, zakwestionowała uznanie tych tablic za tablice reklamowe w rozumieniu u.p.z.p., wadliwe ustalenie daty początkowej naliczenia spornej kary, powołała się na art.189f § 1 k.p.a. W odwołaniu spółka zwróciła również uwagę na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania dotyczące zgodności z Konstytucją przepisów u.p.z.p. regulujących problematykę uchwał krajobrazowych oraz na postępowanie przed WSA w Gdańsku ze skargi spółki, w ramach którego spółka domaga się stwierdzenia w części nieważności uchwały krajobrazowej Gdańska. W toku postępowania odwoławczego spółka poinformowała o demontażu w dniu 14 stycznia 2021 r. spornych tablic (k. 29 akt organu II instancji).
2.3. Kolegium zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium odniosło się do poszczególnych zarzutów odwołania, wskazując m. in. na prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I instancji, a także na prawidłowe ustalenie daty wszczęcia postępowania, za którą uznano dzień sporządzenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, tj. 16 października 2020 r. Kolegium, odnosząc się do zarzutu znikomej wagi naruszenia, zwróciło uwagę, że zgodnie z § 21 uchwały krajobrazowej Gdańska właściciele reklam mieli 24 miesiące na dostosowanie tych reklam do wymogów uchwały. Kolegium nie znalazło również podstaw do zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz WSA w Gdańsku.
2.4. W skardze decyzji Kolegium spółka zarzuciła naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz art.189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a także § 2 ust. 1 uchwały krajobrazowej Gdańska poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż znajduje on zastosowanie w niniejszej sprawie.
2.5. Oddalając skargę spółki WSA w Gdańsku w zaskarżonym wyroku przypomniał m. in., że przepisy u.p.z.p. dotyczące uchwał krajobrazowych dają gminom narzędzia kształtowania i zarządzania krajobrazem poprzez możliwość podjęcia odpowiednich uchwał oraz wprowadzenie instrumentów finansowych pozwalających na egzekwowanie określonych w uchwale zasad i warunków sytuowania tablic i urządzeń reklamowych. Sąd podzielił ocenę organów, że tablice reklamowe umieszczone na elewacji obiektu handlowego spółki nie spełniają wymogów reklam dopuszczalnych w strefie S3, jak i na terenie całego miasta objętego postanowieniami uchwały krajobrazowej. W szczególności, reklamy te nie są umieszczone nie niżej niż 3 m nad poziomem terenu oraz na elewacji nieposiadającej otworów okiennych. Zdaniem WSA w Gdańsku, decydującego znaczenia dla daty wszczęcia postępowania nie ma moment doręczenia zawiadomienia stronie, gdyż to nie zawiadomienie, tylko dokonana przez organ czynność wszczyna postępowanie. WSA w Gdańsku podkreślił również, że w § 21 ust. 2 uchwały krajobrazowej Gdańska określono szczegółowo zasady i warunki dostosowania dla tablic reklamowych i urządzeń reklamowych istniejących w dacie wejścia w życie uchwały, którymi winny kierować się podmioty obciążone obowiązkiem dostosowawczym. Zdaniem WSA w Gdańsku, na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 189 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem nie można przyjąć, że waga naruszenia była znikoma, mając na uwadze kryteria oceny tej przesłanki przyjmowane w orzecznictwie. Skarżąca niewątpliwie wiedziała o obowiązujących zasadach umieszczania reklam na terenie miasta Gdańska. Skarżąca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej od wielu lat zajmuje się działalnością reklamową i promowaniem oferowanych produktów, w tym umieszczaniem reklam na elewacjach własnych obiektów handlowych. Pomimo dwuletniego okresu na dostosowanie ekspozycji reklam na terenie miasta Gdańska, skarżąca nie zmieniła sposobu ekspozycji reklam swojej działalności, ani nie podjęła kroków celem dostosowania do obowiązujących przepisów. Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut, że ekspozycja reklam nie zaburza lokalnego krajobrazu, bowiem to uchwała krajobrazowa ma decydujące znaczenie i jej treść wskazuje jakiego rodzaju tablice reklamowe uznawane są za dopuszczalne, a zatem nieingerujące w lokalny krajobraz miasta.
3.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła spółka zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z art. 7, 10 § 1 i 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) – w odniesieniu do kwestii prawidłowości działań pracowników organu I instancji, prawidłowości pomiarów i uniemożliwienia czynnego udziału stronie w postępowaniu;
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) – podnosząc, że waga i okoliczności naruszenia prawa pozwalają na uznanie, że była ona znikoma i trudno uznać, by sam fakt, że nośniki widniały na przedmiotowym obiekcie, w okresie objętym decyzją organu pierwszej instancji, wywołał istotne, negatywne następstwa dla wartości podlegającej ochronie, w tym przypadku krajobrazu.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
3.2. Pismem z 26 stycznia 2023 r. stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, Kolegium wniosło o oddalenie wniesionej skargi i obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania według norm prawnych.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ale z przyczyn innych niż podane w podstawach tego środka zaskarżenia. Wyłączną przyczyną uwzględnienia skargi kasacyjnej była konieczność uwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2023 r., sygn. akt P 20/19 (OTK-A 2023, poz. 102; dalej: "wyrok TK z 12 grudnia 2023 r.").
4.2. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Równocześnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócono uwagę na problem uwzględnienia, przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej, norm konstytucyjnych dotyczących mocy powszechnie obowiązującej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz skutków tych orzeczeń w aspekcie ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych w oparciu o niekonstytucyjne przepisy (art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP). Zagadnienie to zostało rozstrzygnięte uchwałą składu 7 sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 9/09 (ONSAiWSA z 2010 r. nr 2, poz.16). Zgodnie z tą uchwałą, w sytuacji, w której po wniesieniu skargi kasacyjnej przez stronę Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie, jeżeli niekonstytucyjny przepis nie został wskazany w podstawach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny powinien zastosować bezpośrednio przepisy art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP i uwzględnić wyrok Trybunału nie będąc związanym treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był z urzędu uwzględnić wyrok TK z 12 grudnia 2023 r.
4.3. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 12 grudnia 2023 r. orzekł, że art. 37a ust. 9 u.p.z.p. w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek określenia w uchwale, o której mowa w art. 37a ust. 1 u.p.z.p., warunków i terminu dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie, wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów określonych w tej uchwale, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania przez podmioty, które są zobowiązane do ich usunięcia, jest niezgodny z art. 21 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został wydany na skutek dwóch pytań prawnych, sformułowanych w postanowieniach z 6 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 166/18 i z 6 października 2020 r., sygn. akt II OSK 1954/19 (CBOSA). U podstaw tych pytań prawnych legły zastrzeżenia NSA co zgodności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 21 i 64 Konstytucji RP) obowiązku dostosowania do wymogów uchwały krajobrazowej tablic reklamowych i urządzeń reklamowych istniejących w dniu wejścia w życie uchwały krajobrazowej i zamontowanych zgodnie z ówcześnie obowiązującym prawem bez równoczesnego zapewnienia odpowiedniego odszkodowania podmiotom zobowiązanym do usunięcia takich tablic. NSA w pytaniach tych zwrócił również uwagę na naruszenie zasady ochrony praw nabytych (art. 2 Konstytucji RP), albowiem zakazy w uchwale krajobrazowej mają nie tylko skutek prospektywny (w postaci zakazu wznoszenia nowych tablic i urządzeń reklamowych tego typu w danym miejscu), ale także skutek retrospektywny poprzez nałożenie obowiązku dostosowania tych już istniejących, skutkującego w efekcie obowiązkiem ich rozbiórki bez zapewnienia właścicielowi odszkodowania lub jakiejkolwiek rekompensaty pieniężnej. Warto dodać, że pytanie prawne w sprawie o sygn. akt II OSK 1954/19 zostało zadane w związku z rozpatrywaniem skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gdańsku z 6 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 493/18. W sprawie tej przedmiotem zaskarżenia była uchwała krajobrazowa Gdańska, a jeden z wiodących zarzutów skargi w tej sprawie dotyczył właśnie obowiązku dostosowania istniejących już tablic do wymogów uchwały krajobrazowej Gdańska. WSA w Gdańsku w nieprawomocnym wyroku z 6 lutego 2019 r. nie podzielił tych zarzutów, wywodząc m. in., że ewentualne zwolnienie istniejących w dniu wejścia w życie uchwał krajobrazowych nośników reklamowych spod obowiązku dostosowania do ich przepisów utrwaliłoby istniejący "porządek" reklamowy, a tym samym nie byłoby możliwe wprowadzenie realnych zmian.
4.4. W uzasadnieniu wyroku TK z 12 grudnia 2023 r. wskazano, że w badanej sprawie doszło do pominięcia prawodawczego, czyli sytuacji, w której ustawodawca co prawda unormował jakąś dziedzinę stosunków społecznych, ale pominął pewien element regulacji, który powinien być integralną, funkcjonalną częścią jakiejś normy. Trybunał przyznał, że przyjęcie przez organ gminy aktu prawa miejscowego, jakim jest tzw. uchwała krajobrazowa, jest niewątpliwie motywowane interesem publicznym, albowiem gmina chce w ten sposób zadbać o przestrzeń publiczną i doprowadzić do tzw. ładu reklamowego. Skutkiem takiego działania jest godzenie w prawa majątkowe właścicieli tablic i nośników powstałych przed wejściem w życie tej uchwały, na podstawie ważnych pozwoleń na budowę. Właściciele są bowiem zmuszeni do usunięcia tablic i nośników objętych uchwałą, na własny koszt i bez zapewnienia im odszkodowania. Oznacza to, że ich prawo własności zostało ograniczone, ponieważ nie mogą oni korzystać ze swojej nieruchomości w zakresie objętym treścią uchwały krajobrazowej, a dodatkowo zmuszeni są do zlikwidowania przedmiotu stanowiącego część ich majątku. Art. 37a ust. 9 u.p.z.p. nie przewiduje przy tym ani możliwości wprowadzenia wyjątków w zakresie dostosowania tablic i nośników do warunków określonych w uchwale krajobrazowej, ani określenia przez organ gminy mechanizmu kompensacyjnego, będącego źródłem słusznego odszkodowania, należnego tym podmiotom na mocy art. 21 ust. 2 Konstytucji. Brak tego mechanizmu stanowi pominięcie prawodawcze, którego istnienie sprawia, że w zakresie, w jakim kwestionowany przepis nie przewiduje takiego mechanizmu, jest on niezgodny z Konstytucją RP. Dalej TK wskazał, że brak w kwestionowanym przepisie mechanizmu kompensacyjnego powoduje bezprawność ingerencji w prawa majątkowe, czego skutkiem jest naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Uchwała krajobrazowa eliminuje bowiem prawny skutek decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę wskazanych w niej tablic i nośników reklamowych powstałych przed wejściem w życie uchwały. Podmioty, które występowały o pozwolenia na budowę tablic i nośników reklamowych, działały w pełni legalnie, z przekonaniem, że prawomocna decyzja administracyjna w tym zakresie zabezpiecza ich interes i pozwala na prowadzenie bez przeszkód działalności reklamowej. Odebranie im możliwości prowadzenia tej działalności, bez zapewnienia im słusznego odszkodowania sprawia, że przepisy nie różnicują w ogóle grup podmiotów, które swoją działalność prowadziły legalnie, na podstawie prawomocnych pozwoleń oraz takich, które tablice i nośniki wzniosły bez tych pozwoleń. Prowadzi to do naruszenia interesu właścicieli tablic i nośników reklamowych objętych uchwałą krajobrazową ze względu na legislacyjną działalność państwa, w stosunku do tych podmiotów, które dochowały wszelkiej staranności o legalność swoich działań i którym państwo w majestacie prawa zezwoliło na taką działalność. Z tego powodu Trybunał uznał, że art. 37a ust. 9 u.p.z.p. w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek określenia w uchwale, o której mowa w art. 37a ust. 1 u.p.z.p. warunków i terminu dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie, wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów określonych w tej uchwale, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania przez podmioty, które są zobowiązane do ich usunięcia, jest niezgodny z art. 21 w związku z art. 2 Konstytucji.
4.5. W świetle omówionego wyżej wyroku TK z 12 grudnia 2023 r. za niezgodny z Konstytucją RP należy zatem uznać obowiązek dostosowania do zakazów określonych w uchwale krajobrazowej lub obowiązek usunięcia istniejących w dniu wejścia w życie uchwały krajobrazowej tablic reklamowych i urządzeń reklamowych wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania za wspominane dostosowanie lub usunięcie tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego. Wyrok TK z 12 grudnia 2023 r. dotyczył bezpośrednio art. 37a ust. 9 u.p.z.p., a nie art. 37d u.p.z.p. (regulującego zasady wymierzania kar i nakładania obowiązku usunięcia tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego na podmiot, który umieścił tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niezgodne z przepisami uchwały krajobrazowej), ale w przypadku tablic reklamowych oraz urządzeń reklamowych zamontowanych przed wejściem w życie uchwały krajobrazowej dla zrekonstruowania pełnej normy prawnej konieczne jest uwzględnienie również tej części uchwały krajobrazowej, której podstawę uchwalenia stanowił zakwestionowany przez TK art. 37a ust. 9 u.p.z.p. Przepis ten przewiduje bowiem obowiązek określenia w uchwale krajobrazowej pewnego okresu, nie krótszego niż 12 miesięcy od dnia wejścia w życie danej uchwały krajobrazowej, w którym, pomimo niezgodności tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego, istniejących przed wejściem w życie uchwały krajobrazowej, z przepisami tej uchwały, nie mogą być podejmowane przez właściwe organy, na podstawie art. 37d u.p.z.p., działania zmierzające do nałożenia kary administracyjnej oraz nakazu usunięcia tych tablic i urządzeń (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z 8 września 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 226/21, CBOSA; R. Suwaj [w:] Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, red. H. Izdebski, I. Zachariasz, Warszawa 2023, tezy 6 i 9 do art. 37d). Skutkiem wyroku TK z 12 grudnia 2023 r. jest zatem to, że do czasu wprowadzenia regulacji ustawowych dotyczących podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania za wspomniane dostosowanie lub usunięcie tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych wzniesionych legalnie przed wejściem w życie danej uchwały krajobrazowej, nie jest możliwe nałożenie kary administracyjnej oraz obowiązku usunięcia tych reklam lub urządzeń. Teza ta stanowi przejaw realizacji, powszechnie przyjętej w demokratycznych porządkach prawnych (art. 2 Konstytucji RP), ogólnej zasady prawa, że z działań bezprawnych nie może wynikać prawo lub uprawnienie (ex iniuria ius non oritur).
4.6. Przenosząc powyższe ustalenie na grunt niniejszej sprawy należy przypomnieć, że spółka stwierdziła podczas oględzin w dniu 12 listopada 2020 r., że reklamy zostały umieszczone przed wejściem w życie uchwały krajobrazowej Gdańska i zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Twierdzenie to nie zostało zweryfikowane przez organ. W razie ewentualnego ustalenia przez organ, że twierdzenie to jest prawdziwe (w interesie spółki jest współdziałanie z organem w zebraniu dowodów, co do daty umieszczenia tablic reklamowanych – art. 7 k.p.a.), postępowanie w sprawie nałożenia na spółkę kary administracyjnej oraz obowiązku usunięcia spornych tablic reklamowych może okazać się bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstawy prawnej do nałożenia na spółkę tych sankcji administracyjnych (art. 105 § 1 k.p.a.). W takim stanie sprawy przedwczesne jest odnoszenie się do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. Kwestie dotyczące właściwego ustalenia momentu wszczęcia postępowania (abstrahując już od tego, że w skardze kasacyjnej nie powołano w kontekście tego zarzutu ani art. 37d ust. 4 u.p.z.p. ani art. 61 § 4 k.p.a.) oraz oceny zaistnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzania kary administracyjnej (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.), mają charakter wtórny wobec podstawowego zagadnienia, jakim jest istnienie podstawy prawnej do nałożenia na spółkę przedmiotowych sankcji administracyjnych.
4.7. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 109 ust. 1 i 4 Konstytucji RP, orzeczono jak w punkcie 1 sentencji.
4.8. Mając na uwadze przyczyny, które zadecydowały o uwzględnieniu skargi kasacyjnej, na podstawie art. 206 oraz art. 207 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji.
4.9. O sprostowaniu sentencji zaskarżonego wyroku orzeczono na podstawie art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a. Z akt spawy, w tym z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, wynika w sposób niewątpliwy, że firma spółki to L. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w J., a nie L. P. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w J.