II OSK 1664/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-12-11
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanezmiana sposobu użytkowaniabudynek mieszkalny jednorodzinnyrodzinny dom dzieckaplacówka opiekuńczo-wychowawczanadzór budowlanyinterpretacja przepisówNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na rodzinny dom dziecka, uznając, że nie stanowi to zmiany sposobu użytkowania w rozumieniu Prawa budowlanego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. Ś. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił jej skargę na decyzję WINB w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na rodzinny dom dziecka. Skarżąca argumentowała, że utworzenie placówki opiekuńczo-wychowawczej stanowi zmianę sposobu użytkowania obiektu. Organy administracji oraz WSA uznały jednak, że budynek nadal pełni funkcję mieszkalną, a utworzenie rodzinnego domu dziecka nie jest równoznaczne z przeznaczeniem obiektu do użytku publicznego w rozumieniu Prawa budowlanego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę skarżącej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sprawa dotyczyła zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na potrzeby rodzinnego domu dziecka. Skarżąca podnosiła, że utworzenie takiej placówki stanowi zmianę sposobu użytkowania obiektu, która wymaga zgłoszenia i może naruszać jej interesy jako sąsiada. Organy nadzoru budowlanego oraz WSA uznały, że budynek nadal pełni funkcję mieszkalną, a utworzenie rodzinnego domu dziecka, który tworzy wielodzietną rodzinę zastępczą, nie jest równoznaczne z przeznaczeniem obiektu do użytku publicznego w rozumieniu art. 71 Prawa budowlanego. NSA, analizując przepisy Prawa budowlanego, w tym art. 71 ust. 1, uznał, że dla uznania zmiany sposobu użytkowania obiektu wymagane są zasadnicze zmiany przeznaczenia. Stwierdził, że budynek nadal służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, a fakt, że jest to placówka publiczna, nie oznacza, że stał się ogólnie dostępny. Sąd podkreślił, że ilość osób mieszkających w budynku (16 dzieci i wychowawcy) nie stanowi takiej intensyfikacji użytkowania, która kwalifikowałaby się jako zmiana sposobu użytkowania. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo zinterpretował przepisy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, nie stanowi to zmiany sposobu użytkowania obiektu w rozumieniu Prawa budowlanego, jeśli budynek nadal pełni funkcję mieszkalną i nie został przeznaczony do użytku publicznego w sposób ogólnodostępny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest, czy nastąpiła radykalna zmiana przeznaczenia obiektu. Utrzymanie funkcji mieszkalnej, nawet w placówce publicznej takiej jak rodzinny dom dziecka, nie jest równoznaczne z przeznaczeniem do użytku publicznego w rozumieniu art. 71 Prawa budowlanego. Intensyfikacja użytkowania poprzez zamieszkanie większej liczby osób nie zawsze oznacza zmianę sposobu użytkowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

Prawo budowlane art. 71 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumiana jest jako przeróbka pomieszczenia z przeznaczeniem na pobyt ludzi albo przeznaczenie do użytku publicznego lokalu lub pomieszczenia, które uprzednio miało inne przeznaczenie lub było budowane w innym celu, w tym także przeznaczenie pomieszczeń mieszkalnych na niemieszkalne.

Prawo budowlane art. 71 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia właściwemu organowi.

Prawo budowlane art. 71 § 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Właściwy organ wnosi sprzeciw, jeżeli zamierzona zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części może spowodować niedopuszczalne wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich.

Prawo budowlane art. 71a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 3 § 2a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s. art. 80 § 3

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 80 § 5

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 80 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Utrzymanie funkcji mieszkalnej w budynku jednorodzinnym, nawet w przypadku utworzenia rodzinnego domu dziecka, nie stanowi zmiany sposobu użytkowania w rozumieniu Prawa budowlanego. Utworzenie rodzinnego domu dziecka nie jest równoznaczne z przeznaczeniem obiektu do użytku publicznego w rozumieniu Prawa budowlanego.

Odrzucone argumenty

Zmiana sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na placówkę opiekuńczo-wychowawczą (Dom Dziecka) stanowi zmianę sposobu użytkowania obiektu. Nastąpiło zintensyfikowanie dotychczasowego sposobu użytkowania, co również stanowi zmianę sposobu użytkowania obiektu i zwiększa ograniczenia dla terenu sąsiedniego. Naruszenie uzasadnionego interesu osób trzecich.

Godne uwagi sformułowania

o ile nie doszło do zmiany istniejącej uprzednio i zachowanej mieszkalnej funkcji obiektu, sposób użytkowania nie podlega reglamentacji Prawa budowlanego przeznaczenie budynku do użytku publicznego nie oznacza, że obiekt ten stał się ogólnie dostępny, tak jak np. budynek kina, teatru Rodzina mieszkająca razem, co do zasady, realizuje w miejscu swojego zamieszkania takie same funkcje, w niczym nie odbiegające od funkcji realizowanych wobec wychowanków Domu Dziecka.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący

Barbara Adamiak

członek

Teresa Rutkowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących zmiany sposobu użytkowania obiektów mieszkalnych, w szczególności w kontekście placówek opiekuńczo-wychowawczych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji utworzenia rodzinnego domu dziecka w budynku mieszkalnym jednorodzinnym i może nie mieć zastosowania do innych typów placówek lub zmian sposobu użytkowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu placówek opiekuńczo-wychowawczych i ich lokalizacji w budynkach mieszkalnych, co może budzić zainteresowanie szerszej publiczności.

Czy rodzinny dom dziecka w bloku to 'zmiana sposobu użytkowania'? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1664/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-12-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Barbara Adamiak
Teresa Rutkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Gd 594/05 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2006-06-29
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 71 ust 1 i 2 art 71 a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 106 par.3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. NSA Teresa Rutkowska (spr.) Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2007r., na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 594/05 w sprawie ze skargi A. Ś. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 czerwca 2006 r. w sprawie II SA/Gd 594/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. Ś. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] w przedmiocie decyzji nakazowych w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego.
Sąd ustalił, że postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania domu jednorodzinnego usytuowanego na działce nr [...] w U. przy ul. [...], przeznaczonego na potrzeby rodzinnego domu dziecka, wszczęte zostało na skutek pisma A. Ś., współwłaścicielki sąsiedniej działki..
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 w związku z art. 71a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 9, poz. 1071 z 2000 r. ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. , po przeprowadzeniu dowodu z oględzin obiektu i ustaleniu, że pomieszczenia domu jednorodzinnego są wykorzystywane na cele mieszkalne dla szesnaściorga dzieci – wychowanków rodzinnego domu dziecka , uznając, że nie doszło do zmiany sposobu użytkowania budynku – odmówił wydania decyzji nakazowych w oparciu o art. 71 a ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego.
Odwołanie od tej decyzji złożyła A. Ś., wnosząc o jej uchylenie i wskazując, że w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego miasta U. dla działki [...] przewidziana jest funkcja A-2MN – teren zabudowy jednorodzinnej z istniejącym podziałem na działki budowlane, z dopuszczeniem funkcji pensjonatowej. W jej ocenie sposób użytkowania budynku nie odpowiada funkcji przewidzianej w planie , ponieważ nie jest to dom jednorodzinny , przeznaczony dla rodziny. A. Ś. podkreślała, że relacje dzieci i wychowawców nie odpowiadają definicji rodziny, a obiekt pełni funkcję Domu Dziecka, co wymagało uprzedniego zgłoszenia zmiany jego przeznaczenia . Skoro taka funkcja nie jest dopuszczona, organ winien wydać, stosownie do art. 71 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego, postanowienie wstrzymujące aktualny sposób użytkowania obiektu.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając ocenę, że nie doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku, w rozumieniu art. 71 Prawa budowlanego. W ocenie organu II instancji pomieszczenia w przedmiotowym budynku nie są użytkowane w inny sposób, niż określało to ich wcześniejsze przeznaczenie . Funkcje poszczególnych pomieszczeń i ich wyposażenie są charakterystyczne dla zabudowy mieszkaniowej . W ocenie organu, rodzinny Dom Dziecka jest wielodzietną " zawodową" rodziną zastępczą , a charakter domu jednorodzinnego nie jest ściśle uzależniony od ilości zamieszkujących w nim osób i tego czy osoby te są ze sobą spokrewnione. Organ odwołał się do definicji "budynku mieszkalnego jednorodzinnego" zawartej w art. 3 pkt 2 a ustawy Prawo budowlane, podkreślając, że poszczególnych pokoi zajmowanych przez dzieci nie można uznać za odrębne lokale mieszkalne, bowiem dom stanowi wspólną całość dla mieszkających w nim dzieci.
Organ II instancji wskazał także, że przedmiotowy rodzinny dom dziecka nie wykracza poza ramy pojęcia rodzinnej placówki opiekuńczo- wychowawczej, której funkcjonowanie reguluje obecnie , rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2005 r. w sprawie placówek opiekuńczo wychowawczych ( Dz. U. Nr 37, poz. 331). Fakt, że w budynku zamieszkuje 16 wychowanków, może wskazywać na naruszenie niektórych przepisów rozporządzenia, ale nie daje podstawy do uznania , że zmieniony został sposób użytkowania obiektu. Wobec ustalenia, że funkcja domu jednorodzinnego nie została zmieniona, badanie zgodności tej funkcji z planem było w ocenie organu bezzasadne. Organ podkreślił, że kwestie zakłócania porządku publicznego nie są regulowane przez prawo budowlane. .
W skardze na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. A. Ś. zarzucała naruszenie prawa polegające na bezprawnym usankcjonowaniu zmiany przeznaczenia tego budynku na placówkę opiekuńczo – wychowawczą – Dom Dziecka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa . W ocenie Sądu ustalenia dokonane przez organy obu instancji są niesporne i niekwestionowane przez stronę skarżącą . Przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie szeregowej został nabyty przez Powiat S. aktem notarialnym z [...] i przekazany w trwały zarząd jednostce organizacyjnej – placówce opiekuńczo- wychowawczej Dom Dziecka w U., a przeprowadzony dowód z oględzin wskazuje, zgodnie z prawidłowymi ustaleniami organów, iż budynek zachowuje funkcję mieszkalną i jest przeznaczony dla szesnaściorga dzieci i ich wychowawców.
Sąd wskazał, że podejmując negatywne rozstrzygnięcia co do zmiany sposobu użytkowania organy nadzoru budowlanego powołały się na przepisy prawa materialnego art. 71a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003r. Nr 207 , poz. 2016 ze zm. ), wywodząc z art. 71 tej ustawy definicję legalną zmiany sposobu użytkowania.
Analizując treść art. 71 ust. 1 i 2 oraz art. 71a ust. 1 ustawy Prawo budowlane Sąd doszedł do przekonania, że o ile nie doszło do zmiany istniejącej uprzednio i zachowanej mieszkalnej funkcji obiektu, sposób użytkowania nie podlega reglamentacji Prawa Budowlanego. W ocenie Sądu budynek zachował swoją funkcję, mimo że stał się siedzibą placówki opiekuńczo wychowawczej . Celem takiej placówki, zgodnie z art. 80 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ) jest zapewnienie dziecku całodobowej ciągłej lub okresowej opieki i wychowania oraz zaspokojenie jego niezbędnych potrzeb bytowych /.../, w tym zapewnienie miejsca zamieszkania. W związku z podnoszonymi zarzutami dotyczącymi formalnej organizacji przedmiotowej placówki Sąd I Instancji podkreślił, że ustawa o pomocy społecznej w art. 80 ust. 1 pkt 2 wymienia wśród typów placówek opiekuńczo-wychowawczych placówkę rodzinną. Wskazał ponadto, że w rozporządzeniu z dnia 14 lutego 2005 r. w sprawie placówek opiekuńczo- wychowawczych ( Dz. U. Nr 37, poz. 331) , które weszło w życie 19 marca 2005 r. § 5 ust. 1 pkt 1 stanowi, że placówka opiekuńczo- wychowawcza typu rodzinnego "tworzy jedną wielodzietną rodzinę dla dzieci, którym nie znaleziono rodziny zastępczej lub przysposabiającej".
Sąd przywołał też definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego zawartą w art. 3 pkt 2 lit a ustawy Prawo budowlane i stwierdził, że zaspokojenie potrzeby mieszkaniowej dzieci odpowiada celowi wynikającemu z tego przepisu . Budynek nie utracił charakteru budynku jednorodzinnego i stanowi wspólną całość mieszkalną dla przebywających w nim wychowanków . Za nietrafny w tym kontekście Sąd uznał zarzut skargi odnośnie obowiązku badania zgodności przeznaczenia budynku jednorodzinnego na mały dom dziecka z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd zaznaczył jednocześnie, że działalność placówki opiekuńczo wychowawczej nie pozostawałaby w sprzeczności z zapisem planu zagospodarowania przestrzennego, tym bardziej, że na tym terenie dopuszczalna jest również funkcja pensjonatowa.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając naruszenie:
1/ prawa materialnego : art. 71 ust. 1,2 i 5 pkt 3 lit d ustawy z dnia 7 lipca 1994 r Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003 r Nr 207, poz. 2016 ze zm.) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zmiana sposobu użytkowania obiektu w rozumieniu tego przepisu polega wyłącznie na zmianie funkcji mieszkalnej tego obiektu na inną niemieszkalną, a wobec dokonania wykładni tego przepisu w odniesieniu wyłącznie do części zawartych w nim norm prawnych, również poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i art. 5 ust. 18 pkt 9 Prawa budowlanego tj. błąd w subsumcji polegający na ich pominięciu w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego, z którego wynika zmiana przeznaczenia jednorodzinnego obiektu mieszkalnego na obiekt przeznaczony do użytku publicznego tj. na potrzeby publicznej placówki opiekuńczo- wychowawczej , a więc budowanego i przeznaczonego na inny cel niż aktualnie istniejący, co naruszyło uzasadniony interes osób trzecich , art. 71a ustawy z dnia 7 lica 1994 r. Prawo budowlane poprzez niewłaściwe jego zastosowanie tj. nie podciągnięcie ustalonego stanu faktycznego pod hipotezę określonej w tym przepisie normy prawnej w sytuacji zmiany sposobu użytkowania obiektu, art. 6 pkt 5, art. 84 ust. 1pkt 1lit a i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ) poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na niepodciągnięciu ustalonego stanu faktycznego pod hipotezę norm prawnych określonych w tych przepisach i uznanie , że obiekt przy ul. [...] w U. nie utracił charakteru domu jednorodzinnego pomimo umieszczenia w nim publicznej placówki opiekuńczo- wychowawczej, realizującej tylko jako jedną z funkcji- funkcję mieszkalną;
2/ przepisów postępowania zawartych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy w zakresie ustalenia typu placówki opiekuńczo- wychowawczej mieszczącej się w obiekcie przy ul. [...] w U. i wpływu jej funkcjonowania na obiekt sąsiedni będący własnością skarżącej i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, gdy materiał dowodowy dawał podstawę do jej uwzględnienia.
Wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych względnie o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji organów nadzoru budowlanego obu instancji i zasądzenie kosztów na rzecz strony skarżącej od strony przeciwnej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że legalna definicja zmiany sposobu użytkowania , zawarta w art. 71 ust. 1 Prawa budowlanego zarówno w brzmieniu aktualnym, jak też obowiązującym w dniu 31 maja 2004 r. nie wymienia wszystkich przypadków, które uznaje się za zmianę sposobu użytkowania obiektu. W każdym przypadku należy dokonać szczegółowej oceny, czy zamierzony nowy sposób użytkowania obiektu ze względu na interes użytkowników tego obiektu oraz ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, w rozumieniu art.. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, będzie wymagał uzyskania pozwolenia właściwego organu. Zwrócono uwagę, że w art. 55 tej ustawy w stosunku do niektórych obiektów budowlanych ustawodawca wprowadził obowiązek uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przed przystąpieniem do użytkowania, i że domy dziecka ( kategoria XI) objęte są tym obowiązkiem, a domy jednorodzinne ( I kategoria) nie. Wskazuje to na rozróżnienie sposobu użytkowania domu jednorodzinnego i domu dziecka, chociaż pełnią one podobne funkcje. W ocenie strony wnoszącej skargę, w przedmiotowej sprawie nastąpiła zmiana przeznaczenia budynku mieszkalnego jednorodzinnego na obiekt użytku publicznego , a także nastąpiło zintensyfikowanie dotychczasowego sposobu użytkowania, co także stanowi zmianę sposobu użytkowania obiektu i zwiększa ograniczenia i uciążliwości dla terenu sąsiedniego. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny ograniczył się do ustalenia czy zachowana została funkcja mieszkalna obiektu pomijając całkowicie pozostałe normy art. 71 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i nie stosując ich do ustalonego stanu faktycznego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)[dalej p.p.s.a.] skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jak już wielokrotnie podkreślano w uzasadnieniach orzeczeń, związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom, uniemożliwia Naczelnemu Sądu Administracyjnemu ocenę jej zasadności ( patrz wyrok NSA z 24 lutego 2006 r. II OSK 555/05 – LEX nr 194340). W przedmiotowej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 powołanej ustawy nie wystąpiła, stąd Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związanym granicami skargi rozpoznał sprawę ograniczając się do zbadania zasadności podniesionych w niej zarzutów.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania. W tym zakresie stwierdzić należy, że sposób sformułowania w skardze tego zarzutu pozwala jedynie na rozważenie, czy doszło do naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. Oceniając ten zarzut jako bezzasadny wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem sąd I instancji może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarga nie wskazuje jakie dowody z dokumentów pominął Sąd I instancji w swoim postępowaniu, a zatem nie jest nawet możliwa ocena, czy mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. Jak wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w swoim wyroku z dnia 12 maja 2006 r. I OSK 1124/05 (LEX nr 236481) Dopuszczalność przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających z dokumentów ma charakter wyjątkowy, a zatem podlega ścisłej wykładni. Sąd nie ma obowiązku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Może to uczynić, o ile poweźmie istotne wątpliwości co do ustaleń poczynionych przez organy oraz o ile postępowanie takie nie naruszy przewidzianej w art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasady szybkości postępowania sądowego. Dowód z dokumentów może być dopuszczony tylko w toku rozprawy. Dopuszczalny jest jedynie dowód z dokumentu, pełniący rolę uzupełniającą. Postępowanie w trybie art. 106 § 3 nie może zmierzać do ponownego rozpatrzenia sprawy.
Powyższa ocena oznacza, że ustalenia faktyczne przyjęte przez sąd I instancji nie zostały skutecznie zakwestionowane, a zatem będą one podstawą dalszych rozważań.
Skarga kasacyjna wniesiona przez pełnomocnika strony skarżącej zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie prawa materialnego - w pierwszej kolejności- przez błędną wykładnię art. 71 ust. 1, 2 i 5 pkt 3 lit. d) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003 Nr 207, poz. 2016 ze zm,) polegającą na przyjęciu, że zmiana sposobu użytkowania obiektu w rozumieniu tego przepisu polega wyłącznie na zmianie funkcji mieszkalnej tego obiektu na inną niemieszkalną, a następnie także niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego ( skarga błędnie podaje art. 5 ust. 18 pkt 9) przez pominięcie, że nastąpiła zmiana przeznaczenia obiektu mieszkalnego jednorodzinnego na obiekt przeznaczony do użytku publicznego, a więc budowanego w innym celu niż aktualnie istniejący, a zmiana ta naruszyła uzasadniony interes skarżącej.
Z zarzutem tym nie można się zgodzić. Przede wszystkim podkreślić należy, że Sąd I instancji w uzasadnieniu swojego orzeczenia, nie sformułował tezy, że zmiana sposobu użytkowania obiektu polega wyłącznie na zmianie funkcji mieszkalnej tego obiektu na inną niemieszkalną. Stwierdził jedynie, że analiza treści przytoczonych przepisów w odniesieniu do okoliczności sprawy przemawia za poglądem, że o ile nie doszło do zmiany istniejącej uprzednio i zachowanej mieszkalnej funkcji obiektu, sposób użytkowania nie podlega reglamentacji Prawa budowlanego. Taka ocena znajduje oparcie w treści art. 71 ust. 1 ustawy.
Art. 71 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy tj. 19 maja 2005 r. (brzmienie wprowadzone zmianą Dz. U. z 2004r Nr 93, poz..888 i obowiązujące do 26 września 2005 r.) stanowił, że przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności:
1/ przeróbkę pomieszczenia z przeznaczeniem na pobyt ludzi albo przeznaczenie do użytku publicznego lokalu lub pomieszczenia, które uprzednio miało inne przeznaczenie lub było budowane w innym celu, w tym także przeznaczenie pomieszczeń mieszkalnych na niemieszkalne;
2/ podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno- sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń.
Stosownie do ust. 2 tego przepisu zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. W zgłoszeniu należy określić dotychczasowy i zamierzony sposób użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.
W myśl ust. 5 pkt 3 d) właściwy organ wnosi sprzeciw, jeżeli zamierzona zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części może spowodować niedopuszczalne wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich.
Należy zgodzić się z ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że art. 71 ust. 1 nie wymienia enumeratywnie wszystkich przypadków, które ustawodawca traktuje jako zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego, o czym świadczy użycie określenia " w szczególności". Oznacza to niewątpliwie, że wymienione w tym przepisie rodzaje "przeróbek" lub zmieniające określone warunki rodzaje działalności zostały wymienione jedynie przykładowo. W każdym zatem przypadku należy dokonać szczegółowej oceny, czy nowy sposób użytkowania obiektu budowlanego stanowi taką zmianę sposobu użytkowania, która wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Jak przy tym wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 września 2002 r. sygn. IV SA 2147/00 ( ONSA 2003/4/137) , należy przyjąć, że brzmienie tego przepisu oddaje intencje ustawodawcy w zakresie określenia granic reglamentacji ze strony organów administracji publicznej i nie może być pomijane przy ocenie, czy nastąpiła zmiana sposobu użytkowania.
Podkreślić zatem należy, że cytowany wyżej art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy, dla uznania, że nastąpiła zmiana sposobu użytkowania, wymagał wykonania zasadniczych, radykalnych zmian przeznaczenia obiektu budowlanego lub jego części w stosunku do stanu dotychczasowego takich jak: dokonania przeróbki pomieszczenia z przeznaczeniem na pobyt ludzi, przeznaczenia do użytku publicznego lokalu lub pomieszczenia, które uprzednio miało inne przeznaczenia bądź było budowane w innym celu, w tym także przeznaczenie pomieszczeń mieszkalnych na cele niemieszkalne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle niespornych ustaleń przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, Sąd I instancji trafnie uznał że przeznaczenie przedmiotowego jednorodzinnego budynku na siedzibę placówki opiekuńczo- wychowawczej – Rodzinnego Domu Dziecka nie oznaczało tak radykalnej zmiany przeznaczenia obiektu, o jakiej mowa w wyżej wskazanym przepisie. Budynek bowiem niezmiennie zachowuje swoją dotychczasową funkcję mieszkalną – służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych dzieci przebywających całodobowo w zlokalizowanej w nim rodzinnej placówce opiekuńczo - wychowawczej. Okoliczność, że przedmiotowy budynek jednorodzinny stał się siedzibą Rodzinnego Domu Dziecka – placówki publicznej - nie jest równoznaczne z "przeznaczeniem budynku do użytku publicznego". Sformułowanie "placówka publiczna" określa w tym wypadku sposób jej finansowania ze środków publicznych , ale nie oznacza, że obiekt ten stał się ogólnie dostępny, tak jak np. budynek kina, teatru. . Dom ten, stanowi dla zamieszkujących w nim dzieci miejsce, w którym zaspokajają one swoje potrzeby mieszkaniowe, ale także inne potrzeby bytowe, rozwojowe, emocjonalne i społeczne. Rodzina mieszkająca razem, co do zasady, realizuje w miejscu swojego zamieszkania takie same funkcje, w niczym nie odbiegające od funkcji realizowanych wobec wychowanków Domu Dziecka. Koresponduje to w pełni z definicją placówki opiekuńczo – wychowawczej zawartej w rozporządzeniu z dnia 14 lutego 2005 r. w sprawie placówek opiekuńczo- wychowawczych ( Dz. U. Nr 37, poz. 331) , które w § 5 ust. 1 pkt 1 stanowi, że placówka opiekuńczo - wychowawcza typu rodzinnego "tworzy jedną wielodzietną rodzinę dla dzieci, którym nie znaleziono rodziny zastępczej lub przysposabiającej".
Nie jest także trafny zarzut, że zamieszkanie w przedmiotowym budynku jednorodzinnym, szesnaściorga dzieci z wychowawcą stanowi takie zintensyfikowanie dotychczasowego sposobu jego użytkowania , że można już mówić o zmianie sposobu użytkowania obiektu. Ilość osób mieszkających w budynku, biorąc pod uwagę jego wielkość i ilość pomieszczeń ( po trzy sypialnie z łazienką na poddaszu i I piętrze, a na parterze kuchnia z jadalnią ) jest niewątpliwie znaczna ale zapewnia zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych na dostatecznym poziomie i umożliwia jego normalne użytkowanie. Zgodnie z art. 3 pkt 2a ustawy Prawo budowlane, jak podkreślił Sąd I instancji, budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym jest budynek /.../ służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i takim celom służy ten budynek .
Konkludując, należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo zinterpretował art. 71 ust.1 ustawy Prawo budowlane uznając, że przeznaczenie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na siedzibę placówki opiekuńczo- wychowawczej – Rodzinnego Domu Dziecka. nie stanowi zmiany sposobu użytkowania, a co za tym idzie, nie wymaga zgłoszenia powiatowemu inspektorowi nadzoru budowlanego. Tym samym żądanie wydania przez organ, na podstawie art. 71a ustawy, postanowienia wstrzymującego użytkowanie obiektu budowlanego było niezasadne.
Z powyższych względów , skoro skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI