II OSK 1547/22

II OSK 1547/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma /sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Kr 631/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-03-30
II OZ 322/21 - Postanowienie NSA z 2021-05-25
II OZ 323/21 - Postanowienie NSA z 2021-05-25
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Oddalono wniosek o zasądzenie kosztów
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 3 pkt 6-8 i 12, art. 28 ust. 1, art. 35 ust. 1 pkt 3, art. 39 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 282
art. 36 ust. 1 pkt 1 i 11
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 1935
§ 3 ust. 1 i § 4
Rozporządzenie Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy  projektu budowlanego (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 1065
§ 2, § 8 - § 14, § 18, § 57, § 58, § 60 i § 206
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant: asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych T. M., J. L. i K. L., W. oraz S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 631/20 w sprawie ze skarg T. M., J. L. i K. L. oraz W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 23 marca 2020 r., znak: WI-I.7840.3.115.2018.KP w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. oddala skargi kasacyjne; 2. oddala wnioski M. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Krakowie o zasądzenie od skarżących kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 631/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi T. M. , Wspólnoty [...] w K. (zwanej dalej "Wspólnotą Mieszkaniową") oraz J. L. i K. L. na decyzję Wojewody Małopolskiego (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia 23 marca 2020 r., znak Wl-I.7840.3.115.2018.KP utrzymującą w mocy decyzje Prezydenta Miasta Krakowa (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia 4 grudnia 2018 r., nr 1366/6740.2/2018, AU-01-3.6740.2.914.2016.MMA, którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono M. sp. z o.o. sp.k. w K. pozwolenia na budowę dla inwestycji pn.: "Remont, przebudowa i nadbudowa istniejącej nieużytkowej oficyny tylnej kamienicy przy ul. M. w K. na cele mieszkalne, przebudowa istniejących i budowa nowych otworów drzwiowych i okiennych (w tym także w granicy z działkami nr [...], [...], [...], obr. 1 Ś.), doświetlenie wnętrza w części nadbudowanej oknami w ścianach zewnętrznych i lukarnami, budowa balkonów od strony północnej, budowa tarasu na poziomie IV piętra, budowa tarasów w przestrzeni poddasza, budowa windy, rozbudowa istniejącej wewnętrznej klatki schodowej, budowa schodów zewnętrznych oraz pochylni dla niepełnosprawnych wraz z zagospodarowaniem terenu i remontem muru w granicy z działką nr [...] obr. 1 Ś., termoizolacja ściany zewnętrznej dodatkowo na działce nr [...] obr. 1 Ś., gazu i wody dodatkowo na działce nr [...] obr. 1 Ś. przy ul. M. w K.".
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli: T. M. , J. L. i K. L. , Wspólnota Mieszkaniowa oraz S. S. .
T. M. zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:
1. art. 1, art. 3 § 1 i 2, art. 134 § 1 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 137, dalej "P.u.s.a.") poprzez nieprawidłowe wykonanie funkcji kontrolnej działalności administracji publicznej przez Sąd pierwszej instancji, przeprowadzenie kontroli nie w oparciu o kryterium legalności, a z uwzględnieniem aspektów historycznych, celowościowych i funkcjonalnych i z pominięciem uregulowań normatywnych, co skutkowało niezasadnym oddaleniem skargi, w sytuacji gdy ze względu na uchybienie przepisom prawa materialnego oraz procesowego przy wydaniu skarżonej decyzji, skarga powinna była zostać uwzględniona;
2. art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1, art. 151 P.p.s.a., art. 1 § 1 i 2, art. 7, art. 16, art. 77, art. 104 § 2, art. 107 § 3, art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej "K.p.a.") oraz art. 3 pkt 6-8 i 12, art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm., dalej "P.b.") poprzez oddalenie skargi, pomimo że organ nie ustalił, czy dla budynku na działce nr [...] objętego zaskarżoną decyzją, nie pozostaje w obrocie prawnym inna decyzja zezwalająca na remont lub prowadzenie prac konstrukcyjno-budowlanych, w tym decyzja wydana 31 maja 1994 r., znak NB-I-II-AN-7351/246/94;
3. art. 3 § 1 z zw. z art. 134 § 1, art. 151 P.p.s.a., art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a., art. 15, art. 128, art. 136, art. 138 i art. 140 K.p.a. art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 282, dalej "u.o.z.") i art. 39 ust. 1 P.b. poprzez błędne przyjęcie, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga podlega oddaleniu w sytuacji, gdy w dacie jej wydawania w obrocie prawnym nie było ważnego pozwolenia konserwatorskiego wymaganego art. 39 ust. 1 P.b. i art. 36 ust. 1 u.o.z.;
4. art. 3 § 1 z zw. z art. 134 § 1, art. 151 P.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a., art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 16, art. 29-30, art. 77, art. 80, art. 104, art. 107 § 3 K.p.a., art. 7, art. 9, art. 28, art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 35 ust. 1 pkt 1-3, art. 37 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 12, art. 37 ust. 2, art. 39 ust. 1 P.b. oraz § 2, § 8 - § 14, § 18, § 57, § 58, § 60 i § 206 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1065, dalej "r.w.t"), § 3 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1935, dalej "r.z.f.p."), § 5 ust. 1 pkt 3 i pkt 5, § 8 ust. 1 pkt 8, § 10 ust. 4 pkt 2 lit. h uchwały nr XII/131/11 Rady Miasta Krakowa z dnia 13 kwietnia 2011 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Stare Miasto" (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego Nr 255, poz. 2059, dalej "plan miejscowy") oraz art. 36 ust. 1 pkt 1 i 11 u.o.z. poprzez oddalenie skargi pomimo, że postępowanie organów poprzedzające wydanie decyzji było dotknięte istotnymi uchybieniami, przedstawiony do zatwierdzenia projekt budowlany został sporządzony niezgodnie z prawem, nie było w dacie zaskarżonej decyzji ważnego pozwolenia konserwatorskiego, zaskarżona decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, a przy tym nie zostało wyjaśnione w toku postępowania przed organami administracyjnymi, jaki jest status prawny obiektu, którego remontu, nadbudowy i przebudowy dotyczy zaskarżona decyzja. Powyższe nie zostało uwzględnione w toku rozpoznawania sprawy także przez Sąd pierwszej instancji;
5. art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. poz. 1842 z późn. zm., dalej "ustawą covidową"), w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 marca 2021 r., poprzez brak przeprowadzenia rozprawy w sprawie ze skargi T. M. , co skutkowało ograniczeniem skarżącej kasacyjnie prawa do sądu i jawnego rozpoznania sprawy, podczas gdy jej udział w posiedzeniu mógł mieć wpływ na wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości, a w konsekwencji na wydane w sprawie rozstrzygnięcie;
6. art 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną: J. C. , zmarłej 31 lipca 2019 r.;
7. art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie zgłoszonych w toku postępowania sądowoadministracyjnego wniosków dowodowych, pomimo iż przeprowadzenie dowodów przyczyniłoby się do wyjaśnienia i prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy;
8. art. 35 ust. 1 pkt 3 i art. 39 ust. 1 P.b. oraz art. 36 ust. 1 u.o.z. poprzez błędną wykładnię, odmowę zastosowania i przyjęcie, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie było konieczne legitymowanie się przez inwestora ważnym pozwoleniem konserwatorskim, z przywołaniem stanowiska, że pozwolenie to było ważne w dacie decyzji pierwszej instancji i zostało skonsumowane;
9. art. 9 P.b. przez niewłaściwą wykładnię i odmowę zastosowania oraz § 2 (§ 2 ust. 2 i 3a) r.w.t. przez niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, iż w celu uzyskania pozwolenia na budowę, nie było konieczne uzyskanie odstępstwa określonego art. 9 P.b., a wystarczające było wyłącznie zastosowanie się do wskazań ekspertyzy technicznej sporządzonej na podstawie § 2 r.w.t.;
10. § 18 ust. 1 i ust. 2 r.w.t. poprzez błędna wykładnię oraz odmowę zastosowania w części dotyczącej miejsc postojowych dla osób niepełnosprawnych oraz błędne zastosowanie w części dotyczącej zagwarantowania miejsc parkingowych poza terenem inwestycji, a w konsekwencji przyjęcie, że warunki wynikające z § 18 r.w.t. są spełnione z uwagi na trudności parkingowe w danym kwartale zabudowy oraz brak konieczności oznaczenia w umowie najmu miejsc parkingowych dla osób niepełnosprawnych;
11. § 206 r.w.t. oraz art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b. poprzez błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, iż ekspertyza zalegająca w dokumentacji projektowej zatwierdzonej skarżoną decyzją jest prawidłowa i kompletna;
12. § 5 ust. 1 pkt 3 i 5, § 8 ust. 2 pkt 9 lit a, § 10 ust. 4 pkt 1 lit. g i pkt 2 lit. h planu miejscowego w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 P.b. polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu skutkującym stanowiskiem o zgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym;
13. art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b. poprzez niezastosowanie i uznanie za prawidłowe działanie organu polegające na zatwierdzeniu dokumentacji projektowej, pomimo że była sporządzona niezgodnie z r.w.t.,
14. art. 35 ust. 1 pkt 3 P.b. poprzez niezastosowanie i przyjęcie stanowiska o zgodności przedstawionych rozwiązań z przepisami prawa i prawidłowości zaskarżonej decyzji, pomimo że inwestor nie uzyskał odstępstw wymaganych art. 9 P.b. czy to dotyczących ochrony pożarowej czy miejsc parkingowych, a w dacie wydania zaskarżonej decyzji brak było ważnego pozwolenia konserwatorskiego, zalegająca w dokumentacji projektowej ekspertyza techniczna pozostawiała wątpliwości co do jej treści z uwagi na niekompletność oświadczenia jej autora, brak podpisu pod "Analizą możliwości przekształceń wybranych partii zabudowy oficynowej. Kraków 2014", zalegającej w dokumentacji projektowej na kartach 175-225;
15. § 13, § 57, § 58 i § 60 r.w.t. polegające na błędnej wykładni i w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniu poprzez uznanie za prawidłowe i zgodne z warunkami projektowania inwestycji, które pozbawia lokale mieszkalne dostępu do światła słonecznego, tylko dlatego, że dostęp tych lokali do naturalnego oświetlenia już obecnie wynosi mniej niż 1,5 h.;
16. § 3, § 8, § 9, § 10, § 11 r.z.f.p. poprzez ich niezastosowanie.
Wskazując na powyższe T. M. wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów obejmujących: pismo Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych Krakowa z dnia 31 sierpnia 1995 r., pismo Zakładu Remontowo-Budowlanego [...] z dnia 12 września 1994 r., postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora zabytków z dnia 5 lutego 1996 r., znak PSOZ0II/970/95, zezwolenie z dnia 9 października 1995 r. nr 151/95, znak PSOZ I/3702/95, zezwolenie z dnia 11 stycznia 1995 r., nr 1/95, pismo Zarządu [...] Krakowa z dnia 10 listopada 1994 r., pismo Pracowni Konserwacji Zabytków [...] z dnia 14 grudnia 1995 r. wraz z pismem przewodnim z dnia 11 maja 2020 r. – na okoliczność stwierdzenia, iż prace prowadzone na działce obecnie oznaczonej jako działka [...] w drugiej połowie lat 90-tych nie stanowiły wyłącznie prac remontowych, ale roboty budowlane obejmujące rozbiórkę i wzniesienie obiektu budowlanego.
Następnie T. M. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Wystąpiła także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
J. L. i K. L. zarzucili zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:
1. art. 35 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 P.b. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 r.w.t. poprzez akceptację pozwolenia na budowę dla inwestycji znajdującej się mniej niż 2 m od granicy działki, pomimo braku zezwolenia na odstępstwa od przepisów w odniesieniu do działki nr [...] należącej do strony skarżącej;
2. art. 35 ust. 1 pkt 1 P.b. w zw. z § 8 ust. 2 pkt 9 lit. a oraz § 8 ust. 2 pkt 8 lit. c planu miejscowego poprzez dopuszczenie nadbudowy projektowanego budynku ponad wysokość sąsiadujących budynków frontowych, podczas gdy plan zakazuje wykonywania nadbudowy budynków oficyny ponad wysokość budynków frontowych
3. art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b. poprzez rozstrzygnięcie sprawy i akceptację decyzji pomimo braku istnienia w obrocie prawnym prawomocnej i ostatecznej decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na prowadzenie robót budowlanych w obiekcie objętym ochroną konserwatorską, co stanowi warunek wydania pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b.;
4. art. 35 ust. 1 pkt 1-2 P.b. poprzez wydanie pozwolenia na budowę dla inwestycji niespełniającej wymagań zgodności z planu miejscowego i innymi aktami prawa miejscowego, a także zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi, w szczególności r.w.t.;
5. art. 5 ust. 1 pkt. 9 P.b. poprzez wydanie pozwolenia na budowę z naruszeniem interesów skarżącej, z uwagi na dopuszczenie do realizacji inwestycji, która w istotny sposób oddziałuje na jej nieruchomość, jak również na inne nieruchomości sąsiednie;
6. art. 151 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi skarżących, podczas gdy Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
Wskazując na powyższe J. L. i K. L. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Wymienieni skarżący wystąpili także o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Wspólnota Mieszkaniowa w swej skardze kasacyjnej zarzuciła z kolei naruszenie:
1. art. 90 P.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ustawy covidowej poprzez bezpodstawne zastosowanie tego ostatniego przepisu i skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i pozbawiło strony możliwości obrony swych praw w procesie;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, "co powinno skutkować uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy", podczas gdy Wojewoda wydając zaskarżoną decyzję rażąco naruszył art. 7, art. 10, art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a. czyniąc ustalenia faktyczne w części bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, a w szczególności ustalając, że możliwym jest usytuowane z dala od działki inwestycyjnej miejsc parkingowych, brak drogi dojazdowej do działki, brak drogi pożarowej do działki, jak również dokonując ustalenia, że w zakresie oceny wpływu planowanej inwestycji na nasłonecznienie w pokojach w budynku przy ul. Szpitalnej 3 są zgodne z prawem, podczas gdy organ gdy nie dysponował postanowieniem z art. 9 P.b., a nadto, dokonał ustalenia, że projekt jest zgodny z art. 39 ust. 1 w zw. z art. 36 u.o.z. (podczas gdy w dacie wydawania zaskarżonej decyzji załączone do projektu pozwolenie konserwatorskie przewidziane wyżej wymienionymi przepisami utraciło już moc);
3. art. 9 P.b. w zw. z § 14 r.w.t. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie ma zastosowania. Zdaniem Wspólnoty Mieszkaniowej niezbędne jest uzyskanie stosownego odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych (i w konsekwencji powinno dojść do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.);
4. art. 9 P.b. w zw. z § 18 r.w.t. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sprawie nie jest koniecznym uzyskanie odstępstwa w zakresie wymienionym, i że inwestor może przedstawić umowę najmu takich miejsc na działce bardzo oddalonej od inwestycji, a nadto bez wskazania w niej i zapewnienia miejsc postojowych dla osób niepełnosprawnych. Zdaniem skarżącej prawidłowa wykładnia wyżej wymienionych przepisów powinna doprowadzić do stwierdzenia, że konieczne jest uzyskanie odpowiedniego odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, a nadto zapewnienia w nim istnienia miejsc dla pojazdów osób niepełnosprawnych (co w konsekwencji powinno prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.);
5. art. 9 P.b. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124, poz. 1030, dalej "r.p.poż.") poprzez niezastosowanie. Zdaniem Wspólnoty Mieszkaniowej prawidłowe stosowanie tego przepisu powinno doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.;
6. art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. w zw. z § 60 r.w.t. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten nie dotyczy sytuacji, w której dla nieruchomości sąsiedniej nie są spełnione normy nasłonecznienia i że możliwe jest dalsze ograniczanie nasłonecznienia bez konieczności stosowania się w projekcie do tej normy. W ocenie Wspólnoty Mieszkaniowej w każdym przypadku, gdy nie jest zapewnione minimum nasłonecznienia przewidziane § 60 r.w.t. nie jest możliwe już dalsze jego ograniczanie (w konsekwencji należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.);
7. art. 35 ust. 1 pkt 3 lit. a P.b. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że możliwym jest zatwierdzenie projektu budowlanego oraz udzielenie pozwolenia na budowę pomimo niespełnienia przez projekt wymogów, które podlegają kontroli na podstawie tego ostatniego przepisu, co miało wpływ na wynik sprawy, podczas gdy prawidłowa wykładnia wymienionego przepisu powinna doprowadzić do przyjęcia wniosku, że tylko kompletny projekt budowlany może uzyskać aprobatę w postaci jego zatwierdzenia, co w konsekwencji powinno prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.;
8. art. 39 ust. 1 pkt 2 P.b. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przewidziane wymienionym przepisem pozwolenie nie musi być ważne w dacie wydawania decyzji przez organ drugiej instancji, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna doprowadzić do wniosku, że nie jest możliwym wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, gdy w dacie jej wydawania pozwolenie przewidziane art. 39 ust. 1 pkt 2 P.b. utraciło już moc.
Wskazując na powyższe Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, ewentualnie rozpoznanie skargi Wspólnoty Mieszkaniowej i uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca wystąpiła też o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Czwartą skargę kasacyjną wniósł S. S. zarzucając naruszenie:
1. art. 35 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 P.b. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że wszystkie przesłanki wydania pozwolenia na budowę zostały spełnione, a zatem, że zaskarżona decyzji jest zgodna z prawem, podczas gdy w rzeczywistości zachodzi sprzeczność zatwierdzonego projektu budowlanego z przepisami prawa;
2. § 5 pkt 3 oraz pkt 5 planu miejscowego poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że działki nr [...] i [...] stanowią jedną posesję w rozumieniu przepisów tego planu, podczas gdy jego prawidłowa interpretacja prowadzi do wniosku, że każda z nieruchomości stanowi odrębną posesję, a zatem budynki przy ul. M. B, 4C i 4D nie stanowią oficyny względem budynku nr 4, co z kolei prowadzi do niezgodności planowanej inwestycji z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
3. § 2 ust. 2 w zw. z § 207 r.w.t. i art. 9 P.b. poprzez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie możliwe jest zapewnienie warunków ochrony przeciwpożarowej w sposób odbiegający od ustaleń zawartych w r.w.t. bez konieczności uzyskania odstępstwa na podstawie art. 9 P.b., podczas gdy ich prawidłowa ich interpretacja prowadzi do wniosku, że uzyskanie odstępstwa jest konieczne,
4. §14 w zw. z § 2 ust. 1 r.w.t. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wskazany § 14 r.w.t. nie znajduje zastosowania do już istniejących budynków, a zatem w niniejszej sprawie nie jest konieczne spełnienie wymagań określonych w tym przepisie, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że omawiany przepis znajduje zastosowanie również w sytuacji przebudowy i nadbudowy już istniejących obiektów, a projekt budowlany, którego dotyczy niniejsza sprawa, nie spełnia wymagań określonych w tym przepisie,
5. § 18 r.w.t. poprzez jego nieprawidłową interpretację polegającą na uznaniu, że możliwe jest zapewnienie miejsc postojowych na potrzeby planowanej inwestycji na działkach nienależących do inwestora, na podstawie stosunku obligacyjnego, podczas gdy prawidłowa interpretacja prowadzi do wniosku, że miejsca postojowe należy zapewnić na terenie objętym planowaną inwestycją, czego skutkiem jest z kolei stwierdzenie, że planowana inwestycja nie spełnia wymagań odnoszących się do konieczności zapewnienia odpowiedniej liczby miejsc postojowych,
6. art. 39 ust. 1 P.b. poprzez jego nieprawidłową interpretację polegającą na uznaniu, że wystarczającym jest, aby pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku było aktualne na dzień wydania decyzji o pozwoleniu na budowę przez organ pierwszej instancji, podczas gdy prawidłowa interpretacja prowadzi do wniosku, że pozwolenie konserwatorskie powinno być ważne na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy;
7. art. 7 w zw. z art. 77 §1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że w sprawie nie doszło do ich naruszenia, podczas gdy organy dopuściły się takiego naruszenia i nie zbadały oraz nie uwzględniły wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności czy budynki przy ul. M. nr 4B, 4C, 4D stanowią budynki oficynowe w stosunku do budynku przy ul. M. , jak również, czy projekt zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 K.p.a.;
8. art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zasługiwała ona na uwzględnienie;
9. art. 1 § 2 i art. 2 P.u.s.a. w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., art. 35 ust. 1 pkt 1, 2 i 3, art. 39 ust. 1, art. 9 P.b., § 5 ust. 3 planu miejscowego, § 2 ust. 2, § 207, § 14, § 2 ust. 1, § 18 r.w.t. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 8 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieprawidłowe sprawowanie kontroli nad administracją publiczną polegające na niezasadnym uznaniu, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w sposób prawidłowy, podczas gdy w sprawie doszło do naruszenia wymienionych przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego, skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia [powinno być "decyzji" – uw. NSA] organu pierwszej instancji;
10. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie zaskarżonego wyroku.
Wskazując na powyższe S. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz wystąpił o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Na wszystkie skargi kasacyjne odpowiedziała M. sp. z o.o. sp.k. wnosząc o oddalenie skarg kasacyjnych i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi kasacyjne nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zd. drugie P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej i nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.), stąd należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów skarg kasacyjnych.
Rozpoznanie skarg kasacyjnych w niniejszej sprawie należy poprzedzić uwagą porządkującą dotyczącą struktury wywodu, który Naczelny Sąd Administracyjny przedstawi w dalszej części uzasadnienia. Rozpoznaniu podlegają cztery skargi kasacyjne: T. M. , J. L. i K. L. , Wspólnoty Mieszkaniowej oraz S.S. Wszystkie skargi kasacyjne są obszerne i zawierają liczne, rozbudowane zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Wiele z nich, w szczególności tych przedstawionych przez T. M. , wskazuje na naruszenie nie tyle pojedynczych regulacji prawnych, co nawet kilkudziesięciu różnych, powiązanych w ramach jednego zarzutu, jednostek redakcyjnych tekstu prawnego zawartych w kilku aktach prawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że rozpoznanie skarg kasacyjnych odrębnie, poprzez analizę kolejno podniesionych w nich zarzutów, uczyniłoby uzasadnienie niniejszego wyroku niepotrzebnie obszernym i nieczytelnym. Sąd, dokonując analizy wszystkich skarg kasacyjnych w relacji do zaskarżonego wyroku oraz całokształtu okoliczności sprawy, dostrzegł (co zresztą jest czytelne dla każdego uczestnika niniejszego postępowania), że mamy w istocie do czynienia z pewnymi wspólnymi – dla kilku lub wszystkich skarg kasacyjnych – zagadnieniami spornymi, w kontekście których sformułowano poszczególne zarzuty naruszenia prawa. Mając to na uwadze, Sąd rozpozna skargi kasacyjne, starając się wyłuszczyć kolejno istotne zagadnienia zgłoszone w charakterze zarzutów i odniesie je do treści poszczególnych skarg kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje też, że ze względu na zróżnicowaną redakcję czterech złożonych w niniejszej sprawie skarg kasacyjnych, w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia ujednolicił numerację zarzutów podniesionych przez skarżących, a następnie, przywołując te zarzuty, będzie posługiwać się tak nadaną numeracją w celu ich identyfikacji, nie przytaczając w każdym przypadku w tekście naruszonych przepisów (aby w miarę możliwości uczynić wywód zwięzłym i przejrzystym).
Pierwszoplanowym zarzutem procesowym, który wymaga rozpoznania, jest zarzut nr 5 podniesiony przez T. M. oraz zarzut nr 1 Wspólnoty Mieszkaniowej w ich skargach kasacyjnych. Dotyczy on art. 15zzs⁴ ustawy covidowej. W skardze kasacyjnej Wspólnoty został on dodatkowo powiązany z art. 90 P.p.s.a. Należy zaznaczyć, że zarzut ten w obu skargach kasacyjnych nie jest dostatecznie precyzyjny, gdyż nie wskazano podjednostki redakcyjnej art. 15zzs⁴ ustawy covidowej, która została naruszona. Jest to mankament konstrukcyjny obu skarg kasacyjnych. Można jednak uznać, że został on niejako konwalidowany ze względu na treść uzasadnień obu wymienionych środków zaskarżenia. T. M. na stronie 7 skargi kasacyjnej doprecyzowuje, że nie było podstaw do kierowania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzenie niejawne, co pozwala zorientować się, iż przedmiotem zarzutu jest z całą pewnością art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej. Natomiast Wspólnota Mieszkaniowa wskazuje na ten przepis wprost na stronach 6 i 7 uzasadnienia swojej skargi kasacyjnej.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedstawionego zarzutu naruszenia art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej w zw. z art. 90 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zarzut podniesiony przez skarżących, dotyczący wydania wyroku Sądu pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym, został potraktowany z szczególną uwagą, jako że dotyczy on gwarancji udziału stron w postępowaniu i wiąże się ze standardami dostępu do sądu, wynikającymi z art. 45 Konstytucji RP.
Analiza akt sądowych w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że zarządzeniem sędziego z dnia 9 lipca 2020 r. polecono powiadomić strony i uczestników postępowania, iż na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna to za konieczne, a nie można przeprowadzić rozprawy na odległość, z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (k. 120-121 akt sądowych). Zawiadomienie sporządzone stosownie do tego zarządzenia skierowano do stron w pismach z dnia 16 lipca 2020 r. (zob. k. 130–193 akt sądowych), a strony i uczestnicy postępowania odebrali je w lipcu 2020 r. (k. 291 i nast. akt sądowych), w tym także T. M. (k. 130–131 akt sądowych) oraz Wspólnota Mieszkaniowa (k. 147, 303 akt sądowych).
Skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym nastąpiło dnia 11 lutego 2021 r. (k. 1031-1034 akt sądowych), kiedy to ponownie pouczono strony o treści art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej, a nadto zawiadomiono o wyznaczeniu terminu posiedzenia niejawnego na dzień 30 marca 2021 r. (T. M. – k. 1118 i 1142 akt sądowych, Wspólnota Mieszkaniowa – k. 1119 i 1157 akt sądowych). Wyrok wydano natomiast 30 marca 2021 r. Oznacza to, że strony, uczestnicy postępowania oraz ich pełnomocnicy, z odpowiednim wyprzedzeniem, zostali powiadomieni nie tylko o trybie postępowania, lecz także – po ponowionym zawiadomieniu – o terminie posiedzenia, na którym miały zostać rozpoznane skargi na posiedzeniu niejawnym. Z perspektywy zapewnienia standardu prawa do sądu, wynikającego z art. 45 Konstytucji RP, istotne było przeprowadzenie postępowania w sposób transparentny, umożliwiający skarżącym zajęcie stanowiska. Wymogi te w niniejszej sprawie zostały zachowane.
Odnosząc się do przytoczonych w skardze kasacyjnej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej stanowił przepis szczególny w stosunku do art. 10 i art. 90 § 1 P.p.s.a. Wskazana regulacja ustawy covidowej, dopuszczająca rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, nie narusza podstawowych uprawnień procesowych strony. To, że sprawa zostaje rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, nie oznacza, iż strona nie może przed wydaniem wyroku bronić swoich praw (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2021 r., III FSK 3585/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w wyroku z dnia 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 1165/21 (orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazując, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu – także ze względu na art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz konieczne w demokratycznym państwie między innymi dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych w przepisach ustawy covidowej jest właśnie ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w ówczesnym stanie faktycznym istniały takie okoliczności, które w okresie stanu epidemii w pełni uzasadniały uwzględnienie rozwiązań ustawowych w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.
Uzupełniając powyższe i odnosząc się do argumentów zawartych w skardze kasacyjnej T. M., Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że przepisów obowiązujących w okresie pandemii COVID-19 nie można traktować jako takich, których skuteczność należałoby pomniejszać próbami organizowania posiedzeń w odmiennych formach (na przykład na większych salach czy z wykorzystaniem aplikacji Microsoft Teams), jak sugeruje skarżąca na stronie 7 skargi kasacyjnej. Zagrożenia związane z pandemią miały charakter obiektywny, a wprowadzone rozwiązania prawne miały za zadanie ograniczanie zachorowań. Ich charakter był uniwersalny. Regulacje takie jak art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, mogły być stosowane przez instytucje publiczne odpowiednio do ich ratio legis, polegającego na minimalizowaniu bezpośrednich kontaktów międzyludzkich.
Jak wskazano wyżej, stosowanie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej nie mogło natomiast prowadzić do nadużyć w konkretnych, indywidualnych okolicznościach sprawy. Przykładowo, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie powinno zaskakiwać skarżących i uczestników postępowania. W niniejszej sprawie, co podkreślono, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skorzystał z takiej możliwości, jednakże odpowiednio wcześniej poinformował strony i uczestników, umożliwiając im wypowiedzenie się.
Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty naruszenia art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej w zw. z art. 90 P.p.s.a. za chybione.
Spośród zarzutów skarg kasacyjnych dotyczących meritum sprawy należy wskazać pierwszoplanowy zarzut nr 2, podniesiony przez T. M. . Skarżąca przekonuje, że pozwolenie na budowę wydane w niniejszej sprawie wydano w warunkach nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), gdyż pozostaje ono w kolizji z wcześniejszą decyzją tego samego rodzaju z dnia 31 maja 1994 r., dotyczącą tego samego budynku, a przy tym nie ustalono, czy ta druga decyzja wygasła. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska T. M. , przedstawionego na poparcie zarzutu nr 2. Kwestia ta została szczegółowo omówiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na stronach 40–42. Sąd pierwszej instancji trafnie zwrócił uwagę, że decyzja z 1994 r. miała inny zakres przedmiotowy, aniżeli obecnie zaskarżona decyzja o pozwoleniu na budowę. Wbrew przekonaniu T. M. , nie ma też rozstrzygającego znaczenia, czy na podstawie decyzji z 1994 r. realizowano określone prace, które skarżąca określa mianem budowy. Istotne jest to, że – w świetle dokonanych ustaleń – oficyna będąca przedmiotem remontu, przebudowy i nadbudowy w niniejszej sprawie istnieje jako obiekt legalny. Z okoliczności wynika, że pozwolenie z 1994 r. stanowiło najpewniej podstawę doprowadzenia budynku do określonego stanu niewykończonego, a następnie przez wiele lat prace nie były kontynuowane. Trudno więc uznać, że obecne, kontrolowane pozwolenie na budowę, dotyczące istniejącej i – jak ustalono – legalnej substancji budynku, koliduje z dawnym pozwoleniem na budowę, udzielonym innemu inwestorowi w 1994 r., które było podstawą przerwanej przed laty inwestycji. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zarzut nr 2 przedstawiony przez T. M. nie jest usprawiedliwiony.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zbędne przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez T. M. w skardze kasacyjnej.
Kolejne, eksponowane przez skarżących kasacyjnie, zagadnienie prawne – na bazie którego T. M. wywiodła zarzuty nr 3 i nr 8, J. L. i K. L. zarzut nr 3, Wspólnota Mieszkaniowa zarzut nr 8, a S. S. zarzut nr 6 – odnosi się do kwestii upływu terminu ważności pozwolenia Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia 9 listopada 2017 r., nr 1295/17, znak: OZKr.5142.1220.2017.UL. W pozwoleniu tym zastrzeżony był termin ważności do dnia 31 grudnia 2019 r., podczas gdy decyzja organu drugiej instancji – Wojewody została wydana 23 marca 2020 r.
Stosownie do art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z., pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru. Przepisy u.o.z. stanowią regulację odrębną w stosunku do przepisów P.b. w odniesieniu do obiektów lub obszarów wpisanych do rejestru zabytków (art. 2 ust. 2 pkt 3 P.b.). P.b. jest aktem podstawowym, regulującym projektowanie, budowę i utrzymanie obiektów budowlanych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b., roboty budowlane można rozpocząć wyłącznie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (z zastrzeżeniem art. 29–31 tej ustawy). Pozwolenie na budowę może być wydane po uprzednim uzyskaniu przez inwestora, wymaganych przepisami szczególnymi, pozwoleń, uzgodnień lub opinii (por. art. 32 ust. 1 pkt 2 P.b.). Z kolei art. 39 ust. 1 P.b. stanowi, że prowadzenie robót budowlanych na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Powyższe regulacje należy czytać łącznie. Wynika z nich, iż inwestor, zamierzając prowadzić roboty budowlane na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, ma obowiązek przed uzyskaniem pozwolenia na budowę zwrócić się do organów ochrony zabytków o wydanie pozwolenia na podstawie u.o.z. Uzyskanie tego pozwolenia stanowi warunek sine qua non wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Uprawnienie do prowadzenia robót wynika natomiast z samej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wobec tego pozwolenie konserwatorskie, wydane na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z., musi być ważne w dacie udzielenia pozwolenia na budowę.
Problematyka relacji pomiędzy pozwoleniem konserwatorskim a pozwoleniem na budowę doczekała się obszernego orzecznictwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2025 r., II OSK 331/22, orzeczenia.nsa.gov.pl i powołane tam judykaty). W wyrokach tych przede wszystkim rozważano skutki wygaśnięcia pozwolenia konserwatorskiego w dalszym procesie inwestycyjnym, natomiast akcentowano, że prawo do wykonania robót budowlanych w toku procesu inwestycyjnego pochodzi nie z pozwolenia konserwatorskiego, lecz z pozwolenia na budowę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2024 r., II OSK 80x/24). Przyjmując zatem założenie o kontynuacji procesu inwestycyjnego, należy odwołać się do art. 39 ust. 1 P.b. w jego literalnym brzmieniu, który stanowi wyłącznie o obowiązku uzyskania pozwolenia konserwatorskiego "przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę".
W realiach niniejszej sprawy wydanie przez organ pierwszej instancji pozwolenia na budowę w dniu 4 grudnia 2018 r., a więc przed upływem ważności decyzji konserwatorskiej z dnia 9 listopada 2017 r., było równoznaczne ze spełnieniem wymogu wynikającego z art. 39 ust. 1 P.b. Istotne jest również podkreślenie, że wskazane pozwolenie na budowę zostało następnie utrzymane w mocy. Po upływie terminu ważności decyzji z 9 listopada 2017 r. sprawa nie była więc rozstrzygana co do istoty w sposób odmienny (na przykład w trybie art. 138 § 1 pkt 2 lub § 2 K.p.a.), lecz dotychczasowe pozwolenie na budowę stało się ostateczne. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż zarzuty wszystkich skarżących kasacyjnie, odnoszące się do skutków utraty ważności pozwolenia konserwatorskiego, nie zasługują na uwzględnienie.
Nie jest usprawiedliwiony zarzut nr 6 skargi kasacyjnej T. M. dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., wedle którego – zdaniem Skarżącej – zaskarżona decyzja Wojewody była skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (J. C. , zmarłej 31 lipca 2019 r.). Decyzja Wojewody została skierowana do inwestora, to jest M. sp. z o.o. sp.k. J. Ć. była na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji stroną postępowania. Wydanie decyzji po jej śmierci nie oznacza więc skierowania aktu do osoby niebędącej stroną. Skutki powyższego stanu rzeczy mogą wywoływać konsekwencje co najwyżej wobec spadkobierców tej osoby i ich udziału w postępowaniu. W tym miejscu można jedynie nadmienić, że na etapie postępowania sądowego w niniejszej sprawie spadkobierca po J. Ć., który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, wystąpił o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu sądowym, a postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2022 r. został do niego dopuszczony na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a.
Istotna grupa zarzutów podniesionych w skargach kasacyjnych dotyczy braku uzyskania przez inwestora stosownych odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych w rozumieniu art. 9 P.b. W tym miejscu należy zaznaczyć, że zarzuty te nie są precyzyjne – skarżący nie wskazują, jaka konkretnie podjednostka redakcyjna art. 9 P.b. została naruszona. Niemniej jednak z uzasadnień skarg kasacyjnych wynika ponad wszelką wątpliwość, iż w istocie wszyscy skarżący kasacyjnie zarzucali naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 P.b.
Pierwszą postacią zarzucanego naruszenia art. 9 ust. 1 P.b. jest – zdaniem skarżących – jego naruszenie w relacji do § 2 ust. 2 i 3a r.w.t. (zarzut nr 9 skargi kasacyjnej T. M. ). Wbrew argumentacji T. M. , zaprezentowanej na stronach 8–9 jej skargi kasacyjnej, w warunkach określonych § 2 ust. 2 i 3a r.w.t. wymagania tam wskazane mogą zostać spełnione w inny sposób (aniżeli określony w samym r.w.t.), zgodnie z ekspertyzą techniczną, która podlega odpowiednim uzgodnieniom. Oznacza to, że sam prawodawca, w akcie wykonawczym określającym warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wprowadził rodzaj wyjątku od tych warunków, obwarowany obowiązkiem uzyskania stosownej ekspertyzy, uzgodnionej przez wyznaczone organy, mający zastosowanie w przypadku nadbudowy, rozbudowy, przebudowy i zmiany sposobu użytkowania budynków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew temu, co postuluje skarżąca kasacyjnie, odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w rozumieniu art. 9 ust. 1 P.b. nie jest wymagane, gdy zachodzą okoliczności opisane w § 2 ust. 2 i 3a r.w.t. (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2024 r., II OSK 334/22, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podobny charakter ma zarzut nr 9 Wspólnoty Mieszkaniowej, w którym zarzuca się naruszenie art. 9 P.b. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 r.p.poż. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 188). "Odstępstwa" od przepisów r.p.poż. dopuszczane są nie na zasadzie art. 9 P.b., ale w trybie § 13 ust. 4 r.p.poż., poprzez zastosowanie rozwiązań zamiennych, uzgodnionych z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej.
W projekcie budowlanym, zatwierdzonym w niniejszej sprawie, znajduje się ekspertyza techniczna zabezpieczenia przeciwpożarowego z marca 2015 r., która zawiera także część dotyczącą wymaganego sposobu doprowadzenia drogi pożarowej (uznanej za taką – ulicy M. ) z uwzględnieniem dalszego dojścia do oficyny objętej inwestycją i z zastrzeżeniem określonych tam warunków. Ekspertyza została uzgodniona z Małopolskim Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2015 r. Wprawdzie w sentencji postanowienia eksponowano wyspecyfikowane "odstępstwa" od przepisów techniczno-budowlanych, jednak należy dostrzec, że Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w istocie uzgadniał całość ekspertyzy. Na stronie 2 analizowanego postanowienia wyraźnie podkreślił, że inwestor – poza wymaganiami wynikającymi z przepisów techniczno-budowlanych – powinien spełnić także warunki ochrony przeciwpożarowej, a więc dotyczące wymogów drogi pożarowej, wynikające z treści ekspertyzy (s. 17–29 projektu budowlanego). Tym samym należy uznać, że zostały wypełnione warunki z § 13 ust. 4 r.p.poż. w zakresie przyjętych rozwiązań co do drogi pożarowej. Wbrew Wspólnocie Mieszkaniowej, nie zachodziła więc potrzeba uzyskania na tę okoliczność odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych w rozumieniu art. 9 ust. 1 P.b.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutów T. M. (zarzut nr 4), Wspólnoty Mieszkaniowej (zarzut nr 3) oraz S.S. (zarzut nr 4), odnoszących się do obowiązku uzyskania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych w sprawie zachowania dojścia i dojazdu do budynku oficyny (dotyczy § 14 r.w.t.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wyrażone na stronach 51–54 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, jest prawidłowe. Inwestycja w niniejszej sprawie dotyczy budynku istniejącego, podlegającego remontowi, przebudowie i nadbudowie. Budynek ten jest już w określony sposób skomunikowany z drogą publiczną, przy czym z dotychczasowych ustaleń wynika, że jego lokalizacja nie była wcześniej kwestionowana. Zatwierdzony obecnie projekt budowlany nie przewiduje natomiast zmiany w zagospodarowaniu działki inwestycyjnej w zakresie rozwiązań komunikacyjnych między budynkiem a ul. M.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadne są także zarzuty T. M. (zarzut nr 10), Wspólnoty Mieszkaniowej (zarzut nr 4) i S.S. (zarzut nr 5), dotyczące obowiązku zapewnienia przez inwestora miejsc postojowych. Wedle § 18 ust. 1 r.w.t. przy zagospodarowaniu działki budowlanej należy urządzić, stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy, stanowiska postojowe dla samochodów użytkowników stałych i okresowych, w tym także stanowiska dla osób niepełnosprawnych. Z kolei § 18 ust. 2 r.w.t. stanowi, że liczbę stanowisk postojowych i sposób urządzenia parkingów należy dostosować do wymagań ustalonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku niniejszej inwestycji – zgodnie z § 13 ust. 12 planu miejscowego – ze względu na istniejący stan zainwestowania obszaru objętego planem nie określa wskaźników dotyczących miejsc parkingowych dla poszczególnych rodzajów obiektów. Rozpatrywana inwestycja (remont, przebudowa i nadbudowa oficyny zabytkowej kamienicy) nie stwarza zatem obowiązku organizowania sprecyzowanej liczby miejsc postojowych na działce inwestycyjnej, zwłaszcza że z uwagi na charakter zabudowy byłoby to wysoce utrudnione. Nadto inwestor zadeklarował zapewnienie takich miejsc na parkingu przy ul. K. w K. Mając to wszystko na uwadze, samo podważanie możliwości korzystania z tego parkingu, nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem naruszenia § 18 r.w.t.
T. M. (zarzut nr 12), J. L. i K. L. (zarzut nr 2) oraz S. S. (zarzut nr 2) podnieśli w skargach kasacyjnych, że inwestycja projektowana przez M. sp. z o.o. sp.k. jest niezgodna z planem miejscowym, ponieważ – zdaniem skarżących – remontowany, przebudowywany i nadbudowywany budynek nie może być uznany za oficynę tylną kamienicy przy ul. M. "znajdującą się na tej samej posesji", w rozumieniu § 5 ust. 1 pkt 3 i 5 planu miejscowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sposób przekonujący (s. 35–40 uzasadnienia) wyjaśnił, że kamienica pod adresem ul. M. jest budynkiem frontowym względem budynku objętego zaskarżonym pozwoleniem na budowę, który znajduje się w podwórzu w stosunku do drogi publicznej. Jest zarazem poza sporem, że budynek ten znajduje się na odrębnej działce nr [...], co rzeczywiście może budzić wątpliwości odnośnie jego kwalifikacji w kontekście literalnego brzmienia § 5 ust. 1 pkt 3 i 5 planu miejscowego. Niemniej jednak, jak trafnie wywiódł Sąd pierwszej instancji, przy wykładni postanowień planu należy uwzględniać realne uwarunkowania wynikające z kształtowania się zabudowy, objętej unormowaniami planistycznymi. Sąd pierwszej instancji słusznie odwołał się do § 69 ust. 3 pkt 2 lit. j planu miejscowego, w którym prawodawca lokalny wyraźnie potwierdził, że w obrębie zabudowy przy ul. M. występują oficyny podlegające pełnej i częściowej ochronie konserwatorskiej. Tym samym nietrafne okazały się zarzuty, w myśl których inwestycja powinna podlegać innym ograniczeniom w zakresie wysokości niż te przyjęte przez inwestora.
Kolejną kwestią poruszoną w ramach zarzutów kasacyjnych T. M. (zarzut nr 15) i Wspólnoty Mieszkaniowej (zarzut nr 6) jest zagadnienie zacienienia okien w budynkach sąsiednich, które już w warunkach sprzed realizacji inwestycji nie spełniały norm minimalnego czasu nasłonecznienia. Zdaniem Wspólnoty Mieszkaniowej, doszło do naruszenia § 60 r.w.t. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. Pierwszy z tych przepisów zawiera dalsze podjednostki redakcyjne tekstu prawnego, których nie sprecyzowano, jednak nie ulega wątpliwości, że skarżąca kwestionuje zasadniczo całość normy wynikającej z § 60 r.w.t., określającej wymagany czas nasłonecznienia pokojów mieszkalnych (ust. 1), z zastrzeżeniem spełnienia tego wymogu w odniesieniu do przynajmniej jednego pokoju w mieszkaniach wielopokojowych (§ 60 ust. 2 r.w.t.) i skrócenia czasu nasłonecznienia dla zabudowy śródmiejskiej (§ 60 ust. 3 r.w.t.). T. M. w zarzucie nr 15 dodatkowo przywołała z kolei § 13, 57 i 58 r.w.t. Należy zauważyć, że zarzut dotyczący § 13 r.w.t. nie został przez nią sprecyzowany – nie wiadomo, który dokładnie fragment tej regulacji miał zostać naruszony, wobec czego nie może być on rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd orzeka w granicach podstaw skargi kasacyjnej i nie może czynić domniemań, co do naruszonych regulacji, jeżeli nie można tego ustalić na podstawie treści skargi kasacyjnej. Podobnie ma się rzecz z § 58 r.w.t. Skądinąd przepis ten dotyczy oświetlenia sztucznego, co w niniejszej sprawie nie było przedmiotem sporu.
Analizując zarzuty naruszenia § 57 i 60 r.w.t. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b., Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji (s. 66-76 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Zgodnie z § 60 ust. 1 i 3 r.w.t. minimalny czas nasłonecznienia pokoi mieszkalnych w zabudowie śródmiejskiej wynosi 1,5 godziny w dniach równonocy w godzinach 7.00–17.00. Projekt budowlany, zatwierdzony w niniejszej sprawie, zawiera analizę przesłaniania dla budynku objętego wnioskiem oraz dla budynków sąsiednich, z której wynika, że inwestycja nie spowoduje naruszenia wymaganego czasu nasłonecznienia dla pokoi mieszkalnych. Sporna okazała się jednak sytuacja, w której projektowana nadbudowa dodatkowo ogranicza czas nasłonecznienia pomieszczeń, które i tak nie spełniały dotychczas wymaganej normy czasowej nasłonecznienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – co Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje – stwierdził, że § 60 r.w.t. nie dotyczy sytuacji, gdy dla danego pomieszczenia już wcześniej nie był zapewniony wymagany czas nasłonecznienia. Innymi słowy, w razie, gdy dany lokal nie spełniał dotąd norm minimalnego czasu nasłonecznienia, dalsze pogorszenie tej sytuacji nie stanowi wprost naruszenia wymienionego przepisu techniczno-budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie trafnie stwierdził, że w opisanym wyżej przypadku przeszkodą dla realizacji inwestycji nie jest również art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b., nakazujący poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektów uzasadnionych interesów osób trzecich. Sąd pierwszej instancji trafnie wyjaśnił, że naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b., w sytuacji braku wprost naruszenia przepisów techniczno-budowlanych, mogłoby wystąpić wyłącznie w sytuacjach, w których zachodzi jaskrawa kolizja pomiędzy prawem właścicieli nieruchomości sąsiednich a prawami inwestora, prowadząca do uniemożliwienia albo znacznego ograniczenia takiego samego prawa po stronie właścicieli nieruchomości sąsiednich. W odniesieniu do realiów niniejszej sprawy – to jest sytuacji, w której w wyniku projektowanych robót ograniczone zostanie nasłonecznienie niektórych pomieszczeń, które nie spełniają już norm czasu nasłonecznienia – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie stwierdził, że mamy tu do czynienia z postacią utrudnień powodowanych przez inwestora w relacji do nieruchomości sąsiednich, które mogą być traktowane w kategoriach cywilnych i oceniane przez pryzmat zakłócenia korzystania z nieruchomości sąsiedniej ponad przeciętną miarę (art. 144 Kodeksu cywilnego). Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał zarzutów naruszenia § 57 i § 60 r.w.t. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. za usprawiedliwione.
Kolejnym istotnym zarzutem skarg kasacyjnych jest zarzut nr 1, podniesiony przez J.L. i K.L., którzy zaznaczyli, że naruszono art. 35 ust. 1 pkt 3 P.b. w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 P.b. oraz § 12 ust. 1 pkt 1 r.w.t. poprzez akceptację pozwolenia na budowę dla inwestycji znajdujących się w odległości mniejszej niż 2 m od granicy ich działki nr [...], pomimo braku zezwolenia na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Zarzut ten nie jest usprawiedliwiony. Naczelny Sąd Administracyjny w tym miejscu po raz kolejny akcentuje fakt związania go podstawami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że nie może on dopatrywać się innych zarzutów naruszenia prawa, które nie zostały wskazane w środku zaskarżenia od wyroku Sądu pierwszej instancji. Przenosząc to na realia niniejszej sprawy wyjaśnić trzeba, że J. L. i K. L. wyraźnie wskazują na naruszenie § 12 ust. 1 pkt 1 r.w.t., który dotyczy konkretnie sytuowania budynku w określonej odległości od granicy działki z działką sąsiednią w odniesieniu do budynku zwróconego ścianą z oknami i drzwiami w stronę tej granicy. W takim przypadku odległość ta powinna wynosić 4 m. Skarżący twierdzą, że wymieniony przepis został naruszony, gdyż odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych nie dotyczy również ich działki, co do której odległość od projektowanego budynku wynosi 2 m. Naczelny Sąd Administracyjny musi jednak zauważyć, że działka skarżących nr [...] nie jest położona od strony ściany budynku zawierającej drzwi i okna. Widać to na rysunku elewacji tylnej (północnej) – rysunek nr 10, k. 105 projektu budowlanego. Oznacza to, że w odniesieniu do ich działki nie znajduje zastosowania § 12 ust. 1 pkt 1 r.w.t. podniesiony w skardze kasacyjnej.
Nie jest zasadny także dalszy zarzut skargi kasacyjnej T. M. dotyczący naruszenia § 206 r.w.t. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b. Skarżąca kasacyjnie twierdzi, że ekspertyza sporządzona w odniesieniu do inwestycji na podstawie § 206 r.w.t. nie zawiera wymaganego oświadczenia na podstawie art. 20 ust. 4 P.b. T. M. twierdzi, że w takim wypadku zachodziła podstawa do uznania, iż zalegająca w aktach ekspertyza nie jest kompletna.
W tym miejscu należy przede wszystkim uściślić, że wskazany art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b. dotyczy badania zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, natomiast kompletności projektu zagospodarowania działki lub terenu dotyczy art. 35 ust. 1 pkt 3 P.b. Jeśli chodzi natomiast o podnoszoną kwestię kompletności ekspertyzy technicznej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela obszernie i przekonująco uargumentowane stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w którym wykazano, że w okolicznościach niniejszej sprawy ekspertyza techniczna, przygotowana na podstawie § 206 ust. 2 r.w.t., nie stanowiła elementu dokumentacji projektowej, stąd oświadczenie z art. 20 ust. 4 P.b. nie było w odniesieniu do niej wymagane. Skarga kasacyjna T. M. nie przekonuje w tym zakresie o zasadności przyjęcia odmiennego stanowiska.
Nie są też zasadne pozostałe zarzuty skarg kasacyjnych. Część zarzutów skarżących – to jest T. M. (zarzuty nr 1, 4, 13 i 14), J. L. i K. L. (zarzuty nr 4 do 6), Wspólnoty Mieszkaniowej (zarzut nr 2) oraz S.S. (zarzuty nr 1, 7 i 8-10) – ma charakter zbiorczy bądź ogólny i są to zarzuty odnoszone do zagadnień już wyżej podniesionych, względnie do przepisów wynikowych będących podstawą orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie lub przepisów postępowania wyjaśniającego w administracji, odnoszonych do poszczególnych zagadnień spornych w niniejszej sprawie, omówionych już wyżej.
Nie jest również usprawiedliwiony ostatni zarzut skargi kasacyjnej T. M. , który sprowadza się do wymienienia szeregu przepisów r.z.f.p., w znacznej mierze bez sprecyzowania naruszonych podjednostek redakcyjnych tekstu prawnego. Natomiast uzasadnienie tego zarzutu ogranicza się do wymienienia na stronie 13 skargi kasacyjnej listy zastrzeżeń do projektu budowlanego, bez żadnego bliższego sprecyzowania kwalifikacji prawnej tych zastrzeżeń. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazany tu zarzut nie spełnia standardu wymaganej precyzji podstawy skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 1 w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wprawdzie T. M. wymieniła grupę naruszonych przepisów, jednakże są to obszerniejsze regulacje dotyczące szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Natomiast uzasadnienie tak sformułowanych zarzutów sprowadza się tylko do wskazania pewnych zastrzeżeń do projektu budowlanego, bez zarysowania relacji między dostrzeżonymi brakami a wymaganiami określonymi przez przepisy prawa dla projektu budowlanego. Taka formuła omawianego zarzutu zmuszałaby Naczelny Sąd Administracyjny do kwalifikowania z urzędu dostrzeżonych przez skarżącą wad projektu budowlanego w świetle obszernie przedstawionego spektrum naruszonych regulacji, co jest niedopuszczalne w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a.
Nie jest wreszcie usprawiedliwiony zarzut nr 7 skargi kasacyjnej T. M. , dotyczący nierozstrzygnięcia przez Sąd złożonych przez nią wniosków dowodowych. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że uzasadnienie tego zarzutu – przedstawione łącznie z uzasadnieniem zarzutu nr 5 na stronach 7 i 8 skargi kasacyjnej – sprowadza się do twierdzenia, że z uwagi na rozpoznanie sprawy sądowej na posiedzeniu niejawnym skarżąca miała ograniczone możliwości popierania zgłaszanych wniosków dowodowych. W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono jednak, jakie konkretne dowody T. M. ma na myśli, jakie miały one znaczenie dla sprawy i dlaczego ich przeprowadzenie mogłoby mieć istotny wpływ na wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrok. Zaznaczyć przy tym należy, że podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie przepisów postępowania, "jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), a od autora skargi kasacyjnej należy w zasadzie oczekiwać uzasadnienia, w czym ten istotny wpływ się wyraża (zob. art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Wadliwy, a przez to bezzasadny, jest wreszcie zarzut Wspólnoty Mieszkaniowej nr 8, który dotyczy art. 35 ust. 1 pkt 3 lit. a P.b. Przepis ten w dacie zatwierdzenia projektu budowlanego przez Prezydenta, jak też w dacie orzekania przez Wojewodę w niniejszej sprawie, nie obowiązywał.
Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny – uznając, że skargi kasacyjne nie zawierają usprawiedliwionych podstaw – orzekł o ich oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.