II OSK 1648/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra utrzymującą w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o nałożeniu na M. K. kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł za niewykonanie zaleceń pokontrolnych dotyczących zabytkowej wieży pałacowej. WSA uznał, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107e ustawy o ochronie zabytków w związku z art. 40 ust. 1 tej ustawy, poprzez wydanie dwóch odrębnych decyzji o karze pieniężnej wobec współwłaścicieli zabytku (M. K. i jej męża T. K.). Sąd pierwszej instancji wskazał również na brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, nieuwzględnienie przez organy sytuacji osobistej i zdrowotnej skarżącej (choroba męża, niepełnosprawność syna) oraz potencjalne naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną Ministra, podzielił w dużej mierze stanowisko WSA. Sąd kasacyjny uznał, że choć obowiązek wykonania prac mógł być nałożony na oboje małżonków, to kara pieniężna powinna być nakładana oddzielnie na każdego z nich, aby umożliwić indywidualną ocenę przesłanek z art. 189d K.p.a. NSA podkreślił, że organy administracji nie wyjaśniły dostatecznie wszystkich istotnych okoliczności, takich jak stan zdrowia męża skarżącej, jej sytuacja majątkowa, czy fakt złożenia projektu prac zabezpieczających. Sąd uznał również, że kara pieniężna w wysokości 20.000 zł mogła być nadmiernie surowa. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra, uznając, że zaskarżony wyrok WSA, mimo ewentualnych błędów w uzasadnieniu, odpowiada prawu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących nakładania kar pieniężnych na współwłaścicieli zabytków, obowiązki organów w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego i uwzględniania sytuacji osobistej strony, zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności zabytku i nałożenia kary pieniężnej. Interpretacja przepisów K.p.a. i u.o.z. może być stosowana analogicznie w innych sprawach administracyjnych dotyczących współwłasności i kar pieniężnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku współwłasności zabytku, kary pieniężne za niewykonanie zaleceń pokontrolnych powinny być nakładane odrębnie na każdego ze współwłaścicieli, czy też jedna kara na wszystkich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kara pieniężna powinna być nakładana oddzielnie na każdego ze współwłaścicieli, aby umożliwić indywidualną ocenę przesłanek z art. 189d K.p.a., w tym uwzględnienie warunków osobistych i majątkowych każdej z osób.
Uzasadnienie
NSA uznał, że odrębne nakładanie kar na każdego współwłaściciela jest konieczne dla prawidłowego zastosowania art. 189d K.p.a., który wymaga uwzględnienia indywidualnych warunków strony. Pozwala to na zróżnicowanie wysokości kar lub odstąpienie od ich nałożenia w indywidualnych przypadkach.
Czy organy administracji należycie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, w tym okoliczności dotyczące stanu zdrowia strony i jej sytuacji majątkowej, przy ocenie zasadności nałożenia kary pieniężnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie wyjaśniły dostatecznie wszystkich istotnych okoliczności, takich jak stan zdrowia męża skarżącej, jej sytuacja majątkowa, czy fakt złożenia projektu prac zabezpieczających.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organy pobieżnie potraktowały kwestie zdrowotne i majątkowe strony, nie wezwały do przedstawienia dodatkowych wyjaśnień lub dokumentów, a także nie zweryfikowały twierdzeń strony o złożeniu projektu prac zabezpieczających. Brak należytego wyjaśnienia tych okoliczności stanowił naruszenie przepisów K.p.a.
Czy kara pieniężna nałożona na współwłaścicielkę zabytku była nadmiernie surowa, biorąc pod uwagę jej sytuację osobistą i majątkową oraz wartość prac?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kara pieniężna mogła być nadmiernie surowa, a przedstawione przez organy powody nie stanowiły należytego uzasadnienia jej wysokości.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że zebrane informacje, nawet te zebrane przez organy, sugerują, że kara była nadmiernie surowa. Wartość prac była zbliżona do łącznej kwoty nałożonych kar, co budzi wątpliwości co do proporcjonalności i celowości takiego rozstrzygnięcia.
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 136 § 1 K.p.a. w zakresie uzupełnienia postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania w celu uzupełnienia dowodów, mimo że zarzuty strony mogły tego wymagać.
Uzasadnienie
NSA uznał, że mimo fakultatywnego charakteru art. 136 § 1 K.p.a., organ odwoławczy powinien był potraktować zarzuty strony jako żądanie uzupełnienia dowodów i podjąć stosowne czynności, co stanowiło naruszenie zasady dwuinstancyjności.
Przepisy (29)
Główne
u.o.z. art. 107e § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Przepis określający adresata kary pieniężnej z tytułu niewykonania zaleceń pokontrolnych posługuje się ogólnym zaimkiem 'kto', co nie wyklucza stosowania go do osób fizycznych będących współwłaścicielami zabytku.
u.o.z. art. 40 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Przepis określający możliwość wydania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków zaleceń pokontrolnych.
K.p.a. art. 189d
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki miarkowania administracyjnej kary pieniężnej, w tym warunki osobiste strony.
K.p.a. art. 189e
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość odstąpienia od ukarania w przypadku działania siły wyższej.
K.p.a. art. 189f
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
u.o.z. art. 107e § 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Organem właściwym do nałożenia kary pieniężnej jest organ, który wydał zalecenia pokontrolne.
Pomocnicze
u.o.z. art. 5
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Obowiązek wynikający z ochrony zabytków.
u.o.z. art. 36
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Obowiązek uzyskania zgody na podjęcie prac przy zabytku.
u.o.z. art. 89 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 93 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
K.p.a. art. 136 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy.
K.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
K.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie zebranego materiału dowodowego.
K.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
K.p.a. art. 84
Kodeks postępowania administracyjnego
Dowód z opinii biegłego.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie granicami skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
u.o.z. art. 49 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 36 § 6
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 36 § 7
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 36a § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 36a § 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 83b § 3
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo uchylił decyzję Ministra z powodu naruszeń proceduralnych. • Organy nie zbadały wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. • Wydanie dwóch odrębnych decyzji o karze pieniężnej wobec współwłaścicieli jest niezgodne z prawem. • Kara pieniężna była nadmiernie surowa i nieadekwatna do sytuacji strony. • Organ odwoławczy nie przeprowadził należytego postępowania uzupełniającego.
Odrzucone argumenty
Minister Kultury argumentował, że organy prawidłowo wyjaśniły stan faktyczny i zastosowały prawo. • Minister kwestionował zasadność uchylenia decyzji przez WSA, twierdząc, że nie doszło do naruszenia prawa. • Minister twierdził, że dokumentacja fotograficzna nie jest obligatoryjna, a jej brak nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji. • Minister argumentował, że organ odwoławczy prawidłowo przeprowadził postępowanie i nie naruszył zasady dwuinstancyjności.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej. • Zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. • Kara pieniężna powinna być nakładana oddzielnie na każdego ze współwłaścicieli, aby umożliwić indywidualną ocenę przesłanek z art. 189d K.p.a. • Organy nie wyjaśniły dostatecznie wszystkich istotnych okoliczności. • Kara pieniężna była nadmiernie surowa. • Pobieżnie potraktowana została przez organy administracji kwestia choroby jednej z zobowiązanych osób.
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
sprawozdawca
Mirosław Gdesz
członek
Tomasz Zbrojewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nakładania kar pieniężnych na współwłaścicieli zabytków, obowiązki organów w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego i uwzględniania sytuacji osobistej strony, zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności zabytku i nałożenia kary pieniężnej. Interpretacja przepisów K.p.a. i u.o.z. może być stosowana analogicznie w innych sprawach administracyjnych dotyczących współwłasności i kar pieniężnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ochrony zabytków i nakładania kar administracyjnych, co jest tematem o szerszym zainteresowaniu. Kluczowe są tu jednak kwestie proceduralne i interpretacja przepisów K.p.a. w kontekście współwłasności i sytuacji osobistej strony, co czyni ją interesującą dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym.
“Współwłaściciele zabytku ukarani podwójnie? NSA wyjaśnia, jak nie łamać prawa przy nakładaniu kar administracyjnych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.