II OSK 1620/21

II OSK 1620/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Mirosław Gdesz
Zofia Flasińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Gl 458/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-02-26
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1, art. 151, art. 182 par. 2, art. 183, art. 184, art. 189, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 10, art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 28, art. 48, art. 49b, art. 50, art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 458/20 w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 26 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 458/20, oddalił skargę B. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (WINB) z dnia 15 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB) postanowieniem z dnia 27 listopada 2019 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej k.p.a.) oraz w trybie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej P.b.), po rozpatrzeniu wniosku B. S. oraz R. S., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania rozbiórki budynku mieszkalnego zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w [...] - [...], na działce o numerze geodezyjnym [...]. W uzasadnieniu podano m.in., że według wnioskodawców obecni właściciele ww. nieruchomości – K. B. i I. L.-B. – przystąpili do prac rozbiórkowych budynku mieszkalnego usytuowanego na tej nieruchomości. Na jej terenie znajdują się stanowiące własność wnioskodawców rzeczy ruchome o łącznej wartości 89.825,68 zł, szczegółowo wymienione w akcie oskarżenia, na podstawie którego przed Sądem Rejonowym w [...] toczyło się postępowanie o sygn. akt [...] przeciwko K. B. i I. L.–B. o czyn z art. 284 §1 k.k. (przywłaszczenie). PINB ustalił, że ostateczną decyzją z dnia 4 lutego 2016 r. udzielono I. L.-B. pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego oraz dwóch budynków inwentarskich zlokalizowanych na ww. nieruchomości. W dniu 19 listopada 2019 r. inwestor zawiadomił organ o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych objętych ww. decyzją, przedkładając oświadczenie kierownika budowy o podjęciu obowiązków. Przepis art. 37 ust. 1 P.b. nie ma zastosowania do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę. PINB postanowieniem z dnia 21 lipca 2017 r. odmówił już poprzednio wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania rozbiórki budynków zlokalizowanych na ww. nieruchomości. W uzasadnieniu wskazano m. in., że twierdzenia B. S., iż nie ma dostępu do mających do niej należeć przedmiotów, które miałyby się znajdować w budynkach objętych pozwoleniem na rozbiórkę, nie stanowi podstawy do interwencji organów nadzoru budowlanego. Sprawa ma przede wszystkim charakter cywilnoprawny i na tym gruncie winna zostać rozstrzygnięta. Wstrzymanie robót rozbiórkowych możliwe jest wyłącznie na podstawie art. 50 ust. 1 p.b. Przesłanki tam zawarte zdaniem organu nie zachodzą.
WINB postanowieniem z dnia 15 stycznia 2020 r., znak [...], po rozpoznaniu zażalenia B. S. i R. S., utrzymał w mocy powyższe postanowienie.
W uzasadnieniu ww. postanowienia WINB podał m.in., że organ pierwszej instancji nie stwierdził, aby roboty rozbiórkowe były w ogóle prowadzone. Wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych może nastąpić natomiast jedynie w sytuacji, gdy są one wykonywane w dacie wydania postanowienia. WINB podkreślił przy tym, że orzeka w przedmiocie niniejszego postępowania już kolejny raz. Jego zdaniem sprawa ma charakter cywilnoprawny i na tym gruncie winna zostać rozstrzygnięta przez właściwy sąd powszechny, którego orzeczenie powinien egzekwować później komornik sądowy. Na poprzednie rozstrzygnięcie WINB wniesiono skargę do WSA w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2018 r., II SA/Gl 1059/17, oddalił ją. Skarżąca ówcześnie w żaden sposób nie wykazała, iż dysponowała stosowną legitymacją do wszczęcia postępowania. Zdaniem WINB samo roszczenie do rzeczy ruchomych znajdujących się w obiekcie podlegającym rozbiórce nie kreuje interesu prawnego podlegającego ochronie na drodze postępowania administracyjnego.
Skargą B. S. zaskarżyła powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie: art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, kiedy nie występuje żadna z podstaw zastosowania tego przepisu; art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności, czy zachodzą przesłanki wstrzymania prowadzenia robót budowlanych, określone w art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b., polegające na spowodowaniu zagrożenia dla mienia; art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronom niniejszej sprawy wzięcie czynnego udziału w postępowaniu, w tym składania wniosków dowodowych, wypowiedzenia się co do zebranego materiału, czego skutkiem było niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy; art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji zaistnienia zagrożenia dla mienia stron.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2335 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że nie jest ona uzasadniona. Zdaniem Sądu skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że dysponuje stosowną legitymacją do wszczęcia postępowania na podstawie art. 50 ust. 1 P.b. Nie jest ona bowiem stroną ze względu na definicje zawarte w art. 28 ust. 2 P.b. (który dotyczy jednak jedynie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę) bądź w art. 28 k.p.a. Samo roszczenie do rzeczy ruchomych, co do których toczy/toczył się spór, znajdujących się w obiekcie podlegającym rozbiórce, nie kreuje interesu prawnego podlegającego ochronie na drodze postępowania administracyjnego. Skarżącej przysługiwało co najwyżej powództwo cywilne przed sądem powszechnym o wydanie rzeczy (art. 222 § 1 Kodeksu cywilnego). Tam należało rozstrzygać sprawy sporne tego rodzaju. Prawa skarżącej były również realizowane w postępowaniu karnym. Jeśli doszło do szkód, strona ma możliwość dochodzenia roszczeń przeciwko sprawcy. Przysługiwała i przysługuje jej więc ochrona sądowa, ale w innym trybie.
Dalej Sąd stwierdził, że skuteczny zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. wymaga wykazania, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie brak było jakichkolwiek przesłanek do wszczęcia postępowania, zatem i nie naruszono ww. przepisu. Już nawet analiza okoliczności bezspornych i przyznanych w skardze (co do roszczeń o rzeczy ruchome znajdujące się ówcześnie w nieruchomości), daje zdaniem Sądu podstawy do przyjęcia, iż rozstrzygnięcia – co do zasady – były słuszne. Nie doszło zatem w ocenie Sądu do naruszenia art. 7, 8, 9, 10 § 1, 61a § 1, 77 § 1, 80, 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., art. 50 ust. 1 P.b., ani też innych przepisów w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę.
Skargą kasacyjną B. S. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w zw. z:
a) art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji oczywistego zaistnienia zagrożenia dla mienia stron (skarżącej).
b) art. 28 ust. 2 P.b. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie jest legitymowana w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego i wstrzymania tej rozbiórki;
2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w zw. z:
a) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz c p.p.s.a. oraz w zw. z art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ II Instancji art. 61 a § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a dodatkowo w sprawie nie występuje żadna z podstaw zastosowania tego ostatniego przepisu;
b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 k.p.a. przejawiającego się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że organ powinien był zebrać materiał dowodowy dla stwierdzenia czy zachodzą przesłanki wstrzymania prowadzenia robót budowlanych, a nadto Sąd błędnie ustalił, że postępowania karne "toczyło" się przed Sądem Rejonowym w [...] pod sygn. akt [...], podczas gdy Sąd wyznaczył termin rozprawy na dzień 17.06.2021 r.
Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za sporządzenie, wniesienie skargi kasacyjnej oraz postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wg. norm przepisanych, oświadczając że żadne opłaty nie zostały przez skarżącą zapłacone w całości lub w części. Wskazano przy tym, że wykonywane przez pełnomocnika z urzędu usługi na zasadzie prawa pomocy wchodzą w zakres prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt. 6 lit a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, co także wynika Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną R. S. wniósł o jej uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy wskazać, że wnosząca kasację zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały jej przeprowadzenia. Zachodziła zatem podstawa z art. 182 § 2 p.p.s.a. do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, iż skarżąca wnioskiem z 21 listopada 2019r. wspólnie z R. S. zażądała wstrzymania rozbiórki budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego oraz dwóch budynków inwentarskich zlokalizowanych na nieruchomości przy ul. [...] w [...] - [...], podnosząc, iż obecni właściciele ww. nieruchomości przystąpili do prac rozbiórkowych, zaś poza budynkiem mieszkalnym znajdują się usunięte i należące do wnioskodawców (stanowiące ich własność) różne rzeczy ruchome o wartości 89.825,68 – szczegółowo wymienione w akcie oskarżenia w toczącej się przed sądem powszechnym sprawie [...]. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § 1 k.p.a. zaś organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne. Sąd pierwszej instancji zaaprobował stanowisko organów administracji i oddalając wniesioną skargę wskazał, iż postępowanie może zostać wszczęte pod warunkiem złożenia wniosku przez legitymowany podmiot (o ile nie jest ono wszczynane z urzędu) oraz w sytuacji, w której roboty rozbiórkowe są faktycznie prowadzone. Zdaniem Sądu skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że dysponuje stosowną legitymacją do wszczęcia postępowania na podstawie art. 50 ust. 1 P.b.
Z tym stanowiskiem nie zgodziła się skarżąca i wniosła skargę kasacyjną zarzucając wyrokowi Sądu pierwszej instancji zarówno naruszenie prawa materialnego jak i procesowego, przy czym zdaniem Sądu odwoławczego zarzuty kasacji są w okolicznościach tej sprawy całkowicie nieusprawiedliwione. Wbrew wniesionemu środkowi odwoławczemu zaskarżony wyrok w pełni odpowiada prawu i trafnie Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia zastosował konstrukcję prawną oddalenia wniesionej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. albowiem odpowiadało ono prawu.
Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż w przedmiotowej sprawie słusznie odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wstrzymania prac rozbiórkowych (objętych decyzją Prezydenta Miasta [...]z 4 lutego 2016 r.) albowiem skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że dysponuje odpowiednią legitymacją do wszczęcia postępowania na podstawie art. 50 ust. 1 P.b. Stosownie do wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. określającego inne przesłanki wstrzymania robót budowlanych, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska.
Należy wskazać, iż co do zasady dopuszczalne jest żądanie wszczęcia postępowania w trybie art. 50 również na wniosek uprawnionego podmiotu. Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie NSA, postępowanie w trybie art. 50 i 51 P.b. wszczyna także pismo podmiotu mającego interes prawny z dniem doręczenia pisma organowi nadzoru budowlanego (art. 61 § 3 k.p.a.) - patrz wyrok z 20 grudnia 2012 r. II OSK 1573/11. Nie można bowiem wykluczyć interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości do złożenia wniosku o wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych w sposób zagrażający konstrukcji budynku mieszkalnego użytkowanego na działce będącej jego własnością.
W tej sprawie skarżąca nie jest właścicielką sąsiedniej nieruchomości, lecz swoje żądanie wstrzymania wykonywania prac rozbiórkowych na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...] uzasadniała, jak wyżej wskazano, znajdowaniem się na terenie objętym decyzją rozbiórkową rzeczy ruchomych należących do niej o wartości 89.825,68 – szczegółowo wymienionych w akcie oskarżenia w toczącej się przed sądem powszechnym sprawie karnej [...].
Rację ma w takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji, iż legitymacja w niniejszym postępowaniu nie może być oceniana w oparciu o art. 28 ust. 2 P.b. Przepis ten nie ma zastosowania do zdefiniowania strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 50 P.b. Ustalenie kręgu stron w takim postępowaniu następuje na podstawie art. 28 k.p.a. Zakres zastosowania tego przepisu jest szerszy od zakresu wyznaczonego przez art. 28 ust. 2 P.b., w świetle którego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ograniczenie, o którym mowa w art. 28 ust. 2 P.b nie dotyczy każdego postępowania prowadzonego przez organy administracji architektoniczno-budowlanej oraz nadzoru budowlanego na podstawie przepisów Prawa budowlanego, a jedynie postępowań o udzielenie pozwolenia na budowę oraz tzw. postępowań nadzwyczajnych dotyczących decyzji ostatecznych o udzieleniu pozwolenia na budowę (por. wyroki NSA z 8 listopada 2017 r. II OSK 392/16 oraz wyrok NSA z 2 lutego 2017 r. II OSK 1241/15).
Legitymacja skarżącej do skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania prac rozbiórkowych oceniana powinna być zatem na podstawie art. 28 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tylko przepis prawa materialnego stanowiący podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony (zob. wyrok NSA z 10 lutego 2005 r. OSK 1012/04; z 20 września 2006 r. II OSK 837/05; z 11 stycznia 2008 r. II OSK 1828/06; z 12 maja 2011 r. I OSK 1043/10). Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. Interes prawny powinien wywodzić się z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, a więc nie tylko z przepisów prawa administracyjnego (wyrok NSA z 26 kwietnia 2021 r., I OSK 2558/20).
W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie wskazała konkretnej normy prawa materialnego, mającej stanowić źródło jej interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny w całej rozciągłości podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku, iż samo roszczenie do rzeczy ruchomych, co do których toczy się spór, znajdujących się w obiekcie podlegającym rozbiórce, nie kreuje interesu prawnego podlegającego ochronie na drodze postępowania administracyjnego i okoliczność ta jest oczywista. Skarżącej przysługiwało co najwyżej powództwo cywilne przed sądem powszechnym o wydanie rzeczy (art. 222 § 1 Kodeksu cywilnego). Tam należało rozstrzygać sprawy sporne tego rodzaju. Prawa skarżącej były również realizowane w postępowaniu karnym. Jeśli doszło do szkód, strona ma możliwość dochodzenia roszczeń przeciwko sprawcy. Zatem słusznie uznano, iż przysługiwała i przysługuje skarżącej odpowiednia ochrona sądowa, ale w innym trybie.
Nie jest sporne, iż odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego z przyczyn formalnych o charakterze podmiotowym na mocy art. 61a § 1 k.p.a. może mieć miejsce jedynie na wstępnym etapie badania wniosku, tj. gdy nie trzeba w sprawie przeprowadzać postępowania wyjaśniającego. Stwierdzić należy, że odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest możliwa tylko wtedy, gdy wniosek o wszczęcie postępowania pochodzi od podmiotu, który w oczywisty sposób nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. Natomiast w okolicznościach, kiedy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego to czy podmiot ma przymiot strony, rozstrzygnięcia negatywnego w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. wydać nie można- patrz wyrok NSA z dnia 26 maja 2022 r. II OSK 1727/19. Z okoliczności tej sprawy w sposób niesporny wynika, iż skarżąca w żaden sposób nie wykazała swojego interesu prawnego w sprawie administracyjnej wstrzymania przedmiotowych robót rozbiórkowych. Okoliczności powoływane we wniosku z 21 listopada 2019 r. nie uzasadniały wszczęcia postępowania w ww. sprawie bowiem wynikało z niego wprost, że pochodzi on od podmiotu, który w oczywisty sposób nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. Tym samym w realiach niniejszej sprawy prawidłowo organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego z powołaniem się na przepis art. 61a § 1 k.p.a. Zarzuty skargi kasacyjnej czynione wobec ww. normy pozostają całkowicie nieusprawiedliwione.
Organy administracji prawidłowo odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania przedmiotowych prac rozbiórkowych w żaden sposób nie mogły naruszyć powołanego w skardze kasacyjnej art. 10 k.p.a. dotyczącego czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Dopiero bowiem zawiadomienie o wszczęciu postępowania stanowi wypełnienie gwarancji procesowej wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a., który statuuje, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W okolicznościach niniejszej sprawy jest niesporne, iż do skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego nie doszło, więc nie można w sposób uzasadniony powoływać się na obrazę ww. art. 10 k.p.a. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, albowiem przewidziany w art. 10 § 1 k.p.a. obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę podejmowania decyzji. W fazie wszczęcia postępowania z urzędu strona ma prawo uzyskania zawiadomienia o tym fakcie- patrz wyrok z dnia 17 lipca 2012 r. II GSK 969/11.
Żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie zasługiwał więc na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji wobec braku podstaw do zastosowania wskazanego w skardze kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., słusznie, co już wyżej zaznaczono, oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Z powołanych wyżej względów skarga kasacyjna nie mogła być uznana za usprawiedliwioną, co skutkowało jej oddaleniem w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a.
Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozostawiono do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy.