II OSK 1541/23

II OSK 1541/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Anna Szymańska
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
II SAB/Wr 1539/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-03-14
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 1, 141, 149, 151, 182, 183, 184, 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Wr 1539/22 w sprawie ze skargi Y.K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z 14 marca 2023 r., II SAB/Wr 1539/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Y. Y. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, w pkt I stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, w pkt II stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w pkt III umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do wydania aktu lub dokonania czynności, w pkt IV przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 6000 zł i w pkt V zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku wskazano, że skargą z 24 października 2022 r. Y. Y. (obywatel Ukrainy) zarzucił Wojewodzie Dolnośląskiemu przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Sąd podniósł, że jak wynika ze skargi oraz akt administracyjnych, w dniu 9 lutego 2017 r. strona złożyła osobiście do organu wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, składając przy tym odciski linii papilarnych. Ostatni wjazd strony na terytorium Polski miał miejsce w dniu 21 grudnia 2016 r., zaś okres ważności aktualnej wizy krajowej (D) upływał stronie z dniem 10 lutego 2017 r. Organ, pismami z dnia 13 lutego 2017 r., zwrócił się do właściwych służb o przedstawienie ich stanowiska w przedmiocie wniosku strony oraz wyznaczył stronie termin załatwienia sprawy do dnia 9 czerwca 2017 r. wzywając ją zarazem do przedłożenia określonych dokumentów (strona wykonała wezwanie w dniu 24 marca 2017 r.). Strona pismem z dnia 21 października 2019 r. wniosła ponaglenie, które został uwzględnione i wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy do dnia 9 maja 2021 r. Następnie organ pismem z 26 maja 2021 r. wyznaczył kolejny termin załatwienia sprawy do dnia 15 sierpnia 2021 r. wzywając jednocześnie stronę do przedłożenia określonych dokumentów (strona wykonała wezwanie w dniu 21 czerwca 2021 r.). Mając powyższe okoliczności na względzie w skardze zażądano stwierdzenia przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązania organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, przyznania sumy pieniężnej w kwocie 10 000 zł i zasądzenia kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie zwracając uwagę na znaczną ilość wniosków cudzoziemców o zezwolenie na pobyt czasowy, problemy organizacyjno-kadrowe organu, skomplikowany charakter spraw oraz związany z tym brak podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Decyzją z dnia 9 listopada 2022 r. organ udzielił stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do 9 listopada 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku podniósł, iż nie znalazł w sprawie podstaw do zastosowania art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.). Z art. 1 ust. 1 i 2 powołanej ustawy wynika, że określa ona szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej, legalizuje ona czasowy pobyt obywateli Ukrainy, o których mowa w art. 1 ust. 1, którzy przybyli legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 II 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Tymczasem jak wynika z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy, strona skarżąca przebywa na terenie Polski od 2016 r. (ostatni wjazd do Polski w dniu 21 grudnia 2016 r.), tak więc nie jest objęta określonym w art. 1 zakresem zastosowania powołanej ustawy. Nie znajdzie w przypadku strony skarżącej zastosowania art. 42 ust. 1 i 3a tej ustawy, przedłużający okres pobytu wizowego do końca 24 sierpnia 2023 r., skoro ostatni dzień okresu pobytu strony skarżącej na podstawie wizy krajowej (D) upłynął z dniem 10 lutego 2017 r., a więc przed datą 24 lutego 2022 r. Tym samym nie mogą też znaleźć w sprawie zastosowania regulacje z art. 100c i art. 100d ustawy, dotyczące wstrzymania biegu ustawowych terminów do wydania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt.
Następnie Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie wystąpiły okresy opieszałości, które kwalifikować należy jako przewlekłe prowadzenie postępowania. Wskazał, że od momentu złożenia wniosku (tj. od 9 lutego 2017 r.) do chwili wniesienia skargi na przewlekłość (24 października 2022 r.) minęło ponad 68 miesięcy. Odliczając nawet maksymalne ustawowe terminy załatwienia sprawy (4 miesiące), okres wstrzymania biegu terminów na skutek stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID (okres od 14 marca do 23 maja 2020 r.) oraz czas przeprowadzonych czynności dowodowych (okresy od 13 lutego do 24 marca 2017 r. oraz od 26 maja do 21 czerwca 2021 r.) stwierdzić zdaniem Sądu należy, że okres przewlekłości wynosił w sprawie ponad 61 miesięcy. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że w toku toczącego się postępowania zmieniały się przepisy dotyczące terminów załatwienia sprawy. W okresie do 28 stycznia 2022 r. termin jej załatwienia wyznaczały regulacje ogólne zawarte w art. 35 § 3 k.p.a. i wynosił on maksymalnie 2 miesiące. Zaś z dniem 29 stycznia 2022 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.), która wprowadziła zasadniczo jako maksymalny 60-dniowy termin do załatwienia sprawy z wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Jak bowiem wynika z art. 112a ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 91) w przypadku wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy złożonego osobiście przed dniem 29 stycznia 2022 r. – jak to miało miejsce w kontrolowanej sprawie - zezwolenie na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, który biegnie od nowa od dnia wejścia w życie nowelizacji, a więc od dnia 29 I 2022 r. W rezultacie uznać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ dysponował w sumie aż 4-miesięcznym terminem załatwienia sprawy, co jednak nie ma istotnego znaczenia, biorąc pod uwagę skalę przewlekłości stwierdzonej w sprawie.
Zdaniem Sądu w niniejszym przypadku bezprzedmiotowe jest zobowiązywanie organu do wydania w określonym terminie decyzji (art. 149 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a.), skoro decyzja została już wydana. Zobowiązywanie organu w takich warunkach do wydania decyzji byłoby więc niecelowe i niewykonalne. Tym samym w ocenie Sądu postępowanie należało umorzyć w części dotyczącej wyznaczenia organowi terminu do wydania decyzji (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Sąd podkreślił przy tym, że zakończenie postępowania przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność lub przewlekłość nie dezaktualizuje kompetencji sądu z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a więc stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania. Kompetencja ta pozwala na przesądzenie o istnieniu bezczynności lub przewlekłości, nawet wówczas, gdy stan bezczynności lub przewlekłości już ustał (wydano akt, interpretację albo dokonano czynności). Zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, że jeśli z uwagi na wydanie żądanego aktu, nie jest możliwe zobowiązanie do wydania decyzji, to w tym zakresie postępowanie ze skargi na bezczynność podlega umorzeniu. W zakresie zaś stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, w warunkach wniesienia skargi przed doręczeniem skarżącemu zaskarżonej decyzji, skarga powinna zostać merytorycznie rozpoznana, a uwzględnienie skargi polega na wydaniu wyroku opartego na art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Sąd stwierdził następnie, że w kontrolowanej sprawie przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazał, że jest faktem znanym powszechnie znaczny wzrost wniosków cudzoziemców w krótkim okresie czasu, co wyraźnie obrazuje treść wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich z 10 sierpnia 2018 r. ([...]) do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dostępna na www.rpo.gov.pl). Jakkolwiek okoliczności te wskazują na obiektywne trudności w sprawnym prowadzeniu postępowania, to jednak na chwilę obecną nie są to już okoliczności nowe, które mogłyby organ zaskoczyć i paraliżować jego pracę. Zjawisko wpływu znacznej ilości wniosków o zezwolenie na pobyt stanowi aktualnie już standard i występuje od wielu lat i był to wystarczający czas, by stworzyć organizacyjne warunki niezbędne do rozpatrywania wniosków w rozsądnym terminie. Dlatego też obecnie nie może ono stanowić usprawiedliwienia dla sytuacji znacznych opóźnień w rozpatrywaniu wniosków. Należy podkreślić, że okres zwłoki liczony od chwili rozpoczęcia biegu terminu załatwienia sprawy do chwili wpływu do organu skargi, wynosił ponad 61 miesięcy. Jest to okres wielokrotnie przekraczający maksymalny ustawowy termin załatwienia sprawy. Przekroczono także wielokrotnie terminy załatwienia sprawy wyznaczane w sprawie przez organ.
W ocenie Sądu zasadniczo statyczny charakter stwierdzonej w kontrolowanej sprawie przewlekłości, jak i czas oczekiwania na działania organu dają podstawy do przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 6000 zł. Zdaniem Sądu zasądzona kwota jest adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (czasu opieszałości, postawy organu), jak i trudności z jakimi trzeba się zmagać nie posiadając zezwolenia na pobyt na terytorium innego państwa. W ocenie Sądu zasądzona kwota z jednej strony zadośćuczyni stronie za opieszałość organów administracji w załatwieniu jej sprawy, z drugiej będzie stanowiła sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak na wstępie.
Skargą kasacyjną Wojewoda Dolnośląski zaskarżył powyższy wyrok w zakresie pkt IV zasądzającego na rzecz skarżącej sumę pieniężną, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik 0 sprawy, to jest art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 6000 zł w sytuacji braku szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku z jakich powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zdecydował się na zastosowanie tego rodzaju środka w takiej wysokości, podczas gdy przyznanie sumy pieniężnej jest jedynie fakultatywne i uzależnione od zaistnienia szczególnych okoliczności, co powoduje, że rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie wykracza poza granice uznania przewidzianego przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a. oraz stanowi to wadliwość polegającą na niedostatecznym wyjaśnieniu przez Sąd administracyjny stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, co nadto uniemożliwia kontrolę instancyjną wydanego orzeczenia.
Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w odniesieniu do pkt IV sentencji wyroku i oddalenie skargi w zakresie zasądzenia od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt IV i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie organ wnosząc kasację zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna, po doręczeniu odpisu tej skargi, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Natomiast skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem przywołany w niej zarzut nie doprowadził do podważenia wyroku w zaskarżonej części.
Zakresem zaskarżenia objęto wyłącznie pkt IV wyroku, dotyczący przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 6000 zł. Zdaniem pełnomocnika organu rozstrzygnięcie w tym zakresie wykracza poza granice uznania przewidzianego w art. 149 § 2 p.p.s.a., gdyż - jako fakultatywne - uzależnione jest od zaistnienia szczególnych okoliczności, które w tej sprawie nie wystąpiły, a nadto podniesiono, iż Sąd pierwszej instancji w sposób niedostateczny wyjaśnił stan prawny i faktyczny sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny w okolicznościach tej sprawy odmiennie ocenia tę kwestię, nie podzielając podniesionego zarzuty w sprawie, w której co jest niesporne załatwianie wniosku skarżącego trwało przed organem administracji ponad 5 lat. Nie jest kwestionowane w sprawie, iż od momentu złożenia wniosku (tj. od 9 II 2017 r.) do chwili wniesienia skargi na przewlekłość (24 X 2022 r.) minęło ponad 68 miesięcy. Odliczając nawet maksymalne ustawowe terminy załatwienia sprawy (4 miesiące), okres wstrzymania biegu terminów na skutek stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID (okres od 14 III do 23 V 2020 r.) oraz czas przeprowadzonych czynności dowodowych (okresy od 13 II do 24 III 2017 r. oraz od 26 V do 21 VI 2021 r.) stwierdzić należy, że okres stwierdzonej w sposób oczywisty przewlekłości wynosił w sprawie ponad 61 miesięcy.
Wskazać trzeba, że z art. 149 § 2 w związku z § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że sąd w przypadku stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, może z urzędu albo na wniosek strony orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Jedyną przesłanką warunkującą zarówno wymierzenie przez sąd organowi grzywny, jak i przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, o czym stanowi art. 149 § 2 p.p.s.a. Przepis ten nie zawiera żadnych przesłanek, którymi miałby kierować się sąd ustalając wysokość sumy pieniężnej, czy grzywny. Kryteria jakimi powinien się kierować sąd przy orzekaniu w powyższym zakresie zostały wypracowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
Przyjmuje się, że przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA z 22 listopada 2017 r., I OSK 1905/16). Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. Pełni nie tylko funkcję prewencyjno-represyjną, z uwagi na groźbę konieczności wydatkowania określonej kwoty ze środków publicznych na rzecz strony postępowania, a tym samym wzmacnia gwarancję terminowego załatwiania spraw, przede wszystkim jednak pełni funkcję kompensacyjną. Przyznanie stronie sumy pieniężnej pozostaje bez wpływu na przysługujące jej od organu odszkodowanie. Ma ono być swego rodzaju rekompensatą za krzywdę moralną spowodowaną bezczynnością organu i za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek opieszałego sposobu rozpoznawania jej sprawy przez organ (zob. wyroki NSA z: 11 maja 2018 r., I OSK 2230/17, 1 sierpnia 2018 r., II OSK 1216/18, 4 grudnia 2018 r., II GSK 1551/18).
Sąd nie jest związany wnioskiem ani zakresem żądania strony, zaś oceniając przesłanki do przyznania sumy pieniężnej winien wziąć pod uwagę indywidualne okoliczności sprawy, zarówno leżące po stronie organu, jak i samej strony, takie jak np. czas trwania postępowania, stopień bezczynności, jej okoliczności indywidualne i dolegliwości, jakich w związku z tym mogła doświadczyć strona, rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz jej znaczenie dla strony skarżącej. Rozstrzygnięcie w przedmiocie sumy pieniężnej oparte jest zatem na instytucji uznania sędziowskiego. Dlatego też ewentualna ingerencja sądu drugiej instancji w tę sferę dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej powinna być ograniczona do przypadków oczywistego, niebudzącego wątpliwości, przekroczenia granic uznania sędziowskiego (por. wyrok NSA z 23 listopada 2022 r., II OSK 557/22).
W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom pełnomocnika organu, nie mamy do czynienia z takim przypadkiem, gdyż Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania sędziowskiego przyznając skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 6000 zł. w szczególności mając na uwadze ujawniony w sprawie ponad pięcioletni okres oczekiwania strony na załatwienie sprawy. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że sprawy dotyczące pozwoleń na pobyt czasowy mają dla wnioskodawców zasadnicze znaczenie. Wynik postępowania determinuje bowiem to, czy przez okres najbliższych kilku lat cudzoziemiec będzie mógł legalnie mieszkać w Polsce. Oczywiste jest, że przedłużanie się tego rodzaju postępowania powoduje po stronie cudzoziemca poważne uciążliwości, przede wszystkim związane z niepewnością co do miejsca stałego pobytu w okresie najbliższych kilku lat. Decyzja w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę pozostaje zatem w ścisłym związku z przysługującym każdemu, w tym cudzoziemcowi, prawem do ochrony życia prywatnego, przewidzianym w art. 47 Konstytucji RP.
Nie można zgodzić się z pełnomocnikiem organu, aby Sąd pierwszej instancji nie wskazał okoliczności uzasadniających przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. Podał bowiem, że organ do dnia wniesienia skargi przez 61 miesięcy, nie podjął wymaganej prawem czynności w sprawie, mimo złożonego ponaglenia, nie tylko przekroczył terminy załatwiania spraw ale nie dotrzymał terminów przez siebie wskazanych, co nie jest kwestionowane. Zarazem w sposób właściwy dla tej sprawy uzasadnił swoje stanowisko w zakresie zasadności przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, wskazując na niedogodności, które wystąpiły po stronie skarżącego na skutek biernej postawy organu (czas opieszałości, postawa organu) a przede wszystkim trudności z jakimi trzeba się zmagać nie posiadając zezwolenia na pobyt na terytorium innego państwa. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego brak pozwolenia na pobyt, bez względu na to czy złożenie wniosku gwarantuje stronie legalny pobyt na terenie kraju przez czas trwania procedury, bez wątpienia utrudnia czy wręcz uniemożliwia poczynienie planów życiowych gwarantujących stabilizację i pewność, a zatem rzeczy niezbędne dla każdego człowieka. Organ, co wyżej już wykazano, w niniejszej sprawie pozostawał w oczywistej wieloletniej przewlekłości i bez naprawdę uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierzał do bezpośredniego załatwienia sprawy, przekroczył znacznie terminy załatwienia sprawy wyznaczone art. 35 § 3 k.p.a., nawet dla spraw szczególnie skomplikowanych, stąd też uwzględniając permanentny stan niepewności związany z oczekiwaniem na informacje od organu, zasądzona na rzecz skarżącego suma pieniężna w wysokości 6000 zł nie może być uznana za nadmierną. Poza tym należy pokreślić, że ujawnione w tej sprawie okoliczności związane właśnie z czasem przewlekłości organu i jego postawą (nie dotrzymanie dwukrotnie wyznaczanych przez siebie bardzo odległych terminów załatwiania sprawy) są niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw strony.
W tym kontekście brak jest usprawiedliwionych podstaw do przyjęcia, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku sporządzone zostało z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Wskazany przepis określa wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, wobec czego stanowi usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej wówczas, gdy pisemne motywy uniemożliwiają jednoznaczną rekonstrukcję podstawy rozstrzygnięcia i w konsekwencji nie pozwalają na kontrolę instancyjną wyroku. Jednakże uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest dotknięte tego rodzaju uchybieniami, w tym - wbrew odmiennemu poglądowi pełnomocnika - poprzez brak szczegółowego uzasadnienia przyczyn przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżącego. Jak już wskazano, Sąd pierwszej instancji podał wymagane w sprawie argumenty mające wykazać zasadność przyznania skarżącemu sumy pieniężnej oraz jej wysokość. Podkreślił też, że zasądzona kwota z jednej strony zadość uczyni stronie za opieszałość organów administracji w załatwieniu sprawy (co przecież nie jest kwestionowane) a z drugiej zaś strony będzie stanowiła sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Uznano w kwestionowanym wyroku, iż przyznana kwota w takiej wysokości jest adekwatna w kontekście zaistniałych okoliczności sprawy, co zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy w pełni zaakceptować, w szczególności gdy weźmie się pod uwagę trudności z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa.
Należy przypomnieć, iż w orzecznictwie NSA jednolicie przyjmuje się, iż wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera ono stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, jak również, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku- patrz wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2023 r. I GSK 292/20. Natomiast kwestionowane skargą kasacyjną uzasadnienie zawiera wszystkie niezbędne elementy określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. i daje odpowiedź co do zasadniczych powodów uwzględnienia skargi, a przedstawiona argumentacja umożliwia zarówno polemikę w ramach skargi kasacyjnej, jak i weryfikację w toku wszczętego nią postępowania kasacyjnego.
Tym samym podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się całkowicie nieusprawiedliwione. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. oddalił przedmiotową skargę kasacyjną.