II OSK 1539/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-22
NSAbudowlaneWysokansa
pozwolenie na budowęprawo budowlaneinteres prawnystrona postępowaniasąsiedztwooddziaływanie inwestycjiNSAWSApostępowanie administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając, że sąsiad inwestora nie wykazał interesu prawnego w postępowaniu o pozwolenie na budowę, gdyż inwestycja nie oddziałuje na jego nieruchomość w sposób uzasadniający status strony.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. D. od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego o odmowie uchylenia pozwolenia na budowę dla budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej. WSA uznał, że skarżący J. S. (sąsiad inwestora) ma interes prawny w postępowaniu. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że skarżący nie wykazał, aby inwestycja oddziaływała na jego nieruchomość w sposób uzasadniający status strony, powołując się na nowelizację Prawa budowlanego z 2015 r. i brak dowodów na ograniczenie praw sąsiada.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego o odmowie uchylenia pozwolenia na budowę dla budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej. WSA uznał, że sąsiad inwestora, J. S., ma interes prawny w postępowaniu, powołując się na bezpośrednie sąsiedztwo nieruchomości i wcześniejsze orzecznictwo. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie zinterpretował przepisy Prawa budowlanego, w szczególności art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. po nowelizacji z 2015 r. Sąd wskazał, że dla uznania sąsiada za stronę postępowania o pozwolenie na budowę konieczne jest wykazanie, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość w sposób powodujący ograniczenie jego praw, a nie tylko samo sąsiedztwo czy interes faktyczny. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił dowodów na takie oddziaływanie. NSA podkreślił, że powoływany przez WSA wyrok NSA z 2011 r. zapadł na tle odmiennego stanu prawnego. W konsekwencji, NSA uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, ponieważ skarżący nie wykazał przesłanek do wznowienia postępowania ani interesu prawnego. Sąd orzekł o uchyleniu wyroku WSA i oddaleniu skargi J. S., zasądzając jednocześnie koszty postępowania kasacyjnego od J. S. na rzecz R. D.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samo sąsiedztwo nieruchomości nie jest wystarczające do uznania sąsiada za stronę postępowania o pozwolenie na budowę. Konieczne jest wykazanie, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość w sposób powodujący ograniczenie jego praw.

Uzasadnienie

NSA oparł się na nowelizacji Prawa budowlanego z 2015 r., która precyzuje, że o statusie strony decydują granice obszaru oddziaływania obiektu, a nie interes faktyczny czy subiektywne odczucia. Skarżący nie przedstawił dowodów na ograniczenie jego praw.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

P.b. art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Po nowelizacji z 2015 r. wymaga to wykazania ograniczenia praw.

Pomocnicze

P.b. art. 3 § pkt 20

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obszaru oddziaływania obiektu, która po nowelizacji z 2015 r. wymaga wykazania ograniczenia praw sąsiadów, a nie tylko sąsiedztwa.

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada podejmowania wszelkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

K.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada równego traktowania stron.

K.p.a. art. 8 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada związania organów administracji utrwaloną praktyką rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

K.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

K.p.a. art. 138 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcia organu odwoławczego (utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji).

K.p.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 4 - wydanie decyzji z naruszeniem przepisów, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu).

K.p.a. art. 151 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcie organu I instancji w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej (pkt 1 - odmowa uchylenia, pkt 2 - uchylenie decyzji i wydanie nowej).

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie skargi przez NSA po uchyleniu zaskarżonego orzeczenia.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 12 § ust. 1 pkt 1

Przepis dotyczący odległości budynków od granicy działki.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwa wykładnia art. 28 ust. 2 P.b. w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. przez WSA – brak ustalenia, czy inwestycja oddziałuje na nieruchomość skarżącego w sposób uzasadniający status strony. Niezastosowanie art. 3 pkt 20 P.b. przez WSA do ustalenia obszaru oddziaływania obiektu. Wyrok WSA zapadł na tle odmiennego stanu prawnego niż ten, który obowiązywał w dacie wydania pozwolenia na budowę.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA oparta na bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości i interesie faktycznym skarżącego. Argumentacja WSA oparta na wyroku NSA z 2011 r. (II OSK 1764/10) dotyczącego innego stanu prawnego. Argumentacja WSA o naruszeniu art. 8 § 1 K.p.a. (zasada równego traktowania) i art. 8 § 2 K.p.a. (zasada związania utrwaloną praktyką).

Godne uwagi sformułowania

O statusie strony decydują więc granice obszaru oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego, nie zaś interes faktyczny czy subiektywne odczucia właścicieli nieruchomości sąsiednich. nie jest wystraczające, dla uznania skarżącego jako strony postepowania dotyczącego pozwolenia na budowę, stwierdzenie, że nieruchomość skarżącego bezpośrednio graniczy z terenem inwestycji. Dla przyznania przymiotu strony konieczne jest wykazanie, że dana inwestycja wiąże się z ograniczeniem praw właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców nieruchomości sąsiednich.

Skład orzekający

Paweł Miładowski

sprawozdawca

Piotr Broda

członek

Tomasz Bąkowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach o pozwolenie na budowę, zwłaszcza w kontekście nowelizacji Prawa budowlanego z 2015 r. i definicji obszaru oddziaływania obiektu."

Ograniczenia: Dotyczy głównie sytuacji, gdy sąsiad inwestora domaga się statusu strony, a inwestycja jest realizowana zgodnie z przepisami technicznymi i planem miejscowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące tego, kto jest stroną w postępowaniu o pozwolenie na budowę, co jest częstym problemem w praktyce. Wyrok NSA precyzuje kryteria decydujące o interesie prawnym sąsiada.

Sąsiad nie zawsze jest stroną! NSA wyjaśnia, kiedy można wstrzymać budowę.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1539/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Piotr Broda
Tomasz Bąkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2585/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-03-02
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 145 par. 1 pkt 4, art. 151 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 22 listopada 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2585/21 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 21 października 2021 r., nr 834/OPON/2021 w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; II. zasądza od J. S. na rzecz R. D. kwotę 627 (sześćset dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2585/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę J. S., uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 21 października 2021 r., nr 834/OPON/2021, oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 9 lipca 2021 r., nr 22/I/T/21, o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej tegoż organu z 20 maja 2020 r., nr 61/T/20, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej na rzecz R. D. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej i przebudowie części dachu istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce ew. nr [...] przy ul. [...] w Warszawie.
We wznowionym toku postępowania organy obu instancji oceniły, że nie potwierdziły się twierdzenia skarżącego jakoby przedmiotowa inwestycja objęta ww. pozwoleniem na budowę powodowała zacienianie, czy też zalewanie jego nieruchomości (działki nr [...] i [...] przy ul. [...] w Warszawie). Projektowany budynek znajduje się w przepisowej odległości od granicy działki (§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; Dz. U. z 2019 r. poz. 1065). Ponadto budynek ten znajduje się w odległości 13,86 m od budynku skarżącego i ma wysokość 9,65 m. Wojewoda zaznaczył, że zdaniem organu I instancji projektowany budynek nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości, której właścicielem jest skarżący, a ponadto wnioskodawca nie przedstawił żadnego dowodu, że planowana inwestycja spowoduje ograniczenia w jej zabudowie, a to oznacza, że skarżący, nie wykazał interesu prawnego, który pozwoliłby za uznanie jej za stronę w postępowaniu w sprawie dotyczącej wydania pozwolenia na budowę. Wojewoda wyjaśnił nadto, że po wstępnej analizie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu osiedla [...], zatwierdzonego uchwałą Rady m.st. Warszawy Nr [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. [...]), dla tego obszaru nie zauważył, aby planowana inwestycja mogłaby spowodować brak możliwości zagospodarowania działki skarżącego zgodnie z jego zapisami. Wojewoda powołał się także na treść zasady wolności budowlanej wynikającej z art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej "P.b.". Wskazał na związany charakter decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 35 ust. 4 P.b.), dlatego inwestor ma zapewnione uzyskanie pozwolenia na budowę wówczas, gdy przedłożony przez niego projekt budowlany spełnia wymagania określone w art. 35 ust. 1 P.b. (jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także z wymogami ochrony środowiska w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach; projekt zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi, projekt budowlany jest kompletny, posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia, opracowania, sprawdzenia, a także wykonany został przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu – lub jego sprawdzenia – zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7). W przedmiotowej sprawie wystąpił jedynie "interes faktyczny" skarżącego, który jest zainteresowany rozstrzygnięciem postępowania, jednak nie może on wykazać, że projektowana inwestycja powoduje bądź spowoduje w przyszłości jakiekolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu jej nieruchomości, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje, aby skarżący posiadał indywidualny "interes prawny" w przedmiotowym postępowaniu nadzwyczajnym.
Wojewoda zaznaczył ponadto, że Prezydent zastosował prawidłowe rozstrzygnięcie zgodnie z art. 151 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.".
Wojewoda wskazał również, że przedmiotowe postępowanie dotyczy oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji Prezydenta z 9 lipca 2021 r., nr 22/I/T/21, pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego. Zaznaczył, że przedmiotowe postępowanie nie ma na celu ponownej oceny projektu budowlanego, a ustalenie czy skarżącemu przysługiwał status strony w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta z 20 maja 2020 r. nr 61/T/20. Organ odwoławczy wskazał, że na tym etapie postępowania nie ma podstaw do podważania treści decyzji nr 61/T/20 z 20 maja 2020 r. zezwalającej na budowę ww. budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej i przebudowę części dachu istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na ww. działce. Wskazał ponadto, że dopiero stwierdzenie, iż zaistniały przesłanki będące podstawą wznowienia postępowania stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. daje organowi możliwość analizy zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa, jednak biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, w opinii Wojewody materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje, aby skarżący posiadał indywidualny interes prawny w przedmiotowym postępowaniu.
W ocenie Wojewody, na gruncie niniejszej sprawy nie została spełniona przesłanka z art 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a zaskarżona decyzja Prezydenta z 9 lipca 2021 r. nr 22/1/T/21, została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej.
Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W skardze sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia:
- art. 28 ust. 2 P.b. przez błędną wykładnię tego przepisu skutkującą przyjęciem, iż nie posiada on interesu prawnego w postępowaniu o sygn. akt UD-X-WAB.6740.42.2020.RLE prowadzonym przez Prezydenta, a planowana inwestycja nie oddziałuje, choćby potencjalnie, na jego nieruchomość i tym samym niedopuszczeniu go do wskazanego postępowania w charakterze strony;
- art. 8 § 1 K.p.a. i wynikającej z niego zasady równego traktowania poprzez nieuzasadnione niedopuszczenie go w charakterze strony do postępowania o sygn. akt UD-X-WAB.6740.42.2020.RLE prowadzonym przez Prezydenta pomimo, iż pozostali sąsiedzi, tj. M. Ś. i A. S. zostali dopuszczeni do wskazanego postępowania w charakterze strony, co miało istotny wpływ na treść skarżonej decyzji polegający na błędnym przyjęciu, że nie posiada on interesu prawnego w niniejszym postępowaniu;
- art. 8 § 2 K.p.a. i wynikającej z niego zasady związania organów administracji publicznej utrwaloną praktyką rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym poprzez nieuwzględnienie przez Wojewodę oceny prawnej wynikającej z wyroku NSA z 6 grudnia 2011 r. o sygn. akt II OSK 1764/10, w którym orzeczono, że organy administracyjne, jak również WSA w Warszawie błędnie nie uznały skarżącego za stronę w tamtejszym postępowaniu o pozwolenie na budowę, które w zakresie podmiotowym i przedmiotowym jest tożsame z postępowaniem objętym decyzją, co miało istotny wpływ na treść skarżonej decyzji polegający na błędnym przyjęciu, że nie posiada on interesu prawnego w niniejszym postępowaniu;
- art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez niepodjęcie przez Wojewodę wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności niewłaściwe przyjęcie, że nie ma on interesu prawnego i nie przedstawił dowodu na istnienie tego interesu, podczas gdy z twierdzeń i dowodów przedstawionych przez niego, zwłaszcza z faktu bezpośredniego sąsiedztwa obydwu nieruchomości wynika, że planowana inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość, co miało istotny wpływ na treść skarżonej decyzji polegający na błędnym przyjęciu, że nie posiada on interesu prawnego w niniejszym postępowaniu;
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, na mocy której Prezydent na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzją nr 22/1/T/21 z 9 lipca 2021 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta z 20 maja 2020 r. nr 61/T/20 o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu, inwestorowi pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej i przebudowie części dachu istniejącego ww. budynku mieszkalnego, podczas gdy z uwagi na istnienie podstawy, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., organ ten powinien na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylić ww. decyzję dotychczasową i wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2585/21, uwzględniając skargę, wskazał, że nie podziela przedstawionej wyżej argumentacji organu. Po pierwsze, działka skarżącego bezpośrednio graniczy z działką gdzie zaplanowano przedmiotową inwestycję (por. wyrok NSA z 15 listopada 2019 r., II OSK 3286/17). Po drugie, nie można z podzielić poglądu organów, że w przedmiotowej sprawie mamy właśnie do czynienia z interesem faktycznym skarżącego. Niedopuszczalne jest uzależnianie przymiotu strony wyłącznie od negatywnego oddziaływania inwestycji na prawa osób trzecich, czy też od naruszenia ich interesu prawnego (por. wyrok NSA z 17 maja 2017 r., II OSK 2347/15). Stroną tego postępowania powinny być zatem nie tylko osoby, których prawa zostają naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, ale też takie, na których nieruchomości obiekt projektowany może oddziaływać, nawet jeśli z projektu budowlanego wynika, że spełniono wszystkie wymagania wynikające z P.b. i przepisów odrębnych (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2016 r., II OSK 2619/14). Po trzecie, pierwotnie Wojewoda Mazowiecki w decyzji nr 896/OPON/2020 z 2 grudnia 2020 r. podzielił powyższą argumentację. Po czwarte, poprzednie postępowania administracyjne wszczynane przez skarżącego, miały tożsamy charakter z niniejszym postępowaniem. Po piąte, kluczowe znaczenie dla uznania skarżącego za stroną w niniejszym postępowaniu wznowieniowym ma wyrok NSA z 6 grudnia 2011 r. (sygn. akt II OSK 1764/10), który zakończył postępowanie ze skargi kasacyjnej J. S. w przedmiocie wniosku m.in. skarżącego o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wolnostojącego oraz dwóch budynków jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej na działce nr [...], przy ul. [...] w Warszawie, a więc na tej samej nieruchomości, której dotyczyło niniejsze postępowanie.
W ocenie Sądu, nie do zaakceptowania jest pogląd, że zachowanie warunków technicznych projektowanego obiektu budowlanego i to nie tylko w odniesieniu do odległości obiektu od granicy z sąsiednimi działkami oznacza, iż właściciel sąsiedniej nieruchomości nie ma interesu prawnego bycia stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Zatem skoro w postępowaniu zakończonym wyrokiem NSA z 6 grudnia 2011 r. (sygn. akt II OSK 1764/10) skarżący został uznany za stronę, to w toku niniejszego postępowania zarówno Wojewoda Mazowiecki, jak i Prezydent powinni mieć na względzie ten wyrok i wynikającą z niego ocenę prawną.
W tych warunkach Sąd przyjął, że decyzje organów naruszają art. 28 ust. 2 P.b. i art. 8 § 2 K.p.a. (zasada związania organów administracji publicznej utrwaloną praktyką rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym) oraz art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niepodjęcie przez organy wszelkich niezbędnych czynności w zakresie prawidłowego rozpatrzenia materiału dowodowego.
Kończąc Sąd wskazał na konsekwencje prawne swojego wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył R. D., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi "zwykłej" oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wpisu od skargi [kasacyjnej] oraz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
- niewłaściwą wykładnię art. 28 ust. 2 P.b. w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. przez nieustalenie czy inwestycja (wybudowanie budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej i przebudowa części dachu) oddziałuje na nieruchomość skarżącego w taki sposób, aby można go było uznać za stronę postępowania;
- niezastosowanie art. 3 pkt 20 P.b. do ustalenia czy nieruchomość skarżącego znajduje się w obszarze odziaływania obiektu, który ma powstać w ramach planowanej inwestycji, co miało wpływ na ustalenie stron postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący – J. S. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie art. 188 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej trafnie zarzucono naruszenie art. 28 ust. 2 P.b. w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. przez nieustalenie czy inwestycja (wybudowanie budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej i przebudowa części dachu) oddziałuje na nieruchomość skarżącego w taki sposób, aby można go było uznać za stronę postępowania. Stanowisko Sądu I instancji opiera się na przedstawieniu poglądów doktrynalnych i orzeczniczych odnoszących się do tego kto może być uznany za stronę postępowania administracyjnego w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. Nie negując tych poglądów należy wskazać, że Sąd I instancji dokonał błędnej subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego pod treść art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b., ponieważ w sprawie nie wykazano aby przedmiotowa inwestycja oddziaływała na nieruchomość skarżącego w sposób, który uprawniałby przypisanie skarżącemu przymiotu strony. W tym zakresie ma nadto rację autor skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji nie zastosował art. 3 pkt 20 P.b. do ustalenia czy nieruchomość skarżącego znajduje się w obszarze odziaływania obiektu, który ma powstać w ramach planowanej inwestycji. Wyjaśniając podstawę prawną zaskarżonego wyroku Sąd I instancji ani nie wskazał na art. 3 pkt 20 P.b., ani nie przywołał jego treści – zamiast tego powołał się na wyrok NSA o sygn. akt II OSK 1764/10 zapadły w innej sprawie (choć dotyczącej wznowienia postępowania w sprawie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 17 maja 2006 r., nr 89/T06, o udzieleniu E. i R. D., I. i R. Ł., B. i J. O. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wolnostojącego oraz dwóch budynków jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej na działce nr [...], przy ul. [...] w Warszawie), jednak dotyczący innego stanu prawnego, tj. sprzed nowelizacji Prawa budowlanego dokonanej w 2015 r., a tym samym – sprzed daty udzielenia w okolicznościach niniejszej sprawy pozwolenia na budowę, które zostało wydane w 2020 r. Albowiem ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 443) ustawodawca dokonał zmiany art. 3 pkt 20 P.b. W uzasadnieniu projektu tej nowelizacji wskazał, że "(...) w przypadku, gdy obszar oddziaływania projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, budowa tego budynku nie wiąże się z ograniczeniem praw właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców nieruchomości sąsiednich. Należy także wskazać, że w obecnym stanie prawnym w procedurze zgłoszenia dotyczącej niewielkich obiektów budowlanych nie przewiduje się możliwości uczestniczenia innych podmiotów niż inwestor nawet w przypadku, gdy obszar oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego wykracza poza granice działki. Co więcej w opisanym powyżej przypadku właściciele, użytkownicy wieczyści i zarządcy nieruchomości sąsiednich nie posiadaliby statusu strony także w przypadku, gdy zgoda na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego udzielana byłaby w drodze decyzji o pozwoleniu na budowę. Powyższe wynika z przepisu art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. O statusie strony decydują więc granice obszaru oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego, nie zaś interes faktyczny czy subiektywne odczucia właścicieli nieruchomości sąsiednich" (patrz: uzasadnienie projektu ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw; druk sejmowy nr 2710). Z powyższego wynika, że nie jest wystraczające, dla uznania skarżącego jako strony postepowania dotyczącego pozwolenia na budowę, stwierdzenie, że nieruchomość skarżącego bezpośrednio graniczy z terenem inwestycji. Dla przyznania przymiotu strony konieczne jest wykazanie, że dana inwestycja wiąże się z ograniczeniem praw właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców nieruchomości sąsiednich. W tych warunkach traci więc na znaczeniu argumentacja Sądu odwołująca się do braku konieczności zaistnienia negatywnego oddziaływania na nieruchomość skarżącego, czy też potencjalności (bliżej nieokreślonego) oddziaływania inwestycji na nieruchomość skarżącego. Poza tym należy wskazać, że w niniejszej sprawie z uwagi na wskazaną przez skarżącego przesłankę wznowieniową, tj. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., organy administracyjne przeprowadziły postępowanie wznowieniowe, w ramach którego dokonały merytorycznej oceny, że przedmiotowa inwestycja nawet potencjalnie nie narusza interesów skarżącego, ponieważ projekt budowlany przewiduje zachowanie minimalnych prawnych odległości nowej zabudowy od granicy działki, nie powoduje niezgodnego z prawem zacieniania lub ograniczenia nasłonecznienia nieruchomości skarżącego z uwagi na zaprojektowaną wysokość zabudowy, nie powoduje zalewania wodami i ściekami terenu działki sąsiedniej, a – co więcej – w odniesieniu także do kwestii potencjalności naruszenia prawa do zabudowy przez skarżącego swojej nieruchomości – organ wyjaśnił, że po wstępnej analizie planu miejscowego dla tego obszaru nie zauważył, aby planowana inwestycja mogłaby spowodować brak możliwości zagospodarowania działki skarżącego zgodnie z jego zapisami. Taka zaś merytoryczna ocena organu wypowiedziana we wznowionym postępowaniu administracyjnym w związku z przesłanką z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. uprawniała ten organ, wobec braku stwierdzenia niezgodności projektu budowlanego z przepisami prawa, do zastosowania art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. i odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej, ponieważ niewadliwie stwierdzono brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. przez stwierdzenie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ww. pozwolenia na budowę. Na uwagę zasługuje, że w trakcie postępowania wznowieniowego skarżący został wezwany przez organ I instancji do wykazania ograniczeń w zagospodarowaniu, w tym zabudowy jego nieruchomości z uwagi na powstanie na ww. działce projektowanego obiektu. W relacji stanu faktycznego i przy merytorycznej ocenie Sąd I instancji pominął, że w odpowiedzi na to wezwanie skarżący nie wskazał żadnych przesłanek umożliwiających uznanie go za stronę postępowania w sprawie o wydanie ww. pozwolenia na budowę. Na co wskazały organy, skarżący nie wskazał istniejących, czy potencjalnych ograniczeń w zagospodarowaniu czy zabudowie jego nieruchomości ani sposobu w jaki realizowany obiekt oddziałuje na jego nieruchomość.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. oraz art. 3 pkt 20 P.b. zawierają usprawiedliwione podstawy.
W związku z powyższym brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi "zwykłej". Nie potwierdziły się bowiem jej zarzuty. Skoro skarżący nie wykazał aby jego nieruchomość znajdowała się w obszarze oddziaływania przedmiotowej nieruchomości brak było podstawy do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 28 ust. 2 P.b., a w konsekwencji art. 8 § 1 K.p.a., ponieważ przedmiotowa sprawa dotyczyła tego, czy to skarżącemu przysługuje przymiot strony, co jest uprawnieniem indywidualnym i nie może być oceniane przez pryzmat praw i obowiązków innych podmiotów. Ponadto brak było w sprawie podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 8 § 2 K.p.a., ponieważ powoływany w sprawie wyrok NSA o sygn. akt II OSK 1764/10 dotyczył innej sprawy i zapadł na tle odmiennego stanu prawnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy obu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zgodnie z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., a wskazywany przez skarżącego fakt bezpośredniego sąsiedztwa obydwu nieruchomości nie jest wystarczającą okolicznością do stwierdzenia, że organy nie podjęły wszelkich niezbędnych czynności w zakresie prawidłowego rozpatrzenia materiału dowodowego, skoro organy merytorycznie oceniły, że z uwagi na przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. z projektu budowlanego nie wynika aby planowana inwestycja wprowadzała ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, której właścicielem jest skarżący, a co symptomatyczne, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu aby planowana inwestycja spowodowała ograniczenia w jej zabudowie. W tych warunkach organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymując w mocy decyzję Prezydenta o odmowie uchylenia ww. decyzji o pozwoleniu na budowę. A zatem w związku z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie zaistniała przesłanka do zastosowania przez organy art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. i uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Mając powyższe na względzie, skoro końcowo uwzględnieniu podlegała skarga kasacyjna i jednocześnie wypowiedziana powyżej ocena przemawia za uznaniem wadliwości zaskarżonego wyroku, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do zastosowania art. 188 p.p.s.a. Tym samym zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi "zwykłej".
Z tych względów, na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI