II OSK 1587/14

Naczelny Sąd Administracyjny2016-02-25
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkabudowlaobiekt budowlanypozwolenie na budowęcałość techniczno-użytkowatymczasowy obiekt budowlanynadzór budowlany

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej altany i powiązanych z nią elementów, uznając je za budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wzniesionej altany i powiązanych z nią elementów (kamienna posadzka, schody, grill). Skarżący twierdzili, że altana była tymczasowym obiektem budowlanym, a pozostałe elementy nie stanowiły budowli. NSA uznał jednak, że całość stanowiła budowlę techniczną i użytkową, a jej budowa wymagała pozwolenia na budowę, którego nie uzyskano.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wzniesionej budowli. Budowla ta składała się z drewnianej altany, kamiennej posadzki, schodów, zadaszonego wejścia oraz kamiennego grilla, służącej do organizacji imprez okolicznościowych. Skarżący argumentowali, że altana była tymczasowym obiektem budowlanym, a pozostałe elementy nie stanowiły budowli. Sąd pierwszej instancji oraz organy nadzoru budowlanego uznały jednak, że całość stanowiła budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego, wymagającą pozwolenia na budowę. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zgodził się z tą kwalifikacją. Podkreślono, że nawet jeśli sama konstrukcja altany była tymczasowa, to w połączeniu z trwale związanymi z gruntem elementami (posadzka, schody, grill) tworzyła całość techniczno-użytkową. Z uwagi na brak wymaganego pozwolenia na budowę i nieskuteczność procedury legalizacyjnej, NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając zasadność nakazu rozbiórki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, całość stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego, będącą całością techniczno-użytkową, której budowa wymagała pozwolenia na budowę.

Uzasadnienie

NSA uznał, że mimo iż sama konstrukcja altany mogła być tymczasowa, to w połączeniu z trwale związanymi z gruntem elementami (posadzka, schody, grill) tworzyła spójną całość techniczno-użytkową. Obiekt nie spełniał definicji budynku ani obiektu małej architektury, co kwalifikowało go jako budowlę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

P.b. art. 3 § pkt 1

Ustawa - Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 2

Ustawa - Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 3

Ustawa - Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 4

Ustawa - Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 5

Ustawa - Prawo budowlane

P.b. art. 48 § ust. 1-5

Ustawa - Prawo budowlane

P.b. art. 33 § ust. 1

Ustawa - Prawo budowlane

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § par. 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § par. 1 i 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Całość obiektu (altana, posadzka, schody, grill) stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego. Budowa obiektu wymagała pozwolenia na budowę, którego nie uzyskano. Obiekt nie jest tymczasowym obiektem budowlanym ani obiektem małej architektury. Samowola budowlana skutkuje nakazem rozbiórki, jeśli nie dojdzie do legalizacji.

Odrzucone argumenty

Altana była tymczasowym obiektem budowlanym. Poszczególne elementy (posadzka, schody, grill) są samoistnymi obiektami, nie wymagającymi pozwolenia. Uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe (art. 141 § 4 p.p.s.a.).

Godne uwagi sformułowania

stanowiła jednolitą całość konstrukcyjną, służącą organizowaniu w jej obrębie imprez okolicznościowych nie budzi wątpliwości, że jest to budowa brak podstaw, aby uznać, że elementy te nie są połączone trwale z gruntem obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury

Skład orzekający

Maria Czapska-Górnikiewicz

sędzia

Paweł Miładowski

przewodniczący

Zygmunt Zgierski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kwalifikacja obiektów budowlanych jako budowli, definicja tymczasowego obiektu budowlanego, konsekwencje samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów Prawa budowlanego w kontekście obiektów o charakterze rekreacyjnym/gospodarczym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak organy i sądy interpretują definicję budowli i tymczasowych obiektów budowlanych, co jest kluczowe dla inwestorów i budujących. Pokazuje też, jak pozornie proste konstrukcje mogą prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych.

Altana czy budowla? Jak samowola budowlana może skończyć się nakazem rozbiórki.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1587/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-06-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maria Czapska - Górnikiewicz
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Ke 37/14 - Wyrok WSA w Kielcach z 2014-02-27
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
art. 3 pkt 1 -5 art. 33 ust. 1 art. 48 ust. 1-5
Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 141 par. 4 art. 183 par. 1 i 2 art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 25 lutego 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 37/14 w sprawie ze skargi I.T. i K. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
II OSK 1587/14
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę I. i K. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 19 lipca 2012 r. na terenie posesji przy ul. [...] w O. przedstawiciele Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. ustalili, że w północnej części działki nr [...] znajduje się drewniany obiekt kubaturowy (w postaci altany) o wymiarach w rzucie ok. 10,5 x 17 m i wysokości ok. 3 m, przylegający od strony zachodniej do tzw. "chaty myśliwskiej", ustawiony na posadzce z kamienia.
Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2012 r. organ I instancji, na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), dalej P.b., nakazał wstrzymanie wszelkich robót przy budowie tego obiektu, nakładając jednocześnie na I. i K. T. obowiązek przedłożenia wymienionych w tym rozstrzygnięciu dokumentów.
Ze względu na pismo inwestorów z dnia 30 sierpnia 2012 r. o rozebraniu obiektu, organ I instancji przeprowadził w dniu 7 września 2012 r. kolejną kontrolę, podczas której stwierdzono, że jakkolwiek została rozebrana drewniana konstrukcja altany, to jednak w dalszym ciągu istnieją pozostałe elementy budowli, tj. kamienna posadzka ze schodami od strony zachodniej, zadaszone ażurowe wejście od strony południowo-wschodniej oraz fragment obiektu murowanego z kamienia od strony północno-wschodniej. Pismem z dnia 16 października 2012 r. organ poinformował zatem inwestorów, że po dokonanej przez nich rozbiórce drewnianej konstrukcji altany obiekt nie utracił cech budowli przeznaczonej do określonego celu, tj. do prowadzenia imprez okolicznościowych, podtrzymując tym samym stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2012 r.
W dniu 4 marca 2013 r. organ dokonał ponownej kontroli, stwierdzając, że sporna budowla jest usytuowana na dwóch działkach: nr [...] i [...]. Jednocześnie uszczegółowiono dotychczasowe ustalenia wskazując, że przy istniejącej na działce nr [...] tzw. chacie myśliwskiej od strony zachodniej istnieje zniwelowany i utwardzony plac o wymiarach około 10,20 - 11,85 x 19 m, okolony z trzech stron (od strony zachodniej, północnej oraz południowej) murkami wykonanymi z kamienia o zmiennej wysokości, dostosowanej do konfiguracji terenu. Ponadto od strony zachodniej utwardzonego placu istnieją schody kamienne (o szerokości około 1,55 m i długości 1,30 m i wysokości około 1 m, składające się z 4 stopni kamiennych), prowadzące do tego placu. Od strony południowej utwardzonego placu znajduje się zadaszone ażurowe wejście (o wymiarach w rzucie 2,75 m x 2,15 m i wysokości ok. 2,40 m do okapu i 3,05 m w kalenicy), usytuowane w odległości 0,3 m od lica elewacji zachodniej oraz w odległości 0,35 m od lica elewacji południowej chaty myśliwskiej. Z kolei od strony północnej placu istnieje kamienny grill o wymiarach w rzucie około 2 x 1,9 m i wysokości do okapu ok. 2,3 m (do kalenicy 2,85 m) z dwuspadowym drewnianym dachem, wspartym na 4 słupach obudowanych kamieniem, usytuowany w odległości około 6 m od chaty myśliwskiej. Uczestnicząca w oględzinach I. T. oświadczyła m.in., że grill i ażurowe wejście zostały wykonane około 4-6 lat temu, a podczas prac wykończeniowych przy chacie myśliwskiej gril został obudowany kamieniem z zewnątrz. Z kolei utwardzenie terenu przed chatą myśliwską zostało jedynie wypełnione "pomiędzy kołami, których było 5 sztuk"; wszystkie natomiast murki oraz schodki kamienne, których na terenie parku jest około 50, zostały wykonane wiele lat temu.
Postanowieniem z dnia 12 marca 2013 r., na podstawie art. 77 § 2 k.p.a., organ I instancji zmienił swoje postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r., poprzez wskazanie, że teren, na którym znajduje się sporna budowla, obejmuje również działkę nr [...], z jednoczesnym wyznaczeniem nowego terminu dotyczącego przedłożenia stosownych dokumentów.
Pomimo upływu ww. terminu inwestorzy nie przedłożyli wymaganych dokumentów.
Decyzją z dnia 7 listopada 2013 r. organ I instancji, na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z ust. 48 ust. 4 P.b., nakazał I. i K. T. dokonać rozbiórki samowolnie wzniesionej budowli dla celów prowadzenia imprez okolicznościowych na działkach nr [...] i [...], znajdujących się przy ul. [...] w O., poprzez rozbiórkę pozostałych części budowli, tj.:
1/ posadzki kamiennej o długości 19 m i szerokości zmiennej od 10,20 m do 11,85 m wraz ze schodami kamiennymi - 4 stopni o szerokości ok. 1,55 m od strony zachodniej oraz okalającym murkiem kamiennym,
2/ drewnianego, obudowanego wejścia do obiektu o wymiarach 2,75 x 2,15 m i wysokości 2,40-3,05 m (od strony południowo-wschodniej tzw. chaty myśliwskiej),
3/ grilla kamiennego o wymiarach w rzucie 2 x 1,9 m i wysokości do okapu około 2,30 m, znajdującego się w obrysie ww. budowli.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wymienione w treści decyzji elementy wraz ze zdemontowaną przez inwestorów konstrukcją drewnianą tworzyły budowlę do celów prowadzenia imprez okolicznościowych, a wybudowane zostały samowolnie w okresie pomiędzy 2009 r. a 10 sierpnia 2011 r. W rezultacie, wobec nieskuteczności wszczętej procedury legalizacyjnej, należało wydać orzeczenie o rozbiórce ww. pozostałych elementów obiektu.
W odwołaniu od ww. decyzji I. i K. T. podnieśli, że wiata stanowiąca przedłużenie istniejącej wcześniej chaty myśliwskiej została wykonana na potrzeby jednej imprezy (przyjęcie Prezydenta RP), a następnie rozebrana, przy czym poza obrysem tej wiaty pozostał grill oraz ażurowe wejście. Nie jest to, zdaniem inwestorów, budowla, gdyż wiata ta (a raczej pergola) była tymczasowym obiektem budowlanym, o jakim mowa w art. 3 pkt 5 P.b. i nie wymagała pozwolenia na budowę. Natomiast kamienne obmurowania, schody, schodki, posadzka - zostały wykonane w celu zlikwidowania nierówności terenu ok. 5-6 lat temu i nie mają związku z postawionym na cele imprez okolicznościowych obiektem.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił argumentację, że przedmiotem prowadzonego postępowania była budowla, o jakiej mowa w art. 3 pkt 1b P.b. Pomimo bowiem dokonanej przez inwestorów rozbiórki drewnianej altany pozostałe elementy tej budowli nie utraciły cech budowli stanowiącej całość techniczno-użytkową i spełniającej funkcję, do jakiej zostały przeznaczone przez inwestorów.
Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyli I. i K. T..
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, że samowolnie powstała altana – na którą, oprócz zdemontowanej ażurowej konstrukcji drewnianej, składały się również wskazane w ww. decyzji organu I instancji elementy – stanowiła jednolitą całość konstrukcyjną, służącą organizowaniu w jej obrębie imprez okolicznościowych.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego na zbudowanie przedmiotowego obiektu wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. W rezultacie wykonanego przez inwestorów zakresu robót budowlanych (polegających na utwardzeniu terenu, ustawieniu na nim altany, wykonaniu schodów prowadzących do utwardzonego placu, obudowanej bramy oraz kamiennego grilla) – powstała bowiem całość techniczno-użytkowa, służąca do organizowania imprez okolicznościowych w ramach prowadzonej przez inwestorów działalności gospodarczej (gastronomiczno- hotelarskiej). Jest to zatem budowla, o jakiej mowa w art. 3 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 3 pkt 3 P.b., stanowiąca obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury. Te same rozważania należy odnieść do pozostałych po tym obiekcie elementów, których dotyczy zaskarżona decyzja, będących – zgodnie z brzmieniem ostatniego z ww. przepisów – odrębnymi pod względem technicznym częściami przedmiotów składających się na całość użytkową. Ponadto z art. 3 pkt 3 P.b. wynika domniemanie, że jeżeli nie można zaliczyć określonego obiektu budowlanego do kategorii budynków lub obiektów małej architektury, to stanowią one budowle.
Sąd I instancji podniósł, że z art. 28 ust. 1 P.b wynika, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Wskazane przepisy art. 29 zawierają wyliczenie obiektów i robót, na które nie jest wymagane pozwolenia na budowę, zaś art. 30 określa roboty i obiekty wymagające zgłoszenia, a omawiany obiekt (na który składają się m.in. elementy obecnie przewidziane do rozbiórki) nie należy do grupy wyszczególnionych w tych przepisach
Odnosząc się do twierdzeń skarżących, że sporny obiekt jest tymczasowym obiektem budowlanym w rozumieniu art. 29 pkt 12 P.b., niepołączonym trwale z gruntem i przewidzianym do rozbiórki lub przeniesienia, Sąd podkreślił, że argumentacja ta odnosi się wyłącznie do drewnianej konstrukcji altany, której charakteru nie sposób rozpatrywać w oderwaniu od pozostałych elementów (objętych zakwestionowaną decyzją), składających się wraz z tą konstrukcją na całość techniczno-użytkową, służącą organizowaniu imprez okolicznościowych. Wobec faktu, że budowla posiada kamienną posadzkę, schody oraz grill, jak również okalający ją kamienny murek, brak podstaw, aby uznać że elementy te są niepołączone trwale z gruntem.
Na budowę przedmiotowego obiektu budowlanego wymagane było zatem pozwolenie na budowę, którym inwestorzy przed rozpoczęciem robót się nie legitymowali. W rezultacie skarżący dopuścili się samowoli budowlanej, rodzącej skutki przewidziane w art. 48 ustawy. Doprowadziło to do wydania przez organ I instancji – na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i nałożeniu na inwestorów obowiązku przedłożenia w określonym terminie stosownych dokumentów, niezbędnych do zalegalizowania obiektu. Inwestorzy zostali przy tym pouczeni, że niespełnienie nałożonych obowiązków w wyznaczonym terminie skutkować będzie wydaniem decyzji na podstawie art. 48 ust. 1 P.b.
Skoro skarżący nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, do okazania których zostali zobowiązani, zasadnie orzeczono obowiązek rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 lutego 2014 r. skargę kasacyjną wnieśli I. i K. T.. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili mu naruszenie:
1/ przepisów prawa materialnego:
a) art. 3 pkt 1 P.b., poprzez błędną kwalifikację obiektu skarżących (pergoli) i uznaniu jej za budowlę w rozumieniu ww. przepisu, podczas gdy stanowi ona tymczasowy obiekt budowlany, o którym mowa w art. 3 pkt 5 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 12 P.b.; w konsekwencji błędnej wykładni i niezastosowania ww. przepisów nieprawidłowo przyjęto, że "posadzka kamienna, schody kamienne, drewniana obudowa wejścia do obiektu, grill kamienny" stanowią część budowli, podczas gdy każdy z nich jest samoistnym obiektem, na które ustawodawca nie wymaga pozwolenia;
b) art. 3 pkt 5 P.b., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu, że nie ma znaczenia sposób połączenia obiektu z gruntem, podczas gdy uwzględnienie tej okoliczności w pełni uzasadnia, że sposób połączenia obiektu z gruntem stanowi cechę m.in. tymczasowych obiektów budowlanych, do których ustawodawca zalicza m.in. obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem, a w konsekwencji ma to istotne znaczenie przy kwalifikacji wszystkich obiektów budowlanych;
2/ przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku przez Sąd I instancji, uniemożliwiającego w istocie przeprowadzenie kontroli toku rozumowania Sądu i w związku z tym mającego istotny wpływ na wynik sprawy przez lakonicznie stwierdzenia: "nie budzi wątpliwości, że jest to budowa", "brak podstaw, aby uznać, że elementy te nie są połączone trwale z gruntem", nie odnosząc wskazanych twierdzeń do okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie.
Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę kasacyjną K. T..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Autor skargi kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji postawił zarzuty zmierzające do zakwestionowania zaakceptowanej przez Sąd I instancji oceny organów nadzoru budowlanego, że kontrolowana inwestycja polegała na utwardzeniu terenu, ustawieniu na nim altany, wykonaniu schodów prowadzących do utwardzonego placu, obudowanej bramy oraz kamiennego grilla i jako taka stanowiła całość techniczno-użytkową, służącą do organizowania imprez okolicznościowych w ramach prowadzonej przez inwestorów działalności gospodarczej. W ocenie autora skargi kasacyjnej poszczególne wymienione przez Sąd I instancji elementy nie stanowiły jednego obiektu budowlanego – budowli stanowiącej całość techniczno-użytkową w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. b) P.b., ale odrębne, niezależnie od siebie zrealizowane i wykorzystywane obiekty, których budowa nie wymaga uprzedniej władczej ingerencji organów architektoniczno-budowlanych. Innymi słowy zarówno utwardzenie terenu, wzniesienie kamiennego grilla, ażurowej bramy, kamiennych schodów oraz drewnianej konstrukcji altany nie stanowiło budowy obiektu służącego organizowaniu imprez okolicznościowych, a sama altana była tymczasowym obiektem budowanym w rozumieniu art. 3 pkt 5 P.b. i wzniesiona została jedynie na potrzeby jednej imprezy, a następnie rozebrana.
Argumentacja taka nie mogła jednak przynieść oczekiwanego rezultatu, bowiem z obszernego materiału dowodowego zgromadzonego przez organy nadzoru budowlanego wynikają wnioski przeciwne. Należy zgodzić się zatem z Sądem I instancji, który zasadnie wskazał, powołując się na ów materiał, że obiekt, na który, oprócz zdemontowanej ażurowej konstrukcji drewnianej, składały się również pozostałe elementy, stanowił jednolitą całość konstrukcyjną. Prawidłowo Sąd I instancji zwrócił uwagę na zaznaczenie zewnętrznych konturów spornego obiektu poprzez wyniesienie jego posadzki ponad poziom otaczającego ją gruntu, co oznacza, że było to działanie zamierzone.
Autor skargi kasacyjnej główny nacisk kładzie na samą drewnianą konstrukcję zdemontowanego już obiektu, podkreślając, że był to niepołączony trwale z gruntem tymczasowy obiekt budowlany. Tym niemniej po pierwsze – skoro inwestycja powinna zostać i została potraktowana jako całość techniczno-użytkowa, to argumentacja odnosząca się wyłącznie do samej drewnianej konstrukcji nie może odnieść zamierzonego skutku. Po drugie zaś - trudno za tymczasowy obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem uznać drewnianą konstrukcję altany (obecnie zdemontowaną) o wymiarach w rzucie ok. 10,5 x 17 m i wysokości ok. 3 m, kamienną posadzkę o wymiarach ok. 10,20 - 11,85 x 19 m, okoloną z trzech stron murkami wykonanymi z kamienia o zmiennej wysokości, dostosowanymi do konfiguracji terenu, 4-stopniowe schody kamienne o szerokości około 1,55 m, zadaszone ażurowe wejście o wymiarach w rzucie 2,75 m x 2,15 m i wysokości ok. 2,40 m do okapu i 3,05 m w kalenicy oraz kamienny grill o wymiarach w rzucie około 2 x 1,9 m. Dodać należy, że konstrukcja altany mocowana była do kamiennej posadzki za pomocą metalowych kotew. Zatem fakt, że aktualnie altana jest zdemontowana, nie oznacza, że w dowolnej dla inwestorów chwili nie można jej ponownie zamontować. Inwestorzy sami zresztą przyznali, że uczyniliby tak, gdyby zaszła taka potrzeba. Cechy te powodują również, że organy prawidłowo przyjęły, że nie można spornego obiektu uznać za tymczasowy obiekt budowlany, przez który, stosownie do art. 3 pkt 5 P.b. rozumieć należy obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Przytwierdzenie altany do kamiennego podłoża za pomocą kotew powoduje, że obiekt posiada takie cechy jak stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie na inne miejsce (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2011 r., II OSK 514/10). Cech tych nie przekreśla możliwość szybkiego demontażu konstrukcji.
W myśl art. 3 pkt 1 P.b. obiektem budowlanym, do którego znajdują zastosowanie przepisy ustawy, jest budynek, budowla oraz obiekt małej architektury. Ustalając pojęcie obiektu budowlanego, wyznaczające zakres przedmiotowy ustawy, ustawodawca posłużył się terminami określonymi w dalszych przepisach art. 3. Aby zatem ustalić z jakiego rodzaju obiektem mamy do czynienia, przepisy te należy rozpatrywać łącznie. Definicje pojęć budynku, budowli oraz obiektu małej architektury zawarte zostały odpowiednio w pkt 2, 3 i 4 art. 3 P.b. Sporny obiekt nie stanowi budynku, którym w myśl art. 3 pkt 2 ustawy. Budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Za budynek uznany zatem może być tylko taki obiekt, który posiada wszystkie elementy konstrukcyjne wskazane w definicji. Obiekt wzniesiony przez skarżących nie posiada fundamentów i już tylko z tego powodu nie może być uznany za budynek.
Sporny obiekt nie stanowi także obiektu małej architektury, w rozumieniu art. 3 pkt 4 P.b. Przesądzają o tym jego wymiary. Trudno obiekt o wymiarach prawie 200 m2, którego posadzkę wykonano z płyt kamiennych, uznać za niewielki, jak tego wymaga wskazany przepis.
Tymczasem art. 3 pkt 3 P.b., stanowiący, że budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, nie zawiera zamkniętego katalogu, a jedynie przykładowe wyliczenie obiektów budowlanych stanowiących budowle. Zakresem tego pojęcia objęte są zatem również inne, niewymienione przez ustawodawcę obiekty budowlane, nie będące budynkiem lub obiektem małej architektury. Innymi słowy, do zakwalifikowania danego obiektu do kategorii budowli w rozumieniu ustawy decydujące znaczenie ma ocena, że obiekt nie może zostać przypisany do kategorii budynków albo obiektów małej architektury.
Niewątpliwie zatem organy nadzoru budowlanego nie mogły stosować innego trybu dla części inwestycji (samej drewnianej konstrukcji altany), a innego dla pozostałej części (osobno dla każdego z elementów przewidzianych do rozbiórki w zaskarżonej decyzji). Postępowanie legalizacyjne, które wdrożono wobec inwestorów na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 P.b., ma na celu zakończenie postępowania w oparciu o art. 48 ust. 5, a więc wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego. Stanowi więc surogat postępowania o wydanie pozwolenia na budowę. Tymczasem w myśl art. 33 ust. 1 zd. 1 P.b. pozwolenie na budowę dotyczy całego zamierzenia budowlanego. Bez wątpienia całe zamierzenie budowlane dotyczyło wszystkich elementów budowli, tryb legalizacyjny też więc musiał dotyczyć całej inwestycji.
Skoro zatem w niniejszej sprawie organy bezsprzecznie ustaliły, że inwestorzy nie dysponowali stosownym pozwoleniem na budowę, to prawidłowo wszczęły postępowanie w trybie art. 48 ust. 1 ustawy, w myśl którego właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, a następnie postępowania legalizacyjne uregulowane w art. 48 ust. 2-4 ustawy. Podkreślenia przy tym wymaga fakt, że nakaz rozbiórki spornego obiektu budowlanego nie był wynikiem jego błędnej kwalifikacji, ale niewykonaniem przez inwestorów nałożonych na niech obowiązków, wymaganych przy legalizacji samowoli budowlanej.
Odnosząc się zaś na koniec do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. stwierdzić należy, że uzasadniony on został w ten oto sposób, że dokonując błędnej kwalifikacji spornego obiektu, Sąd I instancji uniemożliwił tym samym kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. Skoro zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił argumentacji autora skargi kasacyjnej i uznał, że zakwalifikowanie obiektu jako stanowiącą techniczno-użytkową całość budowlę, wymagającą przed jej wzniesieniem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, było prawidłowe, to również i zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł przynieść oczekiwanego rezultatu.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI