II OSK 1672/12

Naczelny Sąd Administracyjny2013-05-08
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanepozwolenie na budowęprojekt budowlanyodstępstwa od projektunadzór budowlanyodległości od granicskarga kasacyjnapostępowanie administracyjneNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego z powodu niewystarczającego zebrania i oceny materiału dowodowego dotyczącego istotnych odstąpień od projektu budowlanego.

Sprawa dotyczyła nałożenia obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego z powodu istotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu przebudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego, w szczególności niezachowania wymaganych odległości od granic działek sąsiednich. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego, wskazując na wadliwe ustalenie stanu faktycznego i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA co do konieczności prawidłowego zebrania i oceny dowodów przez organy administracji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego nakładające na inwestorów obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. Powodem nałożenia obowiązku było istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, polegające na niezachowaniu wymaganych odległości budynku od granic sąsiednich działek. Organy administracji uznały te odstępstwa za istotne, podczas gdy WSA stwierdził, że organy nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, nie ustaliły precyzyjnie przedmiotu przebudowy i rozbudowy, ani charakteru wszystkich odstąpień. WSA wskazał na potrzebę oceny całego budynku mieszkalnego, a nie tylko odległości od granic, oraz na konieczność oparcia się na kompletnym projekcie budowlanym. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia przepisów postępowania za nieuzasadnione. NSA podkreślił, że WSA prawidłowo ocenił, iż organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego, nie ustaliły skali odstępstw od pozwolenia na budowę w sposób kompletny i nie oceniły ich w kontekście całego budynku. NSA zgodził się z WSA, że naruszenie przepisów procedury administracyjnej (art. 7, 77 § 1, 107 § 3 K.p.a.) miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonych decyzji. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia prawa materialnego, wskazując, że podstawą uchylenia decyzji było naruszenie procedury, a nie błędna wykładnia prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sposób wystarczający, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie

Sąd I instancji i NSA uznały, że organy nie ustaliły precyzyjnie przedmiotu przebudowy, nie oceniły wszystkich odstąpień od projektu budowlanego w kontekście całego budynku i nie oparły się na kompletnym projekcie budowlanym, co naruszało przepisy postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.p.b. art. 51 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis stanowi podstawę do nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę.

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia przepisów procedury administracyjnej mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

u.p.b. art. 50 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dotyczy prowadzenia postępowania dotyczącego realizacji inwestycji w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu administracji zebrania pełnego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ciężar dowodu obciąża organ administracji.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.

P.p.s.a. art. 113 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przewodniczący zamyka rozprawę, gdy uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną.

P.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ.

rozp. war. techn. art. 12 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Określa minimalne odległości, jakie należy zachować od granicy sąsiedniej działki budowlanej podczas budowy (rozbudowy) budynków.

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa krąg stron postępowania administracyjnego.

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona własności.

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo własności.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Treść i wykonywanie prawa własności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sposób wystarczający. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 107 § 3 K.p.a.) miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji (art. 113 § 1 P.p.s.a., art. 133 § 1 w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a., art. 1 § 2 P.p.s.a.). Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (Prawo budowlane, Konstytucja RP, Kodeks cywilny, K.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

Organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sprawie. Naruszenie przepisów procedury administracyjnej miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 113 § 1 P.p.s.a. ma charakter porządkowy i określa jedynie moment zakończenia fazy rozpoznawczej postępowania przed sądem administracyjnym, nie zależy zaś od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej.

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący

Andrzej Jurkiewicz

sprawozdawca

Janina Kosowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność dokładnego ustalania stanu faktycznego i oceny wszystkich odstąpień od projektu budowlanego przez organy nadzoru budowlanego, a także na znaczenie prawidłowego określenia kręgu stron postępowania i ich interesu prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji istotnych odstąpień od projektu budowlanego w kontekście przepisów Prawa budowlanego i P.p.s.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje typowe problemy proceduralne w postępowaniach budowlanych i pokazuje, jak ważne jest skrupulatne badanie dowodów przez organy administracji oraz jak sądy administracyjne kontrolują te działania.

Nadzór budowlany musi badać wszystkie odstępstwa od projektu, nie tylko te oczywiste.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1672/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-06-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Janina Kosowska
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1035/11 - Wyrok WSA w Krakowie z 2012-01-30
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 113 par. 1, art. 133 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, 77 par. 1 i 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz /spr./ Sędzia NSA del. Janina Kosowska Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1035/11 w sprawie ze skargi E.F. i T.F. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1035/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie ze skargi E.F. i T.F. uchylił zaskarżoną decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a., po rozpatrzeniu sprawy przebudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego nałożył, na inwestora E. i T.F., obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego wykonanego na działce nr ew. [...], obręb [...], położonej w Z. w rejonie ul. S., uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w terminie do dnia 31 października 2010 r.
W uzasadnieniu wskazano, że inwestorzy dokonali przebudowy i rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji nr [...] Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] stycznia 2007 r. o pozwoleniu na przebudowę i rozbudowę istniejącego budynku. Po porównaniu inwentaryzacji geodezyjnej, przedłożonej przez inwestorów, z zatwierdzonym projektem budowlanym stwierdzono, że przy rozbudowie budynku mieszkalnego nie zostały zachowane odległości budynku od granicy – ściana bez otworów okiennych od granicy z działką nr ew. [...] winna być w odległości 300 cm, jest 269 cm, od granicy z działką nr ew. [...] winna być 300 cm, jest 283 cm, a od granicy z działką nr ew. [...] winno być 422 cm, jest 386 cm. Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że przy rozbudowie nie zostały zachowane minimalne odległości budynku od granicy z działkami sąsiadów. Jest to odstąpienie istotne. Wskazując zaś na § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) określający minimalne odległości jakie należy zachować od granicy sąsiedniej działki budowlanej podczas budowy (rozbudowy) budynków na działce budowlanej, organ podniósł, że budynek może zostać usytuowany np. w odległości 3 m od granicy działki sąsiedniej, bądź większej. Do obliczania takiej odległości nie stosuje się zasady zaokrąglania wielkości liczbowych dopuszczalnej w pewnych sytuacjach w matematyce. Zdaniem organu, gdyby przepisy dopuszczały taką możliwość musiałyby wyraźnie o tym stanowić (jak np. przepisy dotyczące sposobu obliczania opłat sądowych w sprawach cywilnych). Poza tym w § 12 ust. 2 ww. rozporządzenia wymieniona została odległość 1,5 m, co oznacza, że prawodawca z punktu widzenia techniki legislacyjnej identycznie traktuje odległość 4 m, jak i odległość 1,5 m. Zatem jakiekolwiek zaokrąglenie do pełnych metrów nie jest dopuszczalne.
W tej sytuacji, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest nałożyć obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. Przepis ten stanowi, że przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu zmian wynikających z dotychczas wykonanych robót budowlanych. W związku z powyższym dalsze czynności niniejszego postępowania administracyjnego oparto na treści art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane z jednym zastrzeżeniem - w sytuacji, gdy inwestycja została już zrealizowana w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, zastosowanie ma przepis art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, który stanowi podstawę do prowadzenia postępowania dotyczącego realizacji inwestycji w przypadku innym, niż w warunkach samowoli budowlanej określonej w art. 48 ust. 1. W takim przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 51 nie poprzedza postanowienie wstrzymujące roboty budowlane.
Na skutek wniesionego przez inwestorów odwołania decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 104 K.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej wyznacza ona zobowiązanym termin do wykonania nałożonego nią obowiązku i w tym zakresie wyznaczył nowy termin jego wykonania do dnia 29 lipca 2011 r. W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Z tych powodów ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji mogą być podstawą orzekania przez organ odwoławczy.
Organ odwoławczy podzielił trafność ustaleń dokonanych przez organ I instancji, iż inwestorzy dokonali zmiany odległości ścian budynku od działek sąsiednich w porównaniu z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na przebudowę. Podzielono także pogląd, że odstępstwa te należy kwalifikować jako istotne, bo prowadzące do znacznego przybliżenia budynku do aż trzech działek sąsiednich.
W ocenie organu, nawet gdyby dać wiarę twierdzeniom skarżącej, że w danej sprawie za granicę błędu należałoby uznać aż 20 cm, to - gdyby faktycznie przyjąć taką granicę - inwestor nadal uczyniłby zadość wymogom projektu budowlanego co do maksymalnych odległości od działek sąsiednich, albowiem odległości tych by nie przekroczył. Interpretacji skarżącej przeczą ustalenia mgr inż. L. K., który stanowczo stwierdził, iż rzekomy błąd (projektanta) nie jest błędem liniowym potocznym, aby można było dodawać np. błędy dwóch geodetów 0,10 do 0,10 m, razem 0,20 m i tę wielkość dodawać lub odejmować w dowolną stronę, naginając w ten sposób stan faktyczny do projektowanego. Jeśli pomiar wykonywany jest na te same punkty osnowy geodezyjnej, a tak było w tym przypadku, to wzajemne położenie punktów granicznych i naroży budynków, a w konsekwencji ich wzajemne odległości od siebie są niezmienne i nie podlegają dyskusji o stosowaniu marginesu 0,10 m. Nie może zatem zostać uwzględniony zarzut skarżącej, iż - jak to podnosi skarżąca - organy administracji mają oprzeć się na rozgraniczeniu działek (a zatem procedować w oparciu o odległości między nimi, które nie zostały ujawnione we właściwych rejestrach) dokonanym w trybie "prywatnym", w drodze ustnego porozumienia między sąsiadami i faktycznego rozgraniczenia działek ogrodzeniem, w oderwaniu od dokumentacji technicznej i prawnej. Ponadto fakt, iż sąsiad skarżącej owych ustnych obietnic nie dotrzymał, nie jest dla organów nadzoru budowlanego znaczące, podobnie jak nie mają mocy wiążącej dokonane między nimi w tej materii ustalenia. Dokonanie odstępstw przez projektanta (wykonawcę robót) od zatwierdzonego projektu budowanego, choć często sam inwestor nie ma na ich zaistnienie faktycznego wpływu, obciąża właśnie inwestora. Ewentualnej odpowiedzialności prawnej wykonawcy robót /geodety/ projektanta inwestor może dochodzić tylko na drodze cywilnoprawnej, przed sądem powszechnym, albowiem organy administracji nie są właściwe do rozstrzygania tych zagadnień.
W konsekwencji uznano, że zasadnie organ I instancji zastosował w niniejszej sprawie przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane.
Wskazano także, iż zarzut inwestora jakoby właściciele działek sąsiednich nie mieli przymiotu strony jest błędny. W ocenie organu przymiot taki przysługuje przede wszystkim właścicielom działek sąsiednich, albowiem postępowanie toczące się w sprawie obiektu budowlanego na działce z nimi sąsiadującej może bezpośrednio dotyczyć ich praw, przez co uzasadnia się ich interes prawny.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli E.F. i T.F. zarzucając organom administracji wadliwość ustaleń faktycznych, w tym obrazę art. 7, 8, 77 K.p.a. oraz naruszenie przepisu art. 51 ust.1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane i art. 28 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd I instancji w motywach uzasadnienia przytoczył stan faktyczny sprawy ustalony przez organy i wskazał, że organy obu instancji nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sprawie, ponieważ w pierwszej kolejności nie ustaliły co było przedmiotem przebudowy i rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego oraz czy przebudowa ta i rozbudowa została zrealizowana w całości legalnie, zgodnie z decyzją nr [...] Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] stycznia 2007r. o pozwoleniu na przebudowę i rozbudowę istniejącego budynku oraz czy inwestorzy dokonali odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego. W przypadku stwierdzenia, że przedmiotowy budynek mieszkalny mógłby zostać zrealizowany z odstąpieniami organ powinien był dokonać oceny charakteru tych odstąpień biorąc pod uwagę cały budynek mieszkalny, a nie tylko w zakresie niezachowania wymaganych odległości od granic. Poza tym winien określić na czym te odstąpienia miałyby polegać i dokonać oceny czy są to odstąpienia istotne, o których mowa w przepisie art. 36a ust. 1-6 ustawy Prawo budowlane, czy też są to odstąpienia nieistotne i w zależności od wyników tego postępowania, organy winny zająć odpowiednie stanowisko w sprawie.
Zdaniem Sądu w niniejszym postępowaniu organ uznał jedynie, że istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu przebudowy i rozbudowy budynku polegało na niezachowaniu minimalnej, wymaganej odległości budynku inwestorów od granic działek sąsiednich nr [...] i nr [...] oraz niezachowaniu odległości zgodnie z projektem od granicy z działką nr [...], nie wyjaśniając jednocześnie czy pozostała przebudowa i rozbudowa budynku została zrealizowana zgodnie z prawem. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji nie wynika, aby organy dokonywały oceny odstąpień biorąc pod uwagę cały budynek mieszkalny. Poza tym organ nie wskazał czy przedmiotowa przebudowa i rozbudowa budynku została już zrealizowana i ewentualnie kiedy, czy też nie, została ukończona. Tych okoliczności organy nie wyjaśniły.
Odnosząc się do dalszych ustaleń faktycznych organów polegających na tym, że inwestorzy nie zachowali wymaganych odległości budynku od granic z działkami sąsiednimi Sąd stwierdził, że organy obu instancji nie dokonały tych ustaleń przede wszystkim w oparciu o pełny i kompletny pierwotny projekt przebudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego, a jedynie posłużyły się fragmentem tegoż projektu w postaci "Zagospodarowania terenu" rys. 02 oraz oparły się na inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej sporządzonej przez uprawnionego geodetę. Zdaniem Sądu podstawowym dokumentem, w oparciu o który organ powinien był dokonywać oceny i charakteru odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego i odnoszącego się do całego obiektu powinien być kompletny projekt przebudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego zatwierdzony decyzją Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] stycznia 2007r. W ocenie Sądu takiej oceny odnoszącej się do całego przedmiotowego budynku mieszkalnego organy obu instancji nie dokonały. Nadto Sąd zauważył, że w aktach sprawy znajduje się wprawdzie projekt przebudowy i rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego z marca 2006 r. wykonany przez mgr. inż. arch. J.S., ale jest on niekompletny (brak pełnej dokumentacji projektowej, o której mowa w treści zawartości stron tego projektu - brakuje stron od 9-128a). Nadto projektu tego organy nie brały pod uwagę, tylko ustaliły stan faktyczny sprawy w oparciu o dokumentację przedłożoną przez inwestorów oraz prywatną przedłożoną przez uczestnika postępowania D.J. Zdaniem Sądu są to niewątpliwie dowody w sprawie, jednak ich ocena winna być dokonana w oparciu o pierwotny projekt budowlany, gdyż decyzja zatwierdzająca ten projekt pozostaje w obrocie prawnym. Takich ustaleń organy nie poczyniły, w związku z tym nie mogły zebrać i rozpatrzyć całego materiału dowodowego w sprawie, a to mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu budzi też wątpliwość okoliczność dotycząca prawidłowości i sposobu ustalenia kręgu stron postępowania przez organy obu instancji. Organ I instancji w tym zakresie nie wyjaśnił w jaki sposób ustalił krąg stron postępowania, natomiast organ odwoławczy wskazał, że właściciele działek sąsiednich jaki i działek znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie mają przymiot strony. Takie rozważania jak zauważono z teoretycznego punktu widzenia są trafne. Jednak jak zaznaczył Sąd każda sprawa administracyjna jest sprawą, która winna być rozpatrywana indywidualnie i wymaga od organu zbadania czy właściciele ww. nieruchomości posiadają interes prawny w niniejszym postepowaniu, tym bardziej, że zarzut taki został postawiony w odwołaniu. Dodano nadto, że w niniejszej sprawie przymiot strony będzie ustalany w oparciu o art. 28 K.p.a.
Reasumując Sąd stwierdził, że organy obu instancji nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sprawie, tym samym naruszając podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w przepisach art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. odnoszący się do uzasadnienia decyzji. Elementów wskazanych w treści art. 107 § 3 K.p.a., zdaniem Sądu, nie ma uzasadnienie zaskarżonej decyzji, ustalony stan faktyczny przez organy nie może odpowiadać rzeczywistemu stanowi faktycznemu sprawy w odniesieniu do którego mają zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu.
Odnosząc się zaś do zarzutów skargi, za wyjątkiem zarzutu dotyczącego ustalenia kręgu stron, Sąd wskazał, że na obecnym etapie postępowania nie może się do nich merytorycznie odnieść, albowiem postępowanie administracyjne wymaga uzupełnienia i oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności dokonania tej oceny w oparciu o dysponowanie pełnym i kompletnym projektem przebudowy i rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego.
W ocenie Sądu organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien wyjaśnić sposób ustalenia kręgu stron postępowania, a stan faktyczny sprawy ustalić przede wszystkim w oparciu o pierwotny i kompletny projekt przebudowy i rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego, a następnie, w zależności od wyników tego postępowania, podjąć stosowne działania. Dlatego zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały uchylone.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła H.J., zaskarżając go w całości. Jednocześnie orzeczeniu temu zarzucono:
- na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 113 § 1 P.p.s.a., a to poprzez zamknięcie rozprawy przed dostatecznym wyjaśnieniem sprawy, co jednocześnie doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego występującego w sprawie, w szczególności:
a) w zakresie analizy i oceny czy organy, tj. Tatrzański Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, w toku prowadzonego przez siebie postępowania, nie ustaliły co było przedmiotem przebudowy i rozbudowy nieruchomości E.F. i T.F., a tym samym nie ustaliły czy wskazana przebudowa i rozbudowa jest zgodna z decyzją nr [...] Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] stycznia 2007 r. o pozwoleniu na przebudowę i rozbudowę istniejącego budynku na działce nr ew. [...], obręb [...], w Z. oraz czy inwestorzy dokonali odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego (patrz: strona 10 i 11 uzasadnienia wyroku WSA), skoro w toku postępowania przed Tatrzańskim Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego oraz Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego ustalono odległości pomiędzy granicami nieruchomości i ścianami budynku będącego przedmiotem rozbudowy i przebudowy - w tym zakresie WSA nie kwestionuje ustaleń faktycznych, które to odległości stanowią naruszenia minimalnych wymogów odległości zabudowy (obiektu budowlanego) od granicy działki i tym samym istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, a jednocześnie istotne odstąpienie od treści powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego znajdującego zastosowanie do sporządzania projektu budowlanego w jego odpowiednich częściach, bowiem elementem składowym projektu budowlanego jest projekt zagospodarowania działki, który musi być zgodny z przepisami technicznymi i równocześnie kwestia odległości zabudowy obiektu budowlanego od granicy działki mieści się bezsprzecznie w zakresie objętym projektem zagospodarowania działki lub terenu;
b) w zakresie analizy i oceny dotyczącej występowania interesu prawnego po stronie wszystkich stron postępowania, a szczególności po stronie skarżącej;
2) art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a., a to przez niepełne przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy, w szczególności:
a) w zakresie oceny czy ustalone, w postępowaniu przed Tatrzańskim Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego oraz Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego, odległości pomiędzy granicami nieruchomości i ścianami budynku będącego przedmiotem rozbudowy i przebudowy - w tym zakresie WSA nie kwestionuje ustaleń faktycznych, stanowią naruszenia minimalnych wymogów odległości zabudowy (obiektu budowlanego) od granicy działki i tym samym istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, a jednocześnie istotne odstąpienie od treści powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego znajdującego zastosowanie do sporządzania projektu budowlanego w jego odpowiednich częściach, bowiem elementem składowym projektu budowlanego jest projekt zagospodarowania działki, który musi być zgodny z przepisami technicznymi i równocześnie kwestia odległości zabudowy (obiektu budowlanego) od granicy działki mieści się bezsprzecznie w zakresie objętym projektem zagospodarowania działki lub terenu;
b) w zakresie analizy i oceny dotyczącej występowania interesu prawnego po stronie wszystkich stron postępowania, a w szczególności po stronie skarżącej.
II. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucam zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj.:
1) art. 36a oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a to przez błędną wykładnię w zakresie tego czy ustalone w postępowaniu przed Tatrzańskim Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego oraz Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego, odległości pomiędzy granicami nieruchomości i ścianami budynku będącego przedmiotem rozbudowy i przebudowy - w tym zakresie WSA nie kwestionuje ustaleń faktycznych, stanowią naruszenia minimalnych wymogów odległości zabudowy (obiektu budowlanego) od granicy działki i tym samym istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, a jednocześnie istotne odstąpienie od treści powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego znajdującego zastosowanie do sporządzania projektu budowlanego w jego odpowiednich częściach, bowiem elementem składowym projektu budowlanego jest projekt zagospodarowania działki, który musi być zgodny z przepisami technicznymi i równocześnie kwestia odległości zabudowy (obiektu budowlanego) od granicy działki mieści się bezsprzecznie w zakresie objętym projektem zagospodarowania działki lub terenu;
2) art. 21, art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 140 Kodeksu cywilnego, a to poprzez błędną wykładnię poprzez podważenie, a wręcz naruszenie prawa własności skarżącej w wyniku przyjętej przez WSA oceny co do okoliczności, które przesądzają o występowaniu interesu prawnego stron postępowania, a w szczególności po stronie skarżącej;
3) art. 28 K.p.a., a to przez błędną wykładnię w zakresie oceny co do okoliczności, które przesądzają o występowaniu interesu prawnego stron postępowania, a w szczególności po stronie skarżącej.
Rekapitulując powyższe skarżąca kasacyjnie wskazała, że Sąd I instancji naruszył powołane przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz wskazane przepisy prawa materialnego, a także nieprawidłowo ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie, w szczególności w kontekście oceny posiadania przez H.J. interesu prawnego.
Ponadto, w związku z powyżej wskazanymi naruszeniami, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono przedmiotowemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 133 § 1 w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a, a także art. 1 § 2 P.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy pomimo niewyjaśnienia okoliczności sprawy i w konsekwencji wydanie wyroku po przeprowadzeniu postępowania w sposób wadliwy oraz w oparciu o niewyjaśniony w pełni stan faktyczny, co spowodowało przedstawienie w uzasadnieniu wyroku wadliwego stanu faktycznego sprawy oraz przedstawienie wadliwej podstawy prawnej wraz z jej wyjaśnieniem, co następnie spowodowało błędną wykładnię powołanych przepisów prawa materialnego i doprowadziło także do nieprawidłowego ustalenia zakresu kontroli sądowo - administracyjnej.
W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Alternatywnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do meritum sprawy na podstawie art. 188 P.p.s.a. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania poniesionych przez skarżącą kasacyjnie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pismem z dnia 6 czerwca 2012 r. E.F. i T.F. wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego na ich rzecz.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu. W rozpoznawanej sprawie nieważność postępowania sądowoadministracyjnego nie wystąpiła, zatem wniesioną skargę kasacyjną należało rozpoznać wyłącznie w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię i w efekcie niewłaściwe zastosowanie jak i przepisów postępowania. Gdy zaś w skardze kasacyjnej zarzuca się naruszenie zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi zarzut ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.
W zakresie zarzutu naruszenia przepisów postępowania powołano się w szczególności na naruszenia przez Sąd I instancji art. 113 § 1 P.p.s.a., a to przez zamknięcie rozprawy przed dostatecznym wyjaśnieniem sprawy, co jednocześnie doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego występującego w sprawie. Zarzut ten jest oczywiście nieusprawiedliwiony.
Zgodnie z art. 113 § 1 P.p.s.a. "Przewodniczący zamyka rozprawę, gdy uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną". Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten ma charakter porządkowy i określa jedynie moment zakończenia fazy rozpoznawczej postępowania przed sądem administracyjnym, przed wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. "Dostateczne wyjaśnienie sprawy" dotyczy przy tym możliwości wydania wyroku z punktu widzenia dopełnienia reguł formalnych związanych z tokiem sprawy administracyjnej, nie zależy zaś od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej, a zatem oceny przez Sąd, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też nie. Przyjmuje się zatem, iż naruszenie przepisu art. 113 § 1 P.p.s.a. może mieć miejsce jedynie, gdy przewodniczący zamknie rozprawę, pomimo iż w jego ocenie sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona lub gdy w ogóle nie zamknie rozprawy, bądź gdy ją zamknie, mimo iż strony nie zostały prawidłowo zawiadomione o terminie rozprawy, bądź też w sytuacji gdy złożyły uzasadnione wnioski o jej odroczenie z uwagi na przeszkody niemożliwe do usunięcia i znane sądowi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 lipca 2008 r. sygn. akt I FSK 874/07, niepubl.; z dnia 12 lutego 2010 r. sygn. akt II OSK 1873/08, niepubl.; z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 796/09, niepubl.; z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 943/09, niepubl.).
Ponadto zaznaczyć jeszcze należy, iż sprawa jest dostatecznie wyjaśniona w szczególności, gdy zostały rozpoznane przedstawione przez stronę środki dowodowe - porównaj wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1755/06, publikowany w zbiorze Legalis). W związku z powyższym nie można zarzucać naruszenia ww. normy jeżeli strona nie zgłaszała w postępowaniu sądowym wniosków dowodowych. Norma ta ma charakter techniczny, a więc może być naruszona tylko wtedy, gdyby przewodniczący nie wydał zarządzenia o zamknięciu rozprawy w ogóle, bądź wtedy, gdyby podjął taką czynność procesową w sytuacji, gdy sąd nie uznał jeszcze sprawy za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia bądź wtedy, gdyby nie zachodziła sytuacja z art. 113 § 2 P.p.s.a., a więc np. nie wskazano dowodu koniecznego do przeprowadzenia, lecz powołano się na tę podstawę prawną do wydania zarządzenia - porównaj wyrok NSA z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 597/08, publikowany w zbiorze Legalis. Natomiast w niniejszej sprawie takie sytuacje o jakich wyżej mowa nie miały miejsca, zaś skarżąca kasacyjnie powołuje się wyłącznie na wadliwość ustaleń faktycznych Sądu, dlatego też nie można mówić, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, o naruszeniu art. 113 § 1 P.p.s.a.
Podobnie nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a, a także art. 1 § 2 P.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy pomimo niewyjaśnienia okoliczności sprawy i w konsekwencji wydanie wyroku po przeprowadzeniu postępowania w sposób wadliwy oraz w oparciu o niewyjaśniony w pełni stan faktyczny.
Przede wszystkim art. 133 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 (przekazania skargi wraz z aktami sprawy - przypomnienie Sądu).
Pozostaje niesporne, że z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Ma zatem obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem.
Tym samym obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Zatem naruszeniem zasady wyrażonej w art. 133 § 1 P.p.s.a. może być w szczególności samodzielne ustalenie przez sąd stanu faktycznego sprawy na podstawie dowodów i faktów, które nastąpiły po dniu wydania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy, co ewentualnie można uznać za naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednakże z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w tej sprawie, a zatem nie można skutecznie zarzucić Sądowi I instancji naruszenia wyżej powołanych norm, tym bardziej, iż wskazany w kasacji przepis art. 1 P.p.s.a. nie zawiera paragrafów i powołany tam § 2 art. 1 P.p.s.a. nie istnieje. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w oparciu o wskazane przez skarżącego kasacyjnie przepisy, nie może domniemywać zakresu zaskarżenia, a tym bardziej ustalać, która to norma winna w tym zakresie mieć zastosowanie.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji wbrew stanowisku wyrażonemu w kasacji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o akta sprawy administracyjnej nadesłane przez organ wraz ze skargą do Sądu I instancji. Oparta na nich ocena legalności rozstrzygnięcia zobowiązującego E. i T.F. do przedstawienia projektu zamiennego dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego w związku z dokonaniem przebudowy i rozbudowy ich budynku w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków decyzji Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] stycznia 2007 r., zasadnie doprowadziła do eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., z uwagi na naruszenie przepisów procedury administracyjnej, a to art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 7 K.p.a. na organie administracji ciąży obowiązek zebrania pełnego materiału dowodowego. Obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucany na stronę. Ciężar dowodu na mocy art. 77 § 1 K.p.a. obciąża organ administracji.
W rozpoznawanej sprawie, jak zasadnie uznał to Sąd I instancji, organy administracji nie przeprowadziły właściwego pełnego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie skali odstępstw od udzielonego małżonkom F. pozwolenia na przebudowę i rozbudowę istniejącego domu określonego w decyzji Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...]. Niewątpliwie organy potwierdziły, że inwestor niezachował przy rozbudowie swego budynku wymaganych odległości od granic z działkami nr [...],[...] i [...]. Ustalenie to dokonane zostało w istocie na podstawie dowodu przedstawionego przez inwestorów (inwentaryzacja geodezyjna) oraz dokumentu prywatnego przedstawionego przez uczestnika postępowania D.J., co skutecznie zauważył Sąd I instancji (uzasadnienie Sądu I instancji - str. 12). Dlatego też należy zaznaczyć, że to organy nadzoru budowlanego powinny w tym zakresie przeprowadzić właściwe postępowanie. Konieczne zatem było w pierwszej kolejności przeprowadzenie niezbędnej kontroli miejsca budowy, aby z protokołu dokonania tej czynności wynikał stan zaawansowania prac budowlanych jak też wskazywał istniejące parametry raealizowanego (istniejącego) obiektu. Takiego protokołu w aktach brak, bowiem znajdujący się w nich protokół z dnia 27 kwietnia 2010 r. niewiele wnosi do sprawy. Poza tym zasadnie wskazano w motywach zaskarżonego wyroku na potrzebę ustalenia tego co było przedmiotem przebudowy i rozbudowy spornego budynku mieszkalnego z jednoczesnym ustaleniem czy realizowana przebudowa w całości dokonana została legalnie w oparciu o decyzję Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] stycznia 2007 r. Należało następnie w oparciu o zatwierdzony kompletny projekt budowlany wykazać występujące odstępstwa od udzielonego pozwolenia biorąc pod uwagę, jak słusznie uznano, cały budynek mieszkalny, a nie tylko te odstępstwa w zakresie niezachowania odległości od granic ze wskazanymi wyżej granicami działek. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w tej sprawie nie dokonano właściwej oceny skali odstępstw mając na uwadze cały budynek mieszkalny. Trafnie przyjęto więc, że uzasadnienie decyzji nakładającej określony obowiązek na stronę postępowania winno odpowiadać wymogom art. 107 § 3 K.p.a. i wiązać się z jak najstaranniejszym wyjaśnieniem podstawy faktycznej i prawnej decyzji. Chodzi w tym wypadku o wytłumaczenie dlaczego organ administracji dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń, zaś takiego wyjaśnienia w tej sprawie, mając na uwadze wskazane wyżej wadliwości, brak. Już te przesłanki pozwalały Sądowi I instancji na zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Dlatego też nie można uznać, wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, że Sąd I instancji przeprowadził wadliwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji. Ze stanowiskiem tym absolutnie nie można się zgodzić.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a to obrazy w tej sprawie art. 141 § 4 P.p.s.a. Należy stwierdzić, że uwzględniając normatywną treść przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a., prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.
Analiza pisemnych motywów zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że zasadniczo uzasadnienie to spełnia powyższe wymogi wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wyjaśnił w oparciu o zebrany materiał dowodowy, dlaczego uznał zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję za naruszającą prawo. Generalnie motywy te jako zasługujące na uwzględnienie zostały zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Poza tym Sąd I instancji podzielił jeden z zarzutów skargi i wyjaśnił dlaczego zastosował konstrukcję prawną z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uwzględniając wniesioną skargę. Rozważania te pozwalały, co już wyżej wykazano, na ich ocenę w ramach złożonej skargi kasacyjnej, a to prowadzi do wniosku, że w tym zakresie nie można skutecznie Sądowi I instancji postawić zarzutu nienależytego uzasadnienia skarżonego wyroku.
Nieusprawiedliwiony jest również ostatni z powołanych zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 153 P.p.s.a. Norma ta w żadnym wypadku nie mogła być naruszona przez Sąd I instancji. Statuuje ona, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
"Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, publ. OSNAPiUS 1999, nr 1, poz. 2; z glosą aprobującą: B. Adamiak, OSP 1999, nr 5, poz. 101).
Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji i sądzie, ale tylko w sytuacji gdy w sprawie zapadł prawomocny wyrok sądu administracyjnego. Kwestionowany wyrok Sądu I instancji poddany kasacji nie był w chwili zaskarżania go do Naczelnego Sądu Administracyjnego prawomocny (stał się dopiero po oddaleniu skargi kasacyjnej - przypomnienie Sądu), zatem przepis art. 153 P.p.s.a. nie mógł mieć zastosowania w tej sprawie. Nieprawomocny wyrok jaki został zaskarżony i jego ocena prawna wyrażona w orzeczeniu nie wiąże ani sądu ani organu, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Dlatego też nieusprawiedliwiony, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, jest podniesiony wyżej zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a.
Tym samym mając na uwadze powyższe rozważania przyjąć należy, że zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów postępowania jako nieusprawiedliwione nie mogły skutecznie podważyć stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji jako podstawy eliminacji zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.
W tym stanie prawnym zarzuty naruszenia prawa materialnego zawarte w skardze kasacyjnej jawią się również jako nieusprawiedliwione.
W obszarze unormowania art. 174 pkt 1 P.p.s.a. dopuszcza się podstawę kasacyjną naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym zrozumieniu treści zastosowanego przepisu, zaś naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej.
Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie nie można, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, uznać, że Sąd I instancji dokonywał wykładni wskazanych w petitum kasacji przepisów art. 36a oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie czy też art. 21 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 140 Kodeksu cywilnego. Trudno poszukiwać w motywach zaskarżonego wyroku przedstawienia treści wskazanych przepisów i wyjaśnienie sposobu ich rozumienia w okolicznościach niniejszej sprawy. Tym bardziej nie można uznać, że w tej sprawie Sąd I instancji wykładał ww. normy prawa materialnego, gdy podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie było naruszenie przepisów prawa materialnego, lecz naruszenie przepisów procedury administracyjnej mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji spowodowało to zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Tym samym czynienie Sądowi zarzutu błędnej wykładni ww. norm prawa materialnego nie ma racjonalnego uzasadnienia w tej sprawie.
Podobnie jako nieusprawiedliwiony należy ocenić zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 28 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię w zakresie co do oceny okoliczności, które przesądzają o występowaniu interesu prawnego stron postępowania.
Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że tak postawiony zarzut nie jest uzasadniony. Przede wszystkim jeżeli odnieść go do treści zaskarżonego wyroku to uznać należy, że Sąd I instancji przedstawił właściwą wykładnię art. 28 K.p.a. (str. 13 uzasadnienia). Trafnie powołano się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie i wskazano, że pojęcie interesu prawnego może być rozumiane jako obiektywna czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny, konkretny dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny. Stanowisko to w pełni potwierdza bieżące orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności wyrok tego Sądu z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2035/10, LEX nr 1121192, gdzie przyjęto, że cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji eliminując z obrotu prawnego zaskarżone decyzje wskazał jedynie na potrzebę prawidłowego ustalenia stron postępowania, bowiem niesporne pozostaje to, że stronami tego postępowania oprócz inwestorów pozostają właściciele działek nr [...],[...] i [...] do granic których przybliżyli się inwestorzy realizując rozbudowę swojego obiektu budowlanego. Natomiast zasadnie podniesiono potrzebę, z uwagi na kwestionowanie tego faktu przez inwestorów, zbadania interesu prawnego właścicieli działek nr [...],[...] i [...].
Podkreślić w tym miejscu należy, podzielając również i w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji, że mający zastosowanie w tej sprawie art. 28 K.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawej do wywodzenia przysługującego przymiotu strony postępowania - ustalenie interesu lub obowiązku prawnego może nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego. Stanowisko powyższe oznacza tylko tyle, że stronami postepowania mogą co do zasady poza inwestorami być właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiadujących z tą nieruchomością, w tym nawet położonych w pewnej odległości, ale wówczas gdy wykażą istnienie swego interesu prawego opartego na konkretnej normie prawa materialnego.
Przedstawione zatem w motywach tego uzasadnienia stanowisko prowadzi do wniosku, że zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wobec bezzasadności zarzutów skargi kasacyjnej, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI