II OSK 1558/22

II OSK 1558/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Żak /sprawozdawca/
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Marzenna Linska - Wawrzon
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SAB/Gl 10/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-04-13
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, oddalono skargę kasacyjną w pozostałym zakresie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 141 § 4, art. 188, art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2, art. 184, art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 37 § 1 pkt 1-2, § 35 § 1-2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron, Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon, Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Gl 10/22 w sprawie ze skargi E. N. na bezczynność i przewlekłość Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej wyłączenia z użytkowania obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 1 i 2; 2. stwierdza bezczynność i przewlekłość postępowania, które nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałej części oddala skargę kasacyjną; 4. odstępuje od zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 13 kwietnia 2022 r. sygn. II SAB/Gl 10/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (WSA), po rozpoznaniu skargi E. N. na bezczynność i przewlekłość Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) w Katowicach w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej wyłączenia z użytkowania obiektu budowlanego
1) stwierdził bezczynność i przewlekłość postępowania organu, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
2) zasądził na rzecz skarżącej od organu sumę pieniężną w kwocie 1000 zł;
3) zasądził na rzecz skarżącej od organu kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Pismem z 7 grudnia 2021 r. E. N. wniosła do WSA w Gliwicach skargę na bezczynność i przewlekłość ŚWINB w Katowicach w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w Tarnowskich Górach z [...] lipca 2021 r., nr [...], domagając się: stwierdzenia bezczynności i przewlekłości organu, oraz że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenia kosztów postępowania i sumy pieniężnej na rzecz skarżącej w kwocie 1000 zł.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że pismem z 8 października 2021r. złożyła do ŚWINB w Katowicach wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji PINB w Tarnowskich Górach. W dniu 22 listopada 2021 r. wniosła ponaglenie. Dopiero po miesiącu ŚWINB wystąpił do organu I instancji o przesłanie akt sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że pismem z 15 listopada 2021 r. wystąpił do PINB w Tarnowskich Górach o przesłanie akt sprawy, które dotyczą powyższej decyzji. Całość akt sprawy została zaś przekazana 17 listopada 2021 r. We wskazywanym przez skarżącą okresie do ŚWINB wpłynął szereg pism, których była ona autorem. Wymagały one weryfikacji, czego konsekwencją było wystosowanie prośby o przesłanie stosownych akt w pierwszym możliwym terminie. Po uzyskaniu akt dotyczących decyzji objętej wnioskiem w sprawie nieważności, które były częścią innego postępowania, ŚWINB wystosował do strony zawiadomienie o wszczęciu postępowania nieważnościowego, a także zawiadomił strony postępowania o możliwości złożenia wyjaśnień w trybie art. 10 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględniając skargę wskazał, że dopiero po ponad miesiącu od otrzymania wniosku wystąpił o akta sprawy do organu I instancji. A był to, przynajmniej teoretycznie, termin w którym winien był zakończyć postępowanie i wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Zatem zasadne jest uznanie, że zwłoka organu, zarówno w przypadku przewlekłości, jak i bezczynności miały charakter rażący. W konsekwencji zasadne było zasądzenie na rzecz skarżącej kwoty 1000 złotych. Sąd pierwszej instancji przyznał, że sprawa powstania zapadliska w Tarnowskich Górach jest trudna i wielowątkowa. Przyznał też, że skarżąca często występuje do organów administracji z różnego rodzaju żądaniami. Nie usprawiedliwia to jednak tak znaczącej zwłoki w podjęciu podstawowej czynności, jaką jest wystąpienie o akta administracyjne konkretnej sprawy.
W skardze kasacyjnej ŚWINB w Katowicach zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania :
1) art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a oraz § 2 oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uwzględnieniu skargi, pomimo że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby sprawa została gruntownie zbadana pod wieloma względami, w szczególności Sąd pierwszej instancji:
a) pominął postanowienie GINB z 22 grudnia 2021 r., zgodnie z którym ŚWINB nie dopuścił się przewlekłości, ani bezczynności;
b) nie dokonał oceny toku czynności procesowych organu, w tym czynności podejmowanych równolegle w sprawie wielu pism składanych przez skarżącą oraz nie zbadał przyczyn zwrócenia się przez organ o przekazanie akt sprawy przez PINB w Tarnowskich Górach 15 listopada 2021 r.;
c) nie wyjaśnił i nie podał motywów swojego rozstrzygnięcia, powołał się jedynie na okoliczność, że "dopiero po ponad miesiącu od otrzymania jej żądania wystąpił o akta sprawy do organu I instancji. A był to, przynajmniej teoretycznie, termin w którym winien był zakończyć postępowanie i wydać rozstrzygnięcie w sprawie" i na podstawie tylko przedmiotowych stwierdzeń uznał, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, pomijając okoliczność, że 14 listopada 2021 r. przypadał w niedzielę, a więc termin miesięczny upływał 15 listopada 2021 r., stąd przyjęcie, że organ zwrócił się do PINB po upływie miesiąca jest oczywiście błędne;
d) nie uzasadnił stwierdzenia, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
e) nie uzasadnił wymierzenia organowi grzywny co do zasady, ani co do wysokości;
2) art. 149 § 1 pkt 3, § la oraz § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 1, 2, 3 i 5 art. 36 oraz art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że:
a) postępowanie winno zostać zakończone bez zbędnej zwłoki, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie organ nie dysponował aktami sprawy i niezbędne było wystąpienie do PINB o ich przedłożenie i zastosowanie terminów, o jakich mowa w art. 35 § 3 i 5, w konsekwencji przyjęcie, że postępowanie było prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (a więc przewlekle) oraz przyjęcie, że organ pozostawał w bezczynności, w sytuacji gdy termin został przedłużony z uwagi na konieczność podjęcia określonych czynności procesowych, co skutkowało koniecznością wskazania nowego terminu załatwienia sprawy z przyczyn niezależnych od organu;
b) organ wystąpił do PINB po upływie miesiąca od dnia wpływu sprawy, w sytuacji gdy wniosek wpłynął 14 października 2021 r., a organ zwrócił się o przesłanie akt do PINB 15 listopada 2021 r., tj. wobec okoliczności, że 14 listopada 2021 r. przypadał w niedzielę, z zachowaniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a., zawiadamiając jednocześnie w trybie art. 36 § 2 k.p.a. o niezałatwieniu sprawy w terminie, co winno skutkować przyjęciem, że organ nie dopuścił się bezczynności;
c) sprawa winna zostać zakończona w ciągu miesiąca, w sytuacji gdy Sąd pierwszej instancji jednocześnie ocenił, że sprawa jest "trudna i wielowątkowa", co winno skutkować przyjęciem, że zachowanie tego terminu nie było możliwe.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez jego uchylenie i rozpoznanie skargi, zasądzenie kosztów postępowania przed sądami obu instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca inicjuje szereg postępowań, wykazuje w nich znaczną aktywność procesową, co ma wpływ na terminy podejmowania czynności w konkretnych sprawach. Sam Sąd pierwszej instancji zauważył, że "skarżąca często występuje do organów administracji z różnego rodzaju żądaniami". Powyższe ustalenie winno mieć wpływ na ocenę terminowości załatwiania spraw. Każde wpływające pismo musi zostać przyporządkowane do konkretnej toczącej się sprawy lub zostać ocenione jako wszczynające nową sprawę, często powiązaną z inną sprawą (jak w niniejszej sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności). Akta sprawy niezbędne dla rozstrzygnięcia mogą znajdować się w PINB, ŚWINB, GINB lub Sądzie. W związku z powyższym, organ nie miał możliwości załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, niezbędne było bowiem po dokonaniu wstępnych ustaleń w sprawie, wystąpienie o akta sprawy do PINB.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji bardzo lakoniczne uzasadnienie rozstrzygnięcia, polegające w istocie na dwuzdaniowym stwierdzeniu: "Dopiero po ponad miesiącu od otrzymania jej żądania wystąpił o akta sprawy do organu I instancji. A był to, przynajmniej teoretycznie, termin w którym winien był zakończyć postępowanie i wydać rozstrzygnięcie w sprawie". Jednocześnie pierwsze z tych dwóch zdań jest nieprecyzyjne, ponieważ nie określa ile dni ponad miesiąc miał trwać podjęcie przedmiotowej czynności przez organ, a nadto jest oczywiście błędne.
Dalej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie wskazał przyczyn, które legły u podstaw oceny, że bezczynność i przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ani przyczyn wymierzenia grzywny w konkretnej wysokości. Sąd ograniczył się do lakonicznego i arbitralnego stwierdzenia o treści: "zasadne jest uznanie, że zwłoka organu, zarówno w przypadku przewlekłości, jak i bezczynności miały charakter rażący" oraz "zasadne jest uznanie, że zwłoka organu, zarówno w przypadku przewlekłości, jak i bezczynności miały charakter rażący". Zdaniem autora skargi kasacyjnej, gdyby Sąd zwrócił uwagę, że organ z zachowaniem miesięcznego terminu zwrócił się do PINB o akta sprawy, wskazując nowy termin jej załatwienia w trybie art. 36 § 2 k.p.a., to nie stwierdziłby bezczynności, ani przewlekłości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Niezasadne są zarzuty skargi nakierowane na wykazanie, że organ nie dopuścił się w ogóle bezczynności i przewlekłości. W tym miejscu należy więc wyjaśnić, że pojęcia "bezczynności" i "przewlekłego prowadzenia postępowania" zostały zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Bezczynność określona została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. Organ jest zatem bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Przewlekłość określono z kolei jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Postępowanie jest więc przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. Skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1 – § 3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych (por. wyrok NSA z 24 lutego 2021 r., sygn. I FSK 1346/20; powoływane orzeczenia dostępne pod adresem: cbois.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).
Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji PINB w Tarnowskich Górach z [...] lipca 2021 r. wpłynął do ŚWINB 14 października 2021 r. Dopiero 15 listopada 2021 r. organ ten podjął pierwszą czynność w sprawie z ww. wniosku, tj. wystąpił do PINB o akta sprawy, które zostały przekazane 17 listopada 2021 r. Do dnia wniesienia skargi do WSA w Gliwicach, tj. do 7 grudnia 2021 r. sprawa nie została załatwiona, jakkolwiek 15 listopada 2021 r. zawiadomił skarżącą w trybie art. 36 § 2 k.p.a. o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia. Okoliczność, że z uwagi na dzień wolny od pracy 14 listopada 2021 r. organ "zmieścił się" w terminie miesięcznym od daty wpływu wniosku nie może skutecznie znosić stanu bezczynności i przewlekłości postępowania. Przez miesiąc organ nie podjął żadnej czynności zmierzającej do załatwienia wniosku, który był sformułowany jasno: skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji PINB z 5 lipca 2021 r. Nie wyjaśnił, co stało na przeszkodzie wcześniejszemu wystąpieniu o akta sprawy do organu I instancji, skoro wiadomo było, że bez nich nie jest możliwe dalsze procedowanie w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu. Przez miesiąc ŚWINB wykazał się całkowitą biernością w czynnościach zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy. Załatwił ją dopiero 7 lutego 2022 r. wydając decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji PINB.
Odnosząc się do podniesionej w skardze kasacyjnej okoliczności wydania przez GINB postanowienia z 22 grudnia 2021 r., w którym stwierdzono, że ŚWINB nie dopuścił się bezczynności i przewlekłości, wyjaśnić należy, że takie postanowienie, wydawane na podstawie art. 37 § 6 k.p.a. na skutek rozpatrzenia ponaglenia na niezałatwienie sprawy administracyjnej w terminie, ma na celu likwidację bezczynności lub przewlekłości i stanowi warunek formalny wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego w zakresie bezczynności lub przewlekłości. Przedmiotem skargi do sądu jest stan bezczynności lub przewlekłości, a nie stanowisko organu rozpatrującego ponaglenie (por. wyroki NSA: z 30 stycznia 2020 r., sygn. II OSK 3092/19; z 27 listopada 2020 r., sygn. II OSK 244/20). Taki charakter postanowienia rozstrzygającego ponaglenie powoduje, że ocena w nim wyrażona nie przesądza sposobu rozstrzygnięcia skargi, a motywacja przedstawiona przez organ rozpatrujący ponaglenie może zostać podzielona, bądź zdyskwalifikowana przez sąd administracyjny rozpatrujący skargę na tę samą bezczynność lub przewlekłość.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, jakie musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może więc być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jak i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09; wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. II FSK 568/08). Wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA: z 15 czerwca 2010 r., sygn. II OSK 986/09; z 12 marca 2015 r., sygn. I OSK 2338/13).
W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Konstrukcja uzasadnienia sprawia, że zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej. Nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Uzasadnienie wyroku ma być "zwięzłe", co należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 29 lutego 2008 r., sygn. II FSK 1801/06).
Na uwzględnienie zasługują natomiast zarzuty kwestionujące przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa nie posiada definicji legalnej. Ustawodawca nie określił także żadnych kryteriów pozwalających na taki osąd. Kwestie te pozostawiono zatem do oceny sądu, który powinien uwzględnić w toku oceny okoliczności sprawy, jej rodzaj i stan. Przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest taka wadliwość, którą cechuje szczególnie duży ciężar gatunkowy. Dla uznania rażącego naruszenia prawa przekroczenie terminów załatwienia sprawy musi być znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA: z 17 listopada 2020 r., sygn. I OSK 1315/20, z 8 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 1589/20).
W rozpoznawanej sprawie nieprzekonujące jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że wystąpienie do PINB w Tarnowskich Górach z upływem miesiąca od daty wpływu wniosku kwalifikuje bezczynność i przewlekłość jako rażącą. Sąd pierwszej instancji sam przyznał, że sprawa jest trudna i wielowątkowa (dotyczy powstania zapadliska w pasie drogowym)). W dacie wniesienia skargi do Sądu pierwszej instancji nie upłynęły jeszcze dwa miesiące od wpływu wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji PINB. Nie sposób też przypisać organowi celowego unikania rozpatrzenia wniosku. Stąd w ocenie NSA brak było podstaw do uznania, że przekroczenie terminu załatwienia sprawy nosiło cechy rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a. należało uznać za uzasadniony.
Zasadny jest również zarzut dotyczący zasądzenia od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Zastosowanie środków wskazanych w tym przepisie jest uprawnieniem sądu, który powinien skorzystać z tej możliwości, jeżeli wymagają tego względy związane ze zwalczaniem i zapobieganiem bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania (por. wyrok NSA z 26 lutego 2021 r., sygn. II OSK 2943/20). Zastosowanie środków wskazanych w art. 149 § 2 p.p.s.a nie jest związane wyłącznie ze stwierdzeniem, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i powinno wynikać z całokształtu okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 13 lipca 2021 r., sygn. III OSK 3194/21), ale wystąpienie w sprawie okoliczności wskazujących, że nieterminowe załatwienie sprawy miało charakter kwalifikowany, implikuje zastosowanie tych środków (por. wyroki NSA z 12 maja 2021 r., sygn. III OSK 927/21; z 3 marca 2021 r., sygn. II FSK 2012/20). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy uznać, że nie zachodziły okoliczności uzasadniające przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej. Po pierwsze bezczynność i przewlekłość nie miała charakteru kwalifikowanego. Po drugie zasądzenie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca powinna nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłym prowadzeniem postępowania. (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2017 r., sygn. I OSK 1313/16; z 16 maja 2017 r., sygn. I OSK 798/17). W niniejszej sprawie skarżąca do takiej krzywdy nie nawiązała. Od daty wpływu wniosku do wniesienia skargi do WSA w Gliwicach nie upłynęły jeszcze dwa miesiące i obiektywnie trudno w takiej sytuacji dopatrzeć się nasilenia negatywnych emocji, które wymagałyby zrekompensowania.
Wobec uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w punkcie 1 i 2 i rozpoznał skargę, w wyniku czego, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a, uznał za zasadne stwierdzenie bezczynności i przewlekłości postępowania, które nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W pozostałym zakresie oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O odstąpieniu od zasądzenia kosztów orzeczono na podstawie 207 § 2 p.p.s.a., uznając, że w niniejszej sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony.