II OSK 1629/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-26
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanerozbiórkasamowola budowlanarozbudowaprzebudowanadzór budowlanydecyzja administracyjnaskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów nadzoru budowlanego, uznając, że zabudowa przestrzeni pod tarasem nie stanowiła rozbudowy budynku, a jedynie przebudowę, co wymagało zastosowania innej procedury prawnej.

Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki pomieszczenia gospodarczego wybudowanego pod tarasem budynku mieszkalnego. Organy nadzoru budowlanego i WSA uznały, że była to samowolna rozbudowa podlegająca art. 48 Prawa budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił te rozstrzygnięcia, stwierdzając, że zabudowa przestrzeni pod tarasem nie stanowiła rozbudowy, a jedynie przebudowę, która powinna być rozpatrywana w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że kluczowe parametry budynku nie uległy zmianie, a wysokość pomieszczenia nie spełniała wymogów dla pomieszczenia gospodarczego.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach. Decyzje te nakazywały rozbiórkę dobudowanego pomieszczenia gospodarczego pod tarasem budynku mieszkalnego, uznając je za samowolną rozbudowę wykonaną bez wymaganego pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego. Skarżąca argumentowała, że prace miały charakter odtworzeniowy lub modernizacyjny i nie wymagały pozwolenia na budowę, a organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego. WSA oddalił skargę, uznając ustalenia organów za prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną. Sąd stwierdził, że zaskarżony wyrok został wydany bez właściwej weryfikacji ustaleń faktycznych. Podkreślono, że samo wypełnienie przestrzeni między filarami tarasu niekoniecznie musi oznaczać rozbudowę, jeśli nie zmienia to charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, takich jak kubatura czy powierzchnia zabudowy. Sąd wskazał, że zgodnie z orzecznictwem, rozbudowa wiąże się ze zmianą tych parametrów, a w tym przypadku kubatura tarasu, uwzględniona w pierwotnym projekcie, nie uległa zmianie. Ponadto, wysokość wydzielonego pomieszczenia (1,6 m) nie spełniała wymogów dla pomieszczenia gospodarczego (min. 2 m). NSA uznał, że wykonane roboty budowlane należy traktować jako przebudowę (art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego), a nie rozbudowę, co wymagało zastosowania procedury naprawczej z art. 50-51 Prawa budowlanego, a nie art. 48. W związku z tym, niewykonanie obowiązków nałożonych w trybie art. 48 nie mogło stanowić podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki. Sąd uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów obu instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Zabudowa przestrzeni pod tarasem, polegająca na wymurowaniu trzech ścian i wykonaniu posadzki, nie stanowi rozbudowy budynku w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, jeśli nie zmienia to jego charakterystycznych parametrów (kubatury, powierzchni zabudowy). W takim przypadku roboty budowlane należy traktować jako przebudowę (art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego), do której stosuje się tryb naprawczy z art. 50-51 Prawa budowlanego, a nie procedurę legalizacyjną z art. 48.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że rozbudowa wiąże się ze zmianą charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego. W tym przypadku kubatura tarasu, uwzględniona w pierwotnym projekcie, nie uległa zmianie. Ponadto, wysokość wydzielonego pomieszczenia (1,6 m) nie spełniała wymogów dla pomieszczenia gospodarczego (min. 2 m). Dlatego wykonane prace uznano za przebudowę, a nie rozbudowę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

Prawo budowlane art. 48

Prawo budowlane art. 3 § pkt 6

Prawo budowlane art. 3 § pkt 7a

Prawo budowlane art. 50

Prawo budowlane art. 51

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 3 § pkt 24

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 97 § ust. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zabudowa przestrzeni pod tarasem nie stanowi rozbudowy budynku, a jedynie przebudowę, co wymaga zastosowania innych przepisów Prawa budowlanego (art. 50-51 zamiast art. 48). Kwalifikacja robót jako rozbudowy była błędna, ponieważ nie nastąpiła zmiana charakterystycznych parametrów budynku (kubatury, powierzchni zabudowy). Wysokość wydzielonego pomieszczenia (1,6 m) nie spełniała wymogów dla pomieszczenia gospodarczego (min. 2 m). Wady postępowania administracyjnego, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i dowolne przyjęcie pewnych faktów.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów nadzoru budowlanego i WSA, że wykonane prace stanowiły samowolną rozbudowę budynku mieszkalnego podlegającą art. 48 Prawa budowlanego. Uznanie, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązków nałożonych postanowieniem PINB z dnia 17 lipca 2019 r., co uzasadniało nakaz rozbiórki.

Godne uwagi sformułowania

z rozbudową mamy do czynienia w przypadku zmiany, innych poza wysokością, charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego jak kubatura, powierzchnia zabudowy, jego długość czy szerokość. samo wypełnienie przestrzeni pomiędzy filarami podtrzymującymi płytę tarasu nie skutkowało zmianą tego parametru. pomieszczenia gospodarcze w budynku to pomieszczenia o wysokości nie mniejszej niż 2 m. należało potraktować wykonane roboty budowlane jako przebudowę (art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego), do której ma zastosowanie tryb naprawczy z art. 50-51, a nie procedura legalizacyjna z art. 48 Prawa budowlanego. Procedura legalizacyjna, uregulowana w art. 48 Prawa budowlanego, nie zawiera bowiem norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu nadzoru budowlanego.

Skład orzekający

Marzenna Linska - Wawrzon

przewodniczący-sprawozdawca

Roman Ciąglewicz

członek

Grzegorz Antas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rozbudowy i przebudowy w kontekście zabudowy przestrzeni pod tarasem, a także stosowanie procedur legalizacyjnych w Prawie budowlanym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zabudowy przestrzeni pod tarasem i może wymagać analizy w kontekście konkretnych parametrów technicznych i projektowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna kwalifikacja prawna robót budowlanych (rozbudowa vs. przebudowa) i jak błąd w tej kwalifikacji może prowadzić do uchylenia decyzji administracyjnych. Jest to przykład praktycznego zastosowania przepisów Prawa budowlanego.

Czy zabudowa pod tarasem to rozbudowa? NSA wyjaśnia, kiedy grozi rozbiórka, a kiedy wystarczy przebudowa.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1629/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1363/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-02-18
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 48, art. 3 pkt 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.), Sędzia NSA Roman Ciąglewicz, Sędzia WSA (del.) Grzegorz Antas, Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska, po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1363/20 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 19 sierpnia 2020 r. nr ... w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB dla Miasta B. Nr ... z dnia 10 grudnia 2019 r.; II. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz A. B. kwotę 1707 (tysiąc siedemset siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1363/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę A.B. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 19 sierpnia 2020 r. nr WINB-WOA.7721.561.2019.WW w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia 19 sierpnia 2020 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania A.B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Bielska-Białej z dnia 10 grudnia 2019 r., nakazującej inwestorowi rozbiórkę dobudowanego pomieszczenia gospodarczego o wymiarach 2,57 m x 4,92 m i wysokości 1,6 m znajdującego się pod płytą tarasu w zachodniej elewacji budynku mieszkalnego, jednorodzinnego, znajdującego się w Bielsku-Białej, przez rozbiórkę trzech wybudowanych ścian - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 27 maja 2019 r. M.B. (uczestnik postępowania) zwrócił się do PINB o wszczęcie postępowania w sprawie wymurowania na ławach fundamentowych, trzech ścian pod tarasem przedmiotowego budynku mieszkalnego.
W dniu 26 czerwca 2019 r. PINB przeprowadził oględziny, podczas których ustalił, iż taras znajdujący się w budynku mieszkalnym, od strony zachodniej został podmurowany ścianami z pustaków, od zewnątrz ocieplonym z podkładem pod wykonanie tynków. W rezultacie powstało pomieszczenie gospodarcze o wymiarach 2,57 m x 4,92 m i wysokości 1,6 m. Od strony północnej pozostawiony został otwór wejściowy (nie zamknięty). Pomieszczenie to posiada posadzkę betonową. Obecny podczas oględzin uczestnik postępowania oświadczył, iż ww. roboty budowlane zostały wykonane w lutym 2019 r. oraz przedłożył jako załącznik do protokołu z oględzin postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej sygn. akt I NS 63/18 (wcześniej sygn. akt II Ns 2150/16) z dnia 12 czerwca 2019 r. w sprawie o podział majątku wspólnego w przedmiocie wniosku uczestnika postępowania o wykładnię postanowienia z dnia 30 października 2018 r. Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej oraz stronę tytułową "Opinii sądowej oszacowania nieruchomości zabudowanej z projektem podziału, położonej w B. przy ul. [...] sygn. akt II Ns 2150/16", wraz ze zdjęciami budynku, sporządzoną w dniu 28 marca 2018 r. przez biegłego sądowego inż. W.N..
W dniu 25 czerwca 2019 r. w siedzibie PINB stawiła się skarżąca i przedłożyła między innymi decyzję PINB z dnia 14 maja 2004 r. – udzielającą pozwolenia na użytkowanie rozbudowy ww. budynku mieszkalnego, decyzję z dnia 20 września 1999 r. Prezydenta Miasta Bielska-Białej - zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę ww. budynku mieszkalnego oraz projekt zagospodarowania terenu, stanowiący załącznik do projektu budowlanego zatwierdzonego ww. decyzją.
Pismem z dnia 10 lipca 2019 r. PINB zwrócił się do Urzędu Miasta w Bielsku-Białej o udzielenie informacji czy inwestor dokonała zgłoszenia planowanych robót lub czy złożyła wniosek o udzielenie pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego.
Postanowieniem z dnia 17 lipca 2019 r. PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z rozbudową budynku polegających na wykonaniu dodatkowego pomieszczenia pod płytą balkonu oraz nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia określonych dokumentów w terminie do 31 października 2019 r.
Pismem z dnia 6 grudnia 2019 r. inwestor poinformowała PINB, że w 2019 r. wykonała przedmiotowe roboty pod płytą balkonową i stanowiły one prace odtworzeniowe, jednakże nie przedłożyła w zakreślonym terminie wymaganych dokumentów.
Wobec powyższego PINB w dniu 10 grudnia 2019 r. na podstawie art. 48 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego wydał decyzję nr 395/2019 nakazującą inwestorowi rozbiórkę dobudowanego pomieszczenia gospodarczego przez rozbiórkę trzech wybudowanych ścian.
W odwołaniu skarżąca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia PINB. Stwierdziła, że wykonane przez nią roboty budowlane miały wyłącznie charakter odtworzeniowy.
WINB decyzją z dnia 19 sierpnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawił przebieg postepowania według chronologii zdarzeń wyjaśniając też, że do akt niniejszej sprawy została dołączona kopia protokołu z oględzin z dnia 31 marca 2016 r. przeprowadzonych w sprawie zmiany sposoby użytkowania poddasza na cele mieszkaniowe w przedmiotowym budynku i kopia dokumentacji fotograficznej stanowiąca załącznik do wskazanego protokołu.
Po dokonaniu analizy akt WINB wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisu art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 Prawa budowlanego Stwierdził, że w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, iż skarżąca w 2019 r. wykonała rozbudowę budynku mieszkalnego. Wskazał na treść opinii sądowej z dnia 28 marca 2018 r. oraz załączone do niej zdjęcia, z których wynika, że 6 lutego 2018 r. taras nie był podmurowany żadnymi ścianami, lecz posiadał jedynie trzy żelbetowe słupy (filary). Potwierdza to także protokół z dnia 31 marca 2016 r. z oględzin przeprowadzonych w sprawie dotyczącej zmiany sposobu użytkowania poddasza na cele mieszkaniowe w przedmiotowym budynku i kopia dokumentacji fotograficznej stanowiąca załącznik do wskazanego protokołu.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że skarżąca nie skorzystała z możliwości zalegalizowania przedmiotowej samowolnej rozbudowy, gdyż nie przedłożyła wymaganych dokumentów w terminie określonym w postanowieniu z dnia 17 lipca 2019 r. Uznał za wiarygodne wyjaśnienia uczestnika postępowania zawarte w piśmie z dnia 27 maja 2019 r. oraz w protokole z dnia 26 czerwca 2019 r., które korespondują z pozostałym materiałem dowodowym. Uznał za bezzasadne zarzuty zawarte w odwołaniu.
Organ wyjaśnił, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mają znaczenia przedłożone przez skarżącą projekty budowlane, ponieważ nie można było na ich podstawie wykonać przedmiotowych robót budowlanych, gdyż prawo do ich wykonania zostało skonsumowane, przez wydanie przez PINB decyzji z dnia 14 maja 2004 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie rozbudowy ww. budynku mieszkalnego.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się skarżąca, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzuciła powyższej decyzji naruszenie art. 48 Prawa budowlanego przez jego niewłaściwe oraz błędne zastosowanie, podczas gdy prace wykonane przez skarżącą polegały na modernizacji pomieszczenia pod tarasem i nie wymagały pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, przez co niniejszy przepis prawa budowlanego nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie; a nadto naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez brak ustalenia przez organ jakie prace zostały wykonane przez skarżącą przez co nie zbadał czy art. 48 Prawa budowlanego ma zastosowanie w niniejszej sprawie; dowolne przyjęcie, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie przewidują zabudowy przestrzeni pod tarasem, co jest sprzeczne z oświadczeniem projektanta; organ nie wziął pod uwagę dokumentów złożonych przez projektanta i skarżącą, a tym samym nie było podstaw do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę pomieszczenia. Wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i skierowanie sprawy do dalszego prowadzenia lub uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie od WINB kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Stwierdziła, że decyzja jest wadliwa, bowiem wykonane prace odpowiadają dokumentacji projektowej złożonej na potrzeby postępowania o wydanie pozwolenia na budowę.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Zarówno uczestnik postępowania – w dniu 23 listopada 2020 r., jak i skarżąca – w dniu 28 stycznia 2021 r., złożyli pisma, w których przedstawili swoje stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem wbrew sformułowanym w niej zarzutom brak było podstaw do przyjęcia, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do ich wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak było podstaw do zakwestionowała ustaleń organów orzekających co do charakteru objętych nakazem rozbiórki robót budowlanych jako wymagających pozwolenia na budowę rozbudowy(art. 28 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego), faktu zrealizowania jej bez wymaganego pozwolenia oraz faktu niezrealizowania obowiązków nałożonych na skarżącą postanowieniem PINB z dnia 17 lipca 2019 r., wydanego zgodnie z treścią art. 48 ust. 3 w związku z ust. 2 i art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego.
Sąd wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że PINB postanowieniem z dnia 17 lipca 2019 r. nałożył na skarżącą obowiązek wstrzymania robót budowlanych oraz przedłożenia w terminie do 31 października 2019 r. opisanych wcześniej zaświadczenia i dokumentów. Skarżąca nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku. W tych okolicznościach organy nadzoru budowlanego obu instancji obowiązane były, w myśl powołanych przepisów, do orzeczenia nakazu rozbiórki. Procedura legalizacyjna, uregulowana w art. 48 Prawa budowlanego, nie zawiera bowiem norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu nadzoru budowlanego. W razie ustalenia, że obiekt budowlany powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę i wdrożenia procedury z art. 48 Prawa budowlanego, a następnie niewywiązania się przez inwestora z obowiązku przedłożenia zażądanych dokumentów, ustawodawca nie pozostawił organowi wyboru w zakresie treści rozstrzygnięcia, obligując go do orzeczenia nakazu rozbiórki.
W ocenie Sądu, zarzuty podniesione w skardze nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organy obydwu instancji, w toku postępowania administracyjnego, w sposób należyty wyjaśniły również okoliczności faktyczne sprawy. W konsekwencji zawarte w tym względzie w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów proceduralnych nie zasługiwały na akceptację. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak było okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
A.B. złożyła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła powyższy wyrok w całości.
I. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- naruszenie art. 48 Prawo budowlanego przez jego niewłaściwe oraz błędne zastosowanie, podczas gdy prace wykonane przez A.B. polegały na modernizacji pomieszczenia pod tarasem, które było uwidocznione w przedłożonej dokumentacji projektowej, a które to prace nie wymagały pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, przez co niniejszy przepis prawa budowlanego nie znajduje zastawania w niniejszej sprawie,
II. Z najdalej posuniętej ostrożności, gdyby powyższy zarzut nie znalazł uznania w oczach Sądu zaskarżonej decyzji zarzucono:
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i wydać decyzję na podstawie całokształtu materiału dowodowego, podczas gdy:
- organ nie ustalił jakie prace zostały wykonane przez A.B. i przez to nie zbadał czy art. 48 Prawa budowlanego ma zastosowanie w niniejszej sprawie,
- organ dowolnie przyjął, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie przewidują zabudowy przestrzeni pod tarasem, podczas gdy z oświadczenia projektanta mgr inż. arch. J.S., która wykonywała dokumentację projektową na potrzeby pozwolenia na budowę wynika jednoznacznie, że wykonanie zabudowy tarasu jest zgodnie z dokumentacją projektową stanowiącą podstawę do wydania pozwolenia na budowę,
- organ nie wziął pod uwagę dokumentów złożonych m.in. przez mgr inż. arch. J.S. w dniu 31 października 2019 r. oraz A.B. w dniu 6 grudnia 2019 r., które czyniły zadość wezwaniu organu do przedłożenia dokumentów, tzn. dokumentacji projektowej oraz decyzji o warunkach zabudowy, a tym samym nie było podstaw do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę pomieszczenia,
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 151 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. polegające na nie uchyleniu zaskarżonej decyzji, przez błędne przyjęcie, że przy wydawaniu decyzji nie doszło do naruszenia wyżej wymienionych przepisów postępowania.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonych decyzji i skierowanie sprawy do dalszego prowadzenia lub uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu, bowiem zaskarżony wyrok wydany został bez właściwego zweryfikowania przez Sąd Wojewódzki ustaleń faktycznych, będących podstawą kwalifikacji spornych robót budowlanych i zastosowanego przez organy nadzoru budowlanego trybu ich legalizacji.
Przede wszystkim trafnie zanegowano w skardze kasacyjnej ocenę Sądu Wojewódzkiego, sprowadzającą się do ogólnikowej akceptacji stanowiska organów obu instancji, zgodnie z którym skarżąca dokonała samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego, wymagającej wszczęcia postępowania na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika jakimi kryteriami prawnymi kierował się Sąd Wojewódzki przyjmując, że zrealizowane przez skarżącą roboty budowlane stanowiły rozbudowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na ustalenie, że taras – znajdujący się w budynku mieszkalnym zrealizowanym na podstawie pozwolenia na budowę – został podmurowany ścianami z trzech stron, przy czym wcześniej był on osadzony na trzech żelbetonowych słupach (filarach).
Zdaniem organów nadzoru zamurowanie przestrzeni pomiędzy filarami tarasu oraz wykonanie betonowej posadzki doprowadziło do powstania pomieszczenia gospodarczego z wejściem bez drzwi, a tym samym rozbudowy budynku mieszkalnego.
Taka jednak kwalifikacja przedmiotowych robót budowlanych budzi zastrzeżenia w świetle ukształtowanego orzecznictwa, zgodnie z którym z rozbudową mamy do czynienia w przypadku zmiany, innych poza wysokością, charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego jak kubatura, powierzchnia zabudowy, jego długość czy szerokość.
W szczególności jako rozbudowę traktuje się powiększenie o dodatkowe pomieszczenie, które stanowi część obiektu budowlanego, przykładowo: pokój, wiatrołap, weranda, taras (zob. wyrok NSA z 17 lipca 2013 r. II OSK 668/12, wyroki WSA w Bydgoszczy z 3 września 2008 r. II SA/Bd 398/08, WSA w Krakowie z 7 lutego 2012 r. II SA/Kr 1857/11).
W kontrolowanych decyzjach nie wyjaśniono jaka zmiana charakterystycznych parametrów budynku zmieniła się w sposób warunkujący stwierdzenie wykonania jego rozbudowy.
Dlatego należy zwrócić uwagę, że w myśl §3 pkt 24 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, do kubatury brutto budynku wlicza się kubaturę balkonów i tarasów, obliczoną do wysokości balustrady.
Z przytoczonej regulacji wynika, że przewidziany w pierwotnym projekcie budowlanym taras osadzony na żelbetonowych słupach z fundamentami był uwzględniony w ogólnej kubaturze budynku, a zatem samo wypełnienie przestrzeni pomiędzy filarami podtrzymującymi płytę tarasu nie skutkowało zmianą tego parametru. Istotna w sprawie była również okoliczność, że wydzielona trzema ścianami przestrzeń pod tarasem, z otworem wejściowym bez drzwi, nie została połączona z przyległym pomieszczeniem wewnątrz budynku.
Ponadto wątpliwości budzi stwierdzenie organów obu instancji, że wskutek robót budowlanych doszło do wybudowania "pomieszczenia gospodarczego" pod płytą tarasu, o wymiarach 2,57 m x 4,92 m i wysokości 1,6 m, w sytuacji, gdy stosownie do §97 ust. 1 ww. Rozporządzenia pomieszczenia gospodarcze w budynku to pomieszczenia o wysokości nie mniejszej niż 2 m.
W rezultacie brak było przesłanek by uznać, że w stanie faktycznym tej sprawy mamy do czynienia z rozbudową budynku mieszkalnego.
Niewątpliwie wskutek podmurowania płyty tarasowej utworzone zostało pomieszczenie pomocnicze przeznaczone do przechowywania sprzętów domowych i ogrodowych, pełniące tę samą funkcję, co istniejąca wcześniej przestrzeń pod tarasem. W takim przypadku należało potraktować wykonane roboty budowlane jako przebudowę (art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego), do której ma zastosowanie tryb naprawczy z art. 50-51, a nie procedura legalizacyjna z art. 48 Prawa budowlanego.
Z tych względów zasadny okazał się zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, na podstawie którego orzeczono nakaz rozbiórki przedmiotowego pomieszczenia.
Warto w tym miejscu zauważyć, że w orzecznictwie różnie jest kwalifikowana zabudowa tarasu (jej górnej części), mianowicie jako rozbudowa budynku lub przebudowa (niekiedy jako instalowanie urządzenia budowlanego), w zależności od rodzaju wykonanych robót budowlanych (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r. II OSK 655/15).
Podobnie należy przyjąć w razie zabudowy dolnej przestrzeni pod tarasem, rozróżniając zwłaszcza roboty budowlane w postaci rozbudowy oraz przebudowy, co w następstwie wiąże się z wdrożeniem właściwych działań zmierzających do doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
W rozpatrywanej sprawie niewykonanie przez skarżącą obowiązków nałożonych postanowieniem wydanym na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, nie mogło stanowić przesłanki do orzeczenia nakazu rozbiórki, skoro zastosowanie tego trybu legalizacji było wadliwe.
Zauważyć przy tym trzeba, że organy nadzory nie oceniły prawidłowo dokumentacji przedłożonej przez inwestora, a tym samym niezasadnie uznały, że wystąpiła w sprawie przesłanka do zastosowania art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.
Z tych wszystkich względów wadliwa była ocena Sądu Wojewódzkiego co do zgodności z prawem kontrolowanych decyzji, podczas gdy wydano je z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego.
W konsekwencji uchyleniu podlegał zaskarżony wyrok oraz decyzje organów obu instancji, zgodnie z art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
-----------------------
2

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI