II OSK 155/09

II OSK 155/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-05-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-01-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Plucińska- Filipowicz
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /sprawozdawca/
Maria Czapska - Górnikiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Kr 850/07 - Wyrok WSA w Krakowie z 2007-11-21
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
par. 1 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska – Filipowicz Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz (spr.) Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 850/07 w sprawie ze skargi T. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 850/07 oddalił skargę T. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2007 r. wydaną w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej.
Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Olkuszu decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. odmówił stwierdzenia u T. D. choroby zawodowej. Organ ustalił, że T. D. pracował w okresie od 1 sierpnia 1968 r. do 31 października 1977 r. w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w S., a w okresie od 15 maja 1990 r. do 31 sierpnia 2001 r. w Zakładach Górniczo-Hutniczych "[...]" w B., gdzie stykał się z pyłami i hałasem. Orzeczeniem lekarskim Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie z dnia [...] października 2001 r. oraz orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia [...] maja 2002 r. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u T. D. chorób zawodowych.
T. D. odwołał się od powyższej decyzji twierdząc, że jest głuchy na lewe ucho, a na prawe słyszy coraz gorzej.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie decyzją z dnia 16 września 2002 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji i w analogiczny sposób uzasadnił swoje stanowisko.
W następstwie rozpoznania skargi T. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 1 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 2621/02 uchylił powyższe decyzje uznając, że zostały one wydane z naruszeniem prawa. W ocenie Sądu organy nie zwróciły uwagi na to, że Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego różniły się w ocenie rozmiarów ubytku słuchu u T. D.. W konsekwencji organy orzekające nie ustosunkowały do tej sprzeczności i należało uznać, iż naruszyły art. 80, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto uzasadnienia orzeczeń lekarskich zawierały sprzeczne z prawem tezy na temat prawnej definicji choroby zawodowej. Lekarz nie orzeka w kwestii uznania choroby zawodowej, lecz stwierdza jedynie stan chorobowy i jego przyczyny. Natomiast kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny, uwzględniając zagrożenie występujące w miejscu pracy.
Sąd zauważył również nie dopełnienie obowiązku pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia.
W dalszy toku postępowania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Olkuszu zwrócił się zarówno do Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie, jak i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu o uzupełnienie wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich stosownie do wskazówek zawartych wyroku Sądu.
Na podstawie wykonanych w dniach [...] października, [...] listopada 2005 r. badań lekarskich oraz w oparciu o analizę całości dokumentacji Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie wydał uzupełniające orzeczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2005 r., w którym podtrzymał w całości wcześniej zajmowane stanowisko. Również Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, pismem z dnia 21 czerwca 2006 r. i pismem z dnia 14 lutego 2007 r. podtrzymał stanowisko o braku podstaw do rozpoznania u T. D. chorób zawodowych.
Organ podkreślił, że zgodnie z międzynarodową klasyfikacją pylic, pylicę krzemową można rozpoznać w przypadku stwierdzenia na zdjęciu rentgenowskim płuc obecności okrągłych zagęszczeń ogniskowych (tj. zacienień punkcikowatych, drobnoguzkowych lub guzkowych), które mogłyby być efektem oddziaływania pyłów zwłókniających na tkankę płucną. Analiza radiogramu płuc wykonanego w dniu 16 maja 2002 r. nie wykazała żadnych zagęszczeń ogniskowych. Tym samym nie było podstaw do rozpoznania u strony pylicy płuc krzemowej,
Przewlekłe zapalenie oskrzeli można rozpoznać jako chorobę zawodową w przypadku istnienia przewlekłego kaszlu z odkrztuszaniem, w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. T. D. nie zgłaszał przewlekłego kaszlu wilgotnego z odkrztuszaniem. Badania czynności płuc nie ujawniły żadnych zaburzeń w zakresie sprawności wentylacyjnej płuc, jak i wymiany gazowej w płucach. Brak zatem objawów choroby nie daje podstaw do rozpoznania u niego przewlekłego zapalenia oskrzeli w ogóle, dodatkowo brak cech niewydolności narządu oddechowego nie pozwala na rozważenie zawodowej etiologii choroby,
W badaniu laryngologicznym i lupenlaryngoskopowym przeprowadzonym w trakcie hospitalizacji w maju 2002 r. stwierdzono u strony zaczerwienienie błony śluzowej gardła i lekkie zaróżowienie błony śluzowej krtani, co odpowiada obrazowi przewlekłego nieżytu gardła i krtani. Choroba ta nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. U T. D. nie stwierdzono chorób wymienionych w poz. 6 wykazu chorób zawodowych z 1983 r., tj. zmian przerostowych, zanikowych czy też o typie alergii. Brak zatem podstaw do rozpoznania u T. D. choroby zawodowej górnych dróg oddechowych.
Na podstawie analizy dokumentacji lekarskiej oraz przeprowadzonego u T. D. badania audiologicznego ustalono rozpoznane: "niedosłuch odbiorczy ucha prawego o lokalizacji pozaślimakowej, niedosłuch odbiorczy ucha lewego o lokalizacji ślimakowej, asymetria niedosłuchu". Wykonana audiometria tonalna (2-krotnie, powtarzalna) wykazała ubytki słuchu obustronnie o typie zaburzeń odbioru, szczególnie w zakresie wysokich częstotliwości. Wielkość rezerwy ślimakowej wyklucza obecność komponenty przewodzeniowej niedosłuchu. W audiometrii impedancyjnej uzyskano prawidłowe tympanogramy typu A obustronnie oraz zarejestrowano odruchy z mięśni strzemiączkowych, co świadczy o braku patologii ucha środkowego obustronnie i potwierdza pozaślimakową lokalizację uszkodzenia słuchu ucha prawego oraz ślimakową lokalizację ucha lewego. Podwyższenie poziomu progowego słuchu, po uwzględnieniu fizjologicznej poprawki na wiek wynosi: UP-6 dB, UL-52 dB. Zgodnie z wiedzą medyczną uszkodzenie słuchu spowodowane działaniem hałasu charakteryzuje się ubytkiem słuchu czuciowo-rzeczowym, o lokalizacji ślimakowej, symetrycznością i audiometryczne cechy niedosłuchu są również symetryczne. Analiza wykonanych badań audiometrycznych przesądza, że u strony nie zostały spełnione powyższe zasady, ze względu na stwierdzoną asymetrię wielkości ubytków słuchu i asymetrię lokalizacji uszkodzenia narządu słuchu. Powyższe nie pozwala na przyjęcie, że to warunki pracy przyczyniły się do powstania u T. D. uszkodzenia słuchu. Natomiast wywiad lekarski i fakt jednostronnego pogarszania się słuchu wskazują na czynniki samoistne mogące spowodować niedosłuch.
W piśmie z dnia 4 kwietnia 2007 r. T. D. przedstawił organowi przebieg pracy zawodowej, opis warunków pracy i narażenia na czynniki szkodliwe występujące na stanowiskach pracy, a w szczególności na hałas. Dla wyjaśnienia tych okoliczności organ przeprowadził dodatkowe postępowanie w Zakładach Górniczo-Hutniczych "[...]" SA w B. (Dział BHP Kopalni "[...] ", Dział Spraw Osobowych) oraz w Przychodni Rejonowo-Specjalistycznej Poradni Medycyny Pracy w Bukownie, mające ustalić narażenie strony na czynniki szkodliwe (w szczególności na hałas) występujące na stanowiskach pracy zajmowanych przez stronę. Przesłuchano również w charakterze świadka Z. K., wskazanego w piśmie jako kierownika oddziału w którym pracował T. D..
Analizie poddano dostępne wyniki pomiarów środowiskowych z okresu zatrudnienia T. D. w tym zakładzie oraz dla uzyskania pełniejszego obrazu również z lat późniejszych, tj. 2002-2005. Ustalono, że w okresie 15 maj-31 grudzień 1990 r. T. D. był zatrudniony w ZGH "[...]" w B. jako górnik, gdzie pracował na przodku przy wykonywaniu obrywki i obudowy wyrobisk oraz wykonywał prace pomocnicze przy wykonywaniu robót strzałowych. Podczas tych prac był narażony na zapylenie i hałas. Wyniki pomiarów hałasu wykonanych na stanowisku górnika strzałowego wykazały natężenie dźwięku w granicach 86-102 dB(A), a więc przekraczające dopuszczalne normatywy higieniczne.
W okresie od 1 stycznia 1991 r. do 31 sierpnia 2001 r. T. D. pracował jako elektromonter maszyn i urządzeń górniczych. Do jego obowiązków należał nadzór, kontrola, utrzymanie oraz uzbrojenie chodników w urządzenia elektryczne (wentylatory, wiertnice, pompy itp.). W tym okresie T. D. pracował w ekspozycji na pył i hałas. Analiza wyników pomiarów hałasu z okresu zatrudnienia w latach 1991-2001 oraz poszerzona o lata 2002-2005 wskazuje, że na tym stanowisku pracy nie występowały przekroczenia dopuszczalnych normatywów higienicznych (równoważny poziom hałasu równy lub mniejszy od NDN =85 dB(A)).
Ustalono, iż T. D. pracując na stanowisku elektromontera nie był wyposażony w ochronniki słuchu. Z. K. zeznał, iż T. D. wykonywał prace elektromonterskie przy wyłączonych maszynach. W czasie robót strzałowych elektromonter przebywał w warsztacie. Na podstawie dokumentacji lekarskiej dostępnej w Poradni Medycyny Pracy w Bukownie stwierdzono, że przy przyjęciu do pracy i kolejnych badaniach okresowych odnotowano zdolność T. D. do pracy bez przeciwwskazań. W karcie badania okresowego słuchu z 1997 r. odnotowano, że prawym i lewym uchem słyszy szept z odległości 6 m. W badaniu laryngologicznym w 2001 r. (przy przejściu na emeryturę) stwierdzono niedosłuch UP- 19,5 dB, zaś UL - 59,5 dB. Od roku 2000 w kartotece pojawiły się wpisy dotyczące zgłaszanych przez T. D. szumów usznych. W dokumentacji lekarskiej przez cały okres zatrudnienia T. D. nie odnotowano pracy w warunkach szkodliwych.
Informacje zgromadzone w postępowaniu wyjaśniającym potwierdziły, że w okresie w którym nastąpiło u T. D. gwałtowne pogorszenie się słuchu ucha lewego, do praktycznej głuchoty i niewielki niedosłuch dla ucha prawego pracował on w warunkach, które nie stwarzały ryzyka uszkodzenia słuchu. Analiza wyników pomiarów z okresu zatrudnienia 1991-2001 wskazuje, że na stanowisku elektromonter maszyn i urządzeń górniczych nie występowały przekroczenia normatywów higienicznych.
Jedynym kryterium kwalifikującym warunki pracy jako szkodliwe dla zdrowia pracownika jest stwierdzenie przekroczeń najwyższych dopuszczalnych normatywów higienicznych danego czynnika na stanowisku pracy, określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. nr 217, poz. 1833 ze zm.). Poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8 godzinnego dobowego wymiaru czasu nie powinien przekraczać 85 dB. Zatem warunki pracy, gdzie narażenie na hałas nie przekracza wspomnianej wartości, można określić jako bezpieczne, a więc takie które nie powinny spowodować uszkodzenia słuchu.
W oparciu o powyższe okoliczności i ustalenia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Olkuszu decyzją z dnia [...] maja 2007 r. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u T. D. wymienionych chorób zawodowych.
W odwołaniu T. D. podniósł, że decyzja ta jest dla niego krzywdząca, ponieważ nabyte choroby są związane z jego zatrudnieniem w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w Sosnowcu i w Zakładach Górniczo-Hutniczych "[...]" w B..
Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji.
Organ odwoławczy orzekając o braku podstaw do stwierdzenia u T. D. wymienionych chorób zawodowych uwzględnił brak rozpoznania klinicznego przez jednostki orzecznicze właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych. Podkreślił, że zarówno Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu po przeprowadzeniu szeregu badań specjalistycznych nie rozpoznały u strony chorób zawodowych. Szczegółowe uzasadnienia i wyjaśnienia do wydanych w przedmiotowej sprawie orzeczeń lekarskich z 2001 r. i 2002 r., jednoznacznie dowodzą braku podstaw do rozpoznania u T. D. chorób zawodowych.
W ocenie organu odwoławczego wyjaśnione zostały rozbieżności co do treści wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w piśmie z dnia 14 lutego 2007 r. podał, iż do porównawczej oceny nadają się jedynie audiogramy wykonane tą samą metodyką, na audiometrze mającym te same własności, spełniającym te same wymogi normy audiometrycznej. Ponadto nie może być wątpliwości, że kondycja ogólna badanego i jego motywacja w dłuższym czasie, w którym był badany, nie uległa zmianie. Jest oczywiste, że tak liczne wymogi i warunki, nie zawsze mogą być spełnione. Bardzo często w grę wchodzi powiększenie ubytku przez pacjenta ("agrawacja"). Również taka sugestia jest zawarta w konsultacji laryngologicznej przedstawionej do interpretacji z MOMP w Krakowie, ze względu na rozbieżności w wykonanych badaniach audiologicznych.
Konsekwencją takiej analizy, prowadzającej do ujawnienia wpływu różnych czynników przypadkowych na wynik badania audiometrycznego, jest korekta audiogramu z większym ubytkiem słuchu, polegająca na domyślnym przesunięciu zapisanej krzywej o 5 do 10, a nawet 15 dB, w kierunku linii zerowej. Zarówno w badaniach MOMP w Krakowie jak i IMPiZŚ w Sosnowcu obserwowano u T. D. tzw. zjawisko agrawacji, tj. celowego powiększania ubytku słuchu, stąd wynikła konieczność zastosowania metody korekty audiogramów. Konkludując swoje uzasadnienie Instytut podał, iż w jego ocenie podnoszone przez Sąd "sprzeczności" orzecznicze nie mają miejsca.
Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że fakt zatrudnienia w narażeniu na czynniki potencjalnie szkodliwe, przy braku objawów klinicznych choroby figurującej w wykazie chorób zawodowych, nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. D. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu.
Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w wskazanym wyżej wyroku z dnia 1 marca 2005 r. Sąd określił uchybienia i braki postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej T. D.. W ocenie Sądu organy administracyjne ponownie orzekające w sprawie zrealizowały wskazówki zawarte w tym wyroku (por. art. 152 i art. 153 p.p.s.a.). W szczególności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie z adekwatną szczegółowością wskazał, jakie choroby zostały stwierdzone u skarżącego i podkreślił równocześnie, że żadna z tych dolegliwości nie jest objęta zamkniętym katalogiem chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
Organy administracyjne nie kwestionują poważnych zmian chorobowych, wskazują jedynie, że nie są to choroby, które można uznać za choroby zawodowe. Kierując się orzeczeniami i dodatkowymi wyjaśnieniami lekarzy organy administracyjne wyjaśniły powody rozbieżności wyników badań zdrowia skarżącego - stosownie do wskazówek zawartych w wyroku z 1 marca 2005 r. Należy uznać, że rozbieżności tego rodzaju są spowodowane właściwościami zastosowanej aparatury diagnostycznej, zmianami stanu zdrowia skarżącego w różnych dniach, czy też koniecznością odwołania się lekarzy do subiektywnych odczuć skarżącego w czasie przeprowadzonych badań słuchu.
Sąd ocenił, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie adekwatnego ustalenia stanu zdrowia i chorób skarżącego, w wiarygodny sposób wykluczona została zawodowa etiologia wymienionych chorób. Opis badań lekarskich wykorzystanych dla wydania zaskarżonych decyzji administracyjnych oraz wyprowadzone z nich wnioski spełniają w ocenie Sądu wymogi zarówno prowadzenia postępowania wyjaśniającego jak i uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Orzekanie w sprawach chorób zawodowych musi uwzględniać aktualny stan wiedzy i sztuki lekarskiej, ale zarazem - przepisy prawa regulujące orzecznictwo administracyjne w tym zakresie. Dlatego organ administracyjny nie może uwzględnić wniosku pracownika o stwierdzenie choroby zawodowej, nie popartego wiarygodnymi i przekonywującymi dowodami podważającymi wiarygodność i moc dowodową materiału zgromadzonego przez lekarzy medycyny pracy i organy administracji sanitarnej. Art. 7 i art. 77 k.p.a. przesądzają o tym, że samo tylko subiektywne przekonanie skarżącego o zawodowej etiologii jego chorób nie jest wystarczającą przesłanką do uwzględnienia żądań skarżącego.
W postępowaniu administracyjnym ciężar udowodnienia faktów uzasadniających wydanie decyzji spada na organ administracyjny. W niniejszej sprawie obowiązek ten został zrealizowany przez wykonanie badań lekarskich w sposób określony przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Skoro skarżący nie przedstawił wyników innych badań lekarskich, ani też nie wskazał uchybień w postępowaniu administracyjnym, to Sąd nie mógł uwzględnić skargi. Kluczowe i rozstrzygające znaczenie w tym zakresie ma zasada, że o chorobie zawodowej można mówić wyłącznie w przypadku równoczesnego spełnienia trzech wymogów: a) choroby objętej wykazem chorób zawodowych, b) poddania pracownika działaniu czynnika chorobotwórczego i c) związku przyczynowo-skutkowego łączącego powyższe przesłanki.
U skarżącego T. D. nie stwierdzono pylicy krzemowej. Brak objawów przewlekłego zapalenia oskrzeli. Brak również zmian błony śluzowej górnych dróg oddechowych przerostowych, zanikowych, alergicznych. Asymetria niedosłuchu wskazuje natomiast, że nie mogła być spowodowana hałasem. Skoro więc uprawnieni lekarze medycyny pracy nie stwierdzili u T. D. żadnej choroby, która według dzisiejszej wiedzy medycznej może być konsekwencją oddziaływania czynników chorobotwórczych występujących w miejscu pracy skarżącego, przed jego przejściem na emeryturę, to w konsekwencji brak było podstaw do uwzględnienia skargi
Jako podstawę prawną wyroku Sąd wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.) – w skrócie p.p.s.a.
T. D., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu adwokata J. Z., zaskarżył opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej domagał się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz przyznania nieopłaconych kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), polegające na przyjęciu, że rozpoznany u skarżącego ubytek słuchu nie może być podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej.
W uzasadnieniu podniósł, że skoro stwierdzono u niego ubytek słuchu oraz istniało ponadnormatywne natężenie hałasu na stanowisku pracy, to ten ubytek słuchu należy zakwalifikować jako chorobę zawodową (pkt 15 wykazu chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r.). Przyjęcie stanowiska przeciwnego stanowi naruszenie § 1 ust. 1 rozporządzenia.
Pogląd skarżącego znajduje potwierdzenie w wyrokach Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 28 czerwca 2000r. III RN 202/99 (OSNAPiUS 2001/8/252) stopień trwałego uszczerbku na zdrowiu wywołanego działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy, nie ma znaczenia. Podobnie w wyroku z dnia 4 czerwca 1998 r. III RN 36/98 (ONSAPiUS 1999/6/192) Sąd Najwyższy orzekł, że brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, ze względu na stopień tego uszkodzenia. Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 1999 r. II SA/Ka 209/98 (Prawo Pracy 2000/7/39) stwierdzono, że w doniesieniu do chorób zawodowych ustawodawca przyjął domniemanie związku z pracą i aby to domniemanie obalić należy udowodnić, że schorzenie wymienione w wykazie jest skutkiem innej przyczyny niż warunki pracy.
W odniesieniu do argumentacji organów administracyjnych skarżący kasacyjnie podkreślił, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r. I SA/1640/93 (ONSA 1995/1/28) w celu spełnienia przesłanki określonej w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm; wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej i wyłącznie w granicach wyżej określonych może rozpatrywać wniesioną skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego, co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest ustaleniami faktycznymi uznanymi przez Sąd pierwszej instancji za prawidłowe.
Niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego polega na błędnej subsumcji, czyli wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Zatem jak wynika z treści cytowanego przepisu, aby daną chorobę można było uznać za zawodową musi być to choroba objęta wykazem oraz pomiędzy warunkami występującymi w środowisku pracy a chorobą musi istnieć związek przyczynowy.
Z niekwestionowanych przez skarżącego kasacyjnie ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że pracował on w narażeniu na hałas. Jednakże, co wynika z orzeczeń lekarskich, stwierdzona asymetria wielkości ubytków słuchu i asymetria lokalizacji uszkodzenia narządu słuchu świadczą o tym, że uszkodzenie słuchu nie zostało spowodowane warunkami występującymi w środowisku pracy, w którym pracował skarżący. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie nie chodzi tutaj o stopień uszkodzenia słuchu, do którego odnosiły się przytoczone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej orzeczenia Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Decydująca dla oceny istnienia związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym uszkodzeniem słuchu a warunkami występującymi w środowisku pracy była lokalizacja uszkodzenia słuchu, tj. pozaślimakowa lokalizacja uszkodzenia słuchu ucha prawego oraz ślimakowa lokalizacja uszkodzenia słuchu ucha lewego. Uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu charakteryzuje się lokalizacją ślimakową i symetrycznością. Te ustalenia nie są kwestionowane w skardze kasacyjnej.
Wobec powyższego brak jest podstaw uzasadniających zarzut błędnego zastosowania § 1 ust. 1 omawianego rozporządzenia skoro z ustaleń poczynionych przez organ nie wynika, aby pomiędzy rozpoznanym u skarżącego kasacyjnie niedosłuchem a warunkami występującymi w środowisko pracy istniał związek przyczynowy.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego – adwokatowi J. Z. - wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.