II OSK 1609/20

II OSK 1609/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma
Roman Ciąglewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Bąkowski
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2074/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-02-19
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2074/19 w sprawie ze skargi J. N. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 lipca 2019 r. znak DOZ-OAiK.650.771.2019.MW w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 7 czerwca 2019 r. nr 262/2019; 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz J. N. kwotę 1037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2074/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. N. (dalej również: "skarżący", "zobowiązany") na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 lipca 2019 r., znak DOZ-OAiK.650.771.2019.MW, w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.
W dniu 29 maja 2019 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu pismo J. N., zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie postanowienia nr 220/2019 z dnia 22 maja 2019 r. oraz tytułu wykonawczego nr 4/2019 z dnia 22 maja 2019 r., w którym nałożono na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia, celem realizacji obowiązku nałożonego na zobowiązanego decyzją nr 100/2017 z dnia 19 czerwca 2017 r., poprzez przeprowadzenie prac budowlanych w zakresie naprawczym, polegających na zabezpieczeniu pozostałości budynku dworu położonego w S., przy ul. K. [...], gmina K., dz. o nr. ew. [...], poprzez wykonanie enumeratywnie wskazanych przez organ I instancji czynności. Określony termin wykonania robót budowlanych minął 31 grudnia 2017 r. Skarżący wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu oraz o wydanie postanowienia uznającego zarzut za uzasadniony, opierając się na zarzutach nieistnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Postanowieniem nr 262/2019 z dnia 7 czerwca 2019 r. Wielkopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej: "organ I instancji", "Konserwator", "WWKZ"), działając na podstawie art. 34 § 1 i 2 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1495), dalej: "u.p.e.a.", art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4, art. 92 ust. 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282), dalej: "ustawa", oraz art. 124 K.p.a., postanowił uznać zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia.
Postanowieniem z dnia 26 lipca 2019 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dalej: "Minister", "MKiDN", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 34 § 5 u.p.e.a., oraz art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy, utrzymał w mocy ww. zaskarżone postanowienie.
Organ II instancji przedstawił tryb egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym. Odnośnie do wskazanej przez skarżącego podstawy zarzutu, czyli niewykonalności nałożonego obowiązku o charakterze niepieniężnym, wskazał, że o niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślono, że ciężar udowodnienia, iż obowiązek o charakterze niepieniężnym jest niewykonalny w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a., obciąża stronę wnoszącą zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Minister stwierdził, że okoliczności podnoszone przez skarżącego tj. niewykonalność obowiązku wynikającego z nakazu z 19 czerwca 2017 r. i tytułu wykonawczego z 22 maja 2019 r., z powodu obowiązywania w obrocie prawnym decyzji z 1 marca 1980 r., udzielającej pozwolenia na budowę nowego budynku mieszkalnego oraz decyzji z 20 kwietnia 1979 r., udzielającej zgody na rozbiórkę dworu w S., nie stanowią niewykonalności przedmiotowego obowiązku w rozumieniu art. 33 § 1 pkt u.p.e.a. Wskazano również na fakt, że przedmiotowy dwór w S. nadal jest wpisany do rejestru zabytków, co skutkuje niemożnością wykonania decyzji z 20 kwietnia 1979 r. Organ II instancji podkreślił, że wbrew twierdzeniem zobowiązanego, obowiązywanie w obrocie prawnym decyzji z 20 kwietnia 1979 r. nie powoduje automatycznie zwolnienia właściciela zabytkowego dworu w S. z obowiązku utrzymywania go we właściwym stanie, w tym z obowiązku przestrzegania przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
J. N., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do WSA w Warszawie skargę na postanowienie MKiDN z dnia 26 lipca 2019 r. Pełnomocnik zobowiązanego zawarł w skardze żądanie o uwzględnienie skargi przez MKiDN w trybie autokontroli lub poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 26 lipca 2019 r. oraz wydanie nowego rozstrzygnięcia, uchylającego postanowienie Konserwatora z dnia 7 czerwca 2019 r., a w przypadku niespełnienia tych żądań, o uchylenie powyższych postanowień przez Sąd.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego dotyczącej niewykonalności obowiązku z uwagi na funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji z dnia 1 marca 1980 r. udzielającej pozwolenia na budowę nowego budynku mieszkalnego oraz decyzji z dnia 20 kwietnia 1979 r. udzielającej zgodę na rozbiórkę dworu w S..
Sąd pierwszej instancji wskazał, że niewykonalność obowiązku niepieniężnego musi mieć charakter obiektywny. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można bowiem mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść tych obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Natomiast trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób i zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku. Ciężar dowodu, iż obowiązek o charakterze niepieniężnym jest niewykonalny w rozumieniu art. 33 pkt 5 u.p.e.a. obciążą stronę wnoszącą zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1365/07).
Ze stanu faktycznego i prawnego w sprawie wynika, że przedmiotowy dwór w S. nadal jest wpisany do rejestru zabytków. Skutkiem tego jest to, że decyzja z dnia 20 kwietnia 1979 r. nie może zostać wykonana. Jednocześnie właściciel zabytkowego dworu w S. nie zrealizował pozwolenia z dnia 20 kwietnia 1979 r. w całości, gdyż do dnia 1 grudnia 2005 r. (tj. w dacie wpływu wniosku o skreślenie z rejestru zabytków w wschodniej części dworu) – ta część zabytkowego obiektu jeszcze istniała. Zatem wbrew twierdzeniu skarżącego obowiązywanie w obrocie prawnym decyzji z 20 kwietnia 1979 r. nie powoduje automatycznie zwolnienia właściciela zabytkowego dworu w S. z obowiązku utrzymywania go we właściwym stanie, w tym z obowiązku przestrzegania przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
W ocenie Sądu, fakt wystąpienia przez skarżącego z wnioskami o stwierdzenie nieważności decyzji wymienionych w zarzutach, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, tym bardziej, że skargi te zostały przez WSA w Warszawie oddalone (por. wyroki WSA w Warszawie z 8 dnia stycznia 2020 r. o sygn. akt: VII SA/Wa 1626/19, sygn. akt VII SA/Wa 1627/19, sygn. akt VII SA/Wa 1627/19). Sądy we wskazanych wyrokach wskazały między innymi, że czym innym jest decyzja odmawiająca skreślenia z rejestru zabytków (np. z 22 maja 2012 r.), decyzja o rozbiórce (z 1979 r.) i decyzja o pozwoleniu na budowę (z 1980 r.). Wskazane decyzje dotyczą zupełnie innych kwestii materialnoprawnych i są podejmowane na odrębnych podstawach prawnych. Sąd w pełni podzielił argumentacje zawartą we wskazanych wyrokach.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. N.. Wyrok zaskarżył w całości. Skargą kasacyjną oparł na podstawach naruszenia:
1. art. 174 pkt 1 P.p.s.a., tj. naruszenie art. 34 § 4 u.p.e.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 1, 5, 6 i art. 59 § 1 pkt 2, 5, 7 u.p.e.a. polegające na ich niezastosowaniu; oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. WSA w Warszawie popełnił błąd subsumcji.
2. art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c); oraz art. 151 P.p.s.a. polegające na nieuchyleniu zaskarżonych orzeczeń MKiDN i WWKZ, tj. na nieuwzględnieniu skargi pomimo tego, że orzeczenia te nie odpowiadają prawu.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 440 zł (wynagrodzenia pełnomocnika przed NSA - 240 zł, opłaty kancelaryjnej - 100 zł, kosztów sądowych - wpisu od skargi kasacyjnej 100 zł) oraz rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, z dnia 8 lutego 2023 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) wyznaczono termin posiedzenia niejawnego na dzień 11 maja 2023 r. Pouczono strony o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Najpierw należy zauważyć, że w zarzucie w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wniesionym przez J. N. w dniu 29 maja 2019 r. wskazano jako podstawę art. 33 pkt 1, 5 i 10 u.p.e.a. – nieistnienie obowiązku oraz niewykonalność obowiązków o charakterze niepieniężnym.
W skardze kasacyjnej podniesiono naruszenie art. 34 § 4 w związku z art. 33 § 1 pkt 1, 5, 6 i art. 59 § 1 pkt 2, 5, 7 u.p.e.a.
W związku z tym konieczne jest spostrzeżenie, że w myśl art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w dacie wydania zaskarżonego postanowienia: Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Odnotować można, że tytuł wykonawczy wystawiony w dniu 22 maja 2019 r. przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zawierał pouczenie, według którego, na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu/wydruku tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Stanowisko zajmowane w orzecznictwie i piśmiennictwie, co do skutków niezłożenia zarzutów w terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest jednolite. Zarzuty spóźnione nie podlegają rozpatrzeniu. Zobowiązany nie może także zgłosić nowych zarzutów w toku postępowania zażaleniowego, ani tym bardziej w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Zarzuty nie stanowią środka prawnego, który byłby w każdym czasie alternatywny lub konkurencyjny dla innych instytucji możliwych do wdrożenia po upływie terminu z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1057/06; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3259/13; wyrok NSA z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2296/14; wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1922/15; P. Przybysz, op. cit., pkt 4 do art. 33; Cezary Kulesza [w:] "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz", pod red. Dariusza Ryszarda Kijowskiego, LEX 2015, teza 2.15 do art. 33).
Dla czytelności dalszego wywodu zasadne jest przytoczenie art. 33 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia zarzutu. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a.:
Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Poza zakresem rozpoznania w niniejszej sprawie, z uwagi na treść podstawy kasacji, pozostaje naruszenie podniesione w zarzucie egzekucyjnym, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.
Natomiast wskazany w kasacji zarzut naruszenia, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. nie był zgłoszony w zarzucie egzekucyjnym, a zatem zgłaszając ten zarzut egzekucyjny w skardze kasacyjnej w oczywisty sposób przekroczono termin do jego wniesienia.
Nie odpowiada rzeczywistemu stanowi faktyczno-prawnemu zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W opisie naruszenia skarżący wskazał na nieistnienie obowiązku, z uwagi na istnienie wcześniejszej decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kaliszu z dnia 20 kwietnia 1979 r. o zezwoleniu na rozbiórkę dworu. Nadto, wskazał na decyzję z dnia 1 marca 1980 r. o pozwoleniu na budowę nowego budynku mieszkalnego, która została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę warunku rozebrania dworu.
Zobowiązany, wnosząc zarzuty oparte na tej podstawie, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku) – patrz: Cezary Kulesza [w:] "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji", pod red. D. Kijowskiego, LEX 2015, pkt 3.1.2 do art. 33).
Obowiązek stanowiący w niniejszej sprawie podstawę wystawienia tytułu wykonawczego został nałożony decyzją nr 100/2017, Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 19 czerwca 2017 r., nr Ka-Wn.5143.2458,2561.2017. Jak wynika z akt sprawy, decyzja ta jest ostateczna i prawomocna. Dopóki zaś decyzja mająca walor ostateczności nie zostanie uchylona lub zmieniona albo nie stwierdzono jej nieważności, wywołuje ona pełne skutki prawne (por. m.in. wyrok NSA z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt II OSK 196/21).
Skuteczny jest natomiast zarzut naruszenia art. 34 § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a. - niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, z uwagi na niewykonalność decyzji.
Niewykonalność obowiązku oznacza taką sytuację, w której brak możliwości wykonania obowiązku jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Trwała niewykonalność zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść tych obowiązków, zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze (por. m.in. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1082/17).
Przed dalszymi uwagami, wskazać trzeba, że Sąd pierwszej instancji orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), a więc ocenia legalność zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do złożonego w trakcie postępowania kasacyjnego dowodu z decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 października 2019 r., znak DOZ-OAiK.650.853.2019.ML.4 o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z dnia 27 czerwca 2019 r., znak DOZ-OAiK.650.1335.2018.UB, odmawiającej skreślenia z rejestru zabytków zachowanej wschodniej części dworu, położonego w miejscowości S., przy ul. K. [...] (dz. ew. nr [...], wpisanego do rejestru pod numerem [...], odnotować trzeba najpierw, że decyzja ta dotyczy zabytku będącego przedmiotem postępowania egzekucyjnego.
Przedłożenie nowego dowodu w trakcie postępowania sądowego może być oceniane w kategoriach naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Analizę rozpocząć należy od przypomnienia, że możliwość zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. z uwagi na zaistnienie okoliczności dających podstawę wznowienia, o których mowa m.in. w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jest przedmiotem kontrowersji w orzecznictwie i piśmiennictwie (patrz m.in. Jan Zimmermann, glosa do wyroku NSA z 6 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4728/97, OSP 2000/1, s. 51 i n.; Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, "Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne" 2007, s. 452, 453; Andrzej Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WK 2018, pkt 8 do art. 145 oraz przytoczone tam orzecznictwo i piśmiennictwo).
Kontrowersja ta nie ma jednak w niniejszej sprawie istotnego znaczenia. Mamy bowiem do czynienia z dowodem, który nie istniał w dacie wydania zaskarżonego postanowienia.
Nie oznacza to, że przedłożenie opisanego wyżej dokumentu nie ma wpływu na ocenę zasadności kasacji w zakresie niewykonalności tytułu wykonawczego.
Zarówno zaskarżone postanowienie w przedmiocie zarzutów, jak i decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej skreślenia z rejestru zabytków zostały wydane przez ten sam organ, tj. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zatem okoliczności, o których mowa w uzasadnieniu decyzji z dnia 30 października 2019 r., o których, jak wynika z tej decyzji, organ wiedział przed zakończeniem postępowania zażaleniowego w sprawie egzekucyjnej, nie mogą być traktowane w niniejszej sprawie jako nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi.
W odniesieniu do tych okoliczności można powiedzieć, że nie wyczerpują one przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., ale ich pominięcie w kontrolowanym postępowaniu w przedmiocie zarzutów oznacza niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie podniesionego zarzutu egzekucyjnego niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Istotna jest treść uzasadnienia decyzji przedłożonej przez wnoszącego kasację. Z uzasadnienia decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 października 2019 r. wynika bowiem, że w sprawie w przedmiocie skreślenia z rejestru zabytków została wydana, w dniu 15 kwietnia 2019 r., opinia specjalistyczna Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Następnie, pismem z dnia 25 lipca 2019 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zwrócił się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o uzupełnienie opinii specjalistycznej poprzez ustalenie, jaki (szacunkowo) procent oryginalnej substancji budowlanej musiałby podlegać wymianie na nowy przy realizacji prac, prowadzonych według treści decyzji nr 100/2017, Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 19 czerwca 2017 r., a także zaleceń Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 stycznia 2019 r. Jak dalej stwierdził Minister w decyzji z dnia 30 października 2019 r., Narodowy Instytut Dziedzictwa przekazał uzupełnienie do opinii specjalistycznej z dnia 5 września 2019 r., w którym dokonał oceny stopnia wymiany substancji zabytkowej przy realizacji ww. orzeczeń. Na wstępie podkreślono, że ocena jest szacunkowa z uwagi na fakt, że postępująca degradacja zabytku stwierdzona w protokole oględzin z dnia 10 kwietnia 2019 r. (poprzedzających wydanie opinii z dnia 5 września 2019 r.), wymagałaby już poszerzenia zakresu prac nakazanych decyzją nr 100/2017 r., z dnia 19 czerwca 2017 r. Według Ministra, szacunkowa ocena dokonana w uzupełnieniu do opinii specjalistycznej Narodowego Instytutu Dziedzictwa z 15 kwietnia 2019 r. wskazuje, że niemożliwe jest już przeprowadzenie robót budowlanych polegających jedynie na zabezpieczeniu budynku ww. dworu zgodnie z decyzją nr 100/2017 Wielkopolskiego WKZ z 19 czerwca 2017 r. Zakres prac koniecznych do utrzymania stabilności konstrukcji ww. obiektu wymaga obecnie wymiany materiału budowlanego przy wykorzystaniu "świadków" oryginalnej substancji zabytkowej.
Niezbędne jest podkreślenie, że ocena ta została sformułowana przez Ministra w decyzji wydanej po zakończeniu postępowania w niniejszej sprawie, na podstawie opinii z dnia 5 września 2019 r., a więc także sporządzonej po zakończeniu postępowania w niniejszej sprawie, ale z przedstawionego przebiegu czynności procesowych w sprawie zakończonej decyzją Ministra z dnia 30 października 2019 r., wynika, że ocena ta została dokonana przez Instytut, a co za tym idzie przez Ministra, na podstawie dowodu z oględzin przeprowadzonych w dniu 10 kwietnia 2019 r. Tak więc okoliczność ta była znana organom prowadzącym postępowanie w przedmiocie skreślenia zabytku z rejestru przed zakończeniem postępowania w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych.
Do okoliczności tych w uzasadnieniach obu postanowień nie odniesiono się, jakkolwiek w sytuacji prowadzenia postępowań przez te same organy administracyjne, nawet bez wskazania tej przyczyny niewykonalności przez samego zobowiązanego, okoliczność tę należało rozważyć z urzędu.
W postępowaniu kasacyjnym nie należy przesądzać ustaleń w zakresie stanu faktycznego. Wobec jednak jednoznacznego stanowiska Ministra zajętego w uzasadnieniu decyzji z dnia 30 października 2019 r. możliwa jest konstatacja, że na dotychczasowym etapie procedowania, w różnych postępowaniach prowadzonych niejako równolegle, w odniesieniu do tego samego zabytku, doszło do wyrażania przez organ administracyjny sprzecznych stanowisk co do tej samej okoliczności faktyczno-prawnej, tj. wykonalności obowiązku nałożonego decyzją nr 100/2017.
W konsekwencji zasadny jest także zarzut kasacji naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi zamiast jej uwzględnienia.
Należało zatem, na podstawie art. 188, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. uchylić zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 200 P.p.s.a. zasądzono od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz J. N. kwotę 1037 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.