II OSK 1561/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną WINB, potwierdzając uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę garażu z powodu błędów proceduralnych i braku prawidłowego ustalenia adresata decyzji oraz statusu prawnego obiektu.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Podkarpackiego WINB od wyroku WSA w Rzeszowie, który uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę garażu blaszanego. WSA uznał, że organy nie ustaliły prawidłowo adresata decyzji (dzierżawcy D.U. lub właściciela Gminy), nie wyjaśniły trwałego związku garażu z gruntem ani możliwości jego legalizacji w kontekście planu zagospodarowania przestrzennego, który utracił moc. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione i potwierdzając konieczność prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz prawnego przed rozpatrzeniem kwestii materialnoprawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który uchylił decyzję WINB nakazującą rozbiórkę garażu blaszanego. WSA w Rzeszowie uznał skargę Gminy Nowa Dęba za zasadną, wskazując na istotne uchybienia proceduralne organów nadzoru budowlanego. Przede wszystkim, organy nie ustaliły prawidłowo adresata decyzji nakazującej rozbiórkę, błędnie kierując ją do dzierżawcy (D. U.) zamiast do właściciela (Gminy) lub inwestora, a także nie wyjaśniły, czy garaż jest trwale związany z gruntem. Ponadto, WSA zakwestionował ocenę organów co do braku możliwości legalizacji obiektu w oparciu o art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, wskazując na utratę mocy obowiązującej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 1988 r. i konieczność ustalenia, czy istniała zgoda na zmianę przeznaczenia działki. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd uznał, że WSA nie naruszył przepisów postępowania, prawidłowo wskazując na konieczność wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, takich jak ustalenie inwestora, właściciela, cech obiektu i jego związku z gruntem, zanim będzie można zastosować przepisy prawa materialnego. NSA podkreślił, że adresatem decyzji w pierwszej kolejności jest inwestor, a dopiero w dalszej kolejności właściciel lub zarządca, przy czym wybór ten musi uwzględniać indywidualne okoliczności sprawy i posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Adresatem decyzji w pierwszej kolejności jest inwestor. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Wybór adresata musi uwzględniać indywidualne okoliczności sprawy i posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że prawidłowe ustalenie adresata decyzji jest kluczowe dla jej wykonania i wymaga analizy, kto jest inwestorem, właścicielem lub zarządcą, oraz czy posiada tytuł prawny do nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
p.b. art. 48 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Ocena możliwości legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę.
p.b. art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określenie adresata decyzji nakładających obowiązki, w tym nakaz rozbiórki.
u.z.p. art. 67 § ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
Utrata mocy obowiązującej miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 87 § ust. 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis dotyczący planów miejscowych uchwalonych po wejściu w życie ustawy.
k.c. art. 47 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja części składowej rzeczy.
k.p.a. art. 7, 77 § 1, 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądowej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo uznał, że organy administracji nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. WSA prawidłowo zakwestionował ustalenie adresata decyzji nakazującej rozbiórkę. WSA prawidłowo ocenił, że plan miejscowy, na który powoływały się organy, utracił moc obowiązującą.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. przez wadliwą kontrolę planu miejscowego. Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Zarzuty naruszenia prawa materialnego: art. 67 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 48 ust. 2 p.b., art. 52 p.b.
Godne uwagi sformułowania
adresatem rozstrzygnięć zapadających w postępowaniu legalizacyjnym bądź naprawczym, w tym dotyczącym rozbiórki, winien być inwestor. Prawidłowość wyboru adresata decyzji nakazującej rozbiórkę powinna być oceniana z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy. Podstawowym kryterium wyboru adresata decyzji spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych w art. 52 p.b. jest, co do zasady, okoliczność posiadania przez dany podmiot tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji.
Skład orzekający
Andrzej Wawrzyniak
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Broda
sędzia del. WSA
Tomasz Bąkowski
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie adresata decyzji nakazujących rozbiórkę obiektów budowlanych, interpretacja przepisów dotyczących utraty mocy planów miejscowych oraz możliwość legalizacji samowolnie wybudowanych obiektów w przypadku braku obowiązującego planu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z planami miejscowymi z okresu przed 1995 r. oraz definicją zarządcy obiektu budowlanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych i komplikacji związanych z ustaleniem, kto ponosi odpowiedzialność za ich rozbiórkę, a także zawiłości planowania przestrzennego.
“Kto odpowiada za rozbiórkę garażu? NSA wyjaśnia zawiłości prawa budowlanego i planowania przestrzennego.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1561/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-07-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Broda Tomasz Bąkowski Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Rz 300/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2021-04-22 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Zasądzono zwrot kosztów postępowania Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1333 art. 48 ust. 2, art. 52 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Dz.U. 1999 nr 15 poz 139 art. 67 ust. 1 i ust. 2 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 300/21 w sprawie ze skargi Gminy Nowa Dęba na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2021 r. nr OA.7721.23.50.2020 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu garażu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz Gminy Nowa Dęba kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2021 r., II SA/Rz 300/21, w sprawie ze skargi Gminy Nowa Dęba (dalej Gmina) na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej WINB) z dnia 22 stycznia 2021 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnobrzegu (dalej PINB) z dnia 14 września 2020 r. (pkt I) oraz zasądził od WINB na rzecz Gminy zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt II). Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych: Zaskarżoną decyzją WINB, po rozpoznaniu odwołania D. U., uchylił ww. decyzję PINB i nakazał D. U. rozbiórkę budynku - garażu blaszanego nr [...] o wymiarach 5,36 m x 4,07 m, położonego na działce nr [...] w Nowej Dębie, będącej własnością Gminy. Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę za zasadną. Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania, przy uwzględnieniu zakresu ustaleń faktycznych, dokonanych przez organy I i II instancji, nie można przyjąć, aby adresat nakazu rozbiórki garażu został prawidłowo ustalony. Organy nie wyjaśniły również w sposób nie budzący wątpliwości, czy garaż jest trwale z gruntem związany, co przekłada się nie tylko na prawidłową kwalifikację przedmiotowego obiektu budowlanego, lecz przede wszystkim na prawidłowe ustalenie podmiotu, do którego decyzja o nakazie rozbiórki garażu może zostać skierowana. W ocenie Sądu organy dokonały również niepełnej oceny pod względem możliwości legalizacji spornego obiektu budowlanego w oparciu o art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t.Dz.U.2020.1333; dalej p.b.) uznając, że posadowienie obiektu jest niezgodne z obowiązującym planem miejscowym. Sąd wskazał, ze w niniejszej sprawie osoba inwestora nie została ustalona. Organy obu instancji skierowały decyzję do obecnego dzierżawcy garażu – D. U. WINB uznał, że garaż stanowi własność Gminy, jako część składowa nieruchomości i stwierdził, że nakaz należy skierować do ww. użytkownika garażu, jako podmiotu wymienionego w art. 52 p.b., tj. zarządcy obiektu. W ocenie WSA, zakwalifikowanie dzierżawcy garażu jako zarządcy obiektu jest nieprawidłowe. Uzasadniając to stanowisko Sąd rozważył pojęcie zarządcy obiektu budowlanego, powołał się na orzecznictwo sądowe oraz na treść umowy dzierżawy zawartej przez D. U. i Gminę. Sąd wskazał przy tym, że umowa dzierżawy została zawarta na czas określony, tj. od 1 sierpnia 2017 r. do 31 grudnia 2018 r., co sprawia, że na obecnym etapie postępowania materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, czy D. U. obecnie ma jakikolwiek tytuł prawny do dysponowania terenem pod lokalizację garażu nr [...], czy też korzysta z niego bezumownie. W takiej sytuacji skierowanie decyzji o nakazie rozbiórki do D. U. narusza art. 52 p.b. WSA stwierdził, że przy założeniu, jak uczynił to organ, że garaż jest budynkiem (co w ocenie Sądu budzi wątpliwości), a więc obiektem trwale związanym z gruntem i elementem składowym nieruchomości stanowiącej własność Gminy, skierowanie nakazu rozbiórki do osoby o niezidentyfikowanym tytule prawnym do korzystania z części nieruchomości prowadziłoby o naruszenia prawa własności Gminy. Powołując się na opis konstrukcji przedmiotowego obiektu w protokole kontroli z 19 sierpnia 2020 r. WSA podniósł, że nie wyjaśniono, czy opisane w protokole kotwy stalowe zostały osadzone na stałe w płycie betonowej, czy zostały zamocowane w inny sposób, a kwestia ta ma istotne znaczenie dla stwierdzenia, czy garaż może być odłączony od gruntu bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego w rozumieniu art. 47 § 2 k.c. Sąd stwierdził, iż w przypadku uznania, że garaż nie jest trwale z gruntem związany należałoby określić właściciela tego garażu, traktowanego jako rzecz ruchoma. W aktach sprawy brak jest dokumentów, na podstawie których można by ustalić, komu przysługuje tytuł prawny do przedmiotowego obiektu budowlanego. W opinii Sądu organy dokonały również nieprawidłowej oceny pod względem możliwości legalizacji spornego obiektu na podstawie art. 48 ust. 2 p.b. wadliwie uznając, że posadowienie na działce garażu niezgodne jest z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd stwierdził, że organy obu instancji wadliwie uznały, że dla działki nr [...] istnieje obowiązujący miejscowy plan. Jak podano w zaskarżonej decyzji, dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowy garaż uchwalony został w 1988 r. Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Nowa Dęba, zatwierdzony uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy Nowa Dęba Nr XXII/108/88 z dnia 27 maja 1988 r., w którym teren działki nr ewid. [...] przeznaczono pod projektowaną ulicę tranzytową główną o funkcji międzyregionalnej KOGt. Uchwałą Rady Miejskiej w Nowej Dębie Nr XXVII/187/92 z dnia 27 marca 1992 r. dokonano zmiany w powyższym planie. Zmiana ta dopuszczała na terenie rezerwowanym w planie ogólnym pod projektowaną ulicę tranzytową główną o funkcji międzyregionalnej KOGt możliwość budowy zespołów tymczasowych, przestawnych garaży. Następnie uchwałą Rady Miejskiej w Nowej Dębie Nr XXXIX/303/97 z dnia 24 kwietnia 1997 r. po raz kolejny zmieniono miejscowy plan, zgodnie z którym działka nr 168/1 położona jest w obszarze oznaczonym symbolami KOGP - projektowana ulica główna ruchu przyspieszonego - kontynuacja drogi krajowej międzyregionalnej Nr 9 (III kl. tech.). Plan miejscowy przyjęty w uchwale Nr XXII/108/88 z dnia 27 maja 1988 r. utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2003 r. Zgodnie bowiem z art. 67 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (j.t.Dz.U.1999.15.139 ze zm.), miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1 stycznia 1995 r.), tracą moc po upływie 8 lat od dnia jej wejścia w życie, a zatem 31 grudnia 2003 r. Z tego powodu wskazany miejscowy plan, zatwierdzony uchwałą z dnia 27 maja 1988 r., utracił moc z dniem 31 grudnia 2003 r. Oceny tej nie zmienia fakt, że ww. plan był dwukrotnie zmieniany odpowiednio uchwałami z dnia 27 marca 1992 r. i 24 kwietnia 1997 r. Zdaniem Sądu, uchwała z dnia 24 kwietnia 1997 r. nie może zostać uznana za samodzielny plan, który, jako uchwalony po 1 stycznia 1995 r., zachowałby moc obowiązującą. Chociaż ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym nie reguluje zasad obowiązywania zmian miejscowych planów uchwalonych po 1995 r., to jednak orzecznictwo i doktryna stoją na stanowisku, że moc obowiązującą mogą zachowywać tylko te zmiany planów, które zostały sporządzone jako samodzielne miejscowe plany i które w pełni regulują przeznaczenie terenu oraz zasad jego zabudowy i zagospodarowania. W ocenie Sądu uchwała Rady Miejskiej w Nowej Dębie Nr XXXIX/303/97 z 24 kwietnia 1997 r. w sprawie zmiany w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego jedynie uzupełniła ustalenia ogólne miejscowego planu. Zatem uchwała ta nie reguluje w pełni przeznaczenia terenów oraz zasad zabudowy i zagospodarowania przestrzennego i nie może funkcjonować jako samodzielny plan zagospodarowania przestrzennego. Jeśli w dacie orzekania przez organy nadzory budowlanego nie istniał obowiązujący plan miejscowy, wykluczający zabudowę na danym terenie, to plan ten nie mógł stanowić przeszkody uniemożliwiającej legalizację obiektu. W takiej sytuacji, jeśli w dacie orzekania brak jest obowiązującego planu miejscowego, potrzebna jest decyzja o warunkach zabudowy, która powinna uwzględniać stan faktyczny i prawny dla inwestycji już zrealizowanej samowolnie. W tej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że przedmiotowa działka w ewidencji gruntów oznaczona jest jako teren leśny – Ls IV. Co do zasady, budowa obiektu na działce leśnej możliwa jest tylko wtedy, gdy miejscowy plan przewiduje dla tego terenu możliwość zabudowy. W przypadku braku planu o możliwości zabudowy decyduje gmina wydając decyzję o warunkach zabudowy. Ustalenie warunków zabudowy w drodze decyzji jest możliwe w szczególności, gdy teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo gdy jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. W związku z powyższym w niniejszej sprawie kluczowego znaczenia nabiera okoliczność, czy w ww. miejscowym planie, który utracił moc na podstawie art. 67 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, została zawarta zgoda na zmianę przeznaczenia działki nr [...] na grunt nieleśny. Należy bowiem zauważyć, że działka, zarówno w uchwale z 1988 r., jak i w uchwale zmieniającej z 1997 r. została przeznaczona na budowę drogi ruchu przyspieszonego. Zatem projektowane przeznaczenie sprzeczne było z wynikającym z ewidencji gruntów przeznaczeniem działki na użytek leśny. W związku z powyższym zasadne staje się pytanie, na które w trakcie kontrolowanego postępowania organy nie udzieliły odpowiedzi, czy w ww. miejscowym planie została zawarta zgoda na zmianę przeznaczenia ww. działki na cele nieleśne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł WINB, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.Dz.U.2021.137; dalej p.u.s.a.) poprzez wadliwą kontrolę zgodności z prawem ostatecznej decyzji WINB z dnia 22 stycznia 2021 r., skutkującą orzeczeniem poza granicami sprawy wyznaczonej zaskarżoną decyzją i objęciem kontrolą sądowo-administracyjną Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Nowa Dęba zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy Nowa Dęba Nr XXII/108/88 z dnia 27 maja 1988 r. (Dz.Urz. Woj.Tarnobrzeskiego Nr 14 poz.136), zmienionego uchwałą Rady Miejskiej Nr XXVII/187/92 z dnia 27 marca 1992 r. (Dz.Urz. Woj.Tarnobrzeskiego Nr 6, poz. 137), zmienionego uchwałą Nr XXXIX/303/97 z dnia 24 kwietnia 1997 r. Rady Miejskiej w Nowej Dębie (Dz.Urz. Woj.Podkarpackiego Nr 11, poz. 158), która to kontrola dotyczyła treści merytorycznej tego planu oraz jego ważności pomimo, że kontrola sądowo-administracyjna nie dotyczyła miejscowego planu tylko aktu administracyjnego wydanego na jego podstawie, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez uznanie, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją naruszono w/w przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy; II. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 67 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t.Dz.U.2021.741 ze zm.; dalej u.p.z.p.) w zw. z § 1 uchwały Nr XXXIX/303/97 Rady Miejskiej | w Nowej Dębie z dnia 24 kwietnia 1997 r. w sprawie dokonania III zmiany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta Nowa Dęba, zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy Nowa Dęba Nr XXII/108/88 z dnia 27 maja 1988 r. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że miejscowy plan przyjęty w uchwale Nr XXII/108/88 z dnia 27 maja 1988 r. utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2003 r., ponieważ moc obowiązującą mogą zachowywać tylko te zmiany planów, które zostały sporządzone jako samodzielne miejscowe plany i które w pełni regulują przeznaczenie terenu oraz zasad jego zabudowy i zagospodarowania, a (...) uchwała Rady Miejskiej w XXXIX/303/97 Nr 24 z dn. 24 kwietnia 1997 r. w sprawie zmiany w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego jedynie uzupełniła ustalenia ogólne miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (...) i z tego powodu nie może funkcjonować jako samodzielny plan zagospodarowania przestrzennego; 2. art. 48 ust. 2 p.b. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że organ nadzoru budowlanego oceniając przesłanki do legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę ma obowiązek ustalać w ewidencji gruntów oznaczenie działki, na której wybudowano sporny obiekt budowlany oraz badać, czy w nieobowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego została zawarta zgoda na zmianę przeznaczenia takiej działki na inne cele niż określone w ewidencji gruntów i od tej okoliczności uzależniać legalizację obiektu budowlanego; 3. art. 52 p.b. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że podmiot władający nieruchomością na cele budowlane, na której wybudowano obiekt budowlany bez wymaganego pozwolenia na budowę, który włada tym obiektem z tytułu umowy o korzystaniu z cudzej rzeczy (jako dzierżawca) i który faktycznie włada nieruchomością na rzecz właściciela i sprawuje nad nim pieczę - nie jest zarządcą tego obiektu i nie może być adresatem obowiązków przewidzianych ustawą Prawo budowlane. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie na rzecz Gminy od strony wnoszącej skargę kasacyjną zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2023.1634 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. nie jest trafny. Sąd I instancji nie kontrolował zgodności z prawem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Nowa Dęba, zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy Nowa Dęba z dnia 27 maja 1988 r., zmienionego uchwałami Rady Miejskiej z dnia 27 marca 1992 r. i z dnia 24 kwietnia 1997 r. Rady Miejskiej w Nowej Dębie, a jedynie analizował ewentualny wpływ planu miejscowego na możliwość lokalizacji na przedmiotowym terenie garażu. W tej sytuacji dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji WSA nie wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy rozważając powyższą kwestię. Nie naruszył więc art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. Sąd I instancji nie naruszył też art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, bowiem zasadnie uznał, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją naruszono powyższe przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a stanowisko swoje wystarczająco uzasadnił. W toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono bowiem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, w tym w szczególności jaki podmiot powinien być adresatem podejmowanego rozstrzygnięcia, kto był inwestorem przedmiotowego obiektu budowlanego oraz jakie są cechy tego obiektu mające wpływ na jego kwalifikację i na to, czyją stanowi on własność. Brak należytego wyjaśnienia powyższych okoliczności sprawia, że przedwczesna byłaby ocena zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego podniesionych w skardze kasacyjnej, a więc art. 67 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 87 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z § 1 uchwały Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 24 kwietnia 1997 r., art. 48 ust. 2 p.b. oraz art. 52 p.b. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego może bowiem nastąpić dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania, co w tej sprawie nie miało miejsca. Zauważyć jedynie należy, że stosownie do art. 52 ust. 1 p.b., w brzmieniu obowiązującym w czasie podejmowania zaskarżonej decyzji, obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w rozdziale 5a Prawa budowlanego, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W pierwszej więc kolejności adresatem rozstrzygnięć zapadających w postępowaniu legalizacyjnym bądź naprawczym, w tym dotyczącym rozbiórki, winien być inwestor. W orzecznictwie NSA trafnie przy tym wskazywano, że adresatem decyzji, o których mowa w art. 52 p.b., w pierwszej kolejności powinien być inwestor, ale tylko w tych przypadkach kiedy inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości (np. wyrok NSA z 18 maja 2023 r., II OSK 1699/20, LEX nr 3572658). Prawidłowość wyboru adresata decyzji nakazującej rozbiórkę powinna być oceniana z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy (wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., II OSK 300/19, LEX nr 3328401). Podstawowym kryterium wyboru adresata decyzji spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych w art. 52 p.b. jest, co do zasady, okoliczność posiadania przez dany podmiot tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji (wyrok NSA z 24 sierpnia 2023 r., II OSK 2845/20, LEX nr 3646938). W tym stanie rzeczy wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie podlegały uwzględnieniu. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI