II OSK 1670/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-07

NSAAdministracyjnensa

ochrona zabytkówzabytkiroboty budowlanepozwolenie konserwatorskieCOVID-19specustawa covidowaprawo budowlanedecyzja administracyjnaskarga kasacyjnaNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego, uznając, że prace budowlane nie były związane z przeciwdziałaniem COVID-19 i naruszyły zasady ochrony zabytków.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA, który oddalił skargę na decyzję Ministra Kultury nakazującą przywrócenie zabytkowej kamienicy do stanu poprzedniego. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących ochrony zabytków i Prawa budowlanego, a także niezastosowanie przepisów specustawy covidowej. NSA uznał skargę za bezzasadną, stwierdzając, że prace budowlane (zadaszenie, roleta, zabudowa podwórza) nie były związane z przeciwdziałaniem COVID-19 i naruszyły zasady ochrony zabytków oraz planistyczne.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. G. i W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Decyzja ta nakazywała skarżącym, właścicielom zabytkowej kamienicy, przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę części obiektu powstałego w wyniku zadaszenia podwórza, demontaż rolety, montaż bramy oraz przywrócenie pierwotnej funkcji sieni i podwórza. WSA uchylił decyzję w części dotyczącej przywrócenia funkcji komunikacyjnej i umorzył postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy, wyznaczając nowy termin wykonania prac. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucili Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 7, 77, 80, 107 k.p.a.) oraz prawa materialnego (m.in. art. 45 u.o.z.o.z., art. 48 Prawa budowlanego, art. 12 specustawy covidowej). Argumentowali, że prace były związane z przeciwdziałaniem COVID-19 i nie wymagały pozwolenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania są nieskuteczne, a Sąd I instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy. Sąd podkreślił, że prace budowlane (zadaszenie, roleta, zabudowa podwórza na cele usługowe) nie miały bezpośredniego związku z przeciwdziałaniem COVID-19, a jedynie z działalnością gospodarczą, naruszając tym samym zasady ochrony zabytków i planistyczne. NSA wskazał, że przepisy specustawy covidowej dotyczące wyłączenia stosowania przepisów o ochronie zabytków miały charakter czasowy i epizodyczny, a ich zastosowanie wymagało bezpośredniego związku z walką z pandemią, czego w tej sprawie nie wykazano. Sąd uznał, że nie można zarzucić błędnej wykładni art. 48 Prawa budowlanego, gdyż przepis ten nie był stosowany przez organy ani Sąd I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism

Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, prace te nie miały bezpośredniego związku z przeciwdziałaniem COVID-19 i naruszyły zasady ochrony zabytków oraz planistyczne.

Uzasadnienie

Przepisy specustawy covidowej dotyczące wyłączenia stosowania przepisów o ochronie zabytków miały charakter czasowy i epizodyczny, a ich zastosowanie wymagało bezpośredniego i pilnego związku z walką z pandemią, czego w tej sprawie nie wykazano. Prace miały charakter usługowy i naruszały historyczną dyspozycję kamienicy.

Przepisy (614)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Nakaz przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowania terenu, albo zobowiązanie do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu, w przypadku wykonania robót budowlanych bez pozwolenia lub w sposób odbiegający od warunków pozwolenia.

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 2 i 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Pomocnicze

ustawa covidowa art. 12 § ust. 1

Wyłączenie stosowania przepisów Prawa budowlanego, planowania przestrzennego oraz ochrony zabytków do robót budowlanych i zmian sposobu użytkowania w związku z przeciwdziałaniem COVID-19. Przepis ten stracił moc po 180 dniach od wejścia w życie ustawy (tj. po 5 września 2020 r.) i jego zastosowanie wymagało bezpośredniego związku z walką z pandemią.

ustawa covidowa art. 2 § ust. 1 i 2

Definicja przeciwdziałania COVID-19 obejmująca wszelkie czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzeniania się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków społeczno-gospodarczych.

ustawa covidowa art. 36 § ust.1

Określenie terminu utraty mocy przez przepisy art. 3-6 i art. 10-14 ustawy covidowej.

u.o.z.o.z. art. 36 § ust. 1 pkt 6-8 i 10-12

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

ustawa covidowa art. 12 § ust. 2

Obowiązek niezwłocznego poinformowania organu administracji architektoniczno-budowlanej o prowadzeniu robót budowlanych lub zmianie sposobu użytkowania w związku z przeciwdziałaniem COVID-19.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoł

Skład orzekający

Arkadiusz Despot - Mładanowicz

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

sędzia

Jan Szuma

sędzia del. WSA

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów

Drafting pism i dokumentów

Odpowiedzi na pytania prawne

Pogłębiona analiza z doktryny

Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

ochrona zabytków zabytki roboty budowlane pozwolenie konserwatorskie COVID-19 specustawa covidowa prawo budowlane decyzja administracyjna skarga kasacyjna NSA

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony

II OSK 1670/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jan Szuma
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2318/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-04-14
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 204 pkt 1;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 374
art. 2 ust. 1 i 2, art. 12 ust. 1 i 2, art. 36 ust.1;
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2022 poz 840
art. 45 ust. 1 pkt 2 i 5.
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. G. i W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2318/22 w sprawie ze skargi D. G. i W. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 1 września 2022 r. znak DOZ-OAiK.650.1468.2021.BKW w przedmiocie nakazu przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza solidarnie od D. G. i W. K. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 kwietnia 2023 r., VII SA/Wa 2318/22, oddalił skargę D. G. i W. K. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 1 września 2022 r. znak DOZ-OAiK.650.1468.2021.BKW, którą po rozpatrzeniu odwołania skarżących od decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 29 września 2021 r. znak ZN-1.5143.21.2020, nakazującej skarżącym jako właścicielom kamienicy przy ul. [...] w K., przywrócenie zabytku do stanu poprzedniego w terminie do 28 lutego 2022 r. poprzez: 1. przeprowadzenie robót budowlanych polegających na rozbiórce części obiektu powstałego w wyniku zadaszenia podwórza, następnie przekształconego w jego zabudowę; 2. demontaż rolety elektrycznej w wejściu do sieni; 3. montaż bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne; 4. przywrócenie przeznaczenia sieni oraz podwórza do pierwotnej funkcji komunikacyjnej, orzekł: o uchyleniu decyzji w zakresie nakazania przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego poprzez przywrócenie przeznaczenia sieni oraz podwórza do pierwotnej funkcji komunikacyjnej (pkt 4) i umorzeniu w tym zakresie postępowania; o uchyleniu decyzji w zakresie nakazania przywrócenia do stanu poprzedniego zabytku poprzez montaż bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne (pkt 3) i nakazaniu doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu poprzez zamontowanie bramy wejściowej wykonanej w oparciu o przekazy ikonograficzne; o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wskazania terminu wykonania nakazanych robót budowlanych i innych działań do 28 lutego 2022 r.; wyznaczył termin ich wykonania do 31 grudnia 2022 r.; utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli skarżący, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i przeprowadzenie rozprawy.
Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z:
a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i
rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie w oparciu o jaki dowód Sąd opiera twierdzenie, że działania przy zabytku nie były związane z przeciwdziałaniem COVID-19 oraz iż tymczasowe zadaszenie i podłoga zaadoptowane zostało wyłącznie na cele usługowe, a także z jakiego powodu Sąd nie widzi możliwości legalizacji obiektu;
b) art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnianie dlaczego organ przyjął, że badania archeologiczne się zakończyły i należy rozebrać tymczasowe zadaszenie, w sytuacji gdy archeolog B. C. wskazał jednoznacznie, że zakończony został zaledwie pierwszy etap badań archeologicznych;
c) art. 9 i 11 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji o rozbiórce zadaszenia i demontażu rolety w wejściu do sieni, w miejsce której skarżący mieliby wykonać bramę wejściową, w sytuacji gdy spełniają one ważną rolę zabezpieczenia budynku narażonego na zniszczenie w procesie badań architektonicznych oraz stanowią tymczasowe rozwiązania, na które nie było wymagane żadne pozwolenie budowlane;
2. prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z:
a) art. 45 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przez uznanie, że konieczne jest wdrożenie jakiegokolwiek trybu naprawczego, a działania odwołujących się można zakwalifikować jako niezgodne z wydanym pozwoleniem na prowadzenie badań archeologicznych;
b) art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przez jego błędną wykładnię i uznanie, że "obiekt" powstał bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, w sytuacji gdy tymczasowe zadaszenie nie wymagało uzyskania takowego pozwolenia, a zadaszenie powstało w oparciu o pozwolenie Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na prowadzenie badań archeologicznych;
c) art. 12 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy powołane w niej przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wobec użytkowania obiektu w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, nie znajdują w niniejszej sprawie zastosowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Na wstępie wskazania wymaga, że ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.). Opiera się ono na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanemu prawnikowi, zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Zarzuty skargi kasacyjnej powinny być formułowane pod adresem zaskarżonego wyroku, tymczasem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty stanowią powielenie zarzutów zawartych w skardze i w istocie nie uwzględniają stanowiska Sądu I instancji, który w uzasadnieniu wyroku w sposób szczegółowy się do nich odniósł, wyjaśniając obszernie kwestie akcentowane przez skarżących.
Ponadto, stosownie do treści art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej formułując zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego nie powołał jednak art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., wskazał natomiast na naruszenie odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wymienione przepisy nie mogą zaś stanowić podstawy kasacyjnej, albowiem mają charakter ogólny i wynikowy, i określają oznaczone przypadki, kiedy skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu przez sąd administracyjny.
Tym niemniej niepełne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz sposób sformułowania zarzutów nie uniemożliwiał ich oceny i nie dyskwalifikuje jednak skargi kasacyjnej, a Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek odniesienia się do zawartych w niej zarzutów. Takie stanowisko jest zgodne z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (opubl.: ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1), w której wyjaśniono, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, mających mieć wpływ na wynik sprawy, zauważenia wymaga, że skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie wykazali wpływu naruszenia wskazanych przepisów postępowania na wynik sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji zasadnie uznał, że odpowiada ona prawu i słusznie zastosował konstrukcję prawną oddalenia wniesionej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Tymczasem w skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który dotyczy sytuacji, gdy Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na wadliwość zastosowania w tej sprawie powołanej normy procedury sądowoadministracyjnej w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. pozostają w przedmiotowych okolicznościach nieusprawiedliwione. Co więcej, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor nie odniósł postawionych zarzutów do wadliwości postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji, bądź przyjętego przezeń poglądu, dodatkowo nie rozwijając w tym zakresie argumentacji uzasadniającej ich postawienie. Zarzuty te zostały zatem błędnie sformułowane i jako takie są nieskuteczne. Niemniej jednak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie sposób zarzucić organom dokonanie błędnej oceny zebranego materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz w sposób niewyczerpujący zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Na gruncie tego postępowania nie ujawniono naruszeń prawa materialnego jak i nie zaistniały okoliczności uzasadniające przyjęcie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji zasadnie przyjął, że organy dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów, a ustalenia faktyczne poczynione w sprawie były w istocie bezsporne.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego w pierwszej kolejności wskazania wymaga, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 45 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 840; dalej: u.o.z.o.z.). Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru roboty budowlane (pkt 2) oraz inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12 (pkt 5), wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie.
Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest fakt wykonania przez skarżących bez pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków: zadaszenia podwórza i tymczasowej podłogi nad reliktami architektonicznymi odsłoniętymi w toku I etapu badań archeologicznych oraz uzyskanymi w ich wyniku poziomami podwórka, zabudowy podwórka przez obudowę konstrukcji wiaty, demontażu bramy wejściowej, montażu rolety elektrycznej w wejściu do sieni, przeznaczeniu powierzchni sieni oraz przestrzeni powstałej w wyniku zadaszenia na cele usługowe (dowód: protokoły z oględzin z 29 października 2020 r. i z 11 marca 2021 r.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie podzielił stanowisko organów, że zrealizowane roboty doprowadziły do zatarcia waloru autentyczności przez zmianę historycznego sposobu kształtowania zabudowy na działce, według zasady: budynek frontowy, niezbudowane podwórze, oficyna. Rolety i zadaszenie zacierają walor zabytkowy obiektu, natomiast montaż nakazanej przez organ bramy zabezpieczy ten zabytek. Ochronę powyższych zabytkowych walorów przedmiotowej kamienicy ujęto natomiast w ustaleniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Stare Miasto", przyjętego uchwałą Nr XII/131/n Rady Miasta Krakowa z 13 kwietnia 2011 r. przez: nakaz zachowania istniejącego układu urbanistycznego zabudowy, z dopuszczeniem wykonania zmian wynikających z uwarunkowań historycznych; zakaz zabudowy podwórzy i dziedzińców, z dopuszczeniem budowy lub odbudowy (odtworzenia) oficyn zgodnie z ustaleniami szczegółowymi planu lub wynikających z uwarunkowań historycznych; zakaz stosowania zadaszeń wewnętrznych, z dopuszczeniem ich stosowania zgodnie z ustaleniami szczegółowymi (§ 10 ust. 4 pkt. 1 lit a, h, i). Dla przedmiotowej posesji ustalono możliwość odbudowy oficyny tylnej (§ 68 ust. 3 pkt 1 lit. e). Ponadto w uchwale dotyczącej utworzenia parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Stare Miasto ustalono ochronę krajobrazu kulturowego przez przeciwdziałanie nadmiernej rozbudowie działalności handlowej i usługowej, ingerującej w formę architektoniczną obiektów zabytkowych bądź zakłócającej ich ekspozycję, a także nakaz zachowania zabytkowej stolarki okiennej, witryn sklepowych, bram wejściowych oraz wymóg przywrócenia tradycyjnej formy i zastosowania tradycyjnego materiału. Z uwagi zatem na powyższe okoliczności słusznie uznano, że przeprowadzone samowolnie przez skarżących roboty budowlane, które umożliwiły wykorzystanie powierzchni sieni oraz przestrzeni powstałej w wyniku zadaszenia na cele usługowe, zaburzyły historyczną dyspozycję wnętrz kamienicy i ukształtowanie zabudowy na działce oraz doprowadziły do negatywnej zmiany wyglądu elewacji kamienicy: frontowej i podwórzowej. Zakres prac wykroczył zatem poza pozwolenie konserwatorskie związane z koniecznością zabezpieczenia prac archeologicznych, zaś zabezpieczenie terenu podwórka po zakończeniu I etapu badań archeologicznych nie może stanowić uzasadnienia dla jego zabudowy celem wykorzystania na cele usługowe wraz z przestrzenią sieni. Zadaszenie to związane jest bowiem z prowadzoną działalnością gastronomiczną i nie stanowi zabezpieczenia terenu objętego badaniami archeologicznymi. Ponadto, Sąd I instancji zasadnie zwrócił uwagę, że organy nakazały rozbiórkę tylko części obiektu, a więc w tym zakresie, w jakim wykroczyła ona poza zakres pozwolenia Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 27 maja 2019 r. nr 229/19, a więc tej części, która stanowiła obudowę wiaty zrealizowaną na potrzeby prowadzonej działalności gastronomicznej. Tym samym, zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 pkt 2 i 5 u.o.z.o.z. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjny również zarzut naruszenia art. 12 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, dalej: ustawa covidowa) przez jego niezastosowanie okazał się bezzasadny. W tym miejscu wskazania wymaga, że powołany przepis zawiera jednostki redakcyjne w postaci ustępów. Autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia tego przepisu uczynił to zatem w sposób nieprecyzyjny. Mając jednak na uwadze treść skargi kasacyjnej przyjąć należało, że dotyczy on ust. 1.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy covidowej przepisy ustawy stosuje się do zakażeń i choroby zakaźnej wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Z kolei w art. 2 ust. 2 tej ustawy przyjęto, że ilekroć w ustawie jest mowa o "przeciwdziałaniu COVID-19" rozumie się przez to wszelkie czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzenianiu się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków, w tym społeczno-gospodarczych, choroby, o której mowa w ust. 1. Z dyspozycji art. 12 ust. 1 ustawy covidowej wynikało natomiast, że do projektowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych, w tym zmiany sposobu użytkowania, w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, z późn. zm.), ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293 i 471) oraz aktów planistycznych, o których mowa w tej ustawie, ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282), a w przypadku konieczności poszerzenia bazy do udzielania świadczeń zdrowotnych, także przepisów wydanych na podstawie art. 22 ust. 3, 4 i 4a ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. W art. 12 ust. 2 ww. ustawy wskazano, że prowadzenie robót budowlanych oraz zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 wymagają niezwłocznego poinformowania organu administracji architektoniczno-budowlanej. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że opisane regulacje miały charakter czasowy, gdyż zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy covidowej, przepisy art. 3-6 i art. 10-14 tracą moc po upływie 180 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Stąd z dniem 5 września 2020 r. m.in. norma art. 12 ustawy covidowej utraciła moc. Przepis ten od początku został ustanowiony jako norma epizodyczna, a obiektywne okoliczności usprawiedliwiające wprowadzenie tego wyjątkowego przepisu miały charakter przemijający, przejściowy. Opisana regulacja była wyjątkiem od ogólnych zasad wynikających m.in. z u.o.z.o.z., zatem interpretowanie tak skonstruowanego przepisu podlegać powinno ścisłej i niezwykle rygorystycznej wykładni. Utrata mocy tego przepisu z dniem 5 września 2020 r. przywróciła zaś pełne obowiązywanie powszechnych norm wynikających m.in. z u.o.z.o.z. Przepis art. 12 ustawy covidowej został bowiem wprowadzony jako środek doraźny, mający umożliwić szybkie i efektywne działania w obliczu pandemii. Wyłączenie stosowania przepisów u.o.z.o.z. miało sens wyłącznie w kontekście pilnych inwestycji zdrowotnych. Natomiast brak związku inwestycji z przeciwdziałaniem COVID-19 lub działanie po wygaśnięciu tego przepisu oznacza, że nie ma podstaw do odstępowania od wymogów ochrony zabytków. Inwestor mógł zatem skorzystać z preferencyjnych warunków realizacji określonych w art. 12 ustawy covidowej tylko wówczas, gdy jego inwestycja była związana z przeciwdziałaniem COVID-19, które zostało zdefiniowane w art. 2 ust. 2 tej ustawy. W ustawie wskazana została jednak bardzo szeroka definicja tego pojęcia, co wynikało z faktu, że w dacie uchwalania tego przepisu nie można było przewidzieć, jakie obiekty będą potrzebne, aby skutecznie przeciwdziałać COVID-19. W związku z powyższym podzielić należy stanowisko interpretacyjne jednolicie prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że ów związek z przeciwdziałaniem COVID-19 nie może być widziany jako jedynie powołanie się na chęć uczestniczenia w zwalczaniu pandemii. Istotne jest, jaki realny wpływ (swoiste przełożenie) dany inwestor ma na czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzeniania się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków, w tym społeczno-gospodarczych, pandemii COVID-19. Nie chodzi tu bowiem o to, by wybudowany budynek miał jedynie dodatkowo, marginesowo czy pośrednio przyczyniać się do przeciwdziałania COVID-19, ale by zmierzał do minimalizacji zagrożenia dla zdrowia publicznego, czyli był pomocny w leczeniu chorych czy zapobiegał skutkom pandemii. Taki charakter przypisać można inwestycjom, których realizacja była pilnie konieczna, niezbędna, nagląca i co do których nie było wątpliwości, że będą one wykorzystywane do ratowania zdrowia i życia ludzi, np. budowie tymczasowego szpitala, adaptacji hali sportowo-widowiskowej na cel szpitalny czy otwarcia linii produkcyjnej płynu do dezynfekcji rąk bądź maseczek w hali magazynowej. Brak jest podstaw do przyjęcia, że celem racjonalnego ustawodawcy było dopuszczenie możliwości wszelkiego rodzaju inwestycji budowlanych tylko dlatego, że jednym z ubocznych efektów realizacji takiej inwestycji może być jej wykorzystanie do przeciwdziałania epidemii COVID-19. Otwierałoby to w istocie możliwość realizacji każdej inwestycji i stanowiłoby pole do licznych nadużyć (por. wyroki NSA: z 7 sierpnia 2024 r., II OSK 1306/23; z 11 czerwca 2024 r., II OSK 2383/21; z 17 kwietnia 2024 r., II OSK 1837/21; z 23 stycznia 2024 r., II OSK 2053/22 i II OSK 2054/22; z 19 kwietnia 2023 r., II OSK 2867/21; z 18 stycznia 2023 r., II OSK 2604/21; z 13 grudnia 2022 r., II OSK 2031/21; z 7 lipca 2022 r., II OSK 2192/21).
Ten szczególny tryb był niewątpliwie skierowany do jednostek Skarbu Państwa jak i inwestorów prywatnych, które bez naruszenia prawa własności, w związku z zauważoną koniecznością przeciwdziałania COVID-19, były władne do prowadzenia robót budowlanych lub/oraz do dokonania zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, przy czym nałożony został obowiązek niezwłocznego poinformowania organu administracji architektoniczno-budowlanej o fakcie ich prowadzenia, określając ich rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Tym samym celem szczególnej procedury było odformalizowanie procesu budowlanego, a jego głównym powodem była walka z czasem, bowiem stosowanie standardowych regulacji prawnych mogłoby spowodować, że realizacja obiektów budowlanych potrzebnych do walki z COVID-19 nastąpiłaby po zakończeniu walki z pandemią. Opisana regulacja była wyjątkiem od ogólnych zasad wynikających m.in. z u.p.b. czy też z u.o.z.o.z., zatem przy interpretowaniu tak skonstruowanego przepisu należy trzymać się zasady, że wyjątków nie interpretuje się rozszerzająco. Zwolnienie inwestorów z obowiązków określonych m.in. w u.o.z.o.z. było przewidziane wyłącznie na okres 180 dni liczony od dnia wejścia w życie przedmiotowego przepisu i ustawodawca nie przewidział żadnych przepisów przejściowych odnoszących się do inwestycji covidowych, które powstały albo są w trakcie budowy na podstawie art. 12. Tak więc brak wprowadzenia w tym zakresie przepisów intertemporalnych jasno wskazuje, że treścią art. 12 ustawy covidowej ustawodawca objął te inwestycje, które były prowadzone przed 5 września 2020 r. i służąc przeciwdziałaniu COVID-19 mogły być zrealizowane w szybkim tempie, tj. w okresie wyznaczonym w tej ustawie, czyli wyłącznie niezbędnych, pilnie koniecznych inwestycji związanych bezpośrednio z przeciwdziałaniem COVID-19. Zatem dla zastosowania art. 12 ustawy covidowej podstawowe i najważniejsze było ustalenie czy powstający obiekt budowlany ma związek z przeciwdziałaniem epidemii. Nie chodzi tu przecież o to by wybudowany budynek miał jedynie dodatkowo, marginesowo, czy pośrednio przyczynić się do przeciwdziałania COVID-19, ale by był pomocny w leczeniu chorych, czy zapobiegał skutkom pandemii. Wykładnia powyższych przepisów jak i całej ustawy prowadzi bowiem do wniosku, że wymieniona regulacja jest całkowitym wyjątkiem od zasad ogólnych przewidzianych między innymi w u.p.b. i u.o.z.o.z. Nie ma najmniejszych wątpliwości, że celem specustawy covidowej były szybkie działania doraźne powstania infrastruktury do przeciwdziałania epidemii. Od początku zatem wiadomym było, że jest to przepis absolutnie wyjątkowy, i że taki wyjątek musi być interpretowany bardzo ściśle i niezwykle rygorystycznie, a zasadą winno być traktowanie go zawężająco.
Podsumowując, w sprawie zasadnie stwierdzono, że skarżący nie wykazali, iż spełnione zostały przesłanki uprawniające do zastosowania art. 12 ustawy covidowej, tj. przesłanki przeciwdziałania COVID-19, a więc przepisy tej ustawy nie miały zastosowania. Sam fakt poinformowania organu o prowadzeniu przy przedmiotowej kamienicy robót budowlanych polegających na remoncie, przebudowie, rozbudowie oraz odtworzeniu historycznej oficyny z łącznikiem i zmianą sposobu użytkowania części mieszkalnej i poddasza na budynek zamieszkania zbiorowego w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 i subiektywne przekonanie skarżących, że wobec użytkowania obiektu w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 powołane przez organy przepisy u.o.z.o.z. nie znajdują w niniejszej sprawie zastosowania, nie świadczy o spełnieniu wymagań do zastosowania w sprawie art. 12 ust. 1 ustawy covidowej. Roboty budowlane wykonane przez skarżących nie miały bowiem bezpośredniego związku z przeciwdziałaniem COVID-19, a przeprowadzona przez organ kontrola wykazała, że działalność prowadzona w budynku faktycznie nie jest związana ze zwalczaniem i zapobieganiem COVID-19. Wola ustawodawcy, wyrażona w art. 12 ustawy covidowej, nie miała bowiem na celu wyłączenia ochrony zabytków w sposób generalny, ale jedynie w sytuacjach, gdy prowadzone inwestycje są bezpośrednio i pilnie związane z walką z pandemią.
W odniesieniu zaś do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przez jego błędną wykładnię zauważyć należy, że w niniejszej sprawie, której przedmiotem był nakaz przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego, zarówno Sąd I instancji jak i organy nie stosowały wskazanego przepisu a zatem nie sposób zarzucić dokonanie jego błędnej wykładni.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1. sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono, jak w punkcie 2., na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI