II OSK 1631/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Postanowienie to utrzymało w mocy decyzję PINB o odmowie zwrotu grzywny w celu przymuszenia, która została częściowo ściągnięta w toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. Sąd administracyjny pierwszej instancji wskazał, że zwrot grzywny na podstawie art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma charakter uznaniowy i wymaga łącznego spełnienia przesłanek: wykonania obowiązku, złożenia wniosku o zwrot oraz wystąpienia uzasadnionego przypadku. W niniejszej sprawie skarżący ostatecznie wykonał obowiązek rozbiórki i złożył wniosek o zwrot grzywny, jednak organy uznały, że nie wystąpił "uzasadniony przypadek". NSA zgodził się z WSA, że organy egzekucyjne nie przekroczyły granic uznania, odmawiając zwrotu grzywny. Z akt sprawy wynikało, że skarżący uporczywie uchylał się od wykonania obowiązku rozbiórki, który wynikał z ostatecznej decyzji PINB. Postanowienie o wymierzeniu grzywny zostało wydane w marcu 2018 r., a obowiązek rozbiórki wykonano dopiero po wydaniu postanowienia o wykonaniu zastępczym i wystawieniu tytułu wykonawczego co do grzywny. Sąd podkreślił, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, ale jej częściowe ściągnięcie i ostateczne wykonanie obowiązku nie stanowi automatycznej podstawy do zwrotu. Ocena, czy wystąpiły uzasadnione okoliczności, należy do organu egzekucyjnego. W tym przypadku, długotrwała zwłoka skarżącego i składanie kolejnych środków zaskarżenia świadczyły o braku woli wykonania obowiązku i poddania się egzekucji. Dlatego też, zdaniem NSA, nie można było uznać, że wystąpił "uzasadniony przypadek" do zwrotu grzywny. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając za niezasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 54 § 1 i 5 w zw. z art. 126 u.p.e.a.) oraz prawa procesowego (art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.). Sąd uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające do kontroli instancyjnej i nie miało wpływu na wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek zwrotu grzywny w celu przymuszenia na gruncie art. 126 u.p.e.a., zwłaszcza w kontekście wykonania obowiązku po zastosowaniu środków egzekucyjnych i oceny "uzasadnionego przypadku".
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy zwrotu grzywny w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku rozbiórki. Ocena "uzasadnionego przypadku" jest uznaniowa i zależy od konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wykonanie obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, po częściowym ściągnięciu grzywny w celu przymuszenia, stanowi "uzasadniony przypadek" uzasadniający zwrot tej grzywny na podstawie art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wykonanie obowiązku rozbiórki po ściągnięciu grzywny nie stanowi automatycznie "uzasadnionego przypadku" do jej zwrotu. Ocena wystąpienia takich przypadków należy do organu egzekucyjnego i ma charakter uznaniowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły, iż uporczywe uchylanie się skarżącego od wykonania obowiązku rozbiórki, długotrwałe postępowanie egzekucyjne i wykonanie obowiązku dopiero po zastosowaniu środków egzekucyjnych nie tworzą "uzasadnionego przypadku" do zwrotu grzywny. Grzywna ma charakter przymuszający, a jej ściągnięcie i wykonanie obowiązku nie rodzi automatycznego prawa do zwrotu.
Czy uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego narusza art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi, co mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA nie narusza art. 141 § 4 P.p.s.a. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ zawiera niezbędne elementy i poddaje się kontroli instancyjnej.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA zawierało wszystkie niezbędne elementy i było wystarczające do kontroli kasacyjnej. Nawet jeśli sąd nie odniósł się wyczerpująco do wszystkich zarzutów skargi, nie miało to wpływu na wynik sprawy, gdyż kluczowe było wykazanie "uzasadnionego przypadku" do zwrotu grzywny, czego skarżący nie uczynił.
Przepisy (7)
Główne
u.p.e.a. art. 126
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Możliwość zwrotu grzywny wyegzekwowanej lub uiszczonej przez zobowiązanego jest uzależniona od istnienia szczególnych okoliczności uzasadniających zwrot, stanowiących przedmiot oceny organu egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy.
u.p.e.a. art. 54 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne mogą być czynności, na które nie przysługuje inny środek prawny, np. postanowienie o odmowie zwrotu grzywny.
u.p.e.a. art. 54 § 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W kontekście skargi na czynność egzekucyjną polegającą na odmowie zwrotu grzywny.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez NSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy egzekucyjne prawidłowo oceniły, że nie wystąpił "uzasadniony przypadek" do zwrotu grzywny, biorąc pod uwagę uporczywe uchylanie się skarżącego od wykonania obowiązku rozbiórki i opóźnianie postępowania egzekucyjnego.
Odrzucone argumenty
Wykonanie obowiązku rozbiórki po ściągnięciu grzywny w celu przymuszenia stanowi samoistną i wystarczającą podstawę do jej zwrotu. • Brak odniesienia się przez WSA do wszystkich zarzutów skargi stanowiło naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a., mające wpływ na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Grzywna w celu przymuszenia – jak sama nazwa wskazuje – nie jest karą lub dodatkową daniną publiczną na rzecz Państwa, jednakże należy podkreślić, że sam fakt jej częściowego uiszczenia lub ściągnięcia oraz ostatecznie wykonania obowiązku (przed realizacją kolejnego środka egzekucyjnego), nie stanowi wyłącznej i dostatecznej podstawy do jej zwrotu. • To rzeczą organu jest ocenić, czy w danym przypadku wystąpiły takie okoliczności, które uzasadniałyby zwrot grzywny. • Skarżący w sposób uporczywy uchylał się od wykonania nałożonego na niego obowiązku rozbiórki.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Magdalena Dobek-Rak
członek
Paweł Miładowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek zwrotu grzywny w celu przymuszenia na gruncie art. 126 u.p.e.a., zwłaszcza w kontekście wykonania obowiązku po zastosowaniu środków egzekucyjnych i oceny \"uzasadnionego przypadku\"."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy zwrotu grzywny w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku rozbiórki. Ocena "uzasadnionego przypadku" jest uznaniowa i zależy od konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego – zwrotu grzywny – i pokazuje, że wykonanie obowiązku nie zawsze gwarantuje zwrot środków, co może być zaskakujące dla zobowiązanych.
“Czy wykonanie obowiązku rozbiórki gwarantuje zwrot grzywny? NSA wyjaśnia, kiedy pieniądze przepadają.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.