II OSK 162/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D. D. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jego skargę na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego. Wojewoda odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego, że D. D. i K. D. są synami J. D., wskazując, że Prawo o aktach stanu cywilnego (p.a.s.c.) nie przewiduje możliwości wydania takiego zaświadczenia. Skarżący argumentował, że potrzebuje go do spraw spadkowych i innych postępowań. WSA we Wrocławiu podzielił stanowisko organu, podkreślając, że organy działają na podstawie i w granicach prawa, a p.a.s.c. nie zawiera przepisów umożliwiających wydanie takiego zaświadczenia. Skarżący kasacyjnie podniósł szereg zarzutów, w tym dotyczących nieważności postępowania z powodu rzekomo nienależytego umocowania pełnomocników z urzędu oraz naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące nieważności postępowania są niezasadne, ponieważ pełnomocnicy byli należycie umocowani, a strona nie została pozbawiona możności obrony swoich praw. NSA podkreślił, że art. 244 § 3 p.p.s.a. nie daje prawa do żądania wyznaczenia konkretnego pełnomocnika, a jedynie gwarantuje profesjonalną obsługę prawną. Sąd wyjaśnił również, że właściwą radą okręgowej izby radców prawnych jest ta, której terytorium działania obejmuje obszar właściwości sądu administracyjnego. W kwestii merytorycznej NSA potwierdził, że ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego nie przewiduje wydawania zaświadczeń stwierdzających pokrewieństwo. Zaświadczenia wydawane przez kierownika urzędu stanu cywilnego (na podstawie art. 44 p.a.s.c.) to odpisy aktów stanu cywilnego lub zaświadczenia o zamieszczonych/niezamieszczonych danych lub o stanie cywilnym. Żadne z nich nie służy do potwierdzania relacji rodzic-dziecko. Sąd wskazał, że odpis skrócony aktu urodzenia zawiera dane rodziców, co może być wystarczające. NSA odrzucił również zarzut dotyczący zaskarżenia postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy, uznając je za bezprzedmiotowe ze względu na odrębny tryb zaskarżenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń przez urzędy stanu cywilnego oraz zasady wyznaczania pełnomocników z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości uzyskania zaświadczenia o pokrewieństwie oraz kwestii proceduralnych związanych z pełnomocnictwem z urzędu. Nie stanowi przełomu w żadnej z tych dziedzin.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej może wydać zaświadczenie potwierdzające, że dana osoba jest synem lub córką innej wskazanej osoby, na podstawie przepisów Prawa o aktach stanu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Prawo o aktach stanu cywilnego nie przewiduje możliwości wydania takiego zaświadczenia. Zaświadczenia wydawane przez kierownika urzędu stanu cywilnego mają inny zakres i cel.
Uzasadnienie
Ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego reguluje wydawanie odpisów aktów stanu cywilnego oraz zaświadczeń o zamieszczonych/niezamieszczonych danych lub o stanie cywilnym. Nie zawiera ona przepisów umożliwiających potwierdzenie relacji pokrewieństwa między osobami w formie zaświadczenia. Odpis aktu urodzenia zawiera dane rodziców, co może być wystarczające do celów dowodowych.
Czy brak wyznaczenia przez radę okręgowej izby radców prawnych konkretnego, wskazanego przez stronę pełnomocnika z urzędu, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego z powodu nienależytego umocowania pełnomocnika lub pozbawienia strony możności obrony praw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak wyznaczenia wskazanego przez stronę pełnomocnika z urzędu nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania, o ile wyznaczony pełnomocnik jest należycie umocowany i zdolny do wykonywania zawodu.
Uzasadnienie
Przepis art. 244 § 3 p.p.s.a. nie przyznaje stronie bezwzględnego prawa do wyboru pełnomocnika z urzędu, a jedynie gwarantuje profesjonalną obsługę prawną. Użycie sformułowania "w miarę możliwości" pozostawia decyzję o wyborze konkretnego pełnomocnika uznaniu organu samorządu radcowskiego. Nienależyte umocowanie pełnomocnika zachodzi w przypadku braku kwalifikacji lub wad formalnych pełnomocnictwa, a nie w sytuacji, gdy strona nie akceptuje wyznaczonej osoby. Strona nie jest pozbawiona możności obrony, jeśli jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika z urzędu.
Jaka jest właściwa okręgowa rada adwokacka/radców prawnych do wyznaczenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwą jest rada, której terytorium działania obejmuje obszar właściwości sądu administracyjnego, przed którym toczy się sprawa.
Uzasadnienie
Zasada ta wynika z autonomii procedury sądowoadministracyjnej i przepisów regulujących zasięg terytorialny świadczenia pomocy prawnej z urzędu. Wyznaczenie pełnomocnika z innej miejscowości jest możliwe w szczególnych przypadkach, ale podstawową zasadą jest związanie z siedzibą sądu.
Przepisy (23)
Główne
p.p.s.a. art. 244 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 253 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 253 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.a.s.c. art. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
p.a.s.c. art. 44 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
p.a.s.c. art. 50
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 219
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 217 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 218 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 218 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 191
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 259 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 260 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.c. art. 1173 § § 3
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego nie przewiduje wydawania zaświadczeń potwierdzających pokrewieństwo. • Zaświadczenie nie służy do ustalania stanu pokrewieństwa, a jedynie do potwierdzania faktów wynikających z rejestrów. • Brak wyznaczenia wskazanego przez stronę pełnomocnika z urzędu nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania, jeśli wyznaczony pełnomocnik jest należycie umocowany. • Właściwą radą okręgowej izby radców prawnych do wyznaczenia pełnomocnika jest ta, której terytorium działania obejmuje obszar właściwości sądu.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu nienależytego umocowania pełnomocników z urzędu. • Nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony praw. • Naruszenie przepisów procesowych dotyczących wyznaczania pełnomocników z urzędu i właściwości rad okręgowych. • Naruszenie przepisów materialnych dotyczących wydawania zaświadczeń przez USC. • Zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jako mającego wpływ na rozstrzygnięcie.
Godne uwagi sformułowania
organy działają na podstawie i w granicach prawa • zaświadczenie nie jest właściwym dokumentem, aby ustalić stan pokrewieństwa między określonymi osobami • brak "należytego umocowania" pełnomocnika występuje zarówno wtedy, gdy jako pełnomocnik podejmowała czynności osoba, która w ogóle pełnomocnikiem być nie mogła, jak i wówczas, gdy w tym charakterze występowała osoba, która mogła być pełnomocnikiem, lecz istniały braki w zakresie udzielenia pełnomocnictwa • nie można tego wiązać z obiektywnym miernikiem staranności, którego musi dochować każdy profesjonalny pełnomocnik • przepis ten nie może być bowiem traktowany jako równoważny prawu wyboru takiego pełnomocnika • właściwą radą okręgowej izby radców prawnych jest ta, której terytorium działania obejmuje swoim zasięgiem obszar właściwości sądu administracyjnego
Skład orzekający
Małgorzata Masternak - Kubiak
przewodniczący
Andrzej Jurkiewicz
sędzia
Anna Szymańska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń przez urzędy stanu cywilnego oraz zasady wyznaczania pełnomocników z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości uzyskania zaświadczenia o pokrewieństwie oraz kwestii proceduralnych związanych z pełnomocnictwem z urzędu. Nie stanowi przełomu w żadnej z tych dziedzin.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy rutynowej kwestii proceduralnej związanej z pełnomocnictwem z urzędu oraz braku możliwości uzyskania specyficznego zaświadczenia. Brak w niej nietypowych faktów czy zaskakujących rozstrzygnięć.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.