I GSK 622/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA odrzucające skargę, uznając, że pełnomocnictwo udzielone przed zmianą przepisów zachowuje ważność w nowym stanie prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę spółki z powodu rzekomego braku aktualnego pełnomocnictwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny, po uchyleniu postanowienia WSA o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uznał, że pełnomocnictwo udzielone przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmujące umocowanie do działania przed NSA, zachowuje skuteczność również przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Sąd podkreślił, że interpretacja pełnomocnictwa powinna uwzględniać stan prawny z chwili jego udzielenia oraz ogólny zamiar mocodawcy.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę z o.o. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które odrzuciło jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej. WSA odrzucił skargę, ponieważ uznał, że pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu w 2002 roku, choć obejmowało reprezentację przed NSA i innymi instancjami w sprawach celnych i podatkowych, nie było wystarczające do reprezentacji przed WSA. Po serii postępowań, w tym uchyleniu przez NSA postanowienia WSA o odrzuceniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną. Sąd rozstrzygnął kluczowe zagadnienie prawne dotyczące skuteczności pełnomocnictwa procesowego udzielonego przed wejściem w życie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.) z 2002 roku. NSA uznał, że pełnomocnictwo udzielone pod rządami poprzedniej ustawy, które obejmowało umocowanie do działania przed NSA, zachowuje skuteczność również przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi w nowym, dwuinstancyjnym modelu sądownictwa administracyjnego. Sąd oparł się na wykładni art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którą oświadczenia woli należy tłumaczyć ze względu na okoliczności ich złożenia, w tym stan prawny. W ocenie NSA, pełnomocnictwo z 2002 roku, obejmujące umocowanie do działania przed NSA, powinno być rozumiane jako umocowanie do działania przed szerzej rozumianymi sądami administracyjnymi, zgodnie z ówczesnymi przepisami konstytucyjnymi i ustawowymi. Wejście w życie nowych regulacji nie zmieniło materialnoprawnych skutków oświadczenia woli o udzieleniu pełnomocnictwa. NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej za zasadne, uchylił zaskarżone postanowienie WSA i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, pełnomocnictwo procesowe udzielone przed wejściem w życie P.p.s.a. z 2002 r., obejmujące umocowanie do działania przed NSA, zachowuje skuteczność również przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi w nowym, dwuinstancyjnym modelu sądownictwa administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którą oświadczenia woli należy tłumaczyć ze względu na okoliczności ich złożenia, w tym stan prawny. Pełnomocnictwo z 2002 r. obejmujące umocowanie do działania przed NSA powinno być rozumiane jako umocowanie do działania przed szerzej rozumianymi sądami administracyjnymi, zgodnie z ówczesnymi przepisami konstytucyjnymi i ustawowymi. Wejście w życie nowych regulacji nie zmieniło materialnoprawnych skutków oświadczenia woli o udzieleniu pełnomocnictwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nie zawsze jest konieczne.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Błędne odrzucenie skargi pomimo wykonania zarządzenia Sądu I instancji i uzupełnienia braków formalnych.
P.p.s.a. art. 36
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wadliwa interpretacja treści pełnomocnictwa.
P.p.s.a. art. 39
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakwestionowanie, że pełnomocnictwo jest pełnomocnictwem rodzajowym o ustawowym zakresie umocowania.
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
Nakazuje tłumaczyć oświadczenia woli tak jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostały, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.
ustawa o NSA art. 42 § 1 i 2
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
k.p.a. art. 32
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o NSA art. 59
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
k.p.c. art. 86-97
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 175 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 236 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 176 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1
P.p.s.a. art. 34 – 44
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 36 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skuteczność pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym zależy od tego, czy zawiera umocowanie do podejmowania czynności przed sądami administracyjnymi.
P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Całkowicie bezpodstawne odrzucenie skargi.
P.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pełnomocnictwo udzielone przed wejściem w życie P.p.s.a. z 2002 r., obejmujące umocowanie do działania przed NSA, zachowuje skuteczność również przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Interpretacja pełnomocnictwa powinna uwzględniać stan prawny z chwili jego udzielenia oraz ogólny zamiar mocodawcy. Odrzucenie skargi z powodu wadliwości pełnomocnictwa było nieprawidłowe.
Godne uwagi sformułowania
zakres udzielonego pełnomocnictwa odtwarzać na podstawie przepisów kodeksu cywilnego o oświadczeniach woli ocena skutków oświadczenia woli zależna jest od okoliczności w jakich zostało ono złożone umocowanie do dokonywania czynności procesowych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, choćby sformułowane jako dotyczące jedynie działania przed sądem o tej nazwie, rozumiane być winno również jako uzewnętrznienie woli umocowania do czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie można odmówić trafności przedstawionym w skardze kasacyjnej wywodom zmierzającym do tego, by zakres udzielonego pełnomocnictwa odtwarzać na podstawie przepisów kodeksu cywilnego o oświadczeniach woli podważa tendencje do nadmiernego formalizowania postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi
Skład orzekający
Halina Wojtachnio
sędzia
Mieczysław Markowski
sędzia
Rafał Batorowicz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pełnomocnictwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście zmian stanu prawnego i przechodzenia między różnymi modelami sądownictwa administracyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przejściem z jednoinstancyjnego na dwuinstancyjny model sądownictwa administracyjnego i interpretacji pełnomocnictw udzielonych w poprzednim stanie prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego – ważności pełnomocnictwa w kontekście zmian prawnych, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Czy stare pełnomocnictwo działa w nowym sądzie? NSA wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 350 PLN
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 622/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2005-08-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-04-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Halina Wojtachnio Mieczysław Markowski Rafał Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny Hasła tematyczne Celne postępowanie Celne prawo Sygn. powiązane V SA/Wa 1411/04 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2004-09-24 Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.), Sędziowie NSA Mieczysław Markowski, Halina Wojtachnio, Protokolant Marcin Chojnacki, po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "[...]" Spółka z o.o. w Warszawie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2004 r. sygn. akt V SA/Wa 1411/04 w sprawie ze skargi "[...]" Spółka z o.o. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1/ uchyla zaskarżone postanowienie, 2/ zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Warszawie na rzecz skarżącej "[...] " Spółki z o.o. w Warszawie kwotę 350,- ( trzysta pięćdziesiąt ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 24 września 2004 r., sygn. akt V SA/Wa 1411/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...] Sp. z o.o. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Z akt sprawy wynika, że w dniu 13 maja 2004 r., skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2004 r. Do skargi zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą Spółkę radcy prawnemu R. O. datowane na dzień 21 października 2002 r. Z treści tego pełnomocnictwa wynikało, iż umocowany w sprawie uprawniony był do podejmowania wszystkich czynności w sprawach celnych i podatkowych związanych z prowadzoną przez skarżącą Spółkę działalnością gospodarczą, we wszystkich instancjach, z prawem reprezentowania interesów spółki przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz Sądem Najwyższym. W dniu 28 lipca 2004 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany przez WSA do nadesłania aktualnego pełnomocnictwa procesowego do występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. [...] Sp. z o.o. przesłała do Sądu w dniu 6 sierpnia 2004 r. wcześniej już złożone do akt pełnomocnictwo wystawione dnia 21 października 2002 r. Sąd I instancji odrzucając skargę [...] Sp. z o.o. cytowanym wyżej postanowieniem podał, że z treści nadesłanego przez Skarżącą pełnomocnictwa nie wynika umocowanie do reprezentowania skarżącej Spółki przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Skarżąca wniosła na powyższe postanowienie skargę kasacyjną, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił postanowieniem z dnia 23 listopada 2004 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że zakres udzielonego pełnomocnictwa jest niewystarczający do uznania go za prawidłowe. Na to postanowienie [...] Sp. z o.o. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej NSA w dniu 8 lutego 2005 r. uchylił zaskarżone postanowienie powołując się na oświadczenie Prezesa Zarządu Spółki [...] z dnia 16 listopada 2004 r., z którego wynikało, iż pełnomocnictwo wystawione radcy prawnemu R. O. w dniu 21 października 2002 r., załączone do akt w przedmiotowej sprawie m.in. obejmowało i obejmuje jego reprezentację przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Uchylenie przez NSA postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2004 r. spowodowało, że rozpoznania przez NSA wymaga skarga kasacyjna na postanowienie Sądu I instancji z dnia 24 września 2004 r. W skardze kasacyjnej skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. I. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), tj.: 1. art. 58 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) – dalej: P.p.s.a – poprzez odrzucenie skargi pomimo wykonania zarządzenia Sądu I instancji z dnia 30 lipca 2004 r. i uzupełnienia w wyznaczonym terminie, braków formalnych skargi oraz odrzucenie skargi mimo, iż pełnomocnictwo procesowe do występowania "w sprawach celnych i podatkowych związanych z prowadzoną przez skarżącą Spółkę działalnością gospodarczą, we wszystkich instancjach w postępowaniu sądowoadministyracyjnym" (w tym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym) zostało nadesłane w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania do nadesłania rzeczonego pełnomocnictwa. 2. art. 36, art. 39 P.p.s.a. w zw. z art. 65 § 1 ustawy Kodeks cywilny (Dz.U Nr 16, poz. 93 ze zm.) – dalej: K.c. – poprzez wadliwą, bo niezgodną ani z literalną treścią, ani z ustalonymi zwyczajami interpretację treści pełnomocnictwa, udzielonego dnia 21 października 2002 r. (art. 65 § 1 K.c.), co doprowadziło do zakwestionowania, iż pełnomocnictwo to jest pełnomocnictwem rodzajowym (art. 36 pkt 2 P.p.s.a.) o ustawowym zakresie umocowania, obejmującym również wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (art. 39 P.p.s.a), na skutek czego prawidłowo wniesiona przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika skarga została odrzucona, przez co w konsekwencji naruszono art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. 3. art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez całkowicie bezpodstawne odrzucenie skargi, na skutek czego strona została pozbawiona uprawnienia poddania kontroli sądu administracyjnego działalności administracji publicznej – w tym przypadku wskazanej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie. Przytoczone w petitum podstawy kasacyjne zostały w sposób szczegółowy opisane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: I Aczkolwiek strona skarżąca sformułowała trzy odrębne zarzuty naruszenia przepisów postępowania i wykazywała, że naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy, rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zależne było od oceny w zakresie jednolitego zagadnienia prawnego. Rozstrzygnąć mianowicie należało szerszy problem, czy pełnomocnictwo udzielone pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 369 ze zm.) obejmujące umocowanie do występowania przed NSA zachowuje skuteczność po wejściu w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i czy zawiera umocowanie do podejmowania czynności przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. W węższym rozumieniu ocenić należało, czy skuteczność w omawianym zakresie zachowało konkretne pełnomocnictwo, którym posługiwał się w sprawie niniejszej pełnomocnik strony skarżącej. II 1. Stan prawny w chwili udzielania pełnomocnictwa przedłożonego Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, to jest 21 października 2002 r., przedstawiał się w ten sposób, że ustawa o NSA z 11 maja 1995 r. nie zawierała przepisów szczegółowo regulujących zakres, formę i inne zagadnienia związane z udzieleniem pełnomocnictwa. Z treści art. 42 ust. 1 i 2 tej ustawy wynikało jedynie tyle, że osoby fizyczne i prawne mogły działać przez pełnomocników. Dopuszczalność działania przez pełnomocników wynikała również z art. 32 k.p.a. w zw. z art. 59 ustawy o NSA. Co do pozostałych zagadnień dotyczących pełnomocnictwa za pośrednictwem art. 59 ustawy stosować należało odpowiednio art. 86-97 kodeksu postępowania cywilnego. 2. Zarówno w chwili udzielania pełnomocnictwa jak i w chwili obecnej obowiązywały art. 175 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP. Zgodnie z tymi unormowaniami traktować należy Naczelny Sąd Administracyjny i inne sądy administracyjne jako odrębny od innych sądów dział organów sprawujących wymiar sprawiedliwości w zakresie kontroli administracji publicznej. Art. 184 Konstytucji sytuuje pozycję Naczelnego Sądu Administracyjnego w ten sposób, że sąd ten jest jednym z sądów administracyjnych i brak podstaw do traktowania tego Sądu jako sądu szczególnego w stosunku do innych sądów administracyjnych. 3. W momencie udzielania pełnomocnictwa, to jest w okresie, który zgodnie z art. 236 ust. 2 Konstytucji RP służył dostosowaniu ustawodawstwa dotyczącego postępowania przed sądami administracyjnymi do określonego w art. 176 ust. 1 Konstytucji RP modelu dwuinstancyjności, obowiązywała struktura sądownictwa administracyjnego określona w ustawie o NSA z 1995 r. Z art. 1 ostatnio wymienionej ustawy wynikało, że konstytucyjne kompetencje sądów administracyjnych (sądownictwa administracyjnego) wykonywał jeden sąd, a mianowicie Naczelny Sąd Administracyjny. 4. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie ustawy regulujące ustrój sądów administracyjnych i postępowanie przed tymi sądami. Nowe regulacje wprowadziły dwuinstancyjny model sądownictwa administracyjnego, w ramach którego wymiar sprawiedliwości w zakresie kontroli działalności administracji publicznej sprawują wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny, to jest sądy administracyjne – art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). 5. Wymieniona na wstępie punktu II.4 ustawa nie zawiera przepisów przejściowych wprost regulujących skuteczność pełnomocnictwa procesowego udzielonego w dawnym stanie prawnym. Z art. 97 § 1 tej ustawy wynika jedynie tyle, że postępowania, w których skargi wniesiono w dawnym stanie prawnym podlegają rozpoznaniu według nowych przepisów. 6. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwana "P.p.s.a." - zawiera szczegółową regulacje w zakresie pełnomocnictwa procesowego w art. 34 – 44. Treść art. 36 pkt 1 wskazuje, że skuteczność pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszym rzędzie zależna jest od tego, czy pełnomocnictwo zawiera umocowanie do podejmowania czynności przed sądami administracyjnymi. III 1. Przedstawiony w punkcie II przeszły i aktualny stan prawny obejmuje między innymi taką konstrukcję instytucji pełnomocnictwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która odpowiada traktowaniu ustanowienia stosunku pełnomocnictwa, jako czynności prawnej w rozumieniu prawa cywilnego, podobnie jak to ma miejsce na tle stosowania przepisów kodeksu postępowania cywilnego w znacznej mierze inkorporowanych do P.p.s.a. (por. Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz. Tom I pod red. K. Piaseckiego, wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, 1996, str. 363). Wobec tego nie można odmówić trafności przedstawionym w skardze kasacyjnej wywodom zmierzającym do tego, by zakres udzielonego pełnomocnictwa odtwarzać na podstawie przepisów kodeksu cywilnego o oświadczeniach woli. 2. Art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego nakazuje tłumaczyć oświadczenia woli tak jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostały, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Z treści tego przepisu w pierwszym rzędzie wynika, że ocena skutków oświadczenia woli zależna jest od okoliczności w jakich zostało ono złożone. Oczywistym jest, ze wśród okoliczności zewnętrznych pierwszoplanową rolę odgrywa stan prawny obowiązujący w chwili składania oświadczenia. 3. Opisany w pkt II.1 – II.3 stan prawny obowiązujący w chwili składania oświadczenia woli obejmującego ustanowienie stosunku pełnomocnictwa procesowego był tego rodzaju, że umocowanie do dokonywania czynności procesowych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, choćby sformułowane jako dotyczące jedynie działania przed sądem o tej nazwie, rozumiane być winno również jako uzewnętrznienie woli umocowania do czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to jest zgodnie z regulacjami konstytucyjnymi przed szerzej rozumianymi sądami administracyjnymi, których zadania wykonywał w tym czasie Naczelny Sąd Administracyjny. Jeśli bowiem mocodawca upoważnił pełnomocnika do zastępstwa procesowego przed wszystkimi działającymi w chwili udzielenia pełnomocnictwa wymienionymi z nazwy sądami administracyjnymi, to tym samym wyraził wolę umocowania do działania przed ogólnie rozumianymi sądami administracyjnymi, o jakich mowa w art. 175 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP i ustawie o NSA z 1995 r. Nie sposób było przy tym przypisać mocodawcy woli ograniczenia zakresu pełnomocnictwa do czynności przed niektórymi tylko sądami administracyjnymi w sytuacji funkcjonowania jednolitego i jednoinstancyjnego sądu administracyjnego działającego w Warszawie i w ośrodkach zamiejscowych (art. 2 ustawy o NSA z 1995 r.). 4. Wejście w życie nowych regulacji wskazanych w pkt II.4 i II.6 nie spowodowało takich zmian, które nakazywałyby tłumaczyć oświadczenie woli w zakresie udzielenia pełnomocnictwa procesowego inaczej niż to przedstawiono w pkt III.3. Zmiany w zakresie ustroju sądów administracyjnych i przepisów postępowania pozostawały bez istotnego wpływu na materialno – prawne skutki oświadczenia woli o udzieleniu pełnomocnictwa, to jest w pierwszym rzędzie dotyczące zakresu pełnomocnictwa. Nadal bowiem, niezależnie od faktu złożenia oświadczenia woli w dawnym stanie prawnym, w obrocie prawnym funkcjonuje pełnomocnictwo obejmujące umocowanie do czynności przed sądami administracyjnymi tyle, że skutkiem zmian stanu prawnego sądami administracyjnymi, obok Naczelnego Sądu Administracyjnego, są wojewódzkie sądy administracyjne. 5. Brak przepisów przejściowych w zakresie skuteczności pełnomocnictw procesowych udzielonych pod rządami ustawy o NSA z 1995 r. łatwo wytłumaczyć faktem, że jak to już wyjaśniono, skutki oświadczenia woli o umocowaniu pełnomocnika stanowią zagadnienie z zakresu przepisów prawa materialnego. Nadto zachowanie ustawodawcy (milczenie) racjonalnie tłumaczy założenie, iż wcześniej udzielone pełnomocnictwa zachowują moc w stanie dwuinstancyjnej struktury sądów administracyjnych. 6. Jeśli przyjąć, że Sąd pierwszej instancji uznał, że wymienienie w piśmie obejmującym pełnomocnictwo jedynie Naczelnego Sądu Administracyjnego będącego obecnie sądem drugiej instancji sprzeciwiało się uznaniu skuteczności pełnomocnictwa przed wojewódzkim sądem administracyjnym, to założenie takie byłoby błędne. Zasadą jest, że pełnomocnictwo obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych (por. postanowienie SN z 11 lipca 2000 r., sygn. I PKN 418/00, OSNP 2002/5/114). W związku z tym ograniczenie zakresu umocowania do czynności przed sądem jednej tylko instancji musiałoby być bardzo wyraźne, co w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie występuje, skoro brak przejawu woli ograniczenia zakresu umocowania, określonego w art. 39 P.p.s.a. 7. W niniejszej sprawie występują dodatkowe elementy stany faktycznego wzmacniające dotąd przedstawioną argumentację. Otóż mocodawca wyraźnie zmierzał do umocowania pełnomocnika do działania przed wszelkimi organami administracji publicznej oraz sądami rozpatrującymi sprawy celne i podatkowe związane z prowadzoną przez mocodawcę działalnością. Wobec tego bezzasadne byłoby przypisywanie mu woli ograniczania zakresu czynności przed sądami administracyjnymi do działania przed sądem drugiej instancji, czy tez inaczej wyodrębnionym sądem. 8. Przedstawiona wykładnia przepisów dotyczących pełnomocnictwa znajduje i to uzasadnienie, że podważa tendencje do nadmiernego formalizowania postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Ustawodawca określając niski próg wymogów formalnych skargi, nie wprowadzając przymusu adwokackiego, ustanawiając zasadę udzielania wskazówek stronom nie korzystającym z profesjonalnej pomocy prawnej oraz przez szereg innych rozwiązań zmierzał wyraźnie do odformalizowania postępowania przed sądem pierwszej instancji. Tymczasem restrykcyjne podejście do zagadnienia skuteczności pełnomocnictwa temu zamiarowi nie odpowiadało. 9. Wymienione w pkt III.1 – III.8 przyczyny powodowały, iż za trafne uznać należało zarzuty przedstawione w skardze kasacyjnej, gdyż z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. oraz art. 36 i art. 39 P.p.s.a. w zw. z art. 65 §1 Kodeksu cywilnego odrzucono skargę błędnie uznając za wadliwe przedłożone przez stronę pełnomocnictwo procesowe. W konsekwencji pozbawiono stronę uprawnienia do sądowej kontroli działalności administracji publicznej. IV Uznając skargę kasacyjną za zasadną Naczelny Sąd Administracyjny stanął przed zagadnieniem, jak należało sformułować rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy całkowicie zbędne jest powtórne rozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji kwestii braków formalnych skargi dotyczących pełnomocnictwa procesowego. Formułując art. 185 § 1 P.p.s.a. ustawodawca użył spójnika "i" łącząc te części zdania, które dotyczą czynności Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Interpretacja tego przepisu nie budzi wątpliwości w przypadku rozpatrywania skarg kasacyjnych od wyroków sądów pierwszej instancji. Trudności jednak powstają w odniesieniu do skarg kasacyjnych od postanowień kończących postępowanie (art. 173 § 1 P.p.s.a.), gdyż uwzględnienie środka odwoławczego nierzadko nie łączy się z koniecznością ponownego rozpoznania wpadkowego zagadnienia rzutującego na treść postanowienia, a celowe jest poprzestanie na wyeliminowaniu orzeczenia z obrotu. W orzecznictwie i literaturze prezentowany jest pogląd, że użycie przez ustawodawcę spójnika "i" nie zawsze musi powodować konieczność prowadzenia wykładni odpowiadającej zastosowaniu pojęcia koniunkcji z zakresu logiki. Powołać się tu można na orzecznictwo i literaturę dotyczącą interpretacji art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. nr 142, poz. 950 ze zm.), w tym uchwałę 7 sędziów NSA z 21 października 2002 r. sygn. OPS 2/02 (ONSA 2003/2/42), czy artykuł L. Leszczyńskiego "Spójnik może zbyt wiele" (Rzeczpospolita 2002/4/29). Pogląd ten dopuszcza stosowanie różnych metod wykładni, w tym funkcjonalnej, przy interpretacji przepisów, w których użyto spójnika "i". W języku potocznym, a nierzadko i prawnym, spójnik "i" używany bywa dla oznaczenia następstwa zdarzeń i to nie zawsze koniecznego. Tak też interpretować należy treść art. 185 § 1 P.p.s.a. przyjmując, że ustawodawca określił przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jako niekonieczne następstwo uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny miał na względzie, że skargi kasacyjne na postanowienia kończące postępowanie, nie mające odpowiednika w postępowaniu cywilnym, pod wieloma względami zbliżone są charakterem do zażaleń. W szczególności do rozpatrywania tego rodzaju skarg kasacyjnych odnieść należy te postulaty, które sprowadzają się do tego, by rozpatrzenie zażalenia powodowało definitywne rozstrzygnięcie kwestii stanowiącej przedmiot postanowienia (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, "Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis", Warszawa 2004 r., srt. 275). Realizacji takich postulatów odpowiada poprzestanie na uchyleniu kończącego postępowanie postanowienia w sytuacji, gdy zbędne jest dokonywanie przez Sąd pierwszej instancji ponownej oceny zagadnienia błędnie rozstrzygniętego zaskarżonym postanowieniem. W stanie faktycznym niniejszej sprawy odrzucono skargę skutkiem wadliwej oceny, że występowały braki formalne w zakresie pełnomocnictwa. Tak więc uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi powoduje konieczność nadania biegu sprawie a nie ponownej oceny prawidłowości pełnomocnictwa. Uchylenie postanowienia skutkiem skargi kasacyjnej, choć dotyczy postanowienia kończącego postępowanie, nie oznacza by uchylono orzeczenie obejmujące całokształt sprawy, a w konsekwencji by odnosiło się do sprawy, która winna być ponownie w całokształcie rozpoznawana. Kończące sprawę postanowienia, w szczególności o odrzuceniu skargi, nie rozstrzygają bowiem co do istoty sprawy, powodują natomiast stan będący przeszkodą dla merytorycznego rozstrzygnięcia. Stanowią w istocie rozstrzygnięcia co do zagadnień o charakterze wpadkowym, stanowiących przeszkodę dla orzekania w sprawie, a nie odpowiadających istocie sprawy. Z wymienionych powodów, stosując art. 185 §1 P.p.s.a. uchylono zaskarżone postanowienie. V Orzeczenie o kosztach oparto na art. 203 pkt 1 P.p.s.a. z tym jednak, że na podstawie art. 206 P.p.s.a. zasądzono jedynie część koszów zastępstwa procesowego mając na względzie, że obliczone stosownie do wartości przedmiotu sporu koszty byłyby niewspółmierne do nakładu pracy pełnomocnika koniecznego celem skutecznego zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI