II OSK 1662/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-10
NSAAdministracyjneWysokansa
cudzoziemcybezpieczeństwo państwaSISwykaz cudzoziemcówdostęp do informacjiprawo administracyjneskarga kasacyjnaochrona porządku publicznego

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy udostępnienia podstawy faktycznej wpisu do wykazu cudzoziemców niepożądanych ze względu na bezpieczeństwo państwa.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy udostępnienia przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców podstawy faktycznej wpisu obywatela do wykazu cudzoziemców niepożądanych i SIS, ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa państwa. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał ten wyrok w mocy, uznając, że ograniczenie dostępu do informacji o podstawie faktycznej wpisu jest uzasadnione względami bezpieczeństwa państwa i zgodne z prawem krajowym oraz unijnym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej I. G. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmawiające udostępnienia informacji o podstawie faktycznej wpisu jego danych do wykazu cudzoziemców niepożądanych i Systemu Informacyjnego Schengen (SIS). Wpis ten nastąpił ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa państwa. Skarżący kwestionował możliwość całkowitego pozbawienia go dostępu do informacji o podstawie faktycznej wpisu, powołując się na przepisy krajowe, Konstytucję RP, Kartę Praw Podstawowych oraz EKPC. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że ograniczenie dostępu do informacji o podstawie faktycznej wpisu jest uzasadnione względami bezpieczeństwa państwa i wynika z przepisów ustawy o cudzoziemcach, które są zgodne z prawem UE i Konstytucją. Sąd podkreślił, że mimo ograniczenia dostępu do podstawy faktycznej, skarżący nadal ma możliwość kwestionowania zasadności wpisu w odrębnym postępowaniu, a sądy mają dostęp do niejawnych materiałów w celu kontroli legalności działań organu. NSA uznał również, że ograniczenie to nie narusza prawa do życia prywatnego i rodzinnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ograniczenie to jest zgodne z prawem, ponieważ wynika z przepisów ustawy o cudzoziemcach, które są zgodne z Konstytucją RP, Kartą Praw Podstawowych i rozporządzeniem SIS II, a także jest konieczne dla ochrony bezpieczeństwa państwa.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ustawa o cudzoziemcach przewiduje uzasadnione ograniczenie dostępu do informacji o podstawie faktycznej wpisu do wykazu ze względu na bezpieczeństwo państwa, co jest zgodne z art. 42 ust. 2 lit. c rozporządzenia 1987/2006 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Podanie informacji o zagrożeniu bezpieczeństwa państwa jest wystarczające, a skarżący nadal ma możliwość kwestionowania zasadności wpisu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.c. art. 444 § 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Pomocnicze

u.o.c. art. 435 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 438 § 1 pkt 8

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 443 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 447 § 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 444 § 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 303 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 1 i 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ograniczenie dostępu do podstawy faktycznej wpisu do wykazu cudzoziemców niepożądanych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa państwa i zgodne z prawem krajowym oraz unijnym. Odmowa udostępnienia informacji o podstawie faktycznej wpisu nie narusza prawa do życia prywatnego i rodzinnego. Sądy mają dostęp do niejawnych materiałów i mogą kontrolować legalność działań organu, co zapewnia skuteczną ochronę praw cudzoziemca.

Odrzucone argumenty

Całkowite pozbawienie skarżącego możliwości zapoznania się z podstawami faktycznymi wpisu do wykazu i SIS narusza art. 42 ust. 2 rozporządzenia 1987/2006. Nieudostępnianie informacji o podstawie faktycznej wpisu narusza art. 31 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Art. 444 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach pozostaje w sprzeczności z aktami normatywnymi wyższego rzędu (Konstytucja RP, rozporządzenie 1987/2006). Naruszenie prawa do kontradyktoryjnego postępowania i prawa do obrony przez brak udostępnienia informacji. Naruszenie art. 8 EKPC poprzez nieuzasadnioną ingerencję w prawo do życia prywatnego i rodzinnego.

Godne uwagi sformułowania

ograniczenie to ma charakter wyjątkowy, związany z ochroną wartości nadrzędnych, którymi są z pewnością bezpieczeństwo państwa i ochrona bezpieczeństwa publicznego. nie pozbawia zatem cudzoziemca możliwości skutecznego żądania usunięcia jego danych z wykazu w odrębnym postępowaniu.

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący sprawozdawca

Zdzisław Kostka

sędzia

Grzegorz Antas

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do informacji o wpisie do wykazu cudzoziemców niepożądanych ze względu na bezpieczeństwo państwa oraz relacji między prawem krajowym a unijnym w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do wykazu ze względu na bezpieczeństwo państwa; nie dotyczy ogólnego prawa dostępu do informacji publicznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia bezpieczeństwa państwa i praw cudzoziemców, a także interpretacji przepisów unijnych w kontekście krajowym. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie migracyjnym i administracyjnym.

Bezpieczeństwo państwa kontra prawo do informacji: NSA rozstrzyga o dostępie do danych cudzoziemców.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1662/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Jacek Chlebny /przewodniczący sprawozdawca/
Zdzisław Kostka
Symbol z opisem
6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 10 maja 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 181/22 w sprawie ze skargi I. G. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 29 listopada 2021 r. nr DKBM.WWC.4171.887.2021/AB w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 181/22, oddalił skargę I. G. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 29 listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 24 maja 2021 r. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynął wniosek obywatela [...] I. G. (dalej również: cudzoziemiec lub skarżący) o udostępnienie informacji o umieszczeniu jego danych w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany i w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu (SIS).
Postanowieniem z 10 sierpnia 2021 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej również: Szef Urzędu lub organ) odmówił wnioskodawcy wydania zaświadczenia o żądanej treści w części dotyczącej udostępnienia informacji o podstawie faktycznej wpisu. W postanowieniu tym organ poinformował cudzoziemca o fakcie figurowania jego danych w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany i w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu oraz o terminie obowiązywania wpisu do dnia 30 grudnia 2025 r. Poinformował jednocześnie skarżącego, że wpisu jego danych w wykazie i SIS dokonano w związku ze stwierdzeniem, iż wymagają tego względy ochrony porządku publicznego oraz zabezpieczenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wskazał, że podstawę prawną wpisu danych skarżącego stanowi art. 435 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 438 ust. 1 pkt 8 oraz art. 443 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r., poz. 35 ze zm., dalej: ustawa o cudzoziemcach). Zgodnie z art. 444 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, Szef Urzędu odmówił udostępnienia informacji o podstawie faktycznej wpisu w związku z faktem, że dane cudzoziemca są umieszczone w wykazie na podstawie art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, postanowieniem z 29 listopada 2021 r. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wskazania, że podstawą przechowywania danych w wykazie oraz SIS są okoliczności zagrożenia porządku publicznego oraz interesu Rzeczypospolitej Polskiej oraz poinformował, że podstawą przechowywania danych cudzoziemca w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany i SIS jest fakt, że wjazd lub pobyt cudzoziemca stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Organ jednocześnie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy udostępnienia informacji o podstawie faktycznej wpisu.
Szef Urzędu podkreślił, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalono, iż wskazane w postanowieniu pierwszej instancji okoliczności nie są faktyczną podstawą dokonania wpisu. Główną przyczyną umieszczenia danych cudzoziemca wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany oraz SIS stanowi fakt, że jego wjazd lub pobyt na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Organ wskazał, że zgodnie z art. 444 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach Szef Urzędu odmawia cudzoziemcowi udostępnienia informacji o podstawie faktycznej wpisu, jeżeli jego dane są umieszczone w wykazie lub SIS w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Z uwagi na powyższy przepis, Szef Urzędu nie ma prawnej możliwości udzielenia informacji o podstawie faktycznej wpisu danych umieszczonych w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę stwierdził, że
w rozpoznawanej sprawie podstawą wpisu w wykazie, który dotyczył skarżącego był art. 435 ust 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Ma to istotne znaczenie ze względu na treść art. 447 ust. 2 i art. 444 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, które ze względu na okoliczność stanowiącą przesłankę dokonania wpisu do wykazu w postaci wymogów bezpieczeństwa państwa ograniczają cudzoziemcowi zarówno dostęp do dokumentów dotyczących umieszczenia jego danych w wykazie, jak też do informacji o podstawie faktycznej dokonanego wpisu.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżący niesłusznie zarzuca, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 444 ust.1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm., dalej: EKPC) oraz art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dane dotyczące cudzoziemca zostały zamieszczone w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, a w konsekwencji także w Systemie Informacyjnym Schengen zgodnie z prawem.
Uprawnienie skarżącego do udostępnienia mu informacji o umieszczeniu jego danych w wykazie lub SIS zostało w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem zrealizowane w sposób zgodny zarówno z przepisami prawa krajowego, jak też rozporządzenia (WE) nr 1987/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II) - dalej: rozporządzenie 1987/2006. Skarżący skorzystał z możliwości złożenia wniosku, uzyskał informację o umieszczeniu jego danych w wykazie i systemie SIS, a także o podstawie prawnej dokonania tego wpisu. Nie uzyskał jednak informacji o podstawie faktycznej dokonanego wpisu, co chociaż ogranicza w sposób istotny jego uprawnienie do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, to jednak możliwość zastosowania takiego ograniczenia wynika z art. 42 ust. 2 lit. c rozporządzenia 1987/2006 oraz art. 444 ust. 2, art. 447 ust. 2 i 4 ustawy o cudzoziemcach, a także z art. 74 § 1 k.p.a. Na możliwość ograniczenia prawa dostępu do informacji wskazuje art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika, że choć każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych, to jednak ograniczenie w zakresie korzystania z tego prawa może określić ustawa. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że ograniczenie to ma charakter wyjątkowy, związany z ochroną wartości nadrzędnych, którymi są z pewnością bezpieczeństwo państwa i ochrona bezpieczeństwa publicznego. Z art. 42 ust. 2 lit. c rozporządzenia 1987/2006 wynika, że informacje o wpisie nie są przekazywane, jeżeli prawo krajowe pozwala ograniczyć prawo do informacji, w szczególności ze względu na ochronę bezpieczeństwa narodowego, obronność kraju, bezpieczeństwo publiczne oraz w celu przeciwdziałania, wykrywania, ścigania i karania przestępstw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że ograniczenie w zakresie dostępu do materiałów dotyczących umieszczenia danych w wykazie, a w konsekwencji w systemie SIS, jak też dostępu do informacji o podstawie faktycznej wpisu nie naruszyło prawa skarżącego do skutecznego środka odwoławczego w przedmiotowym postępowaniu. Wbrew twierdzeniom cudzoziemca, zaskarżone postanowienie nie zostało również wydane z naruszeniem art. 8 ust. 1 i 2 EKPC. W ocenie Sądu, wydane w sprawie postanowienie nie stanowi bezpośredniej ingerencji w sferę życia rodzinnego, gdyż przedmiotem postępowania w tej sprawie nie jest wydalenie skarżącego z terytorium Polski, a wyłącznie wydanie zaświadczenia w sprawie zamieszczonych w wykazie krajowym i systemie SIS danych cudzoziemca.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku cudzoziemiec zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
1. art. 42 ust. 2 rozporządzenia 1987/2006, poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do całkowitego pozbawienia skarżącego możliwości zapoznania się z podstawami faktycznymi wpisu do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany oraz do SIS, podczas gdy dostęp do wskazanych informacji może być jedynie ograniczony;
2. art. 31 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędną ich wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do nieudostępniania cudzoziemcowi w trakcie postępowania w jakikolwiek sposób informacji o podstawie faktycznej wpisu do wykazu, a następnie do SIS, podczas gdy przepisy te wskazują jedynie na możliwość ograniczenia udostępnienia żądanych informacji ze zbiorów danych;
3. art. 444 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten pozostaje w sprzeczności z aktami normatywnymi wyższego rzędu, tj. z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie art. 31 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 3 oraz rozporządzeniem 1987/2006 w zakresie art. 42 ust. 2, i jako taki w myśl reguły lex superior derogat legi inferiori nie powinien mieć zastosowania.
W konsekwencji powyższych naruszeń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił się także naruszenia art. 43 ust. 1 rozporządzenia 1987/2006 i art. 47 Karty Praw Podstawowych, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że obowiązujące przepisy prawa krajowego oraz przepisy prawa UE zezwalają na całkowite pozbawienie cudzoziemca możliwości zapoznania się z podstawami faktycznymi wpisu do wykazu oraz do SIS. Brak udostępnienia skarżącemu żądanych informacji w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, doprowadzono do naruszenia przysługującego skarżącemu prawa do kontradyktoryjnego postępowania i prawa do obrony.
4. art. 8 ust. 1 i 2 EKPC, poprzez jego błędna wykładnię i niezastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionej ingerencji w prawo do życia prywatnego i rodzinnego oraz uniemożliwiło skarżącemu obronę swych praw przez brak wskazania podstawy faktycznej dokonanego wpisu i niezastosowanie zasady proporcjonalności odnośnie zastosowanych przez organ środków.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o przyznanie kosztów postępowania. Cudzoziemiec w skardze kasacyjnej oświadczył, że wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.
2. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej z 1 lutego 2023 r. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
3. W rozpoznawanej sprawie dane skarżącego zostały umieszczone w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany na podstawie art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Z przepisu tego wynika, że podstawą umieszczenia w wykazie danych cudzoziemca są względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy prawa krajowego zapewniają gwarancje procesowe dla cudzoziemca, którego dane podlegają wpisowi do wykazu. Zgodnie z art. 444 ust. 1 ustawy cudzoziemiec ma prawo do złożenia wniosku o udostępnieniu mu informacji o umieszczeniu danych w wykazie lub SIS, terminie obowiązywania wpisu oraz podstawie prawnej i faktycznej, sprostowania danych, jeżeli są niekompletne lub nieprawdziwe, a także usunięcia danych, jeżeli zostały umieszczone z naruszeniem przepisów ustawy. Z art. 444 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wynika wyraźne rozróżnienie pomiędzy trybem udzielania informacji o danych zawartych w wykazie (pkt 1) oraz dwoma trybami weryfikacji wpisu danych do wykazu (pkt 2 i 3). Cudzoziemiec składając taki wniosek musi zdecydować, czy chce aby udostępniono mu informację o umieszczeniu danych w wykazie, czy też chce sprostowania danych umieszczonych w wykazie bądź też ich usunięcia. W urzędowym formularzu, na którym składany jest wniosek, cudzoziemiec może zaznaczyć tylko jedną właściwą rubrykę. Podkreślić należy, że treść żądania strony określa granice sprawy administracyjnej.
Skarżący, w rozpoznawanej sprawie, wnosił na podstawie art. 444 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, o udostępnienie informacji o umieszczeniu danych w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Polski jest niepożądany, lub Systemie Informacji Schengen do celów odmowy wjazdu. W wyniku tego wniosku cudzoziemiec uzyskał informację o umieszczeniu jego danych w wykazie i systemie SIS, a także o podstawie prawnej dokonania tego wpisu. Nie uzyskał jednak informacji o podstawie faktycznej dokonanego wpisu, ze względu na treść art. 444 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z art. 444 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach Szef Urzędu odmawia cudzoziemcowi udostępnienia informacji o podstawie faktycznej wpisu, jeżeli jego dane są umieszczone w wykazie lub Systemie Informacyjnym Schengen w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.
4. Za niezasadny należy uznać zarzuty naruszenia art. 42 ust. 2 oraz art. 43 ust. 1 rozporządzenia 1987/2006. Z art. 42 ust. 2 lit. c rozporządzenia 1987/2006 wynika, że informacje o wpisie nie są przekazywane, jeżeli prawo krajowe pozwala ograniczyć prawo do informacji, w szczególności ze względu na ochronę bezpieczeństwa narodowego, obronność kraju, bezpieczeństwo publiczne oraz w celu przeciwdziałania, wykrywania, ścigania i karania przestępstw. Ustawodawca krajowy przewidział takie ograniczenie w art. 444 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Wbrew twierdzeniom skarżącego prawo krajowe nie pozbawia całkowicie cudzoziemca dostępu do informacji o podstawie wpisu do wykazu. Podanie informacji w zakresie podstawy dokonania wpisu - to jest, że cudzoziemiec stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa, jest informacją, która częściowo, ale jednocześnie w wystarczającym stopniu informuje wnioskodawcę o przyczynach dokonanego wpisu.
Podkreślić również należy, że przewidziana w ustawie o cudzoziemcach procedura zapewnia realizację przewidzianego w art. 41 ust. 5 rozporządzenia 1987/2006 uprawnienia do żądania by dane niezgodne ze stanem faktycznym zostały poprawione lub, jeżeli zostały zamieszczone z naruszeniem prawa, usunięte. Artykuł 444 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach zapewnia także realizację uprawnienia do kontroli merytorycznej zasadności wpisu. Przepisy ustawy o cudzoziemcach zapewniają również realizację art. 43 ust. 1 rozporządzenia 1987/2006.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że pozbawienie cudzoziemca prawa do zapoznania się z danymi wpisanymi do wykazu skutkuje uniemożliwieniem mu skutecznego żądania usunięcia danych z wykazu, wskazać należy, że polskie ustawodawstwo przewiduje instrumenty zapewniające kontrolę działań organów w takich sprawach. Tego rodzaju instrumentem jest dwuinstancyjna sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć organu realizowana poprzez wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a w dalszej kolejności poprzez wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sądowa kontrola legalności działań Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wykonującego swoje uprawnienia wynikające z art. 444 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach nie ogranicza się wyłącznie do kontroli ściśle formalnej, tj. do zbadania, czy postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści zostało wydane z poszanowaniem podstawowych wymogów procesowych. Obejmuje ono obowiązek sądu administracyjnego zarówno zapoznania się z niejawnym materiałem dowodowym, jak też oceny jego wiarygodności. Uznać należy, że powyższe stanowi niezbędną gwarancję ochrony praw cudzoziemca. Regulacje dotyczące dostępu do informacji niejawnych nie ograniczają kompetencji sądów administracyjnych co do zakresu sprawowanej kontroli. Odmowa udostępnienia informacji o podstawie faktycznej wpisu nie pozbawia zatem cudzoziemca możliwości skutecznego żądania usunięcia jego danych z wykazu w odrębnym postępowaniu. Sądowi z urzędu jest wiadome, że cudzoziemiec skorzystał z możliwości wniesienia wniosku o usunięcie jego danych umieszczonych w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany i SIS. Postępowanie w tej sprawie zakończyło się wydaniem przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowienia z 15 lutego 2022 r. o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Postanowienie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który nieprawomocnym wyrokiem z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 820/22, oddalił skargę. Cudzoziemiec wniósł od tego orzeczenia skargę kasacyjną, która została zarejestrowana pod sygnaturą II OSK 2133/22. Skarga kasacyjna w tej sprawie zostanie rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 6 czerwca 2023 r.
5. Za niezasadny należy uznać zarzuty naruszenia art. 444 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 3 Konstytucji oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych.
Wprowadzone w prawie polskim ograniczenie w zakresie dostępu do informacji o dokonanym wpisie dotyczące wyłącznie informacji o podstawie faktycznej wpisu zostało dokonane zgodnie z przesłankami dopuszczającymi ingerencję w przyznane prawa i wolności, określonymi zarówno w Konstytucji RP, jak też w Karcie Praw Podstawowych. Możliwość wprowadzenia takiego ograniczenia umożliwia art. 31 ust. 3 Konstytucji, z którego wynika, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane w ustawie wówczas, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ograniczenie w zakresie dostępu do informacji o podstawie faktycznej wpisu do wykazu ma zatem charakter wyjątkowy, związany z ochroną wartości nadrzędnych, o których mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji. W rozpoznawanej sprawie ograniczenie prawa skarżącego do uzyskania informacji o podstawie faktycznej wpisu do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany a także do Systemu Informatycznego Schengen wynika z ustawy o cudzoziemcach. Artykuły 31 ust. 3 i 51 ust. 3 Konstytucji nie zostały więc naruszone. Skarżący ma prawo żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą. Cudzoziemiec z tego uprawnienia skorzystał. Kwestia dotycząca usunięcia jego danych z wykazu zostanie rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu.
W rozpoznawanej sprawie nie został naruszony również art. 47 Karty Praw Podstawowych. Podkreślić należy, że w polskim systemie prawnym strona postępowania może skorzystać z prawa wywiedzenia środków zaskarżenia zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowego. Na każdym etapie postępowania zarówno organy rozpoznające sprawę, jak i sędziowie – członkowie składów orzekających sądów administracyjnych obu instancji mają pełny wgląd w dokumenty niejawne. W rozpoznawanej sprawie Sądy obu instancji zapoznały się z niejawnymi dokumentami zgromadzonymi przez organ, które świadczą o tym, że postanowienie o odmowie udostępnienia informacji o podstawie faktycznej wpisu jest zgodne z prawem.
6. Za bezzasadny należy uznać również zarzut dotyczący naruszenia art. 8 EKPC. Zauważyć należy, że z art. 8 ust. 2 EKPC wynika, że niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że art. 8 EKPC nie daje absolutnej ochrony. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że prawo do poszanowania życia rodzinnego może podlegać ograniczeniom. Z treści art. 8 ust. 2 EKPC wynika bowiem, że względy bezpieczeństwa państwowego i bezpieczeństwa publicznego zostały uznane za przesłanki ingerencji koniecznej, a zatem realizującej uprawniony i usprawiedliwiony cel. Ustawodawca polski dopuścił możliwość ingerencji w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego w sytuacji, gdy sprzeciwiają się temu względy obronności i bezpieczeństwa oraz porządku publicznego (art. 303 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach). Po drugie, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, zaskarżone postanowienie nie ingeruje w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, albowiem dotyczy ono jedynie odmowy udostępnienia informacji o podstawie faktycznej wpisu do wykazu. Wydane w sprawie postanowienie nie stanowi bezpośredniej ingerencji w sferę życia rodzinnego, gdyż przedmiotem postępowania w tej sprawie nie jest wydalenie skarżącego z terytorium Polski. Podkreślić należy, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję z dnia 7 lipca 2022 r. o zobowiązaniu skarżącego do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Decyzja ta została zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 9 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 820/22, oddalił skargę. Cudzoziemiec nie wniósł od tego orzeczenia skargi kasacyjnej.
7. W tym stanie rzeczy, wobec bezzasadności zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI