II OSK 1591/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-02-12
NSAinneWysokawsa
szkody łowieckiebezczynność organuprotokół szacowania szkodyprawo łowieckiesąd administracyjnyzadośćuczynieniegrzywna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zobowiązał Koło Łowieckie do wydania protokołu szacowania szkody, stwierdzając rażącą bezczynność i nakładając grzywnę oraz zasądzając koszty.

Skarżący W.B. złożył skargę na bezczynność Koła Łowieckiego nr "R." w Ł. w przedmiocie nie wydania protokołu ostatecznego szacowania szkody łowieckiej. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając rażącą bezczynność Koła Łowieckiego, które przez ponad dwa lata nie wykonało obowiązku sporządzenia protokołu. W konsekwencji sąd zobowiązał Koło do wydania protokołu w terminie 14 dni, nałożył grzywnę w wysokości 3000 zł oraz zasądził od Koła na rzecz skarżącego kwotę 1500 zł tytułem zadośćuczynienia i 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący W.B. złożył skargę na bezczynność Koła Łowieckiego nr "R." z siedzibą w Ł. w przedmiocie nie wydania protokołu ostatecznego szacowania szkody w uprawie kukurydzy, wyrządzonej przez dziki. Skarżący zarzucił Kołu naruszenie przepisów Prawa łowieckiego, wskazując na brak reakcji na jego wnioski i ponaglenia. Koło Łowieckie wniosło o odrzucenie skargi, argumentując, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego oraz że szkoda została zgłoszona zbyt późno, co uniemożliwiło jej oszacowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że sporządzenie protokołów oględzin i szacowania ostatecznego szkód łowieckich stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Analiza akt sprawy wykazała, że Koło Łowieckie dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego o wydanie protokołu szacowania ostatecznego szkód. Sąd stwierdził, że bezczynność ta miała charakter rażący, gdyż Koło przez ponad dwa lata ignorowało obowiązki wynikające z przepisów prawa, co uniemożliwiło skarżącemu dochodzenie swoich praw, w tym wystąpienie na drogę postępowania cywilnego. W związku z tym sąd zobowiązał Koło do wydania protokołu w terminie 14 dni, stwierdził rażącą bezczynność, wymierzył Kołu grzywnę w wysokości 3000 zł oraz przyznał skarżącemu od Koła sumę pieniężną w wysokości 1500 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane niedogodności, a także zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 580 zł.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sporządzenie protokołu oględzin i szacowania ostatecznego szkód łowieckich stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, podlegającą kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko NSA, że sporządzenie protokołów oględzin i szacowania ostatecznego szkód łowieckich jest czynnością z zakresu administracji publicznej, a bezczynność w tym zakresie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (11)

Główne

u.p.ł. art. 46 § ust. 3 i 5

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie

u.p.ł. art. 46 § ust. 6 i 7

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie

u.p.ł. art. 46a § ust. 2, 3, 4

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie

u.p.ł. art. 46c § ust. 1, 2, 3, 4, 5, 8

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie

u.p.ł. art. 46e § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4, 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1, 3 i § 1a, § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200 § w zw. z art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 35

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

rozp. MS art. 2

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bezczynność Koła Łowieckiego w zakresie wydania protokołu szacowania ostatecznego szkody. Sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność koła łowieckiego w tym zakresie. Późne zgłoszenie szkody nie wyklucza obowiązku jej oszacowania i sporządzenia protokołu.

Odrzucone argumenty

Sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Szkoda została zgłoszona zbyt późno, co uniemożliwiło jej oszacowanie. Skarżący nie dopełnił obowiązków przewidzianych w przepisach ustawy Prawo łowieckie.

Godne uwagi sformułowania

sporządzenie protokołów oględzin i szacowania ostatecznego szkód łowieckich stanowi czynność z zakresu administracji publicznej bezczynność koła łowieckiego w tym zakresie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego bezczynność ta miała charakter rażący wola Koła w tym zakresie mogła być wyrażona wyłącznie w protokole szacowania odszkodowania nie może to jednak pozbawić skarżącego prawa do uzyskania dokumentu w postaci protokołu szacowania ostatecznego szkody

Skład orzekający

Piotr Mikołajczyk

przewodniczący

Jarosław Czerw

sprawozdawca

Beata Czyżewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Właściwość sądu administracyjnego w sprawach dotyczących bezczynności kół łowieckich w zakresie szkód łowieckich, skutki rażącej bezczynności organu, obowiązki kół łowieckich w procesie szacowania szkód."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji bezczynności koła łowieckiego w zakresie sporządzenia protokołu szacowania szkody łowieckiej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne interweniują w przypadkach rażącej bezczynności organów, nawet tych spoza tradycyjnej administracji publicznej, jak koła łowieckie. Podkreśla znaczenie formalnych procedur w dochodzeniu praw przez obywateli.

Koło łowieckie zignorowało rolnika przez 2 lata. Sąd administracyjny ukarał je grzywną.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Łd 160/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Beata Czyżewska
Jarosław Czerw /sprawozdawca/
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6166  Łowiectwo
658
Hasła tematyczne
Prawo łowieckie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano organ do załatwienia sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35, art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2012 poz 1173
art. 46 ust. 3 i 5, 6, 7, art. 46a ust. 2, 3, 4, art. 46c ust. 1, 2, 3, 4, 5, 8, art. 46e ust. 1
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe - tekst jednolity.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 4, 8, art. 149 § 1 pkt 1, 3 i § 1a, § 2, art. 200 w zw. z art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 12 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.), Asesor WSA Beata Czyżewska, , po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. B. na bezczynność Koła Łowieckiego nr [...] "R." z siedzibą w Ł. w sprawie wydania protokołu szacowania ostatecznego szkody 1. zobowiązuje Koło Łowieckie nr [...] "R." z siedzibą w Ł. do wydania skarżącemu W.B. protokołu szacowania ostatecznego szkody w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Koło Łowieckie nr [...] "R." z siedzibą w Ł. dopuściło się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność Koła Łowieckiego nr [...] "R." z siedzibą w Ł. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Kołu Łowieckiego nr [...] "R." z siedzibą w Ł. grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 5. przyznaje od Koła Łowieckiego nr [...] "R." z siedzibą w Ł. na rzecz skarżącego W. B. sumę pieniężną w wysokości 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych; 6. zasądza od Koła Łowieckiego nr [...] "R." z siedzibą w Ł. na rzecz skarżącego W.B. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc
Uzasadnienie
W.B. (dalej także: skarżący), pismem z dnia 27 maja 2024 r., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na bezczynność Koła Łowieckiego nr [...] "R." z siedzibą w Ł. w przedmiocie nie wydania protokołu ostatecznego szacowania szkody w uprawie kukurydzy na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...] obręb W. gmina B., powiat [...] wyrządzonej przez dziki, zarzucając podmiotowi naruszenie art. 46 ust. 6 pkt 2 i ust. 7 oraz art. 46c ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo Łowieckie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1082).
Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uwzględnienie skargi poprzez:
1) zobowiązanie Koła Łowieckiego nr [...] "R." z siedzibą w Ł. do wydania skarżącemu protokołu ostatecznego szacowania szkody w terminie 14 dni;
2) stwierdzenie, że Koło Łowieckie nr [...] "R." z siedzibą w Ł. dopuściło się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa;
3) przyznanie skarżącemu od Koła Łowieckiego nr [...] "R." z siedzibą w Ł. sumy pieniężnej w odpowiedniej wysokości.
Dodatkowo skarżący wniósł o zasądzenie od Koła Łowieckiego nr [...] "R." z siedzibą w Ł. na rzecz skarżącego W.B. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 27 czerwca 2022 r. w Nadleśnictwie Z. skarżący zgłosił szkodę w uprawie kukurydzy wyrządzonej przez dziki na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...] obręb W. gmina B., powiat [...], którego dzierżawcą jest Koło Łowieckie nr [...] "R." z siedzibą w Ł.
Jak wynika dalej z uzasadnienia skargi, w dniu 29 czerwca 2022 r. przedstawiciel Koła Łowieckiego nr [...] "R." przeprowadził oględziny uszkodzonej uprawy i sporządził protokół, który nie spełnia wymogów ustawy Prawo Łowieckie, gdyż nie zawiera wskazania gatunku zwierzyny, szacunkowego obszaru uszkodzonej uprawy oraz szacunkowego procentu zniszczenia uprawy w uszkodzonym obszarze. Pismem z dnia 19 lipca 2022 r. skarżący poinformował Koło Łowieckie "R." jakie wykonał czynności polowe na zniszczonej uprawie i zażądał zajęcia stanowiska przed podmiot do tego ustawowo zobowiązany. Tego samego dnia skarżący złożył skargę do Okręgowej Rady Łowieckiej w S. na Koło Łowieckie "R." (które zostało przekazane według właściwości do Zarządu Okręgowego PZŁ w Ł.) oraz do Zarządu Okręgowego PZŁ w Ł. na działalność Koła Łowieckiego "R.". Na skargi skarżący nie otrzymał odpowiedzi.
Jak stwierdzono dalej w uzasadnieniu skargi, pismem z dnia 15 września
2022 r. skierowanym do Koła Łowieckiego "R." skarżący wnioskował o wykonanie szacowania ostatecznego. Wniosek pozostał bez odpowiedzi.
Skarżący poinformował, że pismem z dnia 9 marca 2023 r. oraz z dnia 11 maja 2023 r. skierowanym do Starosty Sieradzkiego wnioskował on o interwencję w jego sprawie i również w tym przypadku Koło Łowieckie R. zlekceważyło swój obowiązek wykonania szacowania ostatecznego i sporządzenia z tego szacowania protokołu. Starosta Sieradzki skierował do Koła Łowieckiego "R." pisma z dnia 28 kwietnia 2023 r. oraz z dnia 5 lipca 2023 r.
Pismem z dnia 12 marca 2024 r. (data doręczenia 18 marca 2024 r.) skarżący skierował do Koła Łowieckiego nr [...] "R." w Ł. ponaglenie o wydanie protokołu ostatecznego szacowania szkody, które pozostało bez odpowiedzi.
Skarżący podnosi, że polskie prawo nie przewiduje milczącej odmowy podjęcia działań w zakresie szacowania szkód łowieckich, które skarżący ma prawo odbierać jako przejaw rażącego lekceważenia jego praw jako jednostki i jako przejaw lekceważenia wykonania obowiązków nałożonych na koło łowieckie ustawą. Zdaniem skarżącego, jeżeli koło łowieckie nie ma woli przyznania poszkodowanemu odszkodowania, to wola ta może być wyrażona wyłącznie w protokole szacowania ostatecznego. W wyniku rażącej bezczynności Koło Łowieckie nr [...] "R." niezasadnie zaniechało dokonania tych czynności, co zamknęło skarżącemu możliwość wystąpienia na drogę postępowania cywilnego z powództwem o zapłatę odszkodowania. Bezczynność koła łowieckiego nie może pozbawiać skarżącego prawa uzyskania dokumentu w postaci protokołu szacowania ostatecznego, który jest skarżącemu niezbędny, aby mógł skorzystać z ochrony prawnej przewidzianej w ustawie Prawo łowieckie, w tym ostatecznie - powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Skarżący uważa, że wobec braku reakcji na ponaglenie skierowane do Koła Łowieckiego nr [...] "R." w Ł., aby umożliwić skarżącemu zachowanie jego praw wynikających z ustawy, skierowanie skargi do sądu administracyjnego stało się konieczne i uzasadnione.
Wskazano, że skarżący wniósł o przyznanie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w odpowiedniej wysokości, która stanowić będzie adekwatną reakcję na rażące uchybienie ze strony Koła Łowieckiego "R." w Ł. praw skarżącego do uzyskania należnego mu odszkodowania i czasu trwania bezczynności.
W odpowiedzi na skargę, w piśmie z dnia 3 grudnia 2024 r., Koło Łowieckie nr [...] "R." w Ł. (dalej także: Koło Łowieckie, Koło, organ) wniosło o odrzucenie skargi. Według Koła Łowieckiego sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i z tych względów skarga winna zostać odrzucona. Podniesiono, że koło łowieckie nie jest jednostką administracji publicznej, a działa w oparciu o ustawę z dnia z dnia 13 października 1995 r. Prawo Łowieckie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz.1082).
Z ostrożności procesowej Koło podniosło także , że skarżący W.B. zgłosił szkodę łowiecką w dniu 27 czerwca 2022 r. Na miejsce powstania szkody stawił się w dniu 29 czerwca 2022 r. przedstawiciel Koła K.J., który w obecności skarżącego W.B. przeprowadził oględziny szkody. Ustalono, że szkoda powstała od 2 do 3 tygodni przed datą jej zgłoszenia, w związku z tym nie można ustalić przez jaki gatunek zwierzyny została wyrządzona szkoda oraz jaki był obszar uszkodzonej uprawy. Zdaniem organu szkoda powinna zostać zgłoszona w terminie pozwalającym na jej oszacowanie, przede wszystkim ustalenie gatunku zwierzyny, która wyrządziła szkodę. Sporządzony protokół został podpisany przez poszkodowanego. Koło dokonało stosownych zapisów w protokole oględzin, odstępując od wstępnego szacowania szkody, a tym samym - szacowania ostatecznego. W ocenie organu, zgłoszenie szkody po tak długim terminie od jej powstania narusza przepisy ustawy Prawo Łowieckie oraz powoduje brak możliwości ustalenia czy szkoda nie powstała w wyniku działania zwierząt łownych objętych całoroczną ochroną.
Organ wskazał, że w dniu 9 listopada 2022 r. skarżący W.B. wniósł odwołanie do Nadleśnictwa Z. z żądaniem o wydanie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Nadleśnictwo Z. stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez poszkodowanego.
Dalej w odpowiedzi na skargę podniesiono, że skarżący mógł wnosić odwołanie już na etapie oględzin szkody, z powodu zapisu o braku możliwości ustalenia gatunku zwierzyny i w dalszej kolejności ustalenia obszaru uszkodzonego przez zwierzynę. W ocenie organu skarżący nie dopełnił żadnych obowiązków przewidzianych w przepisach ustawy Prawo Łowieckie w rozdziale 9 - Szkody łowieckie, a obecnie próbuje wymusić wydanie dokumentu - zapewne w celu przywrócenia sobie terminu do złożenia odwołania lub pozwu sądowego.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż na skutek złożonego w dniu 9 listopada 2022 r. pisma W.B. zatytułowanego "Wniosek o wydanie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania", Nadleśniczy Nadleśnictwa Z. wydał w dniu 21 listopada 2022 r. postanowienie o niedopuszczalność odwołania wniesionego przez W.B.. W uzasadnieniu wskazano, że Koło Łowieckie nr [...] "R." w Ł. nie dokonało szacowania ostatecznego szkody, w związku z czym protokół, od którego poszkodowany mógłby wnieść odwołanie, nie został sporządzony. Ponadto, zgodnie z art. 46c ust. 2 ustawy Prawo łowieckie, szacowania ostatecznego dokonuje się najpóźniej w dzień sprzętu, natomiast z ustaleń telefonicznych, które Nadleśnictwo Z. poczyniło z poszkodowanym wynika, że dokonał już sprzętu uszkodzonej uprawy przed wniesieniem odwołania. W związku z powyższym, nawet gdyby koło łowieckie dokonało szacowania ostatecznego szkody, z którego zostałby sporządzony stosowny protokół, to Nadleśniczy Nadleśnictwa Z. nie mógłby rozpatrzeć tego odwołania, ze względu na brak możliwości dokonania ponownego szacowania ostatecznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Jak stanowi art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) (dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.
Należy podkreślić, że rozstrzygając sprawę sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Podstawą oceny zasadności skargi na bezczynność zawsze zaś będzie stan faktyczny istniejący w dacie orzekania (por. wyroki NSA: z 19 września 2013 r., II OSK 1591/13 oraz z 27 maja 2015 r., I OSK 2331/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a. Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Sytuacja, o której stanowi powołany art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem przedmiotem wniesionej skargi jest bezczynność Koła Łowieckiego nr [...] "R." z siedzibą w Ł..
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a).
Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Sąd administracyjny rozpoznaje skargi na bezczynność organów administracji publicznej, gdy organ w przewidzianym przepisami terminie nie wyda któregokolwiek z wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. aktów administracyjnych. Jeżeli bowiem organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy z różnych względów nie wydaje rozstrzygnięcia w przewidzianym przepisami terminie, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas występuje bezczynność organu (por. wyrok NSA z 5 lipca 2018 r., I OSK 2936/16, CBOSA; por. także: wyrok WSA w Poznaniu z 6 marca 2019 r., III SAB/Po 41/18, CBOSA).
Warunkiem formalnym skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wcześniejsze wyczerpanie środków zaskarżenia. Jak stanowi art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Spełnienie wymogu wyczerpania środków zaskarżenia następuje już w chwili złożenia ponaglenia w organie (por. postanowienie NSA z 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18, LEX nr 2520783, CBOSA). Skarżący, przed wniesieniem skargi, pismem z 12 marca 2024 r. wniósł ponaglenie, które 18 marca 2024 r. wpłynęło do organu I instancji. Tym samym należy przyjąć, że spełniony został warunek wynikający z art. 53 § 2b p.p.s.a.
Skarżący spełnił więc formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedził ją wniesieniem ponaglenia. Nie tylko jednak w ponagleniu z dnia 12 marca 2024 r., skarżący wskazał na złożenie wniosku o wydanie protokołu ostatecznego oszacowania szkód i zarzucił organowi bezczynność w tej sprawie, ale także, w ocenie Sądu skarżący zadośćuczynił temu obowiązkowi znacznie wcześniej – w pismach z dnia 19 lipca 2022 r. skierowanych do: Koła Łowieckiego, do Okręgowej Rady Łowieckiej w S. oraz do Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Ł., o czym szerzej zostanie wskazane później. Niemniej należało uznać, co wskazano już wyżej, że formalna przesłanka do złożenia skargi została w kontrolowanej sprawie spełniona.
W pierwszej kolejności należy zważyć, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie, sprawy co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lipca 2022 r. "bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie rozpatrzono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a." (wyrok NSA z dnia 16 lipca 2020 r., I GSK 631/20, LEX nr 3062229, CBOSA). Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy
z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., I OSK 2114/13, LEX nr 1421789, CBOSA).
Na wstępie rozważań należało ustalić, czy sprawa zainicjowana skargą W.B. należy do kognicji sądów administracyjnych, gdyż było to kwestionowane przez organ w odpowiedzi na skargę.
Mające w sprawie zastosowanie przepisy rozdziału 9 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1173) (dalej: ustawa), zatytułowanego: "Szkody łowieckie" wskazują na mieszany tryb postępowania. W początkowej fazie ustawa przewiduje sformalizowany tryb administracyjnoprawny, który kończy się wydaniem przez właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe decyzji administracyjnej o ustaleniu wysokości odszkodowania (art. 46e ust. 1 ustawy). Wydanie takiej decyzji jest warunkiem koniecznym dla możliwości wniesienia powództwa do sądu powszechnego przez podmiot niezadowolony z przyznanego odszkodowania. Wskazana decyzja administracyjna otwiera pokrzywdzonemu drogę do cywilnego dochodzenia roszczeń. Z tego powodu konieczna jest efektywna kontrola administracyjnego etapu postępowania o ustalenie odszkodowania za szkody łowieckie w celu uzyskania rozstrzygnięcia w sprawie podlegającej załatwieniu decyzją, z zastosowaniem rygoryzmu ponaglenia, skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania (por. uchwała SN z 6 lipca 2021 r., III CZP 48/20, OSNC 2021, nr 12, poz. 83).
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 czerwca 2024 r. oględziny są wstępnym szacowaniem szkód łowieckich, w trakcie których bada się stopień zniszczenia upraw, a także weryfikowane są informacje o gatunku zwierzyny, która zdewastowała teren. Protokół z tych czynności nie zawiera informacji o wartości przysługującego odszkodowania. Dopiero ustalenia zawarte w protokole z ostatecznego szacowania szkód łowieckich, w trakcie którego określane są wielkości strat ilościowych i jakościowych powstałe w wyniku uszkodzenia lub zniszczenia uprawy lub płodów rolnych, są podstawą do wyliczenia i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w art. 46c ust. 8 ustawy, bądź wydania decyzji w oparciu o art. 46e ust. 1 ustawy. Sporządzenie protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) i sporządzenie protokołu, o jakim mowa w art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego), są czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi obowiązków i uprawnień wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (wyrok NSA z 28 czerwca 2024 r., I OSK 1707/23, LEX nr 3760043, CBOSA).
Sąd podziela powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznając, że sporządzenie wymienionych protokołów stanowi czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i bezczynność koła łowieckiego w tym zakresie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Skarga okazała się zasadna, bowiem analiza przedłożonych przez skarżącego i organ dokumentów wykazała, że Koło Łowieckie dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego o wydanie protokołu szacowania ostatecznego szkód łowieckich.
W przepisach ustawy Prawo łowieckie przewidziano terminy do złożenia wniosku o szacowanie szkód, przeprowadzenia oględzin oraz szacowania ostatecznego.
Stosownie do art. 46 ust. 3 i 5 ustawy, wniosek o szacowanie szkód, o którym mowa w ust. 1, w tym ustalenie wysokości odszkodowania, właściciel albo posiadacz gruntów rolnych składa do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego, w terminie umożliwiającym dokonanie szacowania szkód. Szczegółowe terminy zostały natomiast wskazane w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy – rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 776) (dalej: rozporządzenie).
Oględzin dokonuje się niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 ustawy, o czym stanowi art. 46a ust. 2 ustawy.
Na podstawie art. 46a ust. 3 ustawy, o terminie dokonania oględzin, o którym mowa w ust. 2, dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego zawiadamia właściciela albo posiadacza gruntów rolnych oraz wojewódzki ośrodek doradztwa rolniczego właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkody, nie później niż przed upływem 3 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 ustawy.
Stosownie do art. 46a ust. 4 ustawy, niezwłocznie po zakończeniu oględzin dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który zawiera w szczególności następujące dane i informacje:
1) imiona i nazwiska osób biorących udział w oględzinach;
2) datę sporządzenia protokołu oraz datę dokonania oględzin;
3) dane podlegające ustaleniu podczas oględzin, o których mowa w art. 46a ust. 1 ustawy;
4) szkic sytuacyjny uszkodzonej uprawy;
5) czytelne podpisy osób biorących udział w oględzinach.
Dane uzyskane podczas oględzin i uwidocznione w protokole stanowią podstawę do dokonania szacowania ostatecznego, podczas którego ustala się:
1) gatunek zwierzyny, która wyrządziła szkodę;
2) rodzaj uprawy lub płodu rolnego;
3) stan i jakość uprawy lub jakość płodu rolnego;
4) obszar całej uprawy lub szacunkową masę zgromadzonego płodu rolnego;
5) obszar uprawy, która została uszkodzona, lub szacunkową masę uszkodzonego płodu rolnego;
6) procent zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze;
7) plon z 1 ha;
8) wysokość odszkodowania (art. 46c ust. 1 ustawy).
Szacowania ostatecznego dokonuje się najpóźniej w dzień sprzętu, przed dokonaniem sprzętu uszkodzonej uprawy, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7 ustawy, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 (art. 46c ust. 2 ustawy).
O terminie planowanego sprzętu uszkodzonej uprawy właściciel albo posiadacz gruntów rolnych jest obowiązany powiadomić dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego, w formie pisemnej, w terminie 7 dni przed zamierzonym sprzętem (art. 46c ust. 3 ustawy).
O terminie dokonania szacowania ostatecznego szkody dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego zawiadamia właściciela albo posiadacza gruntów rolnych oraz wojewódzki ośrodek doradztwa rolniczego właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkody, nie później niż przed upływem 3 dni od dnia otrzymania powiadomienia, o którym mowa w 46c ust. 3 ustawy, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7 ustawy - w terminie 3 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 ustawy (art. 46c ust. 4 ustawy).
Niezwłocznie po zakończeniu szacowania ostatecznego dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który zawiera w szczególności następujące dane i informacje:
1) imiona i nazwiska osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym;
2) datę sporządzenia protokołu oraz datę dokonania szacowania ostatecznego;
3) dane podlegające ustaleniu podczas szacowania ostatecznego, o których mowa w ust. 1;
4) szkic sytuacyjny uszkodzonej uprawy;
5) czytelne podpisy osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym (art. 46c ust. 5 ustawy).
Z treści przywołanych przepisów wynika zatem, że administracyjna część postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu szkód łowieckich ma sformalizowany charakter i składa się na nią sekwencja czynności następujących po złożeniu wniosku przez podmiot uprawniony (poszkodowanego). Przy czym dla dokonania tych czynności przewidziano ściśle określone terminy, co z jednej strony ma zapewnić szybkie i sprawne przeprowadzenie postępowania w sprawie ustalenia wystąpienia szkody łowieckiej i wysokości należnego odszkodowania, z drugiej zaś strony powinno przebiegać w taki sposób, aby nie zakłócić czynności związanych z koniecznością zebrania upraw.
W kontrolowanej sprawie, jak wynika z przedłożonych przez Koło i skarżącego dokumentów, skarżący wnioskiem z dnia 27 czerwca 2022 r. wystąpił do Koła
o dokonanie szacowania szkody wyrządzonej w jego uprawach kukurydzy przez dziki. W aktach sprawy brak jest oryginału wniosku, jednak okoliczność złożenia go w tej dacie oraz jego prawidłowość nie była w sprawie kwestionowana. Nie była także kwestionowana w sprawie właściwości Koła Łowieckiego.
Na skutek żądania skarżącego, w dniu 29 czerwca 2022 r. dokonano oględzin i sporządzono z tej czynności protokół, w którym określono rodzaj uprawy (kukurydza) i obszar całej uprawy (3 ha), a także wskazano, że gatunek zwierzyny, która wyrządziła szkodę, jest trudny do ustalenia. W uwagach sporządzającego protokół wskazano, że szkoda powstała 2 – 3 tygodnie temu. Pozostałe uwagi nie są czytelne. Na protokole widnieje podpis poszkodowanego oraz sporządzającego protokół (nieczytelny), miejsce do podpisu przedstawiciela Izby Rolniczej pozostało puste. Strony nie spierają się w kwestii nieuczestniczenia tego przedstawiciela w oględzinach. Dane sporządzającego protokół przedstawiciela Koła Łowieckiego wskazuje skarżący w składanych przez siebie pismach (jest to K.J.). Potwierdza je także Koło w odpowiedzi na skargę.
Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący złożył pismem z dnia 19 lipca 2022 r. do organu, pozostawiony bez odpowiedzi, wniosek o zajęcia stanowiska w sprawie jego szkód zgłoszonych w dniu 27 czerwca 2022 r. przez podmiot do tego zobowiązany, a nadto dnia 15 września 2022 r. złożył wniosek o wykonanie szacowania ostatecznego szkody, który także został pozostawiony bez odpowiedzi.
Do ostatecznego szacowania szkody i ustalenia na tej podstawie należnego odszkodowania nie doszło mimo, zainicjowanej wnioskami skarżącego, interwencji Starosty Sieradzkiego w sprawie.
Skarżący, jak wskazano na wstępie rozważań, w pismach z 19 lipca 2022 r. do Koła Łowieckiego, Okręgowej Rady Łowieckiej w S. oraz Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Ł., które w ocenie Sądu należy uznać za ponaglenie, zwracał uwagę na brak czynności organu pomimo przeprowadzonych oględzin szkody w zasiewie kukurydzy z dnia 27 czerwca 2022 r. i wnosił o załatwienie sprawy. Skarżący nigdy nie otrzymał odpowiedzi na żadne z tych pism.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Koło udzieliło odpowiedzi jedynie Staroście Sieradzkiemu – pismami z dnia 31 maja 2023 r. i z dnia 3 sierpnia 2023 r.
Z pism tych wynika, że w wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono, że szkoda powstała od 2 do 3 tygodni przed datą jej zgłoszenia, w związku z tym, w ocenie organu, nie można ustalić przez jaki gatunek zwierzyny została wyrządzona szkoda oraz jaki był obszar uszkodzonej uprawy. Koło powoływało się na przepis ustawy, wskazujący, że szkoda powinna zostać zgłoszona w terminie pozwalającym na jej oszacowanie, przede wszystkim ustalenie gatunku zwierzyny, która wyrządziła szkodę. Z tych względów Koło utrzymywało, że dokonało stosownych zapisów w protokole oględzin, odstępując od wstępnego szacowania szkody, a tym samym szacowania ostatecznego. W opinii Koła zgłoszenie szkody po tak długim czasie od jej powstania narusza przepisy ustawy oraz powoduje brak możliwości ustalenia czy szkoda nie powstała w wyniku działania zwierząt łownych objętych całoroczną ochroną. Dodatkowo wskazano, że skarżącemu przysługiwało prawo do odwołania się od odstąpienia od szacowania wstępnego, czego nie uczynił. Wskazano, że skarżący mógł wnosić odwołanie już na etapie oględzin szkody z powodu zapisu o braku możliwości ustalenia gatunku zwierzyny i w dalszej kolejności ustalenia obszaru uszkodzonego przez zwierzynę. Wyjaśniono, że w oględzinach uprawy nie brał udziału przedstawiciel Łódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego. Koło utrzymywało, że w dniu 29 czerwca 2022 r. przedstawiciel Koła Łowieckiego dokonał wyłącznie "oględzin szkody w uprawie" i nie były to czynności mające na celu szacowanie szkody. Dodatkowo organ przyznał, że pomimo przepisu art. 46 ust. 2 ustawy, praktyka w zakresie zawiadamiania Ośrodków Doradztwa Rolniczego lub izby rolniczej o dokonaniu szacowania szkód łowieckich jest taka, że zawiadomienie o szacowaniu szkody przysługuje jednej ze stron postępowania z wniosku o oszacowanie szkody łowieckiej, a skarżący nie zgłosił stosownego wniosku.
Dalej Koło utrzymywało, że właściciel albo posiadacz gruntu rolnego, na którym powstała szkoda łowiecka, zgłasza ją, w terminie 3 dni od dnia jej stwierdzenia podczas, gdy w protokole z oględzin stwierdzono, że szkoda powstała 2-3 tygodnie przed jej zgłoszeniem oraz trudno ustalić gatunek zwierzyny, która wyrządziła szkodę. Powyższe w ocenie Koła było podstawą do odstąpienia od szacowania szkody.
Dodatkowo wskazano, że skarżący podpisał protokół nie wnosząc żadnych zastrzeżeń, oraz że o sposobie obliczania wysokości odszkodowania informuje się poszkodowanego, na jego żądanie w przypadku jego wyliczania – co nie było uczynione, więc informacja nie była skarżącemu udzielana, a zapisu zawartego w protokole nie można traktować, wbrew wątpliwości Starosty, jako uznanie szkody. Nadto podniesiono, że po przesłaniu przez skarżącego pisma z dnia 19 lipca 2022 r. Łowczy Koła – P.K. miał kontaktować się z poszkodowanym i ponownie wyjaśnić mu podstawy odmowy wypłaty odszkodowania.
Analiza powyższych pism organu w zestawieniu z przedłożonymi dokumentami prowadzi do wniosku, iż organ w sposób oczywisty uchylił się od obowiązków wynikających z przepisów ustawy Prawo łowieckie.
O ile bowiem sporządzono protokół z dnia 29 czerwca 2022 r., to zaniechano przystąpienia do ostatecznego szacowania szkody. Organ próbował się uchylić od tego obowiązku, unikając kontaktu ze skarżącym, brak jest dowodów na to by do takiego kontaktu, w jakiejkolwiek formie, doszło. Co więcej, w wyjaśnieniach skierowanych do Starosty Sieradzkiego organ podnosił, że nigdy nie dokonywał u poszkodowanego "wstępnego szacowania szkód", a jedynie dokonał wyłącznie "oględzin szkody w uprawie" nie mającej na celu szacowania szkód. Podczas, gdy zarówno przepisy ustawy jak i przepisy rozporządzenia, na które powołuje się organ, przewidują jedynie obowiązek szacowania szkody (art. 46 ust. 6 ustawy) tj. dokonania wstępnego (oględziny), a następnie ostatecznego szacowania szkody, a w przypadkach wskazanych w ustawie – jedynie ostatecznego szacowania szkody.
W konsekwencji obowiązkiem Koła było załatwienie wniosku skarżącego, w którym wskazywał na wystąpienie szkód łowieckich w jego uprawach i domagał się przeprowadzenia ostatecznego szacowania szkody. Konsekwencją powyższego powinno być wydanie skarżącemu protokołu szacowania ostatecznego szkody, co w kontrolowanej sprawie do dnia złożenia skargi, a nawet do dnia orzekania przez Sąd nie nastąpiło.
Na uwzględnienie nie zasługuje argumentacja organu, że nie mógł on oszacować szkody, gdyż szkodę należało zgłosić w ciągu 3 dni (a w innym miejscu: w terminie umożliwiającym szacowanie szkody), a zgłoszono ją po 2 lub 3 tygodniach od jej powstania, bowiem nie tylko, argumenty te pozostają przedwczesne wobec braku dokumentu ostatecznego szacowania szkody, ale i także bezpodstawne. Przepisy rozporządzenia w § 2 wskazują, iż właściciel albo posiadacz gruntu rolnego, na którym powstała szkoda łowiecka, zgłasza ją, składając w postaci papierowej albo elektronicznej wniosek o szacowanie szkód łowieckich w terminie 3 dni od dnia jej stwierdzenia (a nie powstania – jak chce organ), a nadto, w przypadku szkody wyrządzonej przez dziki na łąkach i pastwiskach: w terminie umożliwiającym szacowanie szkody przed doprowadzeniem uszkodzonego obszaru do stanu pierwotnego przed rozpoczęciem wegetacji (poza okresem wegetacyjnym) lub w terminie 3 dni od dnia jej stwierdzenia (w okresie wegetacyjnym). Nadto w art. 46c ust. 2 ustawy, ustawodawca wskazał, że szacowania ostatecznego dokonuje się najpóźniej w dzień sprzętu, przed dokonaniem sprzętu uszkodzonej uprawy, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7 ustawy, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 ustawy (wniosku o szacowanie szkód). Przy czym unormowanie art. 46 ust. 7 ustawy dotyczy sytuacji, w której szkoda powstała i została zgłoszona bezpośrednio przed sprzętem lub w jego trakcie i wskazuje, że wówczas dokonuje się wyłącznie szacowania ostatecznego. W niniejszej sprawie jednak ani w protokole ani w dokumentach przedstawionych Sądowi nie znajdują się natomiast informacje w jakich warunkach doszło do powstania szkody i gdzie (czy była to łąka, grunt z uprawą lub płodem rolnym czy pastwisko oraz czy było to okres wegetacyjny czy już nie, czy grunt był przed doprowadzeniem do stanu pierwotnego czy też nie). Powyższe oznacza, że organ nie miał podstaw by wskazywać, że do szacowania dojść nie mogło. Powyższe twierdzenia nie mają uzasadnienia jednak nie z powodu braku udokumentowania okoliczności, na których organ budował swoje argumenty, ale z powodu braku podstaw prawnych do dopuszczenia się spornego zaniechania organu. W sytuacji bowiem, gdy ustawa nie wskazuje na możliwość aktu zawierającego odmowę przyznania odszkodowania, wola Koła w tym zakresie mogła być wyrażona, jak słusznie wskazuje pełnomocnik skarżącego, wyłącznie w protokole szacowania odszkodowania (ustalającego, np. zerową wysokość odszkodowania). Ewentualnie w tym akcie powinno nastąpić stwierdzenie, że z okoliczności sprawy wynika, iż żądanie odszkodowania jest niezasadne wraz z przytoczeniem podstaw do takich twierdzeń.
Koło Łowieckie niezasadnie więc zaniechało dokonania wskazanych czynności, co zamknęło skarżącemu możliwość wstąpienia na drogę postępowania cywilnego. Należy w tym miejscu podkreślić, że w odniesieniu do szkód łowieckich możliwość skorzystania z drogi sądowej jest determinowana uprzednim wyczerpaniem etapów pojednawczego i administracyjnego (obligatoryjny przedsądowy tryb administracyjny) (por. wyrok SN z 22 sierpnia 2024 r., II CSKP 1711/22, LEX nr 3753860). Sąd zdaje sobie sprawę, iż z uwagi na upływ czasu, dokonanie oględzin nie jest obecnie możliwe. W istocie brak jest także możliwości dokonania szacowania ostatecznego w oparciu o stan stwierdzony na nieruchomości. Nie może to jednak pozbawiać skarżącego prawa do uzyskania dokumentu w postaci protokołu szacowania ostatecznego szkody, który jest skarżącemu niezbędny dla zakwestionowania stanowiska Koła w odwołaniu wniesionym na podstawie art. 46d ust. 1 ustawy (właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody). Ustawa wskazuje, że odwołanie takie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5 ustawy. I tutaj należy jedynie wspomnieć, że fakt podnoszony przez organ, iż pokrzywdzony nie wystąpił z takim odwołaniem po sporządzeniu protokołu oględzin, nie zwalnia Koła z obowiązku sporządzenia protokołu ostatecznego szacowania szkody, gdyż takie pominięcie drugiego z elementów procedury szacowania szkody (art. 46 ust. 6 ustawy) nie zostało przewidziane przez ustawodawcę, co więcej – w niektórych wypadkach ustawodawca ograniczył tę procedurę jedynie do elementu drugiego (a brakującego w niniejszej sprawie). Oznacza to, że dokument, który nie został wydany skarżącemu jest kluczowy do zakończenia procedury szacowania szkody oraz tym samym - do otwarcia dla skarżącego drogi cywilnego dochodzenia roszczeń.
W ocenie Sądu działanie Koła było więc obliczone na to, aby do szacowania ostatecznego nie przystąpić - ignorując zgłoszenie skarżącego, pomimo niekwestionowania prawidłowości złożonego wniosku oraz faktu sporządzenia protokołu oględzin. Świadczy o tym dokumentacja zawierająca stanowisko organu w sprawie.
Oczywistym jest zatem, że organ dopuścił się bezczynności w tym zakresie, a bezczynność ta miała, zdaniem Sądu, charakter rażący (art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.). Bezczynność o takim charakterze ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 października 2023 r., II SAB/Ke 95/23, CBOSA). Taka sytuacja wystąpiła w kontrolowanej sprawie, bowiem pomimo wielokrotnych pism skarżącego (a nawet interwencji Starosty Sieradzkiego) zaniechano sporządzenia protokołu szacowania ostatecznego szkody i tym samym zamknięto także skarżącemu ewentualną drogę do uzyskania decyzji określającej wysokość odszkodowania bądź odmawiającej jego przyznania. Taki sposób procedowania uniemożliwił także skarżącemu skorzystanie z możliwości wniesienia powództwa do sądu powszechnego w trybie przewidzianym przepisami ustawy Prawo łowieckie. Powyższe zaniechanie organu spowodowało także wydanie przez Nadleśniczego Nadleśnictwa Z. postanowienia z dnia 21 listopada 2022 r. o niedopuszczalności odwołania od ostatecznego szacowania szkody, m.in. wobec braku protokołu szacowania ostatecznego szkody.
Nie zasługuje na aprobatę działanie organu prowadzące do sytuacji, w której osoba, która w związku ze szkodami łowieckimi domaga się odszkodowania, zostaje pozbawiona możliwości dochodzenia swoich praw, o czym świadczy już choćby wyżej wspominane, postanowienie z dnia 21 listopada 2022 r. wydane przez Nadleśniczego Nadleśnictwa Z.
Podkreślenia wymaga, iż administracyjna część postępowania powinna przebiegać sprawnie, a organ w terminach określonych przez ustawodawcę powinien wykonać nałożone przepisami ustawy Prawo łowieckie obowiązki, polegające wyłącznie na: dokonaniu oględzin i ostatecznego szacowania szkody oraz sporządzeniu protokołów z tych czynności. Nie jest jednak rzeczą organu rozstrzyganie o tym czy odszkodowanie przysługuje ani czy wniosek był dopuszczalny. Rolą organu jest natomiast wiarygodne ustalenie stanu faktycznego i sporządzenie wskazanych przez ustawodawcę dokumentów.
Z powyższych względów Sąd, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, stopień zaangażowania skarżącego w dochodzenie swoich praw, konieczność wielokrotnego występowania do organu o wykonanie ciążących na nim obowiązków i w końcu wystąpienie ze skargą na bezczynność, przyznał skarżącemu od organu sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych. Jest to, w ocenie Sądu, kwota, która w adekwatnym stopniu zadośćuczyni skarżącemu bezczynność organu. Zaznaczyć przy tym trzeba, że suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej stanowi nie tyle sankcję dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 11 maja 2018 r., I OSK 2230/17, LEX nr 2504614, CBOSA). Z woli ustawodawcy przyznanie stronie skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., a więc w przypadku uwzględnienia jej skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zależy od uznania sądu (może nastąpić z urzędu, bez wniosku strony)
i ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych ograniczeń. Ustawodawca w ogóle nie wskazał, że suma pieniężna z art. 149 § 2 p.p.s.a. ma być przyznawana celem naprawienia poniesionej przez stronę szkody majątkowej bądź niemajątkowej, wprowadzając instytucję "sumy pieniężnej" jako całkowicie odrębną od występujących w kodeksie cywilnym "odszkodowania" i "zadośćuczynienia". W związku z tym przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. nie wyklucza możliwości dochodzenia przez stronę w postępowaniu cywilnym naprawienia szkody wynikłej z bezczynności organu lub przewlekłości prowadzonego postępowania. Dopiero w takim postępowaniu strona byłaby zobligowana do wykazania wystąpienia po jej stronie określonego uszczerbku majątkowego bądź niemajątkowego. W postępowaniu w przedmiocie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie ma miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego co do zaistniałej szkody (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., III OSK 651/21, LEX nr 3170848, CBOSA).
Sąd biorąc pod uwagę poczynione w sprawie ustalenia uznał za uzasadnione wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Zasadniczą przesłanką wymierzenia grzywny organowi w oparciu o powołany wyżej przepis jest upływ terminu do załatwienia sprawy oraz stwierdzona przez Sąd bezczynność z rażącym naruszeniem prawa. Należy w tym miejscu podkreślić, że skarżący ponad 2 lata czeka na wydanie protokołu ostatecznego szacowania szkody, a organ w tym czasie nie podjął w tej sprawie działania wynikającego z przepisów prawa. Zdaniem Sądu ze względu na powyższe uzasadnione jest nałożenie na Koło Łowieckie nr [...] "R." z siedzibą w Ł. grzywny w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych. Grzywna wymierzana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. ma na celu nie tylko przymuszenie, czy też dyscyplinowanie organów, ale celem jej jest także działanie o charakterze prewencyjnym, gdyż ma zapobiegać bezczynności lub opieszałości organów w załatwianiu spraw w przyszłości (por. wyrok NSA z 12 września 2024 r., I OSK 978/24, LEX nr 3763765, CBOSA). Wymierzając grzywnę w kwocie 3000 zł, Sąd wziął pod uwagę fakt, że bezczynność Koła Łowieckiego nr [...] "R." w Ł. musi spotkać się z napiętnowaniem tego zaniechania, tak aby nie miało ono miejsca w przyszłości.
Reasumując, Sąd, mając na względzie dotychczasowy czas prowadzenia postępowania i dotychczasowy okres bezczynności, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Koło Łowieckie nr [...] "R." z siedzibą w Ł. do wydania skarżącemu protokołu szacowania ostatecznego szkody w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., stwierdził, że Koło Łowieckie nr [...] "R." z siedzibą w Ł. dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd wymierzył grzywnę Kołu Łowieckiemu nr [...] "R." z siedzibą w Ł., orzekając na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
Sąd przyznał skarżącemu od Koła Łowieckiego nr [...] "R." z siedzibą w Ł. sumę pieniężną, orzekając na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
dc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI