II OSK 1615/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy Dąbrowa Górnicza od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność części uchwały miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ponieważ nie uzyskano zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne, mimo że tereny te były objęte Planem Urządzenia Lasu. Gmina podnosiła, że kluczowa jest ewidencja gruntów i budynków, która nie oznaczyła tych terenów jako użytki leśne (Ls), a także kwestionowała prymat danych z banku danych o lasach nad danymi ewidencyjnymi. WSA w Gliwicach uznał, że Plan Urządzenia Lasu jest dokumentem decydującym o kwalifikacji gruntów jako leśnych, a brak wymaganej zgody na zmianę przeznaczenia stanowi istotne naruszenie procedury uchwalania planu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że dla ochrony gruntów leśnych kluczowe jest ich faktyczne przeznaczenie i objęcie Planem Urządzenia Lasu, a nie wyłącznie wpis w ewidencji gruntów. NSA wyjaśnił, że definicja lasu na potrzeby ochrony gruntów leśnych opiera się na przepisach ustawy o lasach, a nie tylko na zapisach ewidencyjnych. Zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne jest wymagana, jeśli grunty te są objęte Planem Urządzenia Lasu, niezależnie od ich oznaczenia w ewidencji. Sąd odrzucił argumentację gminy dotyczącą poprzednio obowiązującego planu ogólnego, wskazując, że zgoda na zmianę przeznaczenia nie jest bezterminowa i musi być uzyskiwana na nowo w każdej procedurze planistycznej. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody było zasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie pierwszeństwa Planu Urządzenia Lasu nad ewidencją gruntów w kwestii kwalifikacji gruntów leśnych oraz konieczności uzyskania zgody na zmianę ich przeznaczenia na cele nieleśne.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z planowaniem przestrzennym i ochroną gruntów leśnych, gdzie kluczowe jest istnienie Planu Urządzenia Lasu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy obowiązek uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne na podstawie art. 17 pkt 6 lit. c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym aktywuje się, gdy grunty te są objęte Planem Urządzenia Lasu, mimo że w ewidencji gruntów i budynków nie są oznaczone jako użytki leśne (Ls)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązek ten aktywuje się, ponieważ Plan Urządzenia Lasu ma pierwszeństwo przed ewidencją gruntów w kwestii kwalifikacji gruntów jako leśnych na potrzeby ochrony.
Uzasadnienie
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych definiuje grunty leśne w oparciu o przepisy ustawy o lasach, co oznacza materialne, a nie formalne (ewidencyjne) podejście do ochrony. Plan Urządzenia Lasu jest dokumentem determinującym kwalifikację użytku jako leśnego, a jego ustalenia muszą być uwzględniane w ewidencji, ale brak aktualizacji w ewidencji nie uchyla obowiązku ochrony gruntów leśnych.
Czy dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organu planistycznego przy ustalaniu przeznaczenia gruntów, czy też mogą być wyłączone z mocy przepisów szczególnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dane z ewidencji gruntów i budynków są generalnie wiążące, ale mogą podlegać ograniczeniom lub wyłączeniom z mocy przepisów szczególnych, takich jak przepisy o ochronie gruntów leśnych i Plan Urządzenia Lasu.
Uzasadnienie
Art. 21 ust. 1 PGiK statuuje generalną zasadę wiążącą dla planowania, jednakże w pewnych sytuacjach zasada ta podlega ograniczeniom lub wyłączeniom z mocy przepisów szczególnych, które mogą nakazywać uwzględnienie innych kryteriów (np. stanu faktycznego lasu, ustaleń Planu Urządzenia Lasu).
Czy zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne uzyskana w procedurze uchwalania poprzednio obowiązującego planu miejscowego może być wykorzystana w nowej procedurze planistycznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgoda taka nie jest bezterminowa i musi być uzyskiwana na nowo w każdej procedurze planistycznej, ze względu na możliwość zmian stanu prawnego i faktycznego.
Uzasadnienie
Uchwała NSA z 29 listopada 2010 r. (II OPS 1/10) wskazuje, że zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych nie nakłada obowiązku zmiany przeznaczenia w planie i nie jest bezterminowa. Zmiany stanu faktycznego (np. zurbanizowanie, ochrona bioróżnorodności) mogą przemawiać za potrzebą ochrony gruntów leśnych, co wymaga ponownego uzyskania zgody.
Przepisy (10)
Główne
u.p.z.p. art. 17 § pkt 6 lit.c
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego występuje o zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, jeżeli wymagają tego przepisy odrębne.
u.o.g.r. art. 7 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa wymaga uzyskania zgody Ministra Klimatu i Środowiska lub upoważnionej przez niego osoby.
Pomocnicze
u.o.l. art. 3 § pkt 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
Definicja lasu na potrzeby ochrony gruntów leśnych – grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną lub przejściowo jej pozbawiony, przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowiący rezerwat przyrody, park narodowy lub wpisany do rejestru zabytków.
u.p.z.p. art. 28
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Nieważność uchwały w części lub całości w przypadku istotnego naruszenia procedury sporządzania planu miejscowego.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.
p.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
p.g.i.k. art. 21 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
u.o.l. art. 20 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
W ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu, dotyczące granic i powierzchni lasu.
u.o.l. art. 20 § ust. 3a
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
Ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Plan Urządzenia Lasu ma pierwszeństwo przed ewidencją gruntów w kwestii kwalifikacji gruntów jako leśnych na potrzeby ochrony. • Obowiązek uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne aktywuje się, gdy grunty te są objęte Planem Urządzenia Lasu, niezależnie od ich oznaczenia w ewidencji. • Zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych uzyskana w poprzedniej procedurze planistycznej nie jest bezterminowa i musi być uzyskiwana na nowo w każdej procedurze.
Odrzucone argumenty
Kluczowa dla przeznaczenia gruntów jest ewidencja gruntów i budynków, która nie oznaczyła spornych terenów jako użytki leśne (Ls). • Dane z banku danych o lasach nie mają pierwszeństwa przed danymi z ewidencji gruntów i budynków dla celów planistycznych. • Poprzednio obowiązujący plan ogólny zagospodarowania przestrzennego, który wyłączał cele leśne, implikuje wydanie zgody na zmianę przeznaczenia terenu na cele inne niż leśne.
Godne uwagi sformułowania
Oznacza to, że w procedurze planistycznej organ wykonawczy gminy ma obowiązek zwrócić się o wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne na podstawie art. 17 pkt 6 lit. c ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503 ze zm.), jeżeli są one objęte Planem Urządzenia Lasu mimo, że w ewidencji gruntów i budynków nie zostały określone jako użytki leśne (Ls). • Tym samym sięgnięcie do definicji lasu w rozumieniu u.o.l. przy ochronie gruntów leśnych powoduje, że przedmiotem tej ochrony jest las w ujęciu materialnym, nie zaś formalnym, tj. wynikającym z wpisu do rejestru gruntów. • Rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, zaś zmian w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie stosownych dokumentów.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący
Andrzej Wawrzyniak
sędzia
Anna Szymańska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie pierwszeństwa Planu Urządzenia Lasu nad ewidencją gruntów w kwestii kwalifikacji gruntów leśnych oraz konieczności uzyskania zgody na zmianę ich przeznaczenia na cele nieleśne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z planowaniem przestrzennym i ochroną gruntów leśnych, gdzie kluczowe jest istnienie Planu Urządzenia Lasu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji między formalnymi zapisami w ewidencji gruntów a rzeczywistym stanem prawnym i faktycznym lasów, co ma istotne implikacje dla planowania przestrzennego i ochrony środowiska.
“Las w planie, czy las w ewidencji? NSA rozstrzyga o priorytecie dokumentów w planowaniu przestrzennym.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.