II OSK 1536/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-12
NSAbudowlaneWysokansa
rozbiórkanakaz rozbiórkibezprzedmiotowość decyzjiwygaśnięcie decyzjiprawo budowlanesamowola budowlanakanalizacjadrogainteres społecznyNSA

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów niższych instancji, stwierdzając bezprzedmiotowość decyzji nakazującej rozbiórkę kanalizacji i drogi z 1994 r. z uwagi na zmianę stanu prawnego i faktycznego oraz interes społeczny i strony.

Gmina D. wnioskowała o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazującej rozbiórkę kanalizacji sanitarnej, deszczowej i drogi żużlowej z 1994 r., argumentując jej bezprzedmiotowość z powodu przekształcenia sieci i drogi. Sądy niższych instancji oddaliły skargę, uznając obowiązek za wykonalny. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, stwierdzając, że decyzja rozbiórkowa stała się bezprzedmiotowa z powodu upływu czasu, zmiany stanu prawnego (Gmina stała się właścicielem działki) i faktycznego (sieć stała się częścią większej całości, droga została przebudowana), a jej wygaszenie leży w interesie społecznym i strony.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy D. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę Gminy na decyzję WINB utrzymującą w mocy decyzję PINB odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z 1994 r. nakazującej rozbiórkę kanalizacji sanitarnej, deszczowej oraz drogi żużlowej. Gmina argumentowała, że decyzja stała się bezprzedmiotowa z powodu znaczących przekształceń sieci i drogi, a także ze względu na interes społeczny. Sądy niższych instancji uznały, że obowiązek rozbiórki jest nadal wykonalny, a decyzja nie stała się bezprzedmiotowa. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty naruszenia prawa procesowego za zasadne. Sąd wskazał, że organy nadzoru budowlanego przez 30 lat nie przeprowadziły skutecznie postępowania egzekucyjnego. Ponadto, na przestrzeni lat zmienił się stan prawny i faktyczny: Gmina Dobre stała się właścicielem nieruchomości, na której znajduje się sieć kanalizacyjna, która obecnie stanowi część większej, funkcjonującej sieci. Droga żużlowa również została przebudowana. W ocenie NSA, te zmiany sprawiły, że decyzja nakazująca rozbiórkę stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a., a jej wygaszenie leży w interesie społecznym (lokalnej społeczności) i interesie strony (Gminy). W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów obu instancji, nakazując organom uwzględnić wskazania NSA co do bezprzedmiotowości decyzji rozbiórkowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja administracyjna może stać się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. w przypadku istotnych zmian stanu faktycznego lub prawnego, które uniemożliwiają jej wykonanie lub czynią cel jej wydania nieosiągalnym, zwłaszcza gdy brak jest skutecznego egzekwowania przez organ.

Uzasadnienie

NSA uznał, że 30-letni brak skutecznego egzekwowania nakazu rozbiórki, w połączeniu ze zmianą właściciela nieruchomości na Gminę D. oraz przekształceniem sieci kanalizacyjnej i drogi w część większej całości, spowodował bezprzedmiotowość decyzji. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży również w interesie społecznym i strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

K.p.a. art. 162 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja administracyjna może zostać uznana za wygasłą, gdy stanie się bezprzedmiotowa, co następuje gdy przestaje istnieć przedmiot jej regulacji lub podmiot, do którego decyzja jest skierowana, albo gdy wykonanie decyzji okaże się niemożliwe na skutek zmiany stanu faktycznego lub prawnego. Dodatkowo, stwierdzenie wygaśnięcia musi leżeć w interesie społecznym lub strony.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący oddalenia skargi przez WSA, który został naruszony przez WSA w ocenie NSA.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis umożliwiający NSA uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący orzekania o kosztach postępowania.

u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o samorządzie gminnym

Przepis dotyczący zadań własnych gminy, który według skarżącej został naruszony.

u.u.c.p.g.

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Ustawa przywołana w kontekście podłączania nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja nakazująca rozbiórkę stała się bezprzedmiotowa z powodu upływu 30 lat i braku skutecznego egzekwowania. Zmiana stanu prawnego: Gmina D. stała się właścicielem nieruchomości. Zmiana stanu faktycznego: sieć kanalizacyjna stała się częścią większej, funkcjonującej sieci, a droga została przebudowana. Wygaszenie decyzji leży w interesie społecznym i interesie strony (Gminy).

Odrzucone argumenty

Argumentacja sądów niższych instancji, że decyzja rozbiórkowa jest nadal wykonalna i nie stała się bezprzedmiotowa z powodu podłączenia nowych nieruchomości do sieci i przebudowy drogi.

Godne uwagi sformułowania

nie można bowiem skutecznie twierdzić, że nielegalnie zrealizowana inwestycja narusza "czyjeś" prawo własności, ponieważ to wnioskująca o wygaszenie decyzji o nakazie rozbiórki Gmina Dobre jest właścicielem nieruchomości przedmiotowa sieć stanowi tylko "określoną część" większej całości obecnie funkcjonującej sieci kanalizacji stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym (tu: lokalnej społeczności, która ma prawo oczekiwać normalnego i niezakłóconego korzystania z istniejącej gminnej sieci kanalizacji oraz drogi), ale też w interesie strony – Gminy

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący

Marta Laskowska - Pietrzak

członek

Paweł Miładowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie bezprzedmiotowości decyzji administracyjnej w przypadku długotrwałego braku egzekucji i istotnych zmian stanu faktycznego i prawnego, a także znaczenia interesu społecznego i strony."

Ograniczenia: Każda sprawa o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji jest oceniana indywidualnie pod kątem konkretnych zmian stanu faktycznego i prawnego oraz interesu społecznego i strony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak długotrwałe zaniedbania organów i zmiany rzeczywistości mogą prowadzić do unieważnienia starych nakazów rozbiórki, co jest interesujące z perspektywy praktyki administracyjnej i prawnej.

30 lat po nakazie rozbiórki: NSA stwierdza bezprzedmiotowość decyzji z powodu zmian i zaniedbań

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1536/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Marta Laskowska - Pietrzak
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Sz 357/20 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-03-18
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Gminy D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 357/20 w sprawie ze skargi Gminy D. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 5 marca 2020 r. nr WOA.7721.252.2019.IW w przedmiocie odmowy wygaśnięcia decyzji w sprawie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Policach z 18 listopada 2019 r. nr PINB.MM.735/6/99, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 357/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Gminy D. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w Szczecinie z dnia 5 marca 2020 r., nr WOA.7721.252.2019.IW, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w Policach z dnia 18 listopada 2019 r., nr PINB.MM.735/6/99, odmawiającą na podstawie art. 162 § 1 K.p.a. stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Szczecinie z dnia 24 maja 1994 r., znak: NBOS-V-7355/Jr-1/517/94/D, o nakazie B. w S. dokonania przymusowej rozbiórki – demontażu wykonanej kanalizacji sanitarnej, deszczowej oraz drogi żużlowej na działce nr [...] w M. gm. D.; oraz nakazie przywrócenia terenu ww. działki do stanu pierwotnego.
Sąd wskazał, że organy obu instancji uznały, że w sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość, bowiem nałożony ww. decyzją z 1994 r. obowiązek jest w dalszym ciągu wykonalny. Nie został zatem spełniony podstawowy warunek do zastosowania przywołanego przepisu.
Gmina D. z kolei wywodziła, że sieć kanalizacji sanitarnej i deszczowej uległa znacznemu przekształceniu w związku z podłączeniem do niej szeregu nieruchomości, a droga żużlowa, na skutek dokonanej przebudowy przestała istnieć, co w jej ocenie przesądza o bezprzedmiotowości decyzji i przemawia za stwierdzeniem jej wygaśnięcia zwłaszcza, że przemawia za tym również interes społeczny.
Analiza przedłożonych Sądowi akt wskazuje, że argumentacja skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd uwzględniając treść art. 161 § 1 pkt 1 K.p.a. wskazał, że nie jest dopuszczalne stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, która nie stała się bezprzedmiotowa, ale stwierdzenie jej wygaśnięcia leży w interesie społecznym lub interesie strony. Decyzja staje się zaś bezprzedmiotowa, gdy przestaje istnieć przedmiot jej regulacji, bądź podmiot, do którego decyzja jest skierowana (por. wyroki NSA: z 5 lipca 2016 r., II OSK 2351/15; z 27 listopada 2017 r., II GSK 2134/17; z 15 czerwca 2020 r., I OSK 1675/19). W badanej sprawie sytuacja taka jednak nie zachodzi. Sieć kanalizacji sanitarnej i deszczowej objęta decyzją nakazującą rozbiórkę istnieje. Wywodzone przez skarżącą jej przekształcenie polegało na tym, że do sieci tej, wybudowanej na działce stanowiącej prywatną własność, bez wymaganego pozwolenia na budowę, podłączone zostały kolejne nieruchomości. Nie jest to, w ocenie Sądu, takie przekształcenie, którego skutkiem jest unicestwienie przedmiotu decyzji o nakazie rozbiórki. Wręcz przeciwnie, sieć kanalizacji budowana jest z zamysłem podłączenia do niej kolejnych nieruchomości celem zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. W przeciwnym razie, gdyby przyjąć, że sieć takiej funkcji nie pełni, a jej realizacja nie służy opisanym celom, budowanie jej byłoby zbędne.
W świetle przedłożonych dokumentów podłączenie do sieci kolejnych nieruchomości nie czyni decyzji rozbiórkowej bezprzedmiotową. Podłączenie do niej kolejnych nieruchomości nie czyni niemożliwym jej rozbiórki, jakkolwiek niewątpliwie stanowić będzie poważną trudność w realizacji decyzji z 1994 r.
Podobnie, w kwestii nakazu drogi objętej tą decyzją, Sąd wskazał, że to, iż droga uległa przebudowie w związku z wykonaniem kolejnych robót budowlanych również nie przesądza o bezprzedmiotowości. Droga, która uległa przekształceniu w dalszym ciągu istnieje.
Okoliczność, że z działki, na której wybudowana została droga żużlowa wraz z kanalizacją wydzielono ten fragment pod drogę gminną, która została przejęta następnie przez Gminę D., nie legalizuje wykonanych bez pozwolenia na budowę robót budowlanych. Brak jest również podstaw do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w stosunku do robót budowlanych, co do których zapadła ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę.
Wręcz przeciwnie, obowiązek wykonania prac rozbiórkowych w dalszym ciągu spoczywa na inwestorze bądź właścicielu nieruchomości lub jego następcy prawnym.
Sąd podkreślił, że budowa drogi wraz z siecią kanalizacji odbywała się bez pozwolenia na budowę i na nieruchomości, co do której inwestor nie posiadał prawa do dysponowania na cele budowlane, o czym skarżąca miała wiedzę od początku, czego dowodem są liczne pisma właścicieli nieruchomości, na której droga i kanalizacja zostały wybudowane. Sprawa budowy drogi i kanalizacji była też przedmiotem licznych postępowań administracyjnych, których efektem było wydanie nakazu rozbiórki. Pomimo tego, jak wynika z akt sprawy i argumentacji skargi, wydawano pozwolenia na budowę kolejnych domów z założeniem, że zostaną one podłączone do wybudowanej z wadą prawną sieci. Podejmowano także inne działania – rozbudowę drogi, które oprotestowywali właściciele, nieruchomości, na której droga żużlowa powstała.
A zatem kolejne działania względem działek, na których posadowiono drogę wraz z siecią kanalizacji obarczone był ryzykiem, co do którego skarżąca miała świadomość. Podnoszony w skardze argument, że zmiana stanu faktycznego i przekształcenie objętych decyzją rozbiórkową drogi i kanalizacji uniemożliwiają wykonanie decyzji jest z przyczyn wyżej opisanych nietrafiony.
Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie ma również znaczenia to, czy wykonanie decyzji spowoduje szkody w majątku gminy bądź majątku prywatnym. Istotne z punktu widzenia art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. jest w pierwszej kolejności stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Argumentacja odnosząca się do skutków materialnych wykonania decyzji rozbiórkowej mogłaby być brana pod uwagę wówczas, gdyby bezsprzecznie stwierdzono, że decyzja objęta wnioskiem stała się bezprzedmiotowa.
Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty odnoszące się do przebudowy sieci kanalizacji i nieuwzględnienia przez organ wskazywanych przez skarżącą działań zmierzających do przełączenia sieci kanalizacji deszczowej do planowanej wspólnie ze Starostwem Powiatowym w Policach inwestycji, a także związany z tym zarzut nieprawidłowego ustalenia, że odmowa stwierdzenia wygaśnięcia decyzji rozbiórkowej ma na celu ochronę właścicieli działki nr [...]. Zaskarżona decyzja nie zawiera żadnych stwierdzeń w tym zakresie. Brak jest w uzasadnieniu decyzji takiej argumentacji, o jakiej mowa w skardze. Organ słusznie skoncentrował się na analizie przesłanek warunkujących stwierdzenie wygaśnięcia decyzji i doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie takie nie występują.
W ocenie Sądu, nie można zarzucić organom naruszenia w niniejszej sprawie wskazywanych w skardze przepisów procedury administracyjnej, bowiem organy obu instancji dokonały wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uzasadniły zajęte w sprawie stanowisko.
Nie ma również podstaw do uznania za trafną argumentacji odnoszącej się do naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Przepis ten nie mógł mieć i nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Realizacja ustawowych obowiązków w zakresie wskazanym w przywołanym przepisie powinna się odbywać zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Nie sposób czynić organowi zarzutu, że dokonując prawidłowej wykładni art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. orzekł niezgodnie oczekiwaniami skarżącej. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej nakładającej na stronę obowiązki wynikające z przepisów Prawa budowlanego nie może służyć legalizacji samowoli budowalnej. Jest ono dopuszczalne w ściśle określonych warunkach, które w niniejszej sprawie – jak trafnie wywiódł organ – nie wystąpiły.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła skarżąca Gmina, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi "zwykłej"; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 151 p.p.s.a. przez jego nieuzasadnione zastosowanie i nieuwzględnienie skargi skarżącej w całości, a w konsekwencji pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji WINB oraz poprzedzającej ją decyzję PINB oraz oddalenie skargi "zwykłej" w całości w sytuacji, gdy niniejsza skarga powinna zostać uwzględniona w całości dla dobra interesu społecznego, ogółu mieszkańców M. oraz z uwagi na interes skarżącej jako strony, jako że ww. decyzja rozbiórkowa z 1994 r. stała się bezprzedmiotowa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. przez niewłaściwą wykładnię art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. i uznanie, że w omawianym stanie faktycznym ww. decyzja z 1994 r. nie stała się bezprzedmiotowa, pomimo, iż zaistniały w stanie faktycznym omawianej sprawy przesłanki uzasadniające uznanie jej za bezprzedmiotową oraz przemawia za stwierdzeniem jej wygaśnięcia interes społeczny oraz interes skarżącej, w konsekwencji bezzasadne oddalenie skargi wniesionej przez skarżącą do WSA w Szczecinie z uwagi na to, iż decyzja rozbiórkowa odpowiada prawu, a obowiązek rozbiórki kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz drogi żużlowej jest nadal wykonalny, w sytuacji, gdy przy prawidłowo poczynionych ustaleniach faktycznych należałoby stwierdzić wygaśnięcie decyzji rozbiórkowej jako bezprzedmiotowej;
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z 162 § 1 pkt 1 K.p.a. in fine, a w konsekwencji zaniechanie rozważenia interesu strony oraz interesu społecznego w stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji administracyjnej z uwagi na jej bezprzedmiotowość; WSA w Szczecinie naruszył ww. regulacje stwierdzając, że nie istnieje bezprzedmiotowość w omawianym stanie faktycznym, pominął w rozważaniach wyeliminowanie zaskarżanej decyzji, z uwagi na interes społeczny czy interes strony, czym w ocenie skarżącej dopuścił się rażącego naruszenia art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a., na skutek których to naruszeń WSA w Szczecinie oddalił skargę skarżącej, w sytuacji gdy prawidłowy tok postępowania powinien skutkować uwzględnieniem ww. skargi oraz uchyleniem decyzji PINB i WINB, jak i stwierdzeniem wygaśnięcia ww. decyzji z 1994 r.;
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. przez uznanie, że w przedstawionej sytuacji decyzja rozbiórkowa nie stała się bezprzedmiotowa, w sytuacji gdy WSA w Szczecinie samodzielnie wskazuje, iż podstawą uznania decyzji za bezprzedmiotową jest istotne przekształcenie jej przedmiotu, co bezsprzecznie zaistniało w przedmiotowym stanie faktycznym w zakresie kanalizacji sanitarnej i kanalizacyjnej, jak i w przypadku drogi żużlowej, która przestała istnieć, a których rozbiórkę nakazano ww. decyzją z 1994 r., a w konsekwencji nieuwzględnienie przez WSA w Szczecinie interesu społecznego w kontekście ogółu mieszkańców pobliskich nieruchomości, podłączonych do ww. kanalizacji oraz korzystających z wybudowanej drogi i interesu skarżącej przemawiającego za stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. jako bezprzedmiotowej, a w konsekwencji oddalenie skargi skarżącej na podstawie art. 151 p.p.s.a.;
- "art. 155 p.p.s.a." [powinno być: art. 151 p.p.s.a.] w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 85 § 1 K.p.a. oraz art. 81a § 1 K.p.a. przez nieprawidłową ocenę stanu faktycznego w sprawie, co dalej doprowadziło do nieprawidłowej oceny, że w niniejszej sprawie nie ziściły się łącznie przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w rozumieniu art. 162 K.p.a., tj. bezprzedmiotowość, interes społeczny, interes strony oraz poprzez niewyjaśnienie istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych, a także brak zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wszechstronny i wyczerpujący w tym brak przeprowadzenia oględzin kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz drogi żużlowej i nieruchomości nr [...] w M. gm. D., dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającego na ustaleniu, iż kanalizacja sanitarna i deszczowa oraz droga żużlowa istnieje, w sytuacji gdy droga żużlowa uległa zniszczeniu, a kanalizacja została przekształcona w istotny sposób. W konsekwencji przez brak rozstrzygnięcia sprawy na korzyść skarżącej, w sytuacji gdy w danej sprawie pozostawały niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, które powinno się rozstrzygać na korzyść strony i orzec o wygaśnięciu decyzji na mocy art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a., a w konsekwencji powyższych uchybień WSA w Szczecinie niezasadnie oddalił skargę skarżącej.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej Gminy w uzupełnieniu skargi kasacyjnej poinformował, że z dawnej działki nr [...] zostały wydzielone działki o numerach [...] i [...]. Obecnie właścicielem działki nr [...], na której znajduje się kwestionowany odcinek sieci kanalizacyjnej i drogi jest Gmina D.. Pełnomocnik wskazał nr KW dla działki nr [...], tj. [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie XI Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych.
Przewodniczący zarządził wykonanie wydruku z portalu https://przegladarka-ekw.ms.gov.pl/eukw_prz/KsiegiWieczyste/pokazWydruk, który został załączony do akt sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie art. 188 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego.
Pomimo, że Sąd I instancji i organy nadzoru budowlanego, argumentując w sprawie, skupili się na powodach z jakich została orzeczony nakaz rozbiórki, tj. że przedmiot objęty nakazem rozbiórki został zrealizowany na cudzej nieruchomości, gdy inwestor nie dysponował tą nieruchomością na cele budowlane, jednak przy tej ocenie pominięto, że, po pierwsze, organy nadzoru budowlanego posiadając do tego środki prawne – nie przeprowadziły przez okres 30 lat skutecznie postępowania egzekucyjnego (w tym przez okres 3 lat trwającego postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie) celem wykonania nakazu rozbiórki. Po drugie, w tych warunkach na przestrzeni mijających dekad uległ zmianie stan prawny i faktyczny na gruncie, co uprawnia do stwierdzenia, że aktualnie decyzja o nakazie rozbiórki stała się bezprzedmiotowa. Obecnie nie można bowiem skutecznie twierdzić, że nielegalnie zrealizowana inwestycja narusza "czyjeś" prawo własności, ponieważ to wnioskująca o wygaszenie decyzji o nakazie rozbiórki Gmina Dobre jest właścicielem nieruchomości, na co uzupełniająco wskazał pełnomocnik Gminy podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Ponadto uległ zmianie stan faktyczny na gruncie, ponieważ aktualnie przedmiotowa sieć stanowi tylko "określoną część" większej całości obecnie funkcjonującej sieci kanalizacji, do której zostały już podłączone okoliczne nieruchomości w ramach realizacji obowiązków wynikających z zasad, o jakich stanowi ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przedmiotowa droga zaś została przebudowana i aktualnie nie mamy już do czynienia z drogą żużlową, o jakiej mowa w decyzji o nakazie rozbiórki.
Trudno więc w takich warunkach prawnych i faktycznych, a zaistniałych w okolicznościach niniejszej sprawy, stwierdzić, że istnieje ten sam przedmiot decyzji o nakazie rozbiórki. Taki stan uprawnia do oceny, że decyzja o nakazie rozbiórki stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a., jak i stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym (tu: lokalnej społeczności, która ma prawo oczekiwać normalnego i niezakłóconego korzystania z istniejącej gminnej sieci kanalizacji oraz drogi), ale też w interesie strony – Gminy, która aktualnie stała się właścicielem nieruchomości (w ten sposób odpadła przeszkoda do legalizacji samowoli budowlanej, ponieważ stan istniejący na gruncie nie narusza przysługującego Gminie prawa własności).
Należy uwzględnić, że przesłanką wygaśnięcia decyzji administracyjnej jest jej bezprzedmiotowość, rozumiana jako ustanie prawnego bytu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na jej podstawie oraz istnienie interesu społecznego lub interesu strony, który uzasadnia podjęcie przez organ takiego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy nierealne okaże się osiągnięcie celu, ze względu na który decyzja została wydana, wskutek tego, że przestanie istnieć bądź przedmiot rozstrzygnięcia (prawo lub obowiązek strony), bądź podmiot, którego to rozstrzygnięcie dotyczyło (przestał istnieć lub utracił kwalifikację). Bezprzedmiotowość zachodzi także wówczas gdy na skutek zmiany stanu faktycznego albo też prawnego niemożliwe okaże się wykonanie decyzji (por. wyroki NSA: z 21 lipca 2023 r., I OSK 914/20; z 2 grudnia 2021 r., II OSK 96/19).
Z takim właśnie zmianami stanu prawnego i faktycznego mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy, a nadto istnieje interes społeczny i interes strony, który uzasadnia wygaszenie decyzji o nakazie rozbiórki, o czym wyżej była mowa.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 151 p.p.s.a.; art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a.; art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 85 § 1 K.p.a. oraz art. 81a § 1 K.p.a. – zawierają usprawiedliwione podstawy.
Mając powyższe na względzie, skoro końcowo uwzględnieniu podlegała skarga kasacyjna i jednocześnie wypowiedziana powyżej ocena przemawia za uznaniem wadliwości zaskarżonego wyroku i decyzji organów obu instancji, to Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do zastosowania art. 188 p.p.s.a. Tym samym zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Policach z dnia 18 listopada 2019 r., nr PINB.MM.735/6/99. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy nadzoru budowlanego zobowiązane będą uwzględnić powyższe wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego co do dalszego postępowania w sprawie, w szczególności co do bezprzedmiotowości decyzji o nakazie rozbiórki z 1994 r.
Z tych względów, na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI