II OSK 1627/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie budowy stacji transformatorowej.
Skarżący kasacyjnie J.K. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie budowy stacji transformatorowej, twierdząc, że narusza ona jego interes prawny. Organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że skarżący nie był stroną postępowania pierwotnego i nie wykazał swojego interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że skarżący nie wykazał związku swojej sytuacji prawnej z wynikiem postępowania, a jedynie posiadanie użytkowania wieczystego sąsiedniej działki nie przesądza o jego statusie strony.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Przemyślu z 2014 r. Decyzją tą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie budowy stacji transformatorowej. Organy administracji i Sąd pierwszej instancji uznały, że skarżący nie był stroną postępowania pierwotnego i nie wykazał swojego interesu prawnego, co stanowiło podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., twierdząc, że jego nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wymaga wykazania konkretnego, aktualnego i obiektywnie sprawdzonego interesu prawnego. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, w jaki sposób funkcjonowanie stacji transformatorowej wpływa na jego sytuację prawną, a samo sąsiedztwo nieruchomości nie jest wystarczające. Sąd uznał również, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. są bezzasadne, a uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi formalne. Wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodów z dokumentów dotyczących działki nr [...] został oddalony jako nieprzydatny.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego, a jedynie posiadanie użytkowania wieczystego sąsiedniej działki nie przesądza o jego statusie strony.
Uzasadnienie
Status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wymaga wykazania konkretnego, aktualnego i obiektywnie sprawdzonego interesu prawnego. Samo sąsiedztwo nieruchomości nie jest wystarczające, jeśli nie wykaże się konkretnego wpływu na sytuację prawną skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
k.p.a. art. 61 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
k.p.a. art. 61 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymienione przesłanki kwalifikowanych wad prawnych decyzji, których stwierdzenie nieważności jest przedmiotem postępowania.
k.p.a. art. 157 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.
Pb art. 48
Prawo budowlane
Przepis dotyczący samowoli budowlanej, który może być podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego.
Pb art. 3 § 20
Prawo budowlane
Definicja obszaru oddziaływania obiektu budowlanego.
Pb art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Samowola budowlana.
Pb art. 3 § 20
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obszar oddziaływania obiektu budowlanego.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku WSA.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość przeprowadzenia dowodu z dokumentów.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość przeprowadzenia dowodu z dokumentów.
p.p.s.a. art. 254 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Właściwość sądu do rozpoznania wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z: art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego przez podzielenie i przyjęcie przez Sąd jako własnego poglądu organów obu instancji, że przymiot interesu prawnego strony nie został spełniony, gdyż nieruchomość skarżącego nie jest położona w bezpośrednim sąsiedztwie działki inwestycyjnej. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 28 i 61a § 1 k.p.a. przez oddalenie przez Sąd skargi, mimo że organy naruszając art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. pominęły twierdzenia skarżącego, z których strona wywodzi swój interes prawny dotyczący posiadania przez skarżącego praw do działki nr [...] i oparcie rozstrzygnięcia na wypisie z rejestru gruntów - stan na dzień 22 czerwca 2011 r., w żadnym zakresie nie weryfikując czy stan prawny w nim wskazany nie uległ zmianie.
Godne uwagi sformułowania
status skarżącego kasacyjnie jako strony i jego legitymacja do skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oceniana powinna być na podstawie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ocena legitymacji procesowej dokonywana w trybie art. 28 k.p.a. nie jest związana i w żaden sposób ograniczona odniesieniem do pojęcia obszaru oddziaływania normatywnie zdefiniowanego w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego to na podmiocie wnioskującym o wszczęcie postępowania w sprawie nieważności spoczywa obowiązek wykazania, że załatwienie tej sprawy dotyczy jego sfery prawnej, a interes który posiada jest aktualny, a nie hipotetyczny, konkretny i realny sam fakt posiadania przez skarżącego kasacyjnie prawnorzeczowego tytułu do działki sąsiedniej czy pozostawanie w nieskonkretyzowanej relacji w stosunku do działki bezpośrednio sąsiadującej nie mógł potwierdzić istnienia jego interesu prawnego sam fakt bliższego bądź dalszego sąsiedztwa nieruchomości pozostającej w użytkowaniu wieczystym skarżącego kasacyjnie z działką zainwestowaną nie kształtuje interesu prawnego skarżącego kasacyjnie
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Magdalena Dobek-Rak
sprawozdawca
Paweł Miładowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie statusu strony w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, oraz interpretacja pojęcia interesu prawnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z budową stacji transformatorowej i wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji umarzającej postępowanie w tej sprawie. Kluczowe jest wykazanie konkretnego wpływu na sytuację prawną, a nie tylko sąsiedztwo nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, co jest kluczowe dla praktyków. Choć stan faktyczny jest specyficzny, zasady prawne są uniwersalne.
“Czy sąsiedztwo działki daje prawo do kwestionowania decyzji? NSA wyjaśnia, czym jest interes prawny.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1627/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-07-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący/ Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/ Paweł Miładowski Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane VII SA/Wa 1211/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-01-26 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 256 art. 61 par 1, Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2020 poz 1333 art. 48, art. 3 pkt 20 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant: Dorota Wasiłek po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1211/20 w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1211/20, oddalił skargę J. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2020 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2020 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Przemyślu z [...] grudnia 2014 r., nr [...], umarzającej w całości postępowanie administracyjne w sprawie budowy stacji transformatorowej [...] na działce nr [...] w (...). Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Pismem z 16 maja 2018 r. zatytułowanym "Protest – skarga o wznowienie" J. K. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Przemyślu z [...] grudnia 2014 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy stacji transformatorowej [...] na działce nr [...] położonej w miejscowości (...), gmina (...). Przedmiot i kierunek wniosku został sprecyzowany na żądanie organu pismem z 31 stycznia 2020 r., w nawiązaniu do wytycznych sformułowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2260/18. Wnoszący o stwierdzenie nieważności wskazał, że decyzja o umorzeniu postępowania została wydana z naruszeniem prawa obejmującym przesłanki wskazane we wszystkich punktach art. 156 § 1 k.p.a. Odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2014 r. organy obu instancji stwierdziły, że w sprawie występuje podmiotowa przyczyna niedopuszczalności wszczęcia postępowania. Wyjaśniono, że w oparciu o art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wskazano, że skarżący nie był stroną postępowania zwykłego, w którym wydana została decyzja z [...] grudnia 2014 r. Skarżący, któremu przysługuje użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], która nie sąsiaduje bezpośrednio z działką zainwestowaną stacją transformatorową nr [...], nie wskazał, w jaki sposób przedmiotowa inwestycja narusza jego indywidualny i konkretny interes prawny. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodziła sytuacja oczywistego braku legitymacji procesowej skarżącego i nie było wymagane przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Działka nr [...] w B., na której wybudowano stację transformatorową [...], nie graniczy bezpośrednio z działką nr [...], której współużytkownikiem wieczystym jest skarżący kasacyjnie. Działki te oddziela od siebie działka nr [...], do której skarżący kasacyjnie obecnie nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym. Ponadto, sam fakt bezpośredniego sąsiedztwa z działką inwestycyjną nie przesądza automatycznie o statusie strony. Za organami administracji Sąd podkreślił, że w żadnym z pism skarżący kasacyjnie nie wskazał, w jaki sposób przedmiotowa inwestycja narusza jego indywidualny i konkretny interes prawny, jednocześnie podkreślając, że to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne. W rozpoznawanej sprawie, skarżący kasacyjnie powinien zatem wykazać, że jej załatwienie dotyczy bezpośrednio jego sfery prawnej, czego nie uczynił. Organ zasadnie zatem, w ocenie Sądu, uznał, że w rozpatrywanym przypadku nie istnieje przepis prawa, który mógłby stanowić źródło interesu prawnego skarżącego kasacyjnie, co musiało skutkować oceną, iż nie jest on uprawniony do złożenia skutecznego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 2014 r. W skardze kasacyjnej J. K., zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z: 1. art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przez podzielenie i przyjęcie przez Sąd jako własnego poglądu organów obu instancji, że przymiot interesu prawnego strony nie został spełniony, gdyż nieruchomość skarżącego nie jest położona w bezpośrednim sąsiedztwie działki inwestycyjnej, pomimo że skarżący wywodził, że działkę skarżącego dzieli 30 m od działki inwestycyjnej, przez co oczywistym jest, że jest w obszarze jej oddziaływania, co skutkowało niewłaściwą oceną w zastosowaniu przez organ przepisu art. 28 k.p.a. i art. 61a § 1 k.p.a. i nieuzasadnionym oddaleniem skargi, 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 28 i 61a § 1 k.p.a. przez oddalenie przez Sąd skargi, mimo że organy naruszając art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. pominęły twierdzenia skarżącego, z których strona wywodzi swój interes prawny dotyczący posiadania przez skarżącego praw do działki nr [...] i oparcie rozstrzygnięcia na wypisie z rejestru gruntów - stan na dzień 22 czerwca 2011 r., w żadnym zakresie nie weryfikując czy stan prawny w nim wskazany nie uległ zmianie zgodnie z twierdzeniem skarżącego, a Sąd taki pogląd zaaprobował, co oprócz naruszenia powyższych przepisów było sprzeczne z naczelną zasadą postępowania dotyczącą jego prowadzenia w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej, nadto Sąd pominął i nie rozważył w pełni materiału dowodowego z akt sprawy, mimo że nierozpatrzony przez organy obu instancji materiał dowodowy i prawny, błędnie zinterpretowany przez Sąd, wskazuje, że skarżący ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., a co najmniej jego ewentualny brak nie był oczywisty i co za tym idzie nie uzasadniał rozstrzygnięcia postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania. W oparciu o powyższe zarzuty zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenia postanowienia organu drugiej instancji i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, a także wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu powiększonych o należny podatek VAT, które nie zostały opłacone ani w części ani w całości. W piśmie procesowym z dnia 11 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie przedkładając odpis księgi wieczystej i wypis z ewidencji gruntów odnoszące się do działki nr [...] zawnioskowała o przeprowadzenie dowodów z tych dokumentów na potwierdzenie faktu posiadania przez skarżącego statusu strony w przedmiotowym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sformułowane zarzuty kasacyjne nie mogły spowodować uchylenia zaskarżonego wyroku i skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Spór w rozpoznawanej sprawie, jak i istota zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, sprawdza się do kwestii statusu skarżącego kasacyjnie jako strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z [...] grudnia 2014 r. Decyzją tą umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie nakazu rozbiórki stacji transformatorowej [...] na działce nr [...] położonej w miejscowości (...). Z treści tej decyzji oraz akt sprawy wynika, że decyzja ta zakończyła w istocie, wszczęte na skutek sygnalizacji skarżącego z 2010 r., postępowanie przed organem nadzoru budowlanego w sprawie nielegalnej budowy stacji transformatorowej. Podjęto ją po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 383/13, którym uchylono wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający skargę oraz kontrolowane decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji nakazujące rozbiórkę stacji transformatorowej. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził w wyroku, że budowa przedmiotowej stacji, zakwalifikowanej jako urządzenie techniczne z obiektem liniowym – siecią energetyczną, nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego ponownie rozpoznając sprawę uznał, że brak podstaw do interwencji nadzorczej uzasadnia umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W postępowaniu zakończonym powyższą decyzją skarżący kasacyjnie nie był stroną. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, stanowiące wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie powoduje jednak automatycznie wszczęcia tego nadzwyczajnego postępowania, ale inicjuje jedynie czynności wyjaśniające, które obejmują ustalenia w przedmiocie istnienia negatywnych przesłanek wszczęcia postępowania określonych w art 61a § 1 k.p.a. W tej fazie nie mogą być badane same przyczyny nieważności, albowiem są to kwestie merytoryczne dotykające istoty sprawy, które nie mogą być roztrząsane poza sformalizowanymi regułami prowadzenia postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przedmiotem badania wniosku o wszczęcie postępowania jest zatem w pierwszej kolejności weryfikacja istnienia negatywnej przesłanki o charakterze podmiotowym. Falsyfikacja statusu strony postępowania na wstępnym etapie badania sprawy zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. musi mieścić się w ścisłych ramach badania wstępnego, które nie obejmuje prowadzenia postępowania wyjaśniającego w ścisłym tego słowa znaczeniu. Oznacza to, że odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach klarownych i łatwo dostrzegalnych, tj. w sytuacji, gdy w oparciu o samą treść żądania wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty powszechnie znane albo znane organowi z urzędu, bądź na podstawie danych, którymi dysponuje ten organ można stwierdzić, że podmiot składający wniosek nie jest stroną. Status skarżącego kasacyjnie jako strony i jego legitymacja do skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2014 r. oceniana powinna być na podstawie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., albowiem przepis ten ma zastosowanie do ustalania stron w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym i w tym trybie prowadzone było postępowanie zakończone decyzją o umorzeniu postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość. Przy tym podkreślić należy, że ocena legitymacji procesowej dokonywana w trybie art. 28 k.p.a. nie jest związana i w żaden sposób ograniczona odniesieniem do pojęcia obszaru oddziaływania normatywnie zdefiniowanego w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Zarzut skargi kasacyjnej odwołujący się do naruszenia art. 28 k.p.a. w nawiązaniu do art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego poprzez pominięcie lokalizacji działki skarżącego nr [...] w obszarze oddziaływania stacji nie jest zatem usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Status strony w postępowaniu wynika zatem z sytuacji prawnej podmiotu, która zawsze musi być postrzegana jako indywidulana, skonkretyzowana, aktualna i obiektywnie sprawdzalna. Z uwagi na to, że chodzi tutaj o interes prawny realizowany lub chroniony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, pomiędzy sytuacją prawną określonej osoby a wynikiem postępowania, czyli decyzją wydawaną w tej sprawie, musi istnieć związek polegający na wpływie określonego rozstrzygnięcia na prawa i obowiązki (określone w przepisach prawnych) tej osoby. Innymi słowy postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o jej prawach i obowiązkach albo rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na sytuację prawną tej osoby. Można powiedzieć, że przedmiot decyzji wydanej w postępowaniu głównym determinuje krąg podmiotów będących stronami postępowania i to zarówno zwykłego, jak i prowadzonego w tzw. trybie nieważnościom. W przypadku postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji brak interesu prawnego musi być ewidentny już na etapie czynności wstępnych bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Co do zasady taka sytuacja nie zachodzi w przypadku, gdy wnioskodawca był wcześniej stroną w postępowaniu zwykłym. Nie jest sporne w judykaturze, że stroną postępowania nieważnościowego będzie zawsze każda strona postępowania głównego, w którym wydano wadliwą decyzję, z uwagi na to, że weryfikacja decyzji pod kątem kwalifikowanych wad prawnych dotykać będzie sfery interesu prawnego lub obowiązku takich podmiotów. Natomiast może zdarzyć się i tak, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności będą podmioty, które nie brały udziału w postępowaniu głównym, ale skutki stwierdzenia nieważności będą dotykały ich sfery prawnej. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżący kasacyjnie nie brał udziału w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją o umorzeniu postępowania, co oznacza, że kwestia jego statusu materialnoprawnego w kontekście tej decyzji nie była przesądzona i wymagała weryfikacji. W rozpatrywanej sprawie badanie wstępne interesu prawnego skarżącego kasacyjnie obejmowało ustalenie, czy wynik postępowania głównego w postaci umorzenia postępowania legalizacyjnego w odniesieniu do inwestycji polegającej na budowie stacji transformatorowej na działce nr [...] w (...), jak również skutki ewentualnego stwierdzenia jej nieważności, mogłyby kształtować jego sytuację prawną wynikającą z konkretnych przepisów prawa materialnego. Przy tym wskazać należy, że to na podmiocie wnioskującym o wszczęcie postępowania w sprawie nieważności spoczywa obowiązek wykazania, że załatwienie tej sprawy dotyczy jego sfery prawnej, a interes który posiada jest aktualny, a nie hipotetyczny, konkretny i realny. W niniejszej sprawie natomiast skarżący kasacyjnie, inicjując wnioskiem o stwierdzenie nieważności z powodów obejmujących wszystkie wady kwalifikowane określone w art. 156 § 1 k.p.a., powołał się na przysługujące mu prawo użytkowania wieczystego działki nr [...], oddalonej od granicy działki zabudowanej stacją transformatorową o około 30 m oraz na jego nieuregulowaną sytuację prawną względem działki nr [...], bezpośrednio sąsiadującej z działką zainwestowaną stacją o nr [...]. Przy czym status skarżącego względem działki nr [...] określony został jako posiadanie bliżej niesprecyzowanego uprawnienia. Należy zauważyć, że skarżący nie wskazał, w jaki sposób bezprzedmiotowe postępowanie zakończone decyzją o umorzeniu postępowania legalizacyjnego z [...] grudnia 2014 r. bądź stwierdzenie nieważności tej decyzji wpłynęło lub mogłoby wpłynąć na jego sytuację prawną wynikającą z konkretnych przepisów prawa materialnego. Decyzja o umorzeniu bezprzedmiotowego postępowania dotyczącego rozbiórki stacji transformatorowej co do zasady nie kształtuje sytuacji prawnej stron postępowania, albowiem jest w swojej istocie wyrazem stwierdzenia, że takie ukształtowanie sytuacji prawnej w akcie stosowania prawa nie jest możliwe z uwagi na brak podstawy materialnej do rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja ta, w sposób zbieżny z wiążącymi wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, potwierdziła brak potrzeby podejmowania jakiejkolwiek interwencji nadzorczej względem wybudowanej zgodnie z prawem stacji transformatorowej na działce nr [...]. Odzwierciedliła zatem stan zgodności z prawem budowy stacji. W tych warunkach prawnych sam fakt posiadania przez skarżącego kasacyjnie prawnorzeczowego tytułu do działki sąsiedniej o nr [...] czy pozostawanie w nieskonkretyzowanej relacji w stosunku do działki nr [...] nie mógł potwierdzić istnienia jego interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji umarzającej postępowanie legalizacyjne w odniesieniu do inwestycji zlokalizowanej na działce nr [...]. Skarżący nie wykazał bowiem, że będące następczym efektem umorzenia postępowania legalizacyjnego funkcjonowanie na działce sąsiedniej stacji transformatorowej, której status jako obiektu legalnego potwierdzono w postępowaniu sądowym i administracyjnym, wpłynie w jakikolwiek sposób na jego aktualną i konkretną sytuację prawną. Sam fakt bliższego bądź dalszego sąsiedztwa nieruchomości pozostającej w użytkowaniu wieczystym skarżącego kasacyjnie z działką zainwestowaną nie kształtuje interesu prawnego skarżącego kasacyjnie. Jest okolicznością faktyczną pozostającą bez wpływu na sferę prawną skarżącego dopóty, dopóki nie powiąże się jej z określonym rodzajem oddziaływania na jego nieruchomość uregulowanego prawnie. Tymczasem skarżący kasacyjnie oprócz akcentowania stanu prawnego nieruchomości i ich faktycznego położenia względem siebie nie wskazał żadnych okoliczności faktycznych i prawnych, które potwierdzałyby, że wybudowanie i funkcjonowanie stacji transformatorowej na działce nr [...] miało i ma konkretny i uregulowany w prawie materialnym wpływ na jego sytuację prawną. W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem o stwierdzenie nieważności skarżący nie wyjaśnił kwestii przysługujących mu uprawnień do działki nr [...], która bezpośrednio graniczy z działką zainwestowaną. Okoliczność, że "zapłacił za działkę" nie świadczy o jego uprawnieniach rzeczowych do tej nieruchomości, a jest wyłącznie twierdzeniem o fakcie wykonania świadczenia w postaci zapłaty w ramach nieokreślonego bliżej stosunku prawnego. Z wyjaśnień pełnomocnika zawartych w uzupełnieniu skargi wynika, że w stosunku do działki nr [...] toczy się postępowanie wyjaśniające (nieskonkretyzowane co do charakteru) i kwestia praw skarżącego do tej działki nie jest przesądzona. Wobec tego w odniesieniu do tej działki w dacie wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności nie ma w ogóle mowy o aktualności interesu prawnego skarżącego, wobec czego aktualizacja ewidencji gruntów co do tej działki nie miała znaczenia dla weryfikacji jego interesu. Oznacza to, że zarzuty dotyczące uchybień procesowych w zakresie aktualizacji wypisu z ewidencji gruntów działki nr [...], uznać należało za niezasadne. Poza tym ani w uzupełnieniu skargi ani w skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego powołując się na niewyjaśnienie aktualnego stanu własności działki nr [...], nie wskazał, w jaki sposób stacja transformatorowa wpływałaby na sferę prawną skarżącego wyznaczoną prawem rzeczowym do tej nieruchomości. Nie wskazano, aby stacja oddziaływała na tą właśnie działkę w sposób, który pozwala przyznać jej właścicielom (użytkownikom wieczystym) interes prawny w postępowaniach mających za przedmiot stację transformatorową. W tych okolicznościach organy nadzoru budowlanego oraz Sąd pierwszej instancji kontrolujący legalność postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nie dopuściły się błędu stwierdzając, że skarżącemu kasacyjnie nie przysługuje interes prawny w rozumieniu art 28 k.p.a. dotyczący postępowania zakończonego decyzją o umorzeniu z [...] grudnia 2014 r. i nie posiada on statusu strony w sprawie o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W tym stanie rzeczy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art 61a § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., okazały się nieusprawiedliwione i nie zdołały podważyć potwierdzonej prawidłowo przez Sąd pierwszej instancji legalności postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie stacji transformatorowej. Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazać należy, że przepis ten reguluje wymogi uzasadnienia wyroku. Wynika z niego, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji wskazał podstawę prawną wyroku i wyjaśnił w dostateczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku jest zrozumiałe i nawiązuje do podstawy kontrolowanego przez Sąd pierwszej instancji postanowienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku spełnia zatem wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a., co przesądza o bezzasadności zarzutu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., oddalił wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodów z wypisu z księgi wieczystej z 2005 r. i wypisu z ewidencji gruntów z 2012 r. dotyczących działki nr [...], ze względu na ich nieprzydatność w sprawie, albowiem stan prawny wskazanej działki nie był przedmiotem żadnych wątpliwości. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika z urzędu J. K. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wskazać należy, że z art. 254 § 1 p.p.s.a. wynika, że wniosek taki powinien być złożony do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania takiego wniosku także wtedy, gdy został on zamieszczony w skardze kasacyjnej. Natomiast wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz J. K. nie był zasadny z tego względu, że skarżący w przedmiotowym postępowaniu nie poniósł żadnych kosztów sądowych będąc z nich zwolniony na podstawie postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 1 września 2020 r., sygn. akt VII SPP/Wa 229/20.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI