II OSK 1598/21

II OSK 1598/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Szymańska
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1590/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-04
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 145 § 1 pkt 8, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2013 poz 1409
art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2, art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 33 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 961
art. 4 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant sekretarz sądowy Marta Berska po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych G. W. i G. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1590/18 w sprawie ze skargi G. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 maja 2018 r. znak DOA.7110.580.2017.KKL w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi kasacyjne.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1590/18 oddalił skargę G. W. (dalej jako skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 maja 2018 r. znak DOA.7110.580.2017.KKL w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Sławieńskiego z 31 października 2014 r. nr 567/2014, którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej nr [...], będącej częścią F., zlokalizowanej na działce nr [...], obręb D., gmina [...].
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący 1 lipca 2015 r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty Sławieńskiego. Zarzucił, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a ponadto skierowano ją do osoby niebędącej stroną w sprawie.
Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z 28 września 2015 r., znak AP-2.7840.188.4.2015, wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., "K.p.a.") w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, "Prawo budowlane"), umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji, wskazując, że skarżącemu nie przysługują prawa strony w sprawie, bowiem nie posiada nieruchomości w sąsiedztwie działki inwestycyjnej.
Następnie organ ten postanowieniem z 19 lipca 2016 r., znak AP-2.7840.142.1.2016.WPA, wydanym na podstawie art. 61a K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji w związku z kolejnym wnioskiem skarżącego z 6 czerwca 2016 r., wskazując, że nieruchomości do niego należące znajdują się poza obszarem oddziaływania inwestycji.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 9 grudnia 2016 r., znak DOA.7111.324.2016.KKL/DKA uchylił ww. postanowienie Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, stwierdzając, że działki nr ew. [...] i [...] (należące do skarżącego) znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. Podstawę prawną stanowił art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 961, "ustawa o inwestycjach"). Postanowienie to zostało zaskarżone przez inwestora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postępowanie sądowoadministracyjne zakończyło się wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 434/18, uchylającym wyrok Sądu I instancji i oddalającym skargę inwestora.
Sprawa rozpatrzenia wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności wróciła do organu i Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z 31 stycznia 2017 r., znak AP-2.7840.142.4.2016.WPA, wydaną na podstawie art. 158 § 1 K.p.a. odmówił, stwierdzenia nieważności decyzji Starosty nr 567/2014 z 31 października 2014 r.
W wyniku wniesienia odwołania przez skarżącego i inwestora, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 28 kwietnia 2017 r. znak: DOA.7110.100.2017.KKL uchylił powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę Wojewodzie do ponownego rozpatrzenia. Po rozpatrzeniu skargi inwestora na ww. decyzję GINB, WSA wyrokiem z 30 czerwca 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1441/17 oddalił skargę a wyrok ten uprawomocnił się z dniem 29 października 2020 r.
Ponownie rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Sławieńskiego Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z 6 listopada 2017 r., znak: AP-2.7840.142.13.2016.WPA, odmówił stwierdzenia jej nieważności.
Rozpatrując odwołanie skarżącego od powyższej decyzji, GINB zaskarżoną decyzją z 7 maja 2018 r. znak: DOA.7110.580.2017.KKL, utrzymał ją w mocy. GING stwierdził, że decyzja Starosty Sławieńskiego z 31 października 2014 r. nie jest dotknięta żadną z wad nieważności. Organ nie dopatrzył się rażącego naruszenia art. 32 ust. 4 pkt 2 oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu w dacie wydania tej decyzji (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.). Stwierdził, że inwestor wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane tj. działką ew. nr [...] w [...]. Zdaniem organu, nie doszło też do niezgodności inwestycji z zapisami obowiązującego dla terenu jej lokalizacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bowiem teren jej lokalizacji oznaczony jest jako 11 EW/R, a jest to teren lokalizacji elektrowni wiatrowych, infrastruktury towarzyszącej i upraw polowych. Rodzaj inwestycji, jej parametry techniczne (maksymalna wysokość skrajnego punktu wirnika w pozycji pionowej) oraz minimalne odległości pomiędzy wieżami elektrowni a także od zabudowy mieszkaniowej odpowiada postanowieniom planu miejscowego dla terenu 11 EW/R.
Dodatkowo parametry inwestycji nie naruszają rażąco wymagań ochrony środowiska ustalonych decyzją Wójta Gminy [...] z [...] 2014 r., nr [...], znak: [...], o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie 6 turbin wiatrowych o mocy pojedynczej turbiny nieprzekraczającej 2,5 MW oraz wysokości wieży od 80 m do 130 m i średnicy wirnika od 82,5 m do 120 m przy całkowitej wysokości siłowni nie większej niż 190 m wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą, na działkach nr ew. [...] i [...] obręb J., nr ew. [...] (obecnie nr ew. [...]) i [...] obręb D. oraz nr ew. [...] i [...], obręb B., gmina [...]. Spełnione zostały także normy dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku. Wynika to z treści ww. decyzji środowiskowej oraz opracowań graficznych dołączonych do akt sprawy tej decyzji.
Odnosząc się do kwestii uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1029/14, decyzji środowiskowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 22 sierpnia 2014 r., nr SK0.4170.1601.2014 oraz utrzymanej nią w mocy ww. decyzji Wójta Gminy [...] z [...] 2014 r., nr [...], znak: [...], GINB wskazał, że okoliczność uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji może stanowić ewentualną przesłankę do wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., a nie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Uchylenie decyzji przez Sąd wywołuje skutki prawne na przyszłość z dniem wzruszenia lub wygaśnięcia decyzji. Stwierdzenie nieważności obala domniemanie legalności zaskarżonego aktu z mocą wsteczną od daty wyeliminowania z obrotu prawnego. Skoro Sąd uchylił decyzję środowiskową a nie stwierdził jej nieważności to koniecznym było jej uwzględnienie w ramach postępowania nieważnościowego.
Organ zauważył, że inwestor uzyskał niezbędne, wymagane przez prawo opinie, uzgodnienia i pozwolenia (Urzędu Lotnictwa Cywilnego, Szefa Służby Ruchu Lotniczego Sił Zbrojnych RP), projekt budowlany sporządziły osoby z uprawnieniami, decyzja nie naruszała warunków technicznych.
Dodatkowo organ zauważył, że ograniczenie przez przedsięwzięcie zagospodarowania nieruchomości sąsiednich nie oznacza, że zostało zrealizowane z naruszeniem prawa.
Po wniesieniu przez skarżącego skargi na powyższą decyzję postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało zawieszone na czas rozpoznania skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 listopada 2017 r. o sygn. akt VII SA/Wa 341/17, uwzględniającego skargę inwestora na postanowienie GINB z 9 grudnia 2016 r. (wydane w niniejszej sprawie, poprzedzające decyzję Wojewody z 31 stycznia 2017 r.), a także do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o sygn. akt VII SA/Wa 1441/17, dotyczącego decyzji GINB z 28 kwietnia 2017 r. o charakterze kasatoryjnym.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę.
Sąd kontrolując decyzje organów wydane w postępowaniu nieważnościowym podzielił wyrażone przez nie stanowisko, że decyzja Starosty Sławieńskiego z 31 października 2014 r. - pozwolenie na budowę elektrowni wiatrowej nie była obarczona żadną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a.
Sąd wskazał, że organy dokonały właściwych ustaleń, tak w zakresie stanu faktycznego jak i prawnego. Prowadząc postępowanie nie naruszyły przepisów art. 7, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. Prawidłowo przyjęły, że skarżący ma przymiot strony jednak nie ma podstaw do zastosowania art. 156 § 1 K.p.a. i wyeliminowania na jego podstawie z obrotu prawnego badanej decyzji Starosty, w tym z przyczyn podniesionych przez skarżącego, dając temu wyraz w uzasadnieniach decyzji spełniających wymogi art. 107 § 3 K.p.a.
Sąd poddał rozważaniom zagadnienia wynikające z wyroków prawomocnych zapadłych w niniejszej sprawie na wcześniejszym jej etapie, które są dla niego wiążące.
Sąd zauważył, że wyrokiem z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 434/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok tut. Sądu z 17 listopada 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 341/17 i oddalił skargę inwestora na postanowienie GINB z grudnia 2016 r., uchylające postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania w trybie stwierdzenia nieważności w stosunku do ww. pozwolenia na budowę z wniosku skarżącego. Jako że wyrok NSA dotyczy postanowienia GINB, w wyniku realizacji którego zapadły wydane w niniejszej sprawie decyzje, Sąd orzeczeniem tym był związany. Obowiązany był tym samym uwzględnić ocenę prawną w nim zawartą. Wobec zaś zarzutów skarżącego (nadal) dotyczących art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w zw. z ustawą o inwestycjach Sąd tak jak NSA przyjął, że w przypadku ustalania stron postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności, nie zawsze musi zachodzić tożsamość pomiędzy stronami tego postępowania a stronami postępowania zwykłego, choć przedmiot decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności wyznacza krąg stron obu tych postępowań. Stroną postępowania nadzwyczajnego jest co do zasady nie tylko strona postępowania zwykłego, ale każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. "W postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę interes prawny wyznacza art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, w myśl którego stronami tego postępowania są: inwestor (czyli w niniejszej sprawie Spółka) oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujący się w obszarze oddziaływania obiektu. Obszar ten zdefiniowano z kolei w art. 3 pkt 20 tej ustawy jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Do przepisów odrębnych, o których mowa w przytoczonej definicji, zaliczyć wypada ustawę z 2016 r., a ściślej jej art. 4 wskazujący odległości, jakie powinny dzielić elektrownie wiatrowe i budynki mieszkalne lub o funkcji mieszkalnej. Jest tak również wtedy, gdy – tak jak w rozpatrywanej sprawie – projekt budowlany odnoszący się do samej elektrowni nie może podlegać ocenie z punktu widzenia tych przepisów, gdyż inwestor, np. ze względu na czas wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na jej budowę lub nawet realizacji inwestycji, nie musiał tych odległości przestrzegać." Zdaniem Sądu, NSA uznał, że ww. przepisy ustawy z 2016 r. winny być wzięte pod uwagę w niniejszej sprawie dla ustalenia przymiotu strony skarżącego (wnioskodawcy); wskazał bowiem, że w razie zrealizowania elektrowni wiatrowej, osoba chcąca wznieść budynek mieszkalny albo o funkcji mieszkalnej będzie musiała brać pod uwagę odległości uregulowane w art. 4 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, a to może skutkować ograniczeniem możliwości zagospodarowania nieruchomości i powinno być brane pod uwagę przy ustalaniu kręgu stron. Sąd zauważył, że pogląd ten jest wiążący; zatem ustawa z 2016 r. ma zastosowanie w sprawie dla zbadania przymiotu stronu skarżącego - wnioskodawcy postępowania w trybie nadzorczym, "mimo że jej przepisów nie będzie można zastosować do rozstrzygnięcia tego wniosku". NSA zaznaczył także, że wpływ na ustalenie stron postępowania "mają zresztą nie tylko odległości określone w art. 4 ustawy, ale i uwarunkowania wynikające z innych przepisów (odrębnych), w tym z zakresu planowania przestrzennego, które mogą być podstawą dalszych ograniczeń w zagospodarowaniu terenu. Analizując wydane w sprawie decyzje z uwzględnieniem przywołanego wyroku NSA i poglądu w nim przedstawionego Sąd uznał, że wprawdzie zapadły one przed wydaniem ww. orzeczenia Sądu kasacyjnego, ale nie zawierają stwierdzeń czy ustaleń sprzecznych z oceną prawną w nim zawartą; realizują też wskazania co do dalszego postępowania w nim ujęte. Wobec okoliczności w nich przywołanych, nie można odmówić skarżącemu interesu prawnego w sprawie. Wynika z nich, że skarżący jest właścicielem zabudowanej działki nr [...], która znajduje się w odległości ok. 1,14 km od wieży wiatrowej w sytuacji, gdy całkowita wysokość elektrowni wiatrowej wynosi 149,8 m, a odległość, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o inwestycjach wynosi w tej sytuacji 1498 m. Wobec oddalenia skargi ww. wyrokiem NSA, Sąd dostrzegł, że nie odpadła podstawa wydania zapadłych w sprawie decyzji. Nie stało się tak również wobec podtrzymania prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z 30 czerwca 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1441/17 decyzji kasacyjnej GINB z 28 kwietnia 2017 r. znak DOA.7110.1100.2017.KKL.
Sąd zauważył, że w obu decyzjach wydanych w sprawie prawidłowo przyjęto, że ustawę z 2016 r. należy uwzględnić dla ustalenia stron postępowania, w tym zbadania interesu prawnego wnioskodawcy. Z uwzględnieniem zapisów tej ustawy i danych wynikających z projektu budowlanego prawidłowo następnie (w toku tego postępowania) ustalono, że nieruchomość stanowiąca własność skarżącego znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, przyjmując przy tym, że przymiot strony w tym postępowaniu należy badać w oparciu o art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. To też skutkowało zweryfikowaniem stron postępowania w sprawie (na ostatnim jej etapie). W konsekwencji Sąd za całkowicie niezrozumiałe uznał podnoszenie nadal przez skarżącego zarzutów opartych na ww. przepisach, tj. art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w zw. z przepisami wskazanej ustawy z 2016 r. Dodał, że działka skarżącego nr [...] jest działką zabudowaną, przeznaczoną w planie miejscowym m.in. pod zabudowę mieszkaniową (teren oznaczony symbolem MU-1, v. § 50 ust. 1 pkt 1 uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] na całym obszarze, z wyłączeniem działek (...)). Wprawdzie jest to już teraz działka zabudowana, ale nie sposób z tego wywieść, że przedmiotowa inwestycja nie będzie mogła wprowadzać ograniczeń w jej "dalszym" zagospodarowaniu.
Odnosząc się do możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, Sąd przedstawił specyfikę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
Następnie Sąd wskazał, że zdaniem skarżącego, kwestionowana decyzja Starosty dotknięta jest wadą nieważności, w szczególności wobec jej wydania w oparciu o wyeliminowaną z obrotu prawnego decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Nadto skarżący dopatruje się wadliwości tej decyzji w "pominięciu" przepisów ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych.
Sąd badając wskazane przez skarżącego okoliczności pod kątem przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., stwierdził, że GINB prawidłowo przyjął, że w sprawie nie występuje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym kwestionowaną decyzją. Organ wziął pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie wydania badanej decyzji, jak również stan faktyczny wynikający z akt postępowania zakończonego tą decyzją i dokonał prawidłowej w tym zakresie oceny. Rozważania organu w tej kwestii Sąd uznał za własne.
Wobec zarzutów skargi skarżącego Sąd dostrzegł, że prawidłowa jest ocena ww. organu o braku w sprawie kwalifikowanego naruszenia prawa m.in. w kontekście art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania badanej decyzji Starosty), wymagającego od organu architektonicznego sprawdzenia projektu budowlanego m.in. z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i wymaganiami ochrony środowiska.
GINB prawidłowo wskazał w tej kwestii na obowiązującą w dacie wydania badanej decyzji uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] 2005 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] na całym obszarze, z wyłączeniem działek: obręb C.: nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb B.: nr ew. [...], [...], [...], [...], obręb K.: nr ew. [...], [...], [...], obręb Z.: nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2006 r., Nr [...], poz. [...]), w brzmieniu ustalonym uchwałą Rady Gminy [...] z dnia [...] 2008 r. nr [...] w sprawie: zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] (Dz. Urz. Woj. z 2009 r., Nr [...], poz. [...]; v. § 14 ust. 4), obejmującą działkę inwestycyjną oznaczoną w planie symbolem 11 EW/R (tereny lokalizacji elektrowni wiatrowych, infrastruktury towarzyszącej i upraw polowych). Słusznie w efekcie stwierdził, że skoro w planie wprost dopuszczono na ww. terenie możliwość lokalizacji elektrowni wiatrowych o mocy do 3,5 MW (v. § 10 wskazanego planu), to nie można zarzucić badanej decyzji (akceptującej taką inwestycję) rażącego naruszenia prawa. Zatwierdzony badaną decyzją projekt nie narusza (w tym: w stopniu rażącym) § 10 pkt 3 ww. uchwały w sprawie zmiany planu, regulującego zasady zagospodarowania terenu, w tym m.in. minimalną odległość między wieżami (minimalna 210 m, tu: 610 m do [...]), czy maksymalną wysokość skrajnego punktu wirnika w pozycji pionowej (maksymalna 160 m, tu: 149,8 m), jak i ustalenie, że w celu spełnienia warunków wynikających z norm dopuszczalnego poziomu hałasu, lokalizację wież dopuszcza się w odległości minimum 400 m od zabudowy mieszkaniowej lub innej przeznaczonej na stały pobyt ludzi (tu: 1060 m).
Sąd uznał, że GINB prawidłowo ustalił, że decyzja badana poprzedzona została decyzją środowiskową Wójta Gminy [...] z [...] 2014 r., a porównanie projektu budowlanego i warunków w niej zawartych, nie wykazało żadnej sprzeczności (v. str. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Sąd dostrzegł jednocześnie, że ww. decyzja Wójta była ostateczna w czasie wydania pozwolenia na budowę; została ona utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 22 sierpnia 2014 r. (decyzja Starosty zapadła 31 października 2014 r.). Wprawdzie obie ww. decyzje dotyczące środowiskowych uwarunkowań zostały następnie wyeliminowane z obrotu prawnego, ale nastąpiło to wyrokiem WSA w Szczecinie z 23 kwietnia 2015 r. (prawomocnym od 18 maja 2016 r., v. wyrok NSA z 18 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 1912/15), poprzez ich uchylenie, a więc ze skutkiem ex nunc, a nie ex tunc. Tym samym tego rodzaju orzeczenie Sądu, wywołujące skutek na przyszłość, nie mogło mieć znaczenia prawnego w trybie nadzorczym, stwierdzenia nieważności, co też zostało prawidłowo rozważone w zaskarżonej decyzji.
W kontekście przywołanej w skardze ustawy z 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych Sąd wskazał, że nie obowiązywała ona w czasie wydania badanego pozwolenia, nie mogła więc ona wpłynąć na jego ważność. Odmienną natomiast kwestią jest jej uwzględnienie dla ustalenia stron postępowania.
Sąd stwierdził, że wskazanie na pominięcie skarżącego w postępowaniu zwykłym i naruszenie art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego poprzez nieuwzględnienie w obszarze oddziaływania inwestycji jego nieruchomości, nie mogło skutkować stwierdzeniem nieważności kwestionowanego pozwolenia na budowę. Tego rodzaju zarzut, związany z niezapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu bez jej winy, może świadczyć o wystąpieniu przesłanki wznowienia (zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.), a jako taki – nie może skutkować zastosowaniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego uzasadniające wznowienie postępowania, określone w art. 145 K.p.a., nie może bowiem stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu art. 156 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 1988 r., I SA 636/87, ONSA 1988, Nr 1, poz. 45).
Od powyższego wyroku odrębne skargi kasacyjne wniósł G. W. oraz G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej jako Spółka lub inwestor).
Skarżąca kasacyjnie Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając zarówno naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak i naruszenie przepisów prawa materialnego.
Wskazując na pierwszą z ww. podstaw kasacyjnych Spółka zarzuca naruszenie:
1. art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 190 PPSA w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 735, dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 1333 ze zm., dalej: "Prawo budowlane") w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w zw. z art. 157 § 2 K.p.a. w zw. z art. 4 ust, 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 maja 2016 roku o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (t. j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 724, dalej: "Ustawa") w zw. z art. 13 ust. 1 Ustawy w zw. z art. 15 ust. 4 Ustawy, poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli względem decyzji (utrzymującej w mocy decyzję Wojewody) i błędne przyjęcie, że:
• zarówno w decyzji, jak i decyzji Wojewody prawidłowo uznano, że skarżący ma interes prawny na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w zw. z przepisami ustawy, a to jako m.in. właściciel zabudowanej działki nr [...], położonej w odległości mniejszej niż wynikająca z art 4 ust. 1 Ustawy (tj. ok. 1,14 kilometra od wieży wiatrakowej, w sytuacji, gdy ta odległość w tym przypadku, wobec całkowitej wysokości elektrowni wiatrowej, powinna wynosić co najmniej 1,49 kilometra, a dokładnie 1498 metrów),
• organy orzekające, w tym GINB, dokonały właściwych ustaleń, tak w zakresie stanu faktycznego, jak i prawnego, a prowadząc postępowanie nie naruszyły przepisów art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i 80 K.p.a., a w konsekwencji dokonanej analizy prawidłowo przyjęły w kwestii formalnej/procesowej, że skarżący ma przymiot strony,
• decyzja, jak i decyzja Wojewody nie zawierają stwierdzeń lub ustaleń sprzecznych z oceną prawną, zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej także jako: "NSA") z dnia 8 stycznia 2020 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt: II OSK 434/18 (dalej: "Wyrok NSA") (wiążącym Sąd, jak i GINB oraz Wojewodę - mimo iż decyzja oraz decyzja Wojewody zapadły przed wydaniem Wyroku NSA), w świetle którego przepisy Ustawy powinny być wzięte pod uwagę dla ustalenia przymiotu strony (czyli w tym przypadku skarżącego), gdyż w razie zrealizowania elektrowni wiatrowej, osoba chcąca wznieść budynek mieszkalny albo o funkcji mieszkalnej, będzie musiała brać pod uwagę odległości uregulowane w art. 4 ust. 1 pkt 2 Ustawy, a to może skutkować ograniczeniem możliwości zagospodarowania nieruchomości, przy czym wpływ na ustalenie stron postępowania będą miały nie tylko odległości określone w art. 4 Ustawy, ale i uwarunkowania wynikające z innych przepisów (odrębnych), w tym z zakresu zagospodarowania przestrzennego,
• decyzja, jak i decyzja Wojewody realizują wskazania co do dalszego postępowania ujęte w Wyroku NSA, a wobec okoliczności w nich przywołanych, nie można odmówić skarżącemu interesu prawnego w sprawie, gdyż wynika z nich (jak twierdzi Sąd), że skarżący jest właścicielem zabudowanej działki nr [...], która znajduje się w odległości ok. 1,14 kilometra od wieży wiatrakowej, w sytuacji, gdy cała wysokość elektrowni wiatrowej wynosi 149,8 metrów, a odległość o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Ustawy wynosi w tej sytuacji 1498 metrów i jednocześnie nie odpadła podstawa wydania decyzji oraz decyzji Wojewody, wobec podtrzymania prawomocnym wyrokiem Sądu z [...] 2020 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt: VII SA/Wa 1441/17 (dalej: "Wyrok WSA") decyzji kasacyjnej GINB z dnia 28 kwietnia 2017 roku (znak sprawy: DOA.7110.1100.2017.2Q17.KKL),
• w decyzji, jak i decyzji Wojewody prawidłowo przyjęto, że Ustawę należy brać pod uwagę przy określaniu stron postępowania, w tym zbadania interesu prawnego Skarżącego, a z uwzględnieniem zapisów tej Ustawy i danych wynikających z projektu budowlanego prawidłowo ustalono, że nieruchomość stanowiąca własność dkarżącego znajduje się w obszarze oddziaływania Inwestycji,
• przymiot strony w tym postępowaniu należy badać w oparciu o art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, a jak wynika z akt sprawy, działka skarżącego nr [...] jest działką zabudowaną, przeznaczoną w planie miejscowym m.in. pod zabudowę mieszkaniową (teren oznaczony symbolem MU-1, v. § 50 ust. 1 pkt 1 uchwały numer [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] 2005 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] na całym obszarze, z wyłączeniem określonych działek (dalej: "MPZP")) i choć działka ta jest już obecnie zabudowana, to nie sposób z tego wywieść, że Inwestycja nie będzie mogła wprowadzać "dalszych" ograniczeń w jej zagospodarowaniu, podczas gdy:
niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze (wniesionej przez skarżącego), Sąd powinien był ją uwzględnić (a nie oddalić), choć z innych powodów niż w niej podane, bowiem nawet przy przyjęciu, że przepisy Ustawy mają zastosowanie do wyprowadzenia interesu prawnego skarżącego (stosownie do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w Wyroku NSA oraz Wyroku WSA ), Sąd nie zauważył, że:
• GINB nie poczynił jakichkolwiek ustaleń w zakresie oceny interesu prawnego Pana G. W. (co potwierdza uzasadnienie Decyzji),
• Sąd (kontrolując zgodność decyzji z prawem) nie może zastępować organu w zakresie oceny interesu prawnego skarżącego oraz jej właściwego uzasadnienia i dokonywać jej dopiero na etapie sądowoadministracyjnym (a nie administracyjnym),
• nawet, gdyby (hipotetycznie) przyjąć, że ocena posiadania przymiotu strony przez skarżącego została dokonana przez GINB, to jednak była ona błędna, gdyż Inwestycja nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu (zabudowie) działek skarżącego, biorąc pod uwagę w szczególności:
o postanowienia MPZP w odniesieniu do przewidzianego w nim przeznaczenia nieruchomości skarżącego, w tym także działki nr [...],
o art. 13 ust. 1 ustawy wskazujący, że pozwolenia na budowę dotyczące budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, wydane przed dniem wejścia w życie ustawy, zachowują moc,
o art. 15 ust. 4 ustawy, w świetle którego jeżeli w obowiązującym w dniu wejścia w życie Ustawy planie miejscowym (a zatem w tym przypadku MPZP) przewiduje się lokalizację budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, przesłanki odmowy przez organ administracji architektoniczno- budowlanej wydania pozwolenia na budowę lub, w przypadku zgłoszenia, wniesienia sprzeciwu, nie stanowi fakt, iż inwestycja ta nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 4 Ustawy,
a zatem wobec powyższego, art. 4 ust. 1 pkt 2 Ustawy (jak i inne przepisy prawne, w tym także dalsze przepisy Ustawy) nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu (zabudowie) nieruchomości skarżącego, które przyznawałyby mu status strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności Pozwolenia na budowę, stosownie do art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, zwłaszcza, że ograniczenia te powinny wynikać z przepisów odrębnych (prawa materialnego) i być wykazane przez skarżącego, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.
W przypadku, gdyby nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania, skarga zostałaby uwzględniona (choć z innych powodów niż w niej podane), a w rezultacie wadliwa decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody zostałyby uchylone, co dawałoby możliwość dokonania należytej oceny interesu prawnego skarżącego, z możliwością zastosowania się w pełni do wytycznych i oceny prawnej wyrażonej również w Wyroku NSA oraz Wyroku WSA .
Zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego Spółka zarzuca naruszenie: art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 Ustawy w zw. z art. 13 ust. 1 Ustawy w zw. z art. 15 ust. 4 Ustawy w zw. z art. 157 § 2 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwą wykładnię, w świetle której legitymacja do żądania stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę wynika z samego położenia nieruchomości w odległości określonej stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy, co może wprowadzać ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowie nieruchomości, podczas gdy w świetle powołanych przepisów, samo położenie danej nieruchomości w podanych odległościach nie aktualizuje automatycznie legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oraz udziału w tym postępowaniu, a w konsekwencji art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy nie będzie stanowił źródła tej legitymacji, jeżeli w świetle innych przepisów, w tym przepisów przejściowych ustawy (tj. m.in. art. 13 ust. 1 ustawy, art. 15 ust. 4 ustawy) w powiązaniu z postanowieniami MPZP, takie ograniczenia nie występują, co skutkowało również niewłaściwym zastosowaniem podanych przepisów, prowadzącym do uznania, że decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody są prawidłowe, bowiem samo położenie działki nr [...] należącej do skarżącego w odległości wyliczonej jako dziesięciokrotność wysokości turbiny wiatrowej stanowi wystarczającą przesłankę do przyznania mu statusu strony, choć w istocie nie występują ograniczenia w zagospodarowaniu (zabudowie), w szczególności wynikające z przepisów prawa materialnego (mimo istnienia i zrealizowania Inwestycji nie powstały ograniczenia w zagospodarowaniu i zabudowie nieruchomości skarżącego, w tym także już zabudowanej działki numer [...], bo nadal skarżący może ją zagospodarować i zabudować, zgodnie z przeznaczeniem, wynikającym z MPZP, co potwierdza też art. 15 ust. 4 ustawy).
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto Spółka domaga się zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
Natomiast G. W. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, zaskarżył go w całości i zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez naruszenie art. 35 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 27 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (D.U. 2020, poz.471), w zw. z art. 71 ust.1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 86 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w zw. z art. 145 par.1 pkt 1 lit. a, w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zw. art. 156 par.1 pkt 2 K.p.a.. wyrażające się w:
1.1 braku dokonania przez Sąd I instancji kumulatywnej subsumpcji wyszczególnionych w petitum zarzutu kasacyjnego regulacji in ius . tj.:
a) regulacji art. 35 ust.1 pkt.1 ustawy Prawo budowlane , w zw. z art. 27 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (D.U. z 2020 r. poz. 471). a więc regulacji określającej jako bezwzględny warunek do wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę, a także bezwzględny warunek do uznania ważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę, zgodność projektu budowlanego z wymogami ochrony środowiska, określonej w ostatecznej decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację inwestycji
b) regulacji art. 71 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 86 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a więc regulacji określającej jako warunek wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej jako przedsięwzięcia zawsze znacząco oddziaływującego na środowisko jak również określającej jako warunek ważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej jako przedsięwzięcia zawsze znacząco oddziaływującego na środowisko, uprzedniego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowania zgody na realizację inwestycji, a także:
c) regulacji statuujących zasadę wiążącego charakteru decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji dla decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę
d) regulacji art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a., ti,: regulacji normującej jako przesłankę nieważności decyzji, w tym także decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej jako przedsięwzięcia zawsze znacząco oddziaływującego na środowisko wystąpienie rażącego naruszenia prawa rozumianego jako sytuację w której rozstrzygniecie zawarte w decyzji, dotyczącej praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w tym przepisie prawnym,
1.2 który to brak łącznej subsumpcji wyszczególnionych regulacji in ius przez Sąd I instancji skutkował:
1.3 uznaniem przez Sąd I instancji, iż uchylenie już po wydaniu decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej [...] decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia nie będzie wpływał na ważność oraz skuteczność Decyzji Starosty Sławieńskiego 567/2014 , w tym nie będzie prowadził do stwierdzenia nieważności wskazanej Decyzji 567/2014 na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a..
albowiem:
1.4 uchylenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia jako mające skutek ex nunc nie kreuje kwalifikowanej wadliwości decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę.
a finalnie skutkował:
1.5 uznaniem przez Sąd l instancji prawidłowości stanowiska zawartego w ostatecznej decyzji GINB z 7 maja 2018 r. DOA.7110.580.2017.KKL oraz poprzedzającej ja decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 6 listopada 2017 r. AP-2.7840.142.13,2016. WPA, iż nie zachodzą podstawy do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Sławieńskiego 567/2014 oraz w konsekwencji oddaleniem skargi skarżącego w sytuacji gdy:
1.7 w świetle kumulatywnej subsumpcji przywołanych w petitum zarzutu regulacji art. 35 ust.1 ustawy Prawo budowlane, art. 71 ustawy, w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 86 z 3 października 2008 r. oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz prawidłowej wykładni rzeczonych regulacji (uwzględniających także stanowisko zawarte w doktrynie oraz orzecznictwie),
a) uchylenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w momencie, gdy zostało już wydane pozwolenie na budowę i rozpoczęła się realizacja przedsięwzięcia, spowoduje obarczenie wydanego pozwolenia wadą kwalifikująca tę decyzję do wyeliminowania z obrotu prawnego
albowiem:
b) odpadnie istotny warunek determinujący ważność oraz kompletność, a także możliwość niezakłóconego funkcjonowania w obiegu prawnym decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę przedsięwzięcia zawsze znacząco oddziaływującego na środowisko
a finalnie:
c) w momencie uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na tym etapie procesu inwestycyjnego powstanie zagrożenie dla kontynuacji inwestycji, a w konsekwencji uchylenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach pociągnie za sobą wadliwość pozwolenia na budowę, które będzie mogło być w konsekwencji unieważnione, a w rezultacie:
1.8 uchylenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w momencie, gdy zostało już wydane pozwolenie na budowę tożsame będzie z sytuacją braku oparcia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę na ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji stanowi naruszenie dekodowanego z regulacji art. 35 ust.1 pkt.1 oraz art. 71 art. 71 ust. 1 zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 86 ustawy z 3 października 2008 r. wymogu dla ważności oraz kompletności istnienia w obiegu prawnym ważnej, niewzruszonej decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, a więc naruszenie o charakterze kwalifikowanym statuowane na kanwie art. 156 §1 pkt.2 K.p.a.
W opozycji zatem do oceny Sądu I instancji zatwierdzającej w całej rozciągłości stanowisko zawarte uprzednio w decyzji GINB z 7 maja 2018 oraz Wojewody Zachodniopomorskiego z 6 listopada 2017 r.. iż zachodzą podstawy do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Sławieńskiego 567/2014 uchylenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w momencie, gdy zostało już wydane pozwolenie na budowę i rozpoczęła się realizacja przedsięwzięcia, spowoduje obarczenie wydanego pozwolenia wadą kwalifikująca tę decyzję do wyeliminowania z obrotu prawnego a finalnie w momencie uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na tym etapie procesu inwestycyjnego powstanie zagrożenie dla kontynuacji inwestycji., a w konsekwencji uchylenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach pociągnie za sobą wadliwość pozwolenia na budowę, które będzie mogło być w konsekwencji unieważnione a w rezultacie decyzja nr 567/14, wydana przez Starostę Sławieńskiego objęta była w dacie jej wydania rażącym naruszeniem prawa, tj, przesłanką określoną na kanwie art. 156 ust.1 pkt.2 k.p.a, kreująca podstawę do stwierdzenia jej nieważności, która to okoliczność skutkować winna zastosowaniem przez Sąd I instancji instytucji uchylenia Decyzji ostatecznej GINB oraz poprzedzającej ją Decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego na podstawie i w trybie art. 145 par.1 pkt.1 a w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący kasacyjnie domaga się zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółki skarżący wniósł o jej nieuwzględnienie.
Natomiast w odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżącego Spółka wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skargi kasacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skargi kasacyjne wniesione przez G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. oraz G. W. nie miały uzasadnionych podstaw.
Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy Sąd I instancji słusznie uznał, że organy kontrolując decyzję Starosty Sławieńskiego z 31 października 2014 r. - pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej pod kątem przesłanek stwierdzenia nieważności nie dopatrzyły się ich zaistnienia.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego oraz prawa materialnego sformułowanych w obszernej skardze kasacyjnej G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej Spółki) NSA stwierdza, że zarzuty te koncentrują się wobec prawidłowości oceny czy G. W. jako właściciel działki nr [...] położonej w odległości 1.14 km od wieży elektrowni wiatrowej prawidłowo został uznany za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Sławieńskiego z 31 października 2014 r. z racji art. 4 ust. 1 z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 961).
Spółka niezmiennie kwestionuje stanowisko, że G. W. posiada interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem NSA, kwestia ta została już jednoznacznie przesądzona wyrokiem NSA z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 434/18, którym uchylono wyrok WSA w Warszawie z 17 listopada 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 341/17 i oddalono skargę Spółki na postanowienie GINB z grudnia 2016 r., uchylające postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania w trybie stwierdzenia nieważności w stosunku do pozwolenia na budowę Starosty Sławieńskiego z 31 października 2014r., którego dotyczą kontrolowane obecnie decyzje o odmowie stwierdzenia nieważności. Sąd I instancji orzekając w niniejszej sprawie słusznie zauważył, że był tym wyrokiem związany na podstawie art. 153 P.p.s.a. bowiem kontrolowane obecnie decyzje o odmowie stwierdzenia nieważności zapadły uwzględniając postanowienie GINB ocenione wyrokiem NSA. W wyroku z 8 stycznia 2020 r. NSA uznał, że strony postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę ustala się zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 3 pkt 20 tej ustawy. Analizując definicję obszaru oddziaływania obiektu NSA zauważył, że przepisem odrębnym wprowadzającym ograniczenia w zagospodarowaniu terenu w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego w sprawie pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej będzie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych bowiem przepis ten określa odległość, w której mogą być lokalizowane i budowane budynek mieszkalny albo budynek o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa - od elektrowni wiatrowej równą lub większą od dziesięciokrotności wysokości elektrowni wiatrowej mierzonej od poziomu gruntu do najwyższego punktu budowli, wliczając elementy techniczne, w szczególności wirnik wraz z łopatami (całkowita wysokość elektrowni wiatrowej). NSA zauważył wówczas, że należy uwzględnić ten przepis także "gdy – tak jak w rozpatrywanej sprawie – projekt budowlany odnoszący się do samej elektrowni nie może podlegać ocenie z punktu widzenia tych przepisów, gdyż inwestor, np. ze względu na czas wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na jej budowę lub nawet realizacji inwestycji, nie musiał tych odległości przestrzegać". NSA wyraził stanowisko, że ww. przepisy ustawy z 2016 r. winny być wzięte pod uwagę w niniejszej sprawie dla ustalenia przymiotu strony skarżącego (wnioskodawcy) bowiem, w razie zrealizowania elektrowni wiatrowej, osoba chcąca wznieść budynek mieszkalny albo o funkcji mieszkalnej będzie musiała brać pod uwagę odległości uregulowane w art. 4 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, a to może skutkować ograniczeniem możliwości zagospodarowania nieruchomości i powinno być brane pod uwagę przy ustalaniu kręgu stron. Jak już wskazano wyżej stanowisko z wyroku NSA jest wiążące w dla organów i Sądu orzekającego w niniejszej sprawie zatem nie można było go pominąć oceniając kwestię statusu strony G. W. Mnożenie w skardze kasacyjnej argumentacji sprzecznej z tym stanowiskiem NSA jest zatem niecelowe bowiem zarówno organy jak i sądy w niniejszej sprawie były związane tym stanowiskiem w zakresie statusu strony ustalonego na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 3 pkt 20 tej ustawy w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Wobec powyższego NSA uznał za niezasadne zarzuty skargi kasacyjnej Spółki i orzekł o jej oddaleniu.
Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej G. W. naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 35 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 27 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz.471) stwierdzić należy, że jest to zarzut chybiony. Złożony przez inwestora projekt budowlany został poddany przez organy administracji architektoniczno-budowlanej ocenie pod względem zgodności jego postanowień z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na terenie inwestycji, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z postanowień obowiązującego planu miejscowego tj. uchwały Rady Gminy [...] z dnia [...] 2005 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] na całym obszarze, z wyłączeniem działek: obręb C.: nr ew. [...] ... [...], obręb B.: nr ew. [...]... [...], obręb K.: nr ew. [...]... [...], obręb Z.: nr ew. [...] ... [...] (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2006 r., Nr [...], poz. [...]), w brzmieniu ustalonym uchwałą Rady Gminy [...] z dnia [...] 2008 r. nr [...] w sprawie: zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] (Dz. Urz. Woj. z 2009 r., Nr [...], poz. [...], dalej plan miejscowy) wynikało, że zainwestowana działka oznaczona jest symbolem 11 EW/R i przeznaczona jest pod (tereny lokalizacji elektrowni wiatrowych, infrastruktury towarzyszącej i upraw polowych), zatem rodzaj zabudowy nie będzie sprzeczny z planem. Plan ten dopuszcza realizację elektrowni wiatrowych o mocy do 3,5 MW (§ 10 planu miejscowego), maksymalnej wysokości skrajnego punktu wirnika w pozycji pionowej - 160 m ponad poziom terenu, minimalnej odległości między wieżami - 280 m; minimalnej odległości od zabudowy mieszkaniowej lub innej przeznaczonej na stały pobyt ludzi - 400 m zatem zaprojektowana elektrownia wiatrowa o mocy pojedynczej turbiny 2,5 MW, maksymalnej wysokości skrajnego punktu wirnika w pozycji pionowej – 149,8 m, odległości między wieżami 610 m (od [...]), minimalnej odległości od zabudowy mieszkaniowej lub innej przeznaczone na stały pobyt ludzi 1060 m nie świadczy o rażącym naruszeniu postanowień planu miejscowego.
Nie doszło też do niezgodności z warunkami wydanej dla inwestycji decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja Wójta Gminy [...] z [...] 2014 r. nr [...] określiła wymagania środowiskowe dla inwestycji dotyczącej budowy 6 turbin wiatrowych o mocy pojedynczej turbiny nieprzekraczającej 2,5 MW oraz wysokości wieży od 80 m do 130 m i średnicy wirnika od 82,5 m do 120 m przy całkowitej wysokości siłowni nie większej niż 190 m wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą, na działkach nr ew. [...] i [...] obręb J., nr ew. [...] (obecnie nr ew. [...]) i [...] obręb D. oraz nr ew. [...] i [...], obręb B., gmina [...]. Z akt sprawy wynikało, że powyższe parametry zostały zachowane zatem nie sposób twierdzić o rażącym naruszeniu warunków z decyzji środowiskowej (zaprojektowano moc pojedynczej turbiny na 2,5 MW, o wysokości wieży 98,3 m, o średnicy wirnika 103 m, całkowitej wysokości wirnika 149,8 m.). Decyzja środowiskowa stwierdzała, że przy maksymalnej mocy turbin dochowane zostaną normy akustyczne przewidziane prawem, co potwierdziły opracowania graficzne znajdujące się w aktach sprawy.
Wobec powyższego zarzut rażącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i art. 71 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 86 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku uznać należało za bezzasadny.
W ocenie NSA, uchylenie decyzji środowiskowej nie stanowi przesłanki do stwierdzenia, że decyzja o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej z 31 października 2014 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Późniejsze uchylenie tej decyzji wyrokiem WSA w Szczecinie z 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 1029/14 powoduje jedynie to, że od momentu wydania wyroku wydane pozwolenie na budowę nie posiada ważnej decyzji środowiskowej a zatem istnieje podstawa do wznowienia postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Okoliczność powyższa sama w sobie nie skutkuje uchyleniem pozwolenia na budowę czy stwierdzeniem jego nieważności. W chwili wydawania tego pozwolenia inwestor dysponował decyzją środowiskową i mógł wydać na jej podstawie tę decyzję. Nie doszło wówczas do rażącego naruszenia prawa. Uchylenie decyzji środowiskowej wywołuje skutek ex nunc na przyszłość i wobec tego możliwe jest wystąpienie o wznowienie postępowania. Gdyby doszło do stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej przez Sąd wówczas należało by uznać, że już w chwili wydawania pozwolenia na budowę nie było decyzji środowiskowej (ex tunc) wymaganej do jego wydania i wtedy można było by mówić o rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu pozwolenia na budowę. Taka sytuacja jednak nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.
Mając powyższe na uwadze NSA uznał, że Sąd I instancji słusznie nie dopatrzył się w postępowaniu organów naruszenia prawa przy wydaniu decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Sławieńskiego z 31 października 2014 r. Organy przedstawiły argumentację, z której wynika, że w sprawie wydania pozwolenia na budowę nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 156 ust. 1 K.p.a. W związku z powyższym Sąd nie mógł uchylić zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. bowiem odmowa stwierdzenia nieważności była uzasadniona.
Wobec powyższego postawione w obu skargach kasacyjnych zarzuty naruszenia wskazanych tam przepisów zarówno prawa procesowego jak i materialnego nie mogły skutkować uchyleniem wyroku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.