II OSK 1579/07

II OSK 1579/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-10-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Paweł Tarno /sprawozdawca/
Leszek Kamiński
Maria Rzążewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 741/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-06-29
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Rzążewska Sędziowie sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędzia del. WSA Leszek Kamiński Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 741/07 w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie podjęcia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową i myśliwską oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
08 12 08
II OSK 1579/07
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 czerwca 2007 r., VI SA/Wa 741/07 oddalił skargę K. S. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z [...] marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie podjęcia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską i broń palną bojową. Orzeczenie to zapadło w następujących okolicznościach sprawy.
Zaskarżonym postanowieniem Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu zażalenia K. S. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z [...] stycznia 2007 roku o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. W uzasadnieniu Komendant Główny stwierdził, że postępowania w sprawie wydania stronie pozwolenia na dodatkowe jednostki broni palnej myśliwskiej oraz w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową i myśliwską zostały przez organ I instancji zawieszone, ponieważ organ ten oczekiwał na rozpoznanie sprawy przez właściwy sąd karny, w której K. S. występował jako oskarżony o popełnienie przestępstwa określonego w art. 284 § 1 kk. tj. o przywłaszczenie mienia. Po uzyskaniu przez organ wyroku w tej sprawie (nieprawomocnego), odpadła jedyna podstawa zawieszenia obu przedmiotowych postępowań administracyjnych. Podjęcie postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia było zatem, ze względu na treść art. 97 § 2 k.p.a., zasadne i konieczne do wydania przez organ I instancji decyzji rozstrzygającej postępowanie co do jej istoty. Na gruncie przepisów prawa materialnego tj. ustawy o broni i amunicji, toczące się postępowanie karne przeciwko stronie stanowi jedną z przesłanek decyzji administracyjnej, co oznacza, iż niezakończone, a tylko toczące się postępowanie karne nie stanowi przeszkody prawnej do rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty decyzją administracyjną. Organ I instancji niezasadnie zatem zawiesił oba postępowania, jednakże Komendant Główny Policji nie mógł wcześniej wypowiedzieć się w tej kwestii wobec niezaskarżenia przez stronę żadnego postanowienia o zawieszeniu postępowania. Z tego względu sposób zakończenia postępowania karnego nie jest zagadnieniem prejudycjalnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., lecz należy do sfery ustaleń faktycznych w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Żaden bowiem z przepisów ustawy o broni i amunicji nie uzależnia decyzji kończącej postępowanie w sprawie pozwolenia na broń tylko od ewentualnego rozstrzygnięcia sprawy karnej (np. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 21 maja 1999 roku o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525), który jako jedyny ustala, że okolicznością przesądzającą o cofnięciu pozwolenia może być m.in. skazujący wyrok sądu za jedno z przykładowo wymienionych w nim rodzajów przestępstw). Dlatego też w ustalonym stanie faktycznym i prawnym zasadne i celowe było podjęcie postępowania, ponieważ jego zawieszenie nastąpiło z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W postępowaniu w sprawie wydania oraz cofnięcia pozwolenia na broń nie ma zastosowania prawnokarna zasada domniemania niewinności albowiem, jak to podkreślił ponownie Komendant Główny Policji, żaden przepis ustawy o broni i amunicji nie uzależnia rozstrzygnięcia tego rodzaju sprawy administracyjnej od wydania prawomocnego orzeczenia w ewentualnej sprawie karnej strony postępowania administracyjnego. Przyjęcie więc do rozpoznania apelacji w sprawie karnej nie może uzasadniać uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Skargę na postanowienie Komendanta Głównego Policji złożył K. S. wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
1. art. 97 § 2 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu, iż ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania określone w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.;
2. art. 43 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 63 Konstytucji RP poprzez ich naruszenie polegające na uniemożliwieniu skarżącemu sprawy niniejszej w sposób prawidłowy, tj. z uwzględnieniem zasady domniemania niewinności, a więc zaniechanie rozpoznania wstrzymania sprawy niniejszej do czasu uzyskania prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie karnej;
Nadto zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, iż art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 roku o broni i amunicji, w zakresie, w jakim ustanawia przesłankę utraty pozwolenia na broń w postaci toczącego się postępowania karnego o czyny w nim wymienione, jako sprowadzający dla obywatela negatywne konsekwencje w sferze jego praw obywatelskich zrównane z konsekwencjami prawomocnego skazania za przestępstwo, jest niezgodny z art. 32 oraz 42 ust. 3 Konstytucji RP i jako taki nie może być przedmiotem rozpoznania sprawy niniejszej, w szczególności nie może rodzić dla skarżącego negatywnych skutków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Natomiast obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie.
Mając to na uwadze, Sąd uznał stanowisko Komendanta Głównego Policji, iż zawieszenie postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń nastąpiło z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. za trafne. Postępowanie karne choćby niezakończone nie stanowiło przeszkody prawnej do zakończenia sprawy w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń na podstawie przepisów ustawy z 21 maja 1999 roku o broni i amunicji. Przepis art. 97 § 2 k.p.a. ustanawia jedną - ogólną i zbiorczą - przesłankę podjęcia zawieszonego obligatoryjnie postępowania. Jest nią "ustąpienie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania". Należy jednak zaznaczyć, że takie ujęcie nie wyczerpuje wszelkich przesłanek podjęcia zawieszonego postępowania. Dotyczy jedynie "przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania", pomija zaś sytuacje, w których postępowanie zostało zawieszone mimo braku w konkretnej sprawie podstawy jego zawieszenia. Przesłanka podjęcia zawieszonego postępowania wymaga zatem szerokiej interpretacji. Obowiązek podjęcia zawieszonego postępowania powstaje nie tylko wówczas, gdy ustępuje przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, ale także w chwili stwierdzenia przez organ braku w ogóle (nieistnienia) przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania (Łaszczyca G. Komentarz do art. 97 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. I, Zakamycze, 2005). Wobec braku podstawy do zawieszenia postępowania, jego podjęcie jest jak najbardziej prawidłowe i zgodne z wykładnią art. 97 § 2 k.p.a.
Niezasadne są także zarzuty skargi dotyczące naruszenia Konstytucji RP. Organ administracji publicznej nie rozstrzyga w postępowaniu administracyjnym o kwestiach prawnokarnych, tj. nie bada winy czy niewinności osoby posiadającej pozwolenie na broń i zasadności postępowania karnego. Zasada domniemania niewinności nie ma w nim zastosowania. Nie można zaakceptować poglądu, że rozstrzygnięcie sądu karnego, co do popełnienia przestępstwa przez osobę legitymującą się pozwoleniem na broń stanowi kwestię prejudycjalną, gdyż nie jest obojętne dla celów porządku i bezpieczeństwa publicznego, czy broń będzie w posiadaniu osób, które dają gwarancję, iż nie użyją jej sprzecznie z tymi celami, czy też osób, które naruszyły porządek prawny w takim stopniu, że stwarzają obawę użycia broni sprzecznie z tymi celami (Jakimowicz W.: O kwestii prejudycjalnej w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, "Samorząd Terytorialny" 2003/10/29).
K. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości, opierając skargę kasacyjną na naruszeniu przepisów prawa materialnego przez jego niezastosowanie, w szczególności:
1. art. 8 ust. 2 w zw. z art. 42 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP polegające na uniemożliwieniu skarżącemu rozpoznania sprawy niniejszej w sposób sprawiedliwy, to jest z uwzględnieniem zasady domniemania niewinności, a więc zaniechanie wstrzymania rozpoznania sprawy niniejszej do czasu uzyskania prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie karnej,
2. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w zakresie, w jakim ustanawia przesłankę utraty pozwolenia na broń w postaci toczącego się postępowania karnego o czyny w nim wymienione, to jest sprowadzającego dla obywatela negatywne konsekwencje w sferze jego praw obywatelskich zrównane z konsekwencjami prawomocnego skazania za przestępstwo, który to jest niezgodny z art. 32 ust. oraz art. 42 ust. 3 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i jako taki nie może stanowić podstawy do rozpoznania sprawy niniejszej, w szczególności nie może rodzić dla skarżącego negatywnych skutków.
Powołując się na wskazane powyżej zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniesiono, że:
1. Zgodnie z art. 8 ust. 2 przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej". Z powyższego wynika powinność zastosowania bezpośredniej normy konstytucyjnej na wypadek konfliktu pomiędzy treścią normy konstytucyjnej i ustawowej. Decyduje o tym zasada zobowiązująca sąd do podległości normie hierarchicznie wyższej spośród dwóch typów aktów normatywnych wymienionych w art. 178 ust. 1 Konstytucji. Art. 42 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowią o podstawowych prawach obywatela w relacji z organami państwowymi dokonującymi oceny sprawy. Prawo każdego obywatela do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd obwarowane jest dodatkową ochroną gwarancji domniemania niewinności. Skoro jak długo obywatelowi nie udowodniono prawomocnie winy tak długo jego status w społeczeństwie nie podlega zmianie, nie podlegają zmianie jego prawa i sytuacja prawna, w jakiej się znajduje. Obywatel jest traktowany jako niewinny a więc istnieje założenie fikcji prawnej, iż nie stanowi on zagrożenia dla społeczeństwa, albowiem nie wykroczył przeciwko ładowi, jakim się ono rządzi. Nie sposób zasadnie wywodzić, iż w toku postępowania administracyjnego, zawieszonego celem uzyskania od niezawisłego sądu prawomocnego wyroku zmieniającego albo potwierdzającego sytuację prawną obywatela, dopuszczalna jest zmiana zasad rozpoznawania sprawy na jego niekorzyść. Skoro zawieszenie postępowania spowodowane było uznaniem, iż wina obywatela nie została udowodniona, a więc nie można wyciągnąć w stosunku do niego negatywnych konsekwencji w sferze przyznanych praw obywatelskich decyzją administracyjną (prawo do posiadania broni), tak długo, aż wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem skazującym, zasady rozpoznawania sprawy powinny pozostać niezmienione.
2. Art. 15 ust. 1 pkt 6 w zakresie, w jakim sprowadza dla obywatela negatywne konsekwencje w sferze jego praw obywatelskich przez zrównanie statusu osoby niekaranej z osobą prawomocnie skazaną za przestępstwo przeciwko mieniu i inne w nim wymienione, jest niezgodny z art. 32 oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Norma art. 42 ust. 3 Konstytucji statuuje zasadę domniemania niewinności obywatela, zaś art. 32 Konstytucji stanowi, iż wszyscy są wobec prawa równi, a także, iż wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Skoro obywatele posiadający pozwolenie na broń lub o to pozwolenie się starający, w stosunku do których nie nastąpiło prawomocne skazanie za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie tracą wydanego pozwolenia lub pozwolenie takie uzyskują. W zakresie, w jakim skutki negatywne stosowania ustawy zrównują osobę chronioną domniemaniem niewinności z osobą, której winę stwierdzono prawomocnym wyrokiem skazującym, stanowiąc nieusprawiedliwioną dolegliwość (de facto dodatkową karę w postaci ograniczenia tego elementu uprawnień obywatelskich, jakim jest prawo do posiadania zezwolenia na broń) norma art. 15 ust. 1 pkt 6 jest niezgodna z art. 32 oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji RP i nie może być stosowana w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do podniesionej argumentacji rozstrzygając kwestię prejudycjalną. Nie zbadał też zasadności oraz konstytucyjności przesłanek, ziszczenie się których skutkowało podjęciem postępowania w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń. Przesłanki, jakie pozwalają na wszczęcie postępowania zmierzającego do zniesienia praw obywatelskich w sytuacji, gdy w świetle prawa rangi konstytucyjnej obywatel jest równy wszystkim osobom niewinnym (nie skolidowanym z szeroko rozumianym prawem karnym) nie mogą być uznane za zgodne z. Konstytucją RP. Zgodnie zaś z wyrokiem NSA z 9 października 1198 r., sygn. akt: II SA 1246/98, opubl.: LexPolonica nr 332553. Jurysta IWS/12 str. 25: "Konstytucja wprowadza zasadę, że jej przepisy stosuje sic bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (art. 8 ust. 2). Oznacza to m.in., że sądy są uprawnione do niestosowania ustaw z nią sprzecznych." Wojewódzki Sąd Administracyjny miał więc prawo do uwzględnienia skargi K. S. w drodze pominięcia przepisów ustawy o broni i amunicji statuujących przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń, jako niezgodnych z Konstytucją.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podniesiono w szczególności, że skarżący podziela w pełni interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz U Nr 153, poz. 1270 ze zm. skargę kasacyjną można oprzeć albo na: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; albo na 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten wymienia podstawy kasacji, tj. przyczyny, na podstawie których można zaskarżyć orzeczenie sądu administracyjnego pierwszej instancji. Oznacza to, że skarga kasacyjna nie może być oparta na innych naruszeniach prawa, niż wymienione w art. 174. Na marginesie, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP, czego dowodem jest wyrok TK z 20 września 2006 r., SK 63/05 (OTK-A 2006, nr 8, poz. 108).
W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie odpowiadają tym wymaganiom. Mając na uwadze fakt, że zarzuty podniesione w rozpoznanej skardze kasacyjnej nie są podstawami kasacyjnymi w rozumieniu art. 174 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznał tę skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.