II OSK 1670/15

Naczelny Sąd Administracyjny2017-01-31
NSAochrona środowiskaŚredniansa
gospodarka odpadamiplan gospodarki odpadamiRIPOKsamorząd województwauchwałainteres prawnyskarga kasacyjnaochrona środowiskaprawo administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki z o.o. od uchwały Sejmiku Województwa dotyczącej planu gospodarki odpadami, uznając, że zmiana regionów gospodarki odpadami nie narusza interesu prawnego spółki jako RIPOK.

Spółka Z. sp. z o.o. zaskarżyła uchwałę Sejmiku Województwa zmieniającą Plan Gospodarki Odpadami, która przyporządkowała gminy do innych regionów gospodarki odpadami. Spółka twierdziła, że zmiana narusza jej interes prawny jako Regionalnej Instalacji Przetwarzania Odpadów (RIPOK) i może prowadzić do utraty środków unijnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok, stwierdzając, że plan gospodarki odpadami nie tworzy praw ani obowiązków dla podmiotów prywatnych, a jego aktualizacja nie narusza interesu prawnego spółki.

Spółka Z. sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jej skargę na uchwałę Sejmiku Województwa zmieniającą Plan Gospodarki Odpadami Województwa. Zmiana ta polegała na przyporządkowaniu niektórych gmin do innych regionów gospodarki odpadami komunalnymi. Spółka, będąca Regionalną Instalacją Przetwarzania Odpadów (RIPOK) w Regionie Południowym, zarzucała uchwale naruszenie jej interesu prawnego, twierdząc, że ogranicza to jej moce przerobowe i może prowadzić do utraty środków unijnych. Skarżąca powoływała się również na naruszenie zasady zaufania do państwa. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że wojewódzki plan gospodarki odpadami jest aktem planistycznym, który nie tworzy bezpośrednich praw ani obowiązków dla podmiotów prywatnych. Aktualizacja takiego planu, zgodnie z przepisami prawa, nie może być traktowana jako naruszenie interesu prawnego RIPOK, zwłaszcza gdy nie gwarantuje się jej pozycji monopolisty ani określonego strumienia odpadów. Sąd stwierdził, że spółka nie wykazała, jaki konkretny jej interes prawny został naruszony przez uchwałę, a kwestie finansowe i ryzyko gospodarcze nie stanowią podstawy do uznania naruszenia interesu prawnego. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała taka nie narusza interesu prawnego RIPOK, ponieważ plan gospodarki odpadami jest aktem planistycznym, który nie tworzy praw ani obowiązków dla podmiotów prywatnych, a jego aktualizacja nie gwarantuje pozycji monopolisty ani określonego strumienia odpadów.

Uzasadnienie

Plan gospodarki odpadami jest aktem planistycznym, a nie aktem prawa miejscowego tworzącym prawa i obowiązki dla podmiotów zewnętrznych. Aktualizacja planu, nawet jeśli zmienia przyporządkowanie gmin, nie narusza interesu prawnego RIPOK, gdyż nie gwarantuje jej pozycji ani strumienia odpadów, a kwestie finansowe i ryzyko gospodarcze są wpisane w prowadzenie działalności gospodarczej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.s.w. art. 90 § ust. 1

Ustawa o samorządzie województwa

u.s.w. art. 91 § ust. 1

Ustawa o samorządzie województwa

Pomocnicze

Ustawa o odpadach art. 20 § ust. 1 i 2

Ustawa o odpadach art. 34 § ust. 1

Ustawa o odpadach art. 14 § ust. 1

Ustawa o odpadach art. 14 § ust. 8 pkt. 1

Ustawa o odpadach art. 14c § ust. 1

u.c.p.g. art. 9e § ust. 1 pkt 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9 § ust. 6

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9 § ust. 7

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 6

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 165 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Plan gospodarki odpadami jest aktem planistycznym, a nie aktem prawa miejscowego tworzącym prawa i obowiązki dla podmiotów zewnętrznych. Aktualizacja planu gospodarki odpadami nie narusza interesu prawnego RIPOK, gdyż nie gwarantuje jej pozycji monopolisty ani określonego strumienia odpadów. Kwestie finansowo-ekonomiczne i ryzyko gospodarcze nie stanowią podstawy do uznania naruszenia interesu prawnego. Skarżąca nie wykazała konkretnego naruszenia swojego interesu prawnego przez uchwałę.

Odrzucone argumenty

Uchwała Sejmiku Województwa zmieniająca Plan Gospodarki Odpadami narusza interes prawny spółki jako RIPOK. Zmiana regionów gospodarki odpadami ogranicza moce przerobowe spółki i może prowadzić do utraty środków unijnych. Podjęcie uchwały narusza konstytucyjną zasadę zaufania do państwa.

Godne uwagi sformułowania

Plan gospodarki odpadami jest aktem planistycznym i ustala pewne założenia funkcjonowania systemu gospodarki odpadami. Z istoty planu wynika, że podane w nim dane są wartościami planistycznymi (prognozami, szacunkami), a nie normami prawnymi. żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego lub miejscowego nie gwarantował [...] Sp. z o.o. pozycji monopolisty w Regionie Południowym gospodarki odpadami Spółka, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, musi się liczyć z tym, że jej działalność obarczona jest ryzykiem ekonomicznym.

Skład orzekający

Barbara Adamiak

przewodniczący

Małgorzata Masternak - Kubiak

sprawozdawca

Teresa Zyglewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Dopuszczalność skargi na uchwały planistyczne organów samorządu województwa, brak naruszenia interesu prawnego RIPOK przez zmiany w planie gospodarki odpadami, charakter prawny planów gospodarki odpadami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki będącej RIPOK i uchwały Sejmiku Województwa dotyczącej planu gospodarki odpadami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa ochrony środowiska i funkcjonowania samorządów, ale jest dość techniczna i skupia się na kwestiach proceduralnych i interesu prawnego, co może być mniej interesujące dla szerokiej publiczności.

Czy zmiana planu gospodarki odpadami może zaszkodzić firmie? NSA wyjaśnia granice interesu prawnego.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1670/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2017-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-06-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /przewodniczący/
Małgorzata Masternak - Kubiak /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6135 Odpady
6393 Skargi na uchwały sejmiku województwa, zawierającej przepisy prawa miejscowego w przedmiocie ... (art. 90 i 91 ustawy o
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
II SA/Kr 46/15 - Wyrok WSA w Krakowie z 2015-03-04
Skarżony organ
Sejmik Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 596
art. 90 ust 1, 91 ust. 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 31 stycznia 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. sp. z o.o. z siedzibą w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 46/15 w sprawie ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą w M. na uchwałę Nr [..] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie zmiany Uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. w sprawie Planu Gospodarki Odpadami Województwa [...] 2010 i innych uchwał oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 46/15 oddalił skargę [...] Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na uchwałę Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. w sprawie Planu Gospodarki Odpadami Województwa [...] 2010 i innych uchwał.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:
[...] Sp. z o.o. z siedzibą w[...] , po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwałę Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie zmiany uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa z dnia [...] sierpnia 2003 r. w sprawie Planu Gospodarki Odpadami Województwa [...] 2010 i uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] września 2007 r. w sprawie zmiany uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. w sprawie "Programu Ochrony Środowiska Województwa [...] na lata 2005-2012" oraz uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. w sprawie Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami, domagając się stwierdzenia jej nieważności w zakresie, w jakim przyporządkowała gminy [...] i [...] do Regionu Zachodniego gospodarki odpadami komunalnymi oraz gminę [...] do regionu [...] gospodarki odpadami komunalnymi oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie:
- 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21 ze zm.) w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach i art. 16 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz.UEL.2008.312.3) poprzez przyporządkowanie wskazanych wyżej gmin do regionów gospodarki odpadami z naruszeniem zasady bliskości,
- art. 2 Konstytucji RP poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały z naruszeniem zasady ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady ochrony interesów w toku.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że jako regionalna instalacja do przetwarzania odpadów (w skrócie RIPOK) w przyjętym przez Sejmik Województwa [...] z 2010 r. Planie Gospodarki Odpadami przypisana jest do Regionu Południowego gospodarki odpadami komunalnymi, który obejmuje powiaty [...] i[...] . Skarżąca, kierując się ustaleniami poprzednio obowiązującego Planu Gospodarki Odpadami Województwa [...] skorzystała z dofinansowania, w tym ze środków unijnych i odpowiednio dostosowała swoje moce przerobowe Zakładu w [...] do stanu sprzed zmiany wprowadzonej skarżoną uchwałą. Wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały Spółka została pozbawiona możliwości zagospodarowania odpadów wytwarzanych na obszarze gmin[...] , [...] i[...] , co wpłynęło na jej sytuację prawną. Podniesiono nadto, że podjęcie zaskarżonej uchwały naraziło skarżącą na realne ryzyko utraty środków unijnych związane z ograniczeniem możliwości wykorzystania posiadanych mocy przerobowych. Wprowadzone zmiany pozostają także w sprzeczności z konstytucyjną zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa.
W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa [...] wniósł o jej oddalenie.
W motywach wskazanego na wstępie wyroku oddalającego skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podniósł, że w kontekście podstawy prawnej określonej art. 91 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm. - zwanej dalej: "u.s.w."), zaskarżona uchwała nie naruszyła interesu prawnego Spółki, co z kolei prowadzi do uznania, że nie jest ona legitymowana do wniesienia przedmiotowej skargi.
Sąd zwrócił uwagę, że Plan Gospodarki Odpadami Województwa [...] przyjęty uchwałą Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., uchwalony na podstawie art. 14 ust. 1 - 9 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 - zwana dalej: "ustawa o odpadach"), nie jest aktem prawa miejscowego, na co wyraźnie wskazuje treść art. 29 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3 ww. ustawy. Nie zawiera on bowiem norm powszechnie obowiązujących. Jest uchwałą nienormatywną podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej: "P.p.s.a."). Plan gospodarki odpadami jest uznawany za tzw. akt kierownictwa wewnętrznego, stanowiący ramowy program działania na danym obszarze w zakresie gospodarki odpadami i skierowany jest do organów administracji publicznej, nie zaś do podmiotów zewnętrznych wobec administracji. Analiza treści art. 14, 14a, 14b ustawy o odpadach, określających zakres regulacji i tryb podejmowania przedmiotowego aktu wskazuje, że zawiera on w zasadzie normy ogólne o charakterze informacyjnym (zawierające dane i prognozy). W kontekście przedmiotowej skargi taki charakter ma zatem także określenie regionów gospodarki odpadami komunalnymi wraz ze wskazaniem gmin wchodzących w skład regionu (art. 14 ust. 8 pkt. 1). W ocenie Sądu z powyższego nie można jednak wywieść jakiegokolwiek uprawnienia dla strony skarżącej. Wskazana wyżej regulacja ustawy o odpadach wyklucza bowiem, aby plany gospodarki odpadami mogły bezpośrednio rozstrzygać o prawach lub obowiązkach podmiotów zewnętrznych. W szczególności z cyt. ustawy nie wynika, aby raz określone regiony gospodarki odpadami komunalnymi nie mogły w ramach aktualizacji planów, która następuje nie rzadziej, niż co 6 lat (art. 14c ustawy o odpadach), podlegać zmianom, a tym samym, aby określony RIPOK miał w tym zakresie uprawnienie do żądania niezmienności ustalonych regionów. Skarżąca Spółka nie miała zagwarantowanej wielkości strumienia dostarczanych odpadów w poprzednio obowiązujących Planach Gospodarki Odpadami Województwa[...] , nie zawarła również z żadną z ww. gmin ([...]) porozumienia lub umowy zobowiązującej je do przekazywania odpadów [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...].
Podkreślono, że wyłączenie z Regionu Południowego trzech gmin nie narusza interesu prawnego Spółki, także z tego powodu, iż kwestionowana zmiana nie wpływa na możliwość prowadzenia działalności w zakresie przetwarzania odpadów komunalnych przez Spółkę w Regionie Południowym zagwarantowaną m.in. aktem planistycznym. W odpowiedzi na skargę organ podał – czego strona skarżąca nie zakwestionowała - że zmniejszenie strumienia odpadów w 2013 r. ze względu na wyłączenie gmin[...] , [...] i [...] wyniosło jedynie 2 895 Mg, co stanowiło 4,6% wszystkich zebranych odpadów z regionu. O naruszeniu interesu prawnego nie stanowi również ewentualna trudność w spłacie zaciągniętych kredytów i dotacji w sytuacji, gdy żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego lub miejscowego nie gwarantował [...] Sp. z o.o. pozycji monopolisty w Regionie Południowym gospodarki odpadami, nie gwarantował tego także żaden wcześniejszy plan gospodarki odpadami Województwa[...] . Trzeba również mieć na uwadze, iż Spółka jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą musi się liczyć z tym, że jej działalność obarczona jest ryzykiem.
Sąd stwierdził, że to gmina jest podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie czystości i porządku w gminach, w tym za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zauważono przy tym, iż o przyłączenie do Regionu Zachodniego wskazanych uprzednio gmin wnioskowali Burmistrz Miasta i Gminy [...] oraz Wójt Gminy [...] obawiając się, że w związku z przynależnością do Regionu Południowego, w którym wskazano jeden funkcjonujący w tym regionie RIPOK tj. skarżącą Spółkę, może ona wykorzystać swoją monopolistyczną pozycję i dyktować samorządom i przedsiębiorcom warunki cenowe. Także burmistrz Gminy [...] wnioskował o przyłączenie do Regionu[...] .
Wymagana przepisami prawa (art. 14c ust. 1 ustawy o odpadach) aktualizacja planu gospodarki odpadami nie może być, w ocenie Sądu, potraktowana, jako naruszenie Konstytucyjnej zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, skoro to ustawodawca jednoznacznie określił taki wymóg, wskazując przesłanki oraz tryb aktualizacji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł [...] Sp. z o.o. z siedzibą w[...] , zaskarżając go w całości. Skarżąca Spółka, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zarzuciła:
I. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
1) art. 90 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 1 u.s.w. w zw. z art. 9 ust. 6 i w zw. z art. 3 ust. 3 pkt 15c ustawy o odpadach oraz w zw. z art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 ze zm. - zwanej dalej: "u.c.p.g."), poprzez jego błędną wykładnię, polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie w związku z wydaniem zaskarżonego aktu i wyłączeniem gmin z regionu gospodarki odpadami nie doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącej, jako podmiotu zarządzającego regionalną instalacją do przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK), a w konsekwencji że skarżąca nie jest uprawniona do zaskarżenia sprzecznej z prawem uchwały w sprawie zmiany wojewódzkiego planu gospodarki odpadami w zakresie ustalenia regionów gospodarki odpadami, podczas gdy z brzmienia przepisów prawa materialnego wynika, iż w sytuacji podjęcia uchwały zmniejszającej obszar danego regionu gospodarki odpadami niewątpliwie dochodzi do naruszenia interesu prawnego podmiotu prowadzącego RIPOK w tym regionie;
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 1 u.s.w., art. 9 ust. 6 i art. 3 ust. 3 pkt 15c ustawy o odpadach oraz art. 9e ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. polegające na oddaleniu skargi zamiast jej uwzględnienia i w konsekwencji sprzecznym z prawem zaniechaniu stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie, w jakim uchwała ta przyporządkowała gminy [...] i [...] do Regionu Zachodniego gospodarki odpadami komunalnymi oraz gminę [...] do Regionu [...] gospodarki odpadami komunalnymi z wadliwym powołaniem na brak naruszenia interesu prawnego skarżącej, pomimo że fakt naruszenia tego interesu jest oczywisty w świetle brzmienia przywołanych wyżej przepisów prawa,
2) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich przedstawionych przez skarżącą w treści skargi zarzutów i argumentów uzasadniających twierdzenie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy wobec podjęcia zaskarżonej uchwały doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącej, co z kolei w pełni legitymowało ją do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaakcentowano, że interes prawny Spółki wynika ze stanu faktycznego sprawy (tj. posiadania przez Instalację w [...] statusu RIPOK w Regionie Południowym gospodarki odpadami w województwie[...] , a tym samym posiadania możliwości przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych pochodzących z tego regionu) powiązanego z treścią i wykładnią przepisów prawnych obowiązujących w chwili podjęcia zaskarżonej uchwały, a to art. 9e ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., art. 9 ust. 6 i 7 ustawy o odpadach (obecnie art. 20 ust. 6 i 7 ustawy o odpadach z 2012 r.). Powyższe regulacje, wprowadzając zakaz przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych poza obszarem regionu, na którym zostały wytworzone, wyznaczają dla zainteresowanego podmiotu (RIPOK) granice obszaru, z którego może on zgodnie z prawem przyjmować odpady do przetworzenia. W konsekwencji każda ingerencja organu uchwałodawczego polegająca na zmniejszeniu obszaru regionu gospodarki odpadami musi być postrzegana jako naruszenie interesu prawnego podmiotów prowadzących na obszarze tego regionu instalacje RIPOK, gdyż wskutek takiej uchwały dany RIPOK będzie uprawniony do przyjmowania odpadów komunalnych powstałych na mniejszym obszarze.
Skarżąca podniosła, że błędne jest stanowisko, iż naruszenie interesu prawnego może mieć związek jedynie z aktem prawa miejscowego. Wynikająca z przepisów prawa moc wiążąca innych uchwał, w tym np. planu gospodarki odpadami przesądza, że również takie uchwały mogą naruszać interes prawny jednostek, a w konsekwencji mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego w trybie art. 91 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1 u.s.w. Należy mieć nadto na względzie, że zgodnie z brzmieniem art. 15 ust. 1 ustawy o odpadach (art. 38 ust. 1 ustawy o odpadach z 2012 r.), wraz z uchwaleniem przez sejmik planu gospodarki odpadami podejmowana jest uchwała w sprawie jego wykonania. Skoro więc pomiędzy wskazanymi uchwałami sejmiku istnieje tak ścisła więź, a uchwała w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, jako akt prawa miejscowego, niewątpliwie wywiera wpływ na sytuację prawną jednostek, nie sposób uznać, iż zapisy wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, będącego jej źródłem, na tę sferę nie wpływają.
W ocenie Spółki o braku naruszenia interesu prawnego skarżącej nie świadczy także fakt, że nadal może ona prowadzić działalność. Istotna jest bowiem rzeczywista utrata możliwości przetwarzania przez nią odpadów z gmin, które zostały wyłączone w drodze zaskarżonej uchwały z obszaru Regionu Południowego gospodarki odpadami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach, a zaskarżony wyrok - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstaw kasacyjnych.
Strona skarżąca formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół postanowień art. 91 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1 u.s.w., których wadliwa wykładnia doprowadziła do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej uchwały. Mając zatem na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane zostaną kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd Wojewódzki uznał, że skarżącej Spółce nie przysługuje uprawnienie do zaskarżenia, w trybie art. 91 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1 u.s.w., uchwały Sejmiku Województwa [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie zmiany uchwały [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. w sprawie Planu Gospodarki Odpadami Województwa [...] 2010 i innych uchwał z uwagi na fakt, że uchwała ta nie naruszyła interesu prawnego skarżącej.
Odnotować należy, że wojewódzki plan gospodarki odpadami jest aktem planistycznym i ustala pewne założenia funkcjonowania systemu gospodarki odpadami. Będąc planistycznym instrumentem służącym osiągnięciu celów założonych w polityce ekologicznej państwa, służy wdrażaniu hierarchii postępowania z odpadami, określa ogólne cele i kierunki działań właściwych organów w zakresie gospodarki odpadami, stanowi swoiste źródło prawa administracyjnego określające zamierzenia administracji (art. 14 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 o odpadach, tekst jedn. Dz. U. z 2010, nr 185, poz. 1243 z późn. zm.). Z istoty planu wynika, że podane w nim dane są wartościami planistycznymi (prognozami, szacunkami), a nie normami prawnymi, których spełnienie lub brak spełnienia można uznać za wypełnienie przesłanek warunkujących możliwość uznania instalacji za spełniającej wymagania dla instalacji regionalnej. Plan gospodarki odpadami uchwalany jest w oparciu o prognozy i dane przesłane z gmin. Sam plan nie stwarza praw i obowiązków po stronie instalacji, lecz zasadniczo odzwierciedla określone tendencje na rynku odpadów.
Jak stanowi art. 90 ust. 1 u.s.w. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu organu samorządu województwa, który wydał przepis, do usunięcia naruszenia - zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego. Przepisy art. 90 stosuje się odpowiednio, gdy organ samorządu województwa nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo, przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne, narusza prawa osób trzecich - art. 91 ust. 1 u.s.w. Analiza normatywna art. 91 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1 u.s.w. prowadzi do wniosku, że ustawodawca umożliwił składanie skarg na uchwały organów samorządu województwa, które nie stanowią aktów prawa miejscowego. W rozpatrywanej sprawie Sąd prawidłowo przyjął, za formalną podstawę skargi, przepis art. 91 ust. 1 u.s.w., który poprzez zawarte w nim odesłanie jest uzupełniany o normę z art. 90 u.s.w. Trafnie stwierdził, że na uchwałę w sprawie wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, która nie jest aktem prawa miejscowego, skarga przysługuje, gdyż skarga w trybie art. 91 ust. 1 u.s.w. może być wnoszona w sytuacjach podejmowania przez organy samorządowe czynności prawnych innych niż stanowienie prawa miejscowego. Ograniczenie zakresu skargi na gruncie ustawy o samorządzie województwa jedynie do skarżenia aktów prawa miejscowego ograniczałoby nadmiernie i w sposób nieuzasadniony konstytucyjne prawo do sądu.
Podstawę legitymacji procesowej strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno - prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes prawny dotyczy szeroko rozumianej sytuacji prawnej podmiotu wyznaczonej normami prawnymi, z których wynikają jego uprawnienia, obowiązki, korzyści czy wolności prawnie chronione. Podstawą zaskarżenia jest niezgodność uchwały z prawem i równocześnie naruszenie przez nią konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego podmiotu.
Biorąc powyższe pod uwagę należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że strona skarżąca nie wykazała, jaki jej interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisami planu gospodarki odpadami. Sejmik Wojewódzki wprowadzając zaskarżoną uchwałą określony obszar regionu, nie nałożył bowiem na skarżącą żadnego obowiązku i nie przyznał żadnego uprawnienia. Jakakolwiek regulacja wprowadzona uchwałą nie ogranicza możliwości prawnych działania skarżącej i nie wpływa na jej sytuację prawną.
Przyjęcie w uchwale Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w sprawie zmiany Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. w sprawie Planu Gospodarki Odpadami Województwa [...] 2010 i innych uchwał, że gminy położone w powiecie myślenickim: [...] i[...] , zostały zaliczone do Regionu Zachodniego gospodarki odpadami komunalnymi, a Gmina [...] została zaliczona do Regionu [...] gospodarki odpadami, nie narusza interesu prawnego Spółki. W ocenie skarżącej Sąd Wojewódzki błędnie uznał, że dokonana aktualizacja Planu Gospodarki Odpadami Województwa [...] uchwałą nr [...] nie narusza interesu prawnego Spółki w zakresie, w jakim wyłącza ww. trzy gminy:[...] , [...] i [...] z Regionu Południowego gospodarki odpadami komunalnymi, w którym się znajdowały zgodnie z dotychczasowym podziałem Województwa [...] na regiony gospodarki odpadami. Skarżąca Spółka wskazuje, że jako regionalna instalacja do przetwarzania odpadów, w przyjętym przez Sejmik Województwa w 2010 r. Planie Gospodarki Odpadami, przypisana jest do Regionu Południowego gospodarki odpadami komunalnymi, który obejmuje powiaty [...] i[...] , a zatem zmiany wprowadzone skarżoną uchwałą polegające na wyłączeniu z powiatu myślenickiego dwóch gmin oraz jednej z powiatu limanowskiego ograniczają moce przerobowe Spółki dostosowane przez nią do stanu sprzed podjęcia uchwały Nr[...] . Spółka podniosła, że kierując się ustaleniami poprzednio obowiązującego Planu Gospodarki Odpadami Województwa [...] skorzystała z dofinansowania, w tym ze środków unijnych i odpowiednio dostosowała swoje moce przerobowe do stanu sprzed zmiany wprowadzonej skarżoną uchwałą. Zarzuciła, że jej prawa zostały naruszone przez realne ryzyko utraty środków unijnych związane z ograniczeniem możliwości wykorzystania posiadanych mocy przerobowych oraz i naruszenie konstytucyjnej zasady zaufania do państwa. Jednakże kwestie finansowo-ekonomiczne nie mogą być brane pod uwagę, jako podstawa interesu prawnego. Zaakcentować przy tym należy, że żaden przepis ustawy o odpadach, czy ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminie, nie daje podstaw prawnych do formułowania obowiązku organu uchwałodawczego dostosowania aktu planistycznego do potrzeb podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą polegającą na zagospodarowaniu i przetwarzaniu odpadów. Nie można także przyjąć, że o naruszeniu interesu prawnego stanowi ewentualna trudność w spłacie zaciągniętych kredytów i dotacji w sytuacji, gdy żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie gwarantował skarżącej Spółce pozycji monopolisty w Regionie Południowym gospodarki odpadami. Trzeba mieć na uwadze, że Spółka, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, musi się liczyć z tym, że jej działalność obarczona jest ryzykiem ekonomicznym. Nadto zakład nie miał podpisanych umów na zagospodarowanie w instalacji zabranego strumienia odpadów z gmin powiatu [...] i[...] , co gwarantowałoby wykorzystanie mocy przerobowych instalacji. Równocześnie stwierdzić należy, że plany gospodarki odpadami zasadniczo nie stanowią podstawy prawnej, bądź ekspektatywy nadania uprawnień podmiotom prywatnym w przedmiocie pozyskiwania odpadów od konkretnych gmin znajdujących się na obszarze regionu. Sąd administracyjny zaś nie może takiego nakazu sformułować pod adresem sejmiku województwa, ponieważ naruszyłoby to konstytucyjną zasadę samodzielności jednostki samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP).
W związku z powyższym, jako pozbawiony doniosłości prawnej należy ocenić zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich określonych w nim elementów lub nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując rozstrzygnięcie, a wada ta uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi, o których mowa w powołanym przepisie. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zarzuty podniesione w skardze oraz wskazano i w dostateczny sposób wyjaśniono podstawę prawną rozstrzygnięcia. To, że skarżąca Spółka nie zgadza się z oceną prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku nie stanowi o wadliwej konstrukcji uzasadnienia.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI