II OSK 156/09

II OSK 156/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-01-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Sikorska
Małgorzata Stahl /sprawozdawca/
Wiesław Kisiel /przewodniczący/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Sygn. powiązane
II SA/Gd 411/04 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2006-03-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art.24 par. 1 pkt 5, art. 27 par 1, art. 127 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl ( spr. ) Sędzia NSA Jolanta Sikorska Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 411/04 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wyłączenia gruntu z produkcji rolnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
II OSK 156/09
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 marca 2006 r. II SA/Gd 411/04, po rozpoznaniu skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej, uchylił zaskarżona decyzję i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz M. K. kwotę 200. zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił , że Wójt Gminy Kosakowo decyzją z listopada 1992 r. nr [...] ustalił dla M. K. z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji gruntu rolnego (użytek RIVa o pow.0,0390 ha, część działki nr [...] w P.) roczną opłatę w wysokości 535,400 zł płatna przez okres 20 lat i wskazał. Że opłatę tę i zaległe opłaty za lata 1991-1992 M. K. ma uiścić jednorazowo . M. K. wniósł o stwierdzenie nieważności tej decyzji wskazując, że o obowiązku uiszczenia opłat dowiedział się z doręczonego mu upomnienia a działkę od 1995 r. użytkuje jako działkę budowlaną a w Urzędzie Gminy Kosakowo brak jest wniosku o wydanie decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej a tym samym decyzję wydano wskutek pomyłki lub błędu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, uznając że niewydano jej z rażącym naruszeniem prawa. Jedynym naruszeniem było wydanie tej decyzji po uzyskaniu przez M. K. w dniu 20 września 1991 r. pozwolenia na budowę na przedmiotowej działce pawilonu handlowego podczas gdy powinna być ona wydana przed wydaniem tego pozwolenia.
M. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ,stwierdzając że nabył tę działkę jako działkę budowlaną która wchodziła w skład wielohektarowego gospodarstwa rolnego, co potwierdzał wpis w księdze wieczystej oraz że nie składał wniosku o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej i nie podziela poglądu Kolegium , ze – składając pozwolenie na budowę – jednocześnie złożył wniosek o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej.. Organ administracji wydając pozwolenie na budowę potwierdził że działka ta została wcześniej wyłączona z produkcji rolnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję poprzedzającą, uznając że decyzja Wójta Gminy Kosakowo nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W skardze na powyższą decyzję M. K. zaprzeczył jakoby składał wniosek o wyłączenie gruntu z produkcji rolnej, ponownie powołał się na wpis w księdze wieczystej , stwierdził że Kolegium podjęło próbę sankcjonowania bezczynności i naruszenia zasad k.p.a. Decyzja nakładająca opłatę ma nieczytelną datę i nigdy nie została mu doręczona. A ponadto wielkość powierzchni działki od której wyłączenia z produkcji rolnej nałożono opłatę jest wielokrotnie zawyżona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylając zaskarżoną decyzję wyszedł poza granice skargi i i stwierdził ,że zaskarżona decyzja narusza prawo bo skład Kolegium rozpoznającego sprawę po raz drugi, wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, był taki sam jako skład Kolegium rozpoznającego sprawę po raz pierwszy. Sąd podzielił stanowisko doktryny i orzecznictwa iż w postępowaniu prowadzonym w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., wyłączeniu podlega także pracownik organu administracji ( lub członek organu kolegialnego)biorący udział w wydaniu decyzji po raz pierwszy .Przeciwko odmiennemu stanowisku wcześniej przyjmowanemu przemawia istota ponownego rozpoznania sprawy i przyczyna wyłączenia wskazana w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest szczególnym środkiem odwoławczym, spełniającym w istocie taką samą rolę jak odwołanie. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd iż przepis art. 127 § 3 k.p.a. należy interpretować w nawiązaniu do art. 78 Konstytucji RP , stanowiącego że każdy ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Tym samym do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mają zastosowanie przepisy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 27 § 1 k.p.a. z których wynika zakaz udziału w ponownym rozpatrzeniu sprawy osoby(lub członka organu kolegialnego), który brał udział w wydaniu decyji , od której wniesiono odwołanie. Skoro zatem w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku ponownie rozpoznającym sprawę brały udział te same osoby które wydawały pierwszą decyzję, to postępowanie prowadzące do wydania zaskarżonej decyzji było dotknięte wadą, stanowiąca podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku zaskarżyło powyższy wyrok w całości i zarzuciło:
-naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędne uznanie , ze decyzja była dotknięta wadą wymienioną w ar. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.,
-naruszenie przepisów art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że członkowie samorządowego kolegium odwoławczego orzekający w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu gminy są wyłączeniu od udziału w wydaniu decyzji na skutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ,podczas gdy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu wywołanym takim wnioskiem.
W uzasadnieniu Kolegium, powołując się m.in. na poglądy niektórych przedstawicieli doktryny i orzeczenia sądowe , wywodziło , że dokonana przez Sąd I instancji interpretacja jest nieuzasadniona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona a jej podstawy są nieusprawiedliwione. Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela w pełni stanowisko zajęte przez Sąd I instancji . Potwierdzeniem słuszności poglądu o zakazie orzekania w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pracownika (członka organu kolegialnego) który brał udział w wydaniu pierwszej decyzji jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r.(P 57/07 -sentencja ogłoszona w Dz.U. Nr 229,poz.1539). Wyrokiem tym TK orzekł iż " art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w zakresie w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji , jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".
Zastosowana przez Sąd I instancji wykładnia podstawy uchylenia decyzji administracyjnej w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.b Ppsa w związku z art. 24 § 1 pkt 5, art. 27 § 1 i art. 145 §1 pkt 3 k.p.a. odpowiada w pełni zasadzie demokratycznego państwa prawnego, którego wartością jest prawo do sprawiedliwego postępowania, prawo do rzetelnego działania organu wykonującego administracje publiczna .Orzekanie w składach orzekających ,a nie jak stanowią ustawy ustrojowe o innych organach administracji wprowadzające wymóg ustawowego quorum, daje w pełni gwarancje powoływania składów orzekających, do których nie wchodzą członkowie samorządowego kolegium odwoławczego orzekający już w sprawie. Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że członek samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu decyzji zaskarżonej następnie wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy , podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu uruchomionym tym wnioskiem na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 §1 i art. 127 §3 k.p.a. oraz art. 2 i art. 78 Konstytucji RP.
Zastosowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładnia była w pełni zgodna z powołanym wyrokiem Trybuna Lu Konstytucyjnego i wskazanymi w nim skutkami prawnymi tego wyroku dla stosowania środków wobec decyzji administracyjnych podjętych w postępowaniu z naruszeniem wskazanych przepisów.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , należało skargę kasacyjną oddalić.