II OSK 1623/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. Ł. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 11b specustawy drogowej, twierdząc, że organ powinien badać nadmierną ingerencję w prawo własności. NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że organy orzekające w trybie specustawy drogowej nie mają kompetencji do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji ani zmiany proponowanych rozwiązań technicznych. Inwestor (zarządca drogi) decyduje o przebiegu i rozwiązaniach, a organ administracji jest związany wnioskiem. Interes publiczny związany z budową dróg ma prymat nad interesem prawnym jednostki, o ile nie narusza go w sposób niezgodny z prawem. NSA powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że budowa dróg jest priorytetowym celem publicznym, a uproszczona procedura wywłaszczenia jest metodą skuteczną. Kwestia proporcjonalności ingerencji w prawo własności została uznana za zgodną z Konstytucją. Sąd stwierdził, że ochrona własności w takich przypadkach polega na zapewnieniu słusznego odszkodowania, a nie na kwestionowaniu samej inwestycji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowana interpretacja przepisów specustawy drogowej dotyczących ograniczeń kompetencji organów administracji w zakresie badania wniosków inwestycyjnych oraz prymatu interesu publicznego nad prawem własności w procesie realizacji inwestycji drogowych.
Dotyczy specyficznej procedury realizacji inwestycji drogowych na podstawie specustawy. Ochrona prawa własności sprowadza się do prawa do słusznego odszkodowania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji w postępowaniu o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej na podstawie specustawy drogowej jest zobowiązany do badania nadmiernej ingerencji inwestycji w prawo własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ jest związany wnioskiem inwestora i nie bada racjonalności rozwiązań technicznych ani słuszności koncepcji, a jedynie zgodność z prawem przedstawionego wariantu.
Uzasadnienie
Specustawa drogowa upraszcza procedury i integruje rozstrzygnięcia, a interes publiczny związany z budową dróg ma prymat nad prawem własności, pod warunkiem wypłaty słusznego odszkodowania. Organ nie ma kompetencji do korygowania trasy czy rozwiązań technicznych.
Czy szerokość pasa drogowego może być wyznaczana dowolnie bez analizy rzeczywistych potrzeb inwestycji drogowej?
Odpowiedź sądu
Tak, rozmiar pasa drogowego wynika z terenu niezbędnego do usytuowania drogi, uwzględniając konieczność zapewnienia widoczności lub stanowiąc rezerwę.
Uzasadnienie
Związanie organu wnioskiem inwestora oznacza, że nie może on dokonywać zmian w zakresie lokalizacji, przebiegu czy parametrów technicznych inwestycji.
Czy nieruchomość może być wywłaszczona dla celów innych niż publiczne w przypadku inwestycji drogowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wywłaszczenie następuje w interesie publicznym, który ma prymat nad interesem prawnym jednostki.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny uznał budowę dróg za priorytetowy cel publiczny, a uproszczona procedura wywłaszczenia jest metodą skuteczną, która nie stanowi niedopuszczalnej ingerencji w prawo własności.
Przepisy (11)
Główne
specustawa drogowa art. 11 § a ust. 1, art. 11 e oraz art. 11 f ust. 1 pkt 2
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Pomocnicze
u.g.n. art. 113 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.d.p. art. 34 § a
Ustawa o drogach publicznych
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pb art. 5 § ust. 1 pkt 9
Prawo budowlane
Ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kpa art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 11b specustawy drogowej, poprzez przyjęcie, że organ jest związany wnioskiem i nie bada nadmiernej ingerencji w prawo własności. • Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 6, 7, 8 § 1 oraz art. 77 § 1 Kpa, poprzez przyjęcie, że organ nie jest legitymowany do badania nadmiernego naruszenia prawa własności. • Naruszenie art. 151 Ppsa poprzez oddalenie skargi. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia art. 113 ust. 3 ugn, art. 34a udp, art. 21 Konstytucji oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 Pb. • Naruszenie art. 34a udp poprzez niezastosowanie i przyjęcie, że szerokość pasa drogowego może być wyznaczana dowolnie. • Naruszenie art. 112 ust. 3 ugn poprzez niezastosowanie i przyjęcie, że nieruchomość może być wywłaszczona dla innych niż publiczne celów. • Naruszenie art. 21 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że organ jest związany wnioskiem i bada wyłącznie aspekty formalne. • Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 Pb poprzez przyjęcie, że organ nie bada nieuzasadnionej ingerencji w prawo własności.
Godne uwagi sformułowania
organ orzekający o realizacji drogi trybie specustawy drogowej nie posiada kompetencji do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji, czy też do zmiany proponowanych rozwiązań technicznych • Niedopuszczalna jest również ocena racjonalności czy słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora, bowiem miałaby ona charakter pozaprawny. • interes publiczny, który ma prymat nad interesem prawnym jednostki, o ile nie narusza jego interesu prawnego w sposób niezgodny z prawem • organ administracji jest związany wnioskiem i tym samym nie może w toku postępowania badać tego, czy wnioskodawca nadmiernie ingeruje w prawo własności • budowa bezpiecznych dróg w Polsce stanowi priorytetowy cel publiczny • po stronie organów nie istniał obowiązek zweryfikowania przesłanki niezbędności wywłaszczenia, która po prostu nie obowiązuje na gruncie specustawy drogowej
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Mirosław Gdesz
sprawozdawca
Roman Ciąglewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja przepisów specustawy drogowej dotyczących ograniczeń kompetencji organów administracji w zakresie badania wniosków inwestycyjnych oraz prymatu interesu publicznego nad prawem własności w procesie realizacji inwestycji drogowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury realizacji inwestycji drogowych na podstawie specustawy. Ochrona prawa własności sprowadza się do prawa do słusznego odszkodowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w kontekście inwestycji drogowych, co jest częstym problemem. Wyjaśnia ograniczenia organów administracji i prymat interesu publicznego.
“Droga kontra własność: Kto ma pierwszeństwo? NSA wyjaśnia granice ingerencji w Twoją ziemię.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.