II OSK 1595/21

II OSK 1595/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Roman Ciąglewicz /sprawozdawca/
Tomasz Bąkowski /przewodniczący/
Wojciech Mazur
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 958/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-27
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 66 ust. 1, art. 81 ust. 2 w zw. z art. 81 c ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 138 § 2, art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c, art. 153, art. 170, art. 188, art. 200, art. 203
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia NSA Wojciech Mazur Protokolant asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K., M. K. i P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 958/20 w sprawie ze skargi J. K., M. K. i P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 marca 2020 r. nr DON.7101.602.2019.PSK w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 3 grudnia 2019 r., nr WINB-WIK.771.4.27.2019.JN; 2. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. K., M. K. i P. K. solidarnie kwotę 1071 (jeden tysiąc siedemdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 958/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. K., M. K. i P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dalej także: "GINB", z dnia 20 marca 2020 r. nr DON.7101.602.2019.PSK, w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Postanowieniem z 28 października 2015 r. znak: WINB-WIK.771.4.3.2015.MC, Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, dalej także: "WINB", na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), nakazał Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w Poznaniu wykonanie i dostarczenie w terminie do dnia 29 lutego 2016 r. ekspertyzy technicznej palisady prawego brzegu kanału przy dolnym stanowisku Małej Elektrowni Wodnej "[...]" w km [...] drogi wodnej [...] – [...], zawierającej w swej treści ustalenie przyczyn powstania rozpadu palisady drewnianej prawego brzegu kanału i wskazanie niezbędnych przedsięwzięć i robót zmierzających do trwałego zabezpieczenia prawego brzegu kanału przy dolnym stanowisku Małej Elektrowni Wodnej "[...]", dalej także: "Elektrownia", w km [...] drogi wodnej [...] – [...].
Postanowieniem z 17 lutego 2016 r. znak DON.7101.40.2016.WEJ, po rozpoznaniu zażalenia Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem GINB w postępowaniu przed organem pierwszej instancji należało ustalić kto jest właścicielem Małej Elektrowni Wodnej oraz budynku przy stacji dolnej elektrowni i sprecyzowania, które elementy należy objąć nadzorem.
Wyrokiem z dnia 15 marca 2017 r., sygn. VII SA/Wa 900/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. K., M. K. i P. K.
Skargę kasacyjną wnieśli: J. K., M. K. i P. K. Podniesiono zarzut naruszenia art. 138 § 2 K.p.a., naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. polegającego na nieuwzględnieniu istnienia ekspertyzy, a także zarzut naruszenia przepisów ustawy Prawo wodne, regulujących odpowiedzialność za utrzymanie urządzenia wodnego, a co za tym idzie podmiotu na który można nałożyć obowiązek.
Skarżący nie podnieśli wówczas zarzutu naruszenia art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 22 listopada 2018 r. sygn. II OSK 1379/17, oddalił skargę kasacyjną, aprobując stanowisko o konieczności ustalenia podmiotu będącego właścicielem objętych postanowieniem elementów.
W ponownym postępowaniu przed Kujawsko-Pomorskim Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego przeprowadzono, w dniu 24 lipca 2019 r., oględziny Elektrowni, palisady i przypory.
Postanowieniem Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, z dnia 3 grudnia 2019 r., nr WINB-WIK.771.4.27.2019.JN, nałożono na J. K., M. K. i P. K., prowadzących działalność gospodarczą pn. M. S.C. przy ul. [...] w [...], obowiązek złożenia ekspertyzy technicznej palisady prawego brzegu i ściany wylotu dolnego stanowiska (przypory) Małej Elektrowni Wodnej "[...]" (MWE) na dz. [...] obr. [...], w km [...], zawierającej:
- ustalenie przyczyn powstania nieodpowiednego stanu technicznego ww. przypory i palisady,
- szczegółowy zakres niezbędnych do wykonania robót budowlanych (w tym rysunki konstrukcyjne) w celu przywrócenia właściwego stanu technicznego przedmiotowego obiektu budowlanego.
Organ pierwszej instancji przytoczył ustalenia zawarte w protokole kontroli. Stwierdzono zniszczenie drewna pali. W górnej części można mówić o biologicznej korozji pali. korozję, która doprowadziła do rozszczepienia i ubytków drewna, a w niektórych miejscach do całkowitego zniszczenia. Stwierdzono też spękania, deformacje i zniszczenia (szczególnie dolne części) betonowej przypory przy prawnym brzegu, co potwierdza postępującą degradację ww. elementów.
Jak dalej stwierdził WINB, powyższe potwierdza opracowanie pn. "Stan techniczny i stan bezpieczeństwa Malej Elektrowni Wodnej "[...]" położonej na rzece [...] w [...]", z maja 2012 r.,, wykonane na zlecenie właścicieli Elektrowni przez inż. M. J.
W opinii organu pierwszej instancji, konieczność sporządzenia ekspertyzy wynika z uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu, związanych ze skomplikowanymi zjawiskami zachodzącymi podczas pracy urządzeń zmniejszających energie kinetyczną wody po przejściu przez budowlę elektrowni i wytracania tej energii o dodatkowe elementy umieszczone w poszurze i kanale odpływowym oraz zaburzeniami przepływu wody i skutków tych zaburzeń w obrębie ww. urządzeń, w szczególności zachowania stateczności zdegradowanej konstrukcji palisady prawego brzegu oraz ściany wylotu dolnego stanowiska (przypory) oraz konieczności określenia niezbędnych robót, celem doprowadzenia obiektu do odpowiedniego stanu technicznego i tym samym spełnienia wymagań podstawowych wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, tj. bezpiecznego jego użytkowania.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z 20 marca 2020 r., DON.7101.602.2019.PSK, po rozpatrzeniu zażalenia J., M. i P. K., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
GINB stwierdził, że przypora i palisada pełnią funkcję umocnienia ww. brzegu dolnego stanowiska elektrowni i są jej integralną częścią - elementami służącymi do wytracania energii kinetycznej wody. Przytoczył art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego i wyjaśnił, że celem ekspertyzy jest ocena stanu faktycznego i stanowisko, czy sytuacja wymaga interwencji, aby uniknąć, bądź usunąć zagrożenie, czy przywrócić zgodność z prawem. Stwierdził, że stan techniczny przypory i palisady Małej Elektrowni Wodnej "[...]" stanowiący zagrożenie dla otocznia i środowiska nie jest kwestionowany przez stronę zobowiązaną i nie budzi również wątpliwości GINB.
Według GINB, zadaniem ekspertyzy jest ocena stanu faktycznego i wyrażenie stanowiska, czy ujawniona sytuacja wymaga interwencji by uniknąć, bądź usunąć zagrożenie, czy też przywrócić stan zgodności z przepisami prawa. Ekspertyza techniczna powinna zawierać propozycje rozwiązania wykazanych problemów i usunięcia zagrożeń, wad, czy nieprawidłowości.
Organ wskazał, że W. K., M. K. i P. nabyli [...] 1999 r. (akt not. rep. A [...]) lokal użytkowy nr [...] na parterze [...] (turbinownię i korytarz o powierzchni użytkowej [...] m2), a z pkt 3 protokołu z [...] 1999 r. dot. przekazania części nieruchomości, gruntów i środków trwałych [...] wynika, że weszli w posiadanie środków trwałych takich jak turbiny wodne, generator prądu, jaz ulgowy prawy, jaz roboczy lewy, magazyn [...] na parterze i możliwość m.in. "korzystania i dostępu do terenu, jazów i nadbrzeży w celu ich remontu i konserwacji". Za palisadę wspomagającą pracę MWE odpowiadają zatem właściciele na mocy dostępu do nadbrzeży za remont i konserwację elementów wchodzących w skład elektrowni. Prawidłowo więc ustalono adresata obowiązku.
Organ dodał, że Skarb Państwa jest właścicielem gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste, a właścicielami położonego na nim obiektu (lokalu, urządzeń i instalacji technicznych) są pp. K. Są oni zatem adresatami obowiązków związanych z utrzymaniem obiektu w sprawności technicznej i funkcjonalnej.
Skargę na powyższe postanowienie wnieśli J. K., M. K. i P. K. i wnosząc o uchylenie obu decyzji zarzucili naruszenie:
1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 81c ust. 2 Prawo budowlane w zw. z art. 16 pkt 65e, art. 188 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268) oraz § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 20 kwietnia 2007r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U Nr 86, poz. 579),
2. art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. poprzez pobieżne przeprowadzenie postępowania i zebranie materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
Skarżący wskazali, że cyt. rozporządzenie nie definiuje pojęcia elektrowni wodnej a jedynie budowli hydrotechnicznej, z którego nie można wywieść, że palisada stanowi integralną część elektrowni. Dowolnie więc przyjęto, że pełni rolę urządzenia wodnego związanego z MWE. Protokół przekazania-przyjęcia z [...] 1999 r. części nieruchomości, gruntów i środków trwałych [...] w [...] dał właścicielom tylko prawo korzystania i dostępu do jazów i nabrzeży w celu remontu i konserwacji - nie wymienia jednak palisady. Nie ujęto jej w ewidencji urządzeń wodnych czy środków trwałych elektrowni, także poprzednika prawnego, od którego skarżący nabyli udział w budynku [...]. W oparciu o możliwość dostępu nie można dowodzić, że skarżący użytkowali palisadę w związku z funkcjonowaniem elektrowni. Dodali, że od 2015 r. nie użytkują obiektu, nie pełni on funkcji elektrowni. Wprawdzie wystąpili o pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód rzeki [...], jednak dotąd prawomocnego pozwolenia nie otrzymali.
Według skarżących, organy sprzecznie z materiałem dowodowym przyjęły, że skarżący są właścicielami palisady. Palisada leży na nieruchomości Skarbu Państwa (dz. nr [...] KW nr [...] - BZ tereny rekreacyjno-wypoczynkowe), co wskazuje na błędne powoływanie judykatów dot. wyjątku od zasady superficies solo cedit. Nie można też uznać, że skarżący byli zarządcami obiektu, bądź czerpali z niego korzyści, skoro od 5 lat nie korzystają z rzeki [...]. Nie mogą być zatem adresatami obowiązku nałożonego w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał przedstawione stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 20 marca 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 3 grudnia 2019r. nakładające na skarżących, w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, obowiązek złożenia ekspertyzy technicznej palisady prawego brzegu oraz ściany wylotu dolnego stanowiska (przypory) MEW "[...]" na dz. [...] obr. [...].
Zaznaczył, że sprawa była już oceniana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z 15 marca 2017 r. podzielił stanowisko organu odwoławczego, że WINB powinien wyjaśnić, kto jest właścicielem Małej Elektrowni Wodnej "[...]" wraz z urządzeniami i instalacjami technicznymi z nią związanymi oraz budynku przy stacji dolnej elektrowni, a nadto sprecyzować jakie elementy elektrowni i budynku winny być objęte działaniami organu nadzoru budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z ww. argumentacją.
Wobec powyższego, zgodnie z art. 153 i 170 P.p.s.a. obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zalecenia określone w ww. orzeczeniach zostały wykonane.
Sad pierwszej instancji wskazał, że stosownie do art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego – stanowiącego podstawę prawną badanych postanowień - organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.
Postanowienie wydawane na mocy powołanego przepisu ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie w którym jest wydawane stanowi część innego toczącego się postępowania przewidzianego w prawie budowlanym, bądź jest elementem wyjaśnienia organu okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania. Przepis ten nie zawiera zatem żadnych ograniczeń co do rodzaju postępowań, w których może być stosowany.
WSA odnotował, że skarżący zakwestionowali fakt skierowania do nich ww. postanowienia wydanego w związku ze stwierdzeniem bardzo złego stanu technicznego przypory i palisady prawego brzegu rzeki [...].
Zauważył, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia obowiązywała już nowa ustawa Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 ze zm.), w której prawodawca zrezygnował z generalnej regulacji w zakresie relacji między tym prawem a prawem budowlanym (art. 62 zgodnie z którym przepisy dotyczące budownictwa wodnego miały "nie naruszać" przepisów ustawy Prawo budowlane). Natomiast zgodnie z nadal obowiązującym art. 2 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów prawa wodnego - w odniesieniu do urządzeń wodnych. Powyższa konstrukcja prawna wskazuje na pierwszeństwo Prawa wodnego jako regulacji szczególnej, w której Prawo budowlane znajduje zastosowanie tylko w przypadkach wymienionych w tej ustawie.
Wskazać zatem trzeba, zdaniem Sądu pierwszej instancji, że stosownie do art. 211 ust. 1 i 2 Prawo wodne wody stanowią własność Skarbu Państwa, innych osób prawnych albo osób fizycznych. Zgodnie zaś z ust. 2 ww. przepisu wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne, śródlądowe wody płynące oraz wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa. Natomiast z ust. 3 wynika, że wody stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego są wodami publicznymi.
Własność wody przekłada się na własność gruntu pod wodą płynącą, wodą morza terytorialnego oraz morskimi wodami wewnętrznymi w granicach linii brzegowych, jak stanowi art. 216 ust. 1 Prawo wodne. Stosownie do ust. 2 art. 216 ww. grunty nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie. Art. 216 ust. 5 Prawa wodnego zaś stanowi, że urządzenia wodne lub ich części oraz budowle i ich części, znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności. Przepis ten znosi zatem określoną w art. 48, art. 191 K.c. zasadę superficies solo cedit.
Z przepisów powyższych wynika, że kto inny może być właścicielem wody, a kto inny właścicielem urządzenia wodnego.
Sad pierwszej instancji zaznaczył, że w art. 186 i art. 187a ust. 1 ustawy Prawo wodne określono, że budownictwo wodne polega na projektowaniu, wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych a stronami postępowania o wydanie decyzji są inwestor projektujący lub wykonujący urządzenia wodne oraz podmiot zamierzający odnosić korzyści z projektowanych lub wykonywanych urządzeń wodnych. Podano również, że utrzymywanie urządzeń wodnych należy do ich właścicieli i polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji, a właściciel urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach powierzchniowych jest obowiązany do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego funkcjonowania tego urządzenia, z uwzględnieniem wymagań wynikających z warunków utrzymywania wód (art. 188 ust. 1 i 6 P.w.). Przepisy te regulują zatem obowiązki właścicieli urządzeń wodnych, w tym również związane z utrzymaniem ich w odpowiednim stanie technicznym i konserwacją.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, analiza przytoczonych wyżej regulacji ustawy Prawo wodne stanowi zatem podstawę do przyjęcia, że w niniejszej sprawie skarżący winni być adresatami obowiązku wynikającego z art. 81c ust 2 Prawa budowlanego.
Z akt sprawy wynika, że aktem notarialnym z dnia [...] 1999r. rep. A [...] skarżący nabyli lokal użytkowy nr [...] na parterze budynku [...], w skład którego weszła turbinownia oraz korytarz o wskazanej powierzchni. Z punktu 3 protokołu z dnia [...] 1999r. przekazania/przejęcia części nieruchomości, gruntów i środków trwałych [...] w [...] wynika, że skarżący weszli w posiadanie również środków trwałych takich jak turbiny wodne (2), generator prądu GAA28B, jaz ulgowy prawy, jaz roboczy lewy, magazyn [...] oraz m.in. możliwość "korzystania i dostępu do terenu, jazów i nadbrzeży w celu ich remontu i konserwacji".
Tym samym, prawidłowa jest argumentacja organu, że przypora stanowiąca umocnienie prawego brzegu dolnego stanowiska ww. elektrowni i budynku rówkarni, - czego zresztą nie kwestionowali sami skarżący – jak również palisada, która poprzez jej umiejscowienie – w dwóch odcinkach wzdłuż prostopadłych ścian budynku rówkarni - pełni funkcję umocnienia prawego brzegu dolnego stanowiska tego obiektu, znajdujące się w strefie oddziaływania wody dolnej Małej Elektrowni Wodnej [...]" są jej integralną częścią – elementami służącymi do wytrącania energii kinetycznej wody po jej przepływie przez budowlę elektrowni. Zdaniem Sadu pierwszej instancji, z podanych wyżej przyczyn w protokole z [...] 1999 r. - niezależnie od przekazania części nieruchomości, gruntów i środków trwałych [...] skarżącym - przyznano im również możliwość "korzystania i dostępu do terenu, jazów i nadbrzeży w celu ich remontu i konserwacji", a w konsekwencji powinność dbania o zgodny z prawem stan techniczny wyżej wymienionych elementów MEW "[...]", a więc ich sprawność techniczną i funkcjonalną.
Wbrew zatem zarzutom skargi prawidłowo ustalono adresata obowiązku. Z tych przyczyn nie można było przyjąć - jak podnoszono w skardze - że elektrownia ogranicza się tylko do elementów bezpośrednio z nią związanych, do których skarżący posiadają tytuł prawny.
Według WSA, z materiału dowodowego wynika, że Mała Elektrownia "[...]" wytwarzała energię elektryczną na podstawie decyzji Starosty [...] o pozwoleniu wodnoprawnym na szczególne korzystanie z wód [...] na stopniu wodnym w [...] z dnia 31 sierpnia 2000 r. udzielonej zakładowi głównemu tj. Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w Poznaniu. Co istotne, użytkownikiem przedmiotowej elektrowni była spółka M. s.c. J., M., P. K. Ustalenia te zostały potwierdzone podczas rozpraw administracyjnych w dniu 24 września 2019 r. oraz w dniu 3 października 2019 r., podczas których wspólnik spółki M. S.C. J., M., P. K., potwierdził korzystanie z przedmiotowego obiektu.
Powyższego, nie zmienia okoliczność, że od 2015 r. "M. S.C." nie posiadają pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wody w związku z odwołaniem wniesionym przez Wody Polskie.
Pomimo zatem, że Skarb Państwa jest właścicielem gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste, na którym zlokalizowana jest Mała Elektrownia Wodna "[...]", nie było przeszkód prawnych, żeby wykonanie opisanego obowiązku skierować do skarżących jako właścicieli części budynku [...] stanowiącego elektrownię wraz z urządzeniami instalacjami technicznymi umożliwiającymi kształtowanie i korzystanie z zasobów wodnych na jej potrzeby.
Nie doszło zatem do naruszeń, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli J. K., M. K. i P. K. (M. s.c. J., M., P. K.), dalej: "skarżący", reprezentowani przez adwokata. Wyrok zaskarżyli w całości. Zarzucili:
I. na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186) dalej: "Prawo budowlane", w sytuacji gdy została sporządzona ekspertyza obejmująca przedmiot postępowania przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu, która znajduje się w aktach sprawy, nadto skierowanie do pomiotu, który nie powinien być jej adresatem.
II. Na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, które uniemożliwiło jej prawidłowe rozstrzygnięcie, wyrażające się w naruszeniu:
1) przez Sąd I instancji i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, przepisów art. 153 i 170 P.p.s.a., poprzez nie wykonanie wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2018 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1379/17, nie wyjaśnienie kto jest właścicielem Małej Elektrowni Wodnej "[...]" wraz z urządzeniami i instalacjami technicznymi z nią związanymi oraz stacji dolnej elektrowni, w tym palisady, a jedynie powtórzenie bezzasadne przyjęcie, że palisadę uznać należy za element wspomagający pracę Małej Elektrowni Wodnej na mocy samego dostępu do nabrzeży dla remontu i konserwacji elementów;
2) art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności wyjaśniających niezbędnych do dokładnego wyjaśnienie stanu faktycznego, wydanie rozstrzygnięcia bez zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz przy rozpatrzeniu już zgromadzonego materiału w sposób wybiórczy, po prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania strony skarżącej do organów władzy publicznej, przy uniemożliwieniu skarżącemu faktycznego wzięcia czynnego udziału w postępowaniu.
Skarżący wnieśli o:
1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,
2) rozpoznanie skargi na rozprawie,
3) zasądzenie kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Na wstępie konieczne jest spostrzeżenie, że organy i sądy były w niniejszym postępowaniu związane wykładnią prawa dokonaną w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 1397/17, a także oceną prawną przedstawioną w wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 900/16 i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w tym wyroku. Nie był to wyrok uwzględniający skargę, ale z uwagi na to, że polegał na oddaleniu skargi od rozstrzygnięcia kasacyjnego, wskazania odnosiły się do postępowania administracyjnego, które w rozpoznawanej sprawie miało być dalej prowadzone. Dodać należy, że ocena i wskazania zawarte w wyroku WSA, wiążące z mocy art. 153 P.p.s.a. zostały zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Tak więc wyrok NSA z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 1397/17, z jednej strony stanowi potwierdzenie stanowiska zajętego przez WSA w Warszawie, a z drugiej wypowiedzi NSA o charakterze wykładni prawa są wiążące z mocy art. 190 P.p.s.a.
Precyzując treść wspomnianego wyroku NSA przypomnieć można, że wyrokiem z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 1397/17, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J. K., M. K. i P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 900/16.
W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd I instancji kontrolował wydane na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. postanowienie kasacyjne, którym organ odwoławczy uchylił postanowienie organu I instancji nakładające na Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu na podstawie art. 81c ust. 2 w związku z art. 81 ust. 1 pkt 1b oraz art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane obowiązek wykonania i dostarczenia ekspertyzy technicznej palisady prawego brzegu kanału przy dolnym stanowisku Małej Elektrowni Wodnej "[...]" w km [...] drogi wodnej [...] – [...].
Zdaniem NSA, wbrew zarzutom skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył prawa poprzez niezastosowanie względem zaskarżonego postanowienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przyjętą w zaskarżonym wyroku oceną, iż zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 lutego 2016 r. nie narusza wskazanych w podstawach kasacyjnych przepisów art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a., jak również art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.
Wywodził, że na gruncie niniejszej sprawy stwierdzony przez organ odwoławczy i zaaprobowany przez Sąd I instancji konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający przy tym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, sprowadzał się do kwestii ustalenia prawidłowego adresata rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane w odniesieniu do będącego w nieodpowiednim stanie technicznym elementu urządzenia wodnego - dolnego stanowiska elektrowni oraz budynku tzw. rowkarni, stanowiącego prawe skrzydło dolnego stanowiska elektrowni, w strefie zmiennych stanów wody odpływającej z elektrowni. W odniesieniu do prezentowanego w orzecznictwie stanowiska, że własność wody nie przekłada się automatycznie na własność urządzeń wodnych, albowiem przepisy ustawy Prawo wodne nie stoją na przeszkodzie, aby kto inny był właścicielem wody, a kto inny właścicielem urządzeń wodnych (zob. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1874/07), Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż w przedmiotowej sprawie kluczowe jest ustalenie, kto jest właścicielem Małej Elektrowni Wodnej "[...]" w km [...] drogi wodnej [...] – [...], wraz z urządzeniami i instalacjami technicznymi z nią związanymi oraz budynku usytuowanego wzdłuż stacji dolnej elektrowni, a także to, jakie elementy elektrowni i budynku powinny być objęte działaniami organu nadzoru budowlanego.
W odniesieniu do powyżej wskazanego stanu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny po pierwsze stwierdził, że stwierdzona potrzeba zweryfikowania zakresu podmiotowego i przedmiotowego postępowania administracyjnego uzasadniała zastosowanie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a., a po wtóre zauważył, że naruszenia wskazanych w podstawach kasacyjnych przepisów postępowania skarżący nie łączą z zaaprobowanymi przez Sąd I instancji powodami zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 K.p.a., lecz zdarzeniem polegającym na sporządzeniu wymaganej ekspertyzy, co nastąpiło w lutym 2016 r.
Odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej, w ramach której skarżący wskazują na niecelowość wydania z tego względu zaskarżonego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy wskazanie skarżących, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia (17 lutego 2016 r.) organ odwoławczy dysponował przedmiotową ekspertyzą, co w konsekwencji nie pozwalało Sądowi I instancji pominięcie faktu jej sporządzenia rozważać pod kątem naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 2 w zw. z art. 144 i art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako przesłanki uzasadniającej zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w sposób uprawniony przyjął, że organ odwoławczy nie miał podstaw do wstrzymania się z wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie do czasu upływu wyznaczonego w decyzji organu I instancji terminu wykonania i dostarczenia ekspertyzy technicznej, tj. do dnia 29 lutego 2016 r., zważywszy, że postępowanie przed organem II instancji wywołane zostało zażaleniem podmiotu zobowiązanego na mocy decyzji organu I instancji do sporządzenia i dostarczenia tej ekspertyzy, w którym obowiązek ten podmiot wnoszący zażalenie w całości zakwestionował.
Uwzględniając zakres związania wynikającego z przywołanych stwierdzeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, można przystąpić do rozważenia zasadności zarzutów kasacyjnych. Konieczne jest nadto, spostrzeżenie, że zakres zagadnień, co do których Naczelny Sąd Administracyjny wyraził swoje stanowisko był, z mocy art. 183 § 1 P.p.s.a., uwarunkowany granicami skargi kasacyjnej. W kasacji złożonej przez J. K., M. K. i P. K. podniesiono zarzuty procesowe dotyczące braku podstaw do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. polegające na nieuwzględnieniu istnienia ekspertyzy, a także zarzut naruszenia przepisie regulujących odpowiedzialność za utrzymanie urządzenia wodnego, a co za tym idzie podmiotu na który można nałożyć obowiązek.
Skarżący nie podnieśli wówczas zarzutu naruszenia art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.
Skonstatować jeszcze można, że w trakcie postępowania administracyjnego wskazywano różne nazwy Małej Elektrowni Wodnej. Nie jest to zagadnienie w niniejszej sprawie kasacyjnej istotne, ale w dalszym postępowaniu należy tę nazwę ujednolicić.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 153 i art. 170 P.p.s.a. poprzez niewykonanie wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku NSA z dnia 22 listopada 2018 r., niewyjaśnienie kto jest właścicielem Małej Elektrowni Wodnej "[...]" wraz z urządzeniami i instalacjami technicznymi z nią związanymi oraz stacji dolnej elektrowni, w tym palisady.
Sąd pierwszej instancji zajął jasne stanowisko co do tej okoliczności. Zaaprobował ustalenie, według którego, aktem notarialnym z dnia [...] 1999 r. rep. A [...], skarżący nabyli lokal użytkowy nr [...] na parterze budynku [...], w skład którego weszła turbinownia oraz korytarz o wskazanej powierzchni. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, z punktu 3 protokołu z dnia [...] 1999 r. przekazania/przejęcia części nieruchomości, gruntów i środków trwałych [...] w [...] wynika, że skarżący weszli w posiadanie również środków trwałych takich jak turbiny wodne (2), generator prądu GAA28B, jaz ulgowy prawy, jaz roboczy lewy, magazyn [...] oraz m.in. możliwość "korzystania i dostępu do terenu, jazów i nadbrzeży w celu ich remontu i konserwacji".
Za prawidłową Sąd uznał argumentację organu, że przypora stanowiąca umocnienie prawego brzegu dolnego stanowiska ww. elektrowni i budynku rówkarni, jak również palisada, która poprzez jej umiejscowienie – w dwóch odcinkach wzdłuż prostopadłych ścian budynku rówkarni - pełni funkcję umocnienia prawego brzegu dolnego stanowiska tego obiektu, znajdujące się w strefie oddziaływania wody dolnej Małej Elektrowni Wodnej "[...]" są jej integralną częścią – elementami służącymi do wytrącania energii kinetycznej wody po jej przepływie przez budowlę elektrowni.
Według Sądu pierwszej instancji, z podanych wyżej przyczyn w protokole z [...] 1999r. - niezależnie od przekazania części nieruchomości, gruntów i środków trwałych [...] skarżącym - przyznano im również możliwość "korzystania i dostępu do terenu, jazów i nadbrzeży w celu ich remontu i konserwacji", a w konsekwencji powinność dbania o zgodny z prawem stan techniczny wyżej wymienionych elementów MEW "[...]", a więc ich sprawność techniczną i funkcjonalną. Z tych przyczyn nie można było przyjąć - jak podnoszono w skardze - że elektrownia ogranicza się tylko do elementów bezpośrednio z nią związanych, do których skarżący posiadają tytuł prawny.
Z powołaniem się na opisane wyżej związanie wynikające z art. 153 P.p.s.a. oraz art. 170 P.p.s.a. nie można skutecznie podnosić ustalenia właściciela Elektrowni w sposób sprzeczny ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II OSK 1379/17) i Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego (sygn. akt VII SA/Wa 900/16). Sądy te zaleciły ustalenie podmiotu będącego właścicielem. Jest oczywiste, że tego podmiotu wówczas nie określiły.
Natomiast to, czy Sąd trafnie zaaprobował wskazane ustalenie i zasadnie uznał, że właścicielami tymi są skarżący, jest kwestią wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego a także prawidłowej oceny zebranych dowodów, a następnie właściwego zastosowania stosowych norm prawa materialnego.
Skarżący nie wskazali jaki dowód został z naruszeniem prawa pominięty. Nie podważyli także ustalenia organu odwoławczego oraz Sądu pierwszej instancji co do treści protokołu z dnia [...] 1999 r. przekazania/przejęcia części nieruchomości, gruntów i środków trwałych [...] w [...] oraz aktu notarialnego z dnia [...] 1999 r. rep. A [...]. Natomiast kwalifikacja tych czynności prawnych jest zagadnieniem z dziedziny zastosowania prawa materialnego.
Nie ma więc podstaw do podzielenia tezy sformułowanej w zarzucie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności wyjaśniających niezbędnych do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego, a także rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wybiorczy.
Nieskonkretyzowany, a co za tym idzie bezpodstawny jest zarzut prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania strony skarżącej do organów władzy publicznej.
Twierdzenie zaś o uniemożliwieniu skarżącemu faktycznego wzięcia czynnego udziału w postępowaniu nie tylko nie zostało w skardze kasacyjnej skonkretyzowane, ale nawet nie zostało poparte stosownym przepisem procesowym.
Sąd pierwszej instancji, w oparciu o ustalenia dotyczące sfery faktów, tj. zapisów we wskazanych dokumentach, opierając się na wskazanych w rozważaniach normach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, tj. art. 186 i art. 187a ust. 1, art. 211 ust. 1 i 2, art. 216 ust. 1, 2 i 5, art. 188 ust. 1 i 6 Prawa wodnego z 2017 r.), nawiązując do art. 48 i art. 191 Kodeksu cywilnego, uznał, że skarżący są właścicielami Elektrowni, w tym przypory i palisady, stanowiących jej integralne części, a zatem powinni być adresatami obowiązku wynikającego z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.
Skarżący podnieśli zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, m.in. poprzez "skierowanie do podmiotu, który nie powinien być jej adresatem". Skonstatować można, że w opisie naruszenia nie skonkretyzowano, co skierowano do podmiotu, który nie powinien być adresatem. Biorąc pod uwagę przedmiot postępowania sądowego oraz uzasadnienie skargi kasacyjnej możliwe jest przyjęcie, iż chodzi o postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia ekspertyzy.
Skarżący nie podjęli jednak w skardze kasacyjnej próby wskazania przepisu prawa materialnego, którego ewentualna błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przez organ odwoławczy i Sąd pierwszej instancji skutkowały uznaniem, że skarżący są właścicielami spornych części Elektrowni. Skoro nie podważyli skutecznie przypisania im tytułu prawnego do spornych elementów Elektrowni, ich teza o błędnym, w świetle art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, wskazaniu adresata postanowienia, jest jedynie pozbawioną rzeczowych argumentów polemiką.
Niezależnie od tego można zauważyć, że skierowanie postanowienia do podmiotu wskazanego w art. 81c ust. 2 w związku z art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego nie jest wiążące w postępowaniu głównym, na potrzeby którego postanowienie dowodowe jest wydawane. Pożądane jest oczywiście aby w tym zakresie stanowisko organu było spójne. Jednak to dopiero w decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego zostanie określony podmiot zobowiązany do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Zarzut naruszenia art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie jest natomiast skuteczny w zakresie w jakim podnosi wydanie postanowienia mimo istnienia ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego obiektu Elektrowni.
Od razu konieczne jest spostrzeżenie, że przedwczesne jest rozstrzyganie, czy istniejąca ekspertyza (ekspertyzy) wyklucza potrzebę wydania postanowienia opartego na art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.
Niewątpliwe jest jednak, że do wydania postanowienia doszło z naruszeniem tego przepisu.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzono, że przedmiotem postępowania jest stan techniczny palisady prawego brzegu oraz ściany wylotu dolnego stanowiska (przypory) Małej Elektrowni Wodnej "[...]".
Przypomnieć należy, że GINB, powołując się na akta sprawy, stwierdził, że organ wojewódzki przeprowadził w dniu 24 lipca 2019 r., kontrolę stanu technicznego Małej Elektrowni Wodnej "[...]" i palisady prawego brzegu kanału przy dolnym stanowisku ww. Elektrowni. Podczas kontroli stwierdzono m.in. znaczny stopień zniszczenia drewnianych pali, natomiast w górnej nawodnionej części pali – biologiczną korozję, która dorowadziła do rozszczepienia i ubytków drewna, a w niektórych miejscach całkowitego ich zniszczenia. Stwierdzono także spękania, deformacje i zniszczenia (szczególnie w dolnej części) betonowej przypory przy prawym brzegu, co potwierdza postępujący, zły stan techniczny tych elementów elektrowni wodnej. W opinii kontrolujących, zastany stan obiektu wskazuje na postępującą degradację tych elementów.
GINB skonstatował następnie, że powyższe ustalenia organu wojewódzkiego potwierdzają wnioski z opracowania pn. "Stan techniczny i stan bezpieczeństwa Małej Elektrowni Wodnej "[...]" położonej na rzece [...] w [...]", wykonanej przez inż. M. J. w maju 2012 r. Autor opracowania wskazał, że "Skrzydła prawej betonowej ściany wylotu (przypora) pęknięte i przechylone w kierunku wody dolnej. Palisada stanowiąca ubezpieczenie prawego brzegu kanału została całkowicie zdegradowana w strefie zmiennych stanów wody".
W dalszej części uzasadnienia GINB stwierdził, że stan techniczny przypory i palisady Małej Elektrowni Wodnej "[...]" stanowiący zagrożenie dla otoczenia i środowiska nie jest kwestionowany przez stronę zobowiązaną i nie budzi również wątpliwości GINB.
W tych okolicznościach odnotować trzeba także istnienie ekspertyzy, o której mowa w omawianym zarzucie kasacji. Skarżący nie opisali szczegółowo tego dokumentu, wskazując jedynie, że "została sporządzona ekspertyza obejmująca przedmiot postępowania przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu, która znajduje się w aktach sprawy".
Jest niewątpliwe, że w aktach sprawy znajduje się Ekspertyza techniczna palisady prawego brzegu kanału przy dolnym stanowisku Małej Elektrowni Wodnej "[...]", sporządzona przez mgr P. M., inż. Z. J. i mgr inż. A. Ż. i D. D., w lutym 2016 r.
Ponadto, w aktach znajduje się Ekspertyza techniczna palisady prawego brzegu kanału przy dolnym stanowisku Małej Elektrowni Wodnej "[...]". Uzupełnienie – badania podwodne, sporządzona przez mgr P. M., mgr inż. A. Ż., A. M., R. A. i D. D., w marcu 2016 r.
Jak wynika z uzasadnienia postanowienia WINB, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu, niezależnie od zażalenia, w dniu 24 lutego 2016 r., przesłał ekspertyzę w wykonaniu postanowienia WINB z dnia 28 października 2015 r. WINB uznał, że jest ona wadliwa i zwrócił ją RZGW, pismem z dnia 14 marca 2016 r.
Do opisanych dokumentów oraz do zasadności zwrócenia Ekspertyzy z lutego 2016 r. nie odniósł się ani GINB, ani Sąd pierwszej instancji.
Badając zasadność omawianego zarzutu przytoczyć należy w tym miejscu art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.
W zakresie objętym hipotezą przywołanej normy GINB nie sprecyzował, na czym polegają wątpliwości co stanu technicznego palisady i przypory, wręcz stwierdzając, że takich wątpliwości nie ma, a także określając na czym zły stan techniczny polega. Podkreślić zaś trzeba, że w aktach znajdują się, oprócz ekspertyzy z 2012 r. oraz protokołu kontroli z 24 lipca 2019 r., jeszcze dwa dokumenty specjalistyczne w tym zakresie, tj. ekspertyza wykonana w lutym 2016 r. i jej uzupełnienie z marca 2016 r.
Niezależnie od tej wadliwości zauważyć należy, że nie odpowiada hipotezie zawartej w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego stanowisko GINB, według którego, ekspertyza techniczna powinna zawierać propozycje rozwiązania wykazanych problemów i usunięcia zagrożeń, wad, czy nieprawidłowości.
Także w uzasadnieniu postanowienia Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdzono, że konieczność sporządzenia ekspertyzy wynika m.in. z konieczności określenia niezbędnych robót, celem doprowadzenia obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu technicznego.
Przytoczone wypowiedzi organów obu instancji nie są jedynie fragmentami argumentacji dotyczącej wydanego postanowienia dowodowego.
Utrzymane w mocy przez GINB postanowienie WINB zawiera rozstrzygnięcie nakładające obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej palisady prawego brzegu oraz ściany wylotu dolnego stanowiska (przypory), zawierających:
- ustalenie przyczyn powstania nieodpowiedniego stanu technicznego ww. przypory i palisady,
- szczegółowy zakres niezbędnych do wykonania robót budowlanych (w tym rysunki konstrukcyjne) w celu przywrócenia właściwego stanu technicznego przedmiotowego obiektu budowlanego.
Z tych rozstrzygnięć zawartych w postanowieniu WINB wynika, że żądana ekspertyza ma nie tyle ustalać stan techniczny wymienionych elementów Elektrowni (ten stan, jak wynika z wypowiedzi organów przytoczonych w poprzedzających rozważaniach i jak wynika z treści samych rozstrzygnięć jest ustalony jako nieodpowiedni), ile ma prowadzić do ustalenia przyczyn tego stanu oraz sposobu przywrócenia odpowiedniego, zgodnego z prawem stanu technicznego.
Jak już zasygnalizowano, nie jest to zgodne z normą art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Kwestie te, o ile organ uznaje je za istotne w świetle podstawy materialnej sprawy głównej, w tym przypadku art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, powinny być ustalone bądź to w drodze własnej wiedzy specjalistycznej organu nadzoru budowlanego, bądź opinii biegłego powołanego przez organ na podstawie art. 84 § 1 K.p.a. Skoro, w myśl art. 81c ust. 2 zdanie drugie Prawa budowlanego, koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia, to nie można tej osoby obciążać obowiązkiem w zakresie, którego nie przewiduje art. 81c ust. 2 zdanie pierwsze w związku z art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 P.p.s.a. zasądzono od GINB na rzecz skarżących solidarnie koszty postępowania sądowego.