II OSK 1520/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-26
NSAbudowlaneWysokansa
pozwolenie na budowęprawo budowlaneobszar oddziaływaniastrona postępowaniainteres prawnygospodarka wodnanieruchomości sąsiednieNSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki R. sp. z o.o. sp. k., potwierdzając prawo M.D. do bycia stroną w postępowaniu o pozwolenie na budowę ze względu na potencjalne oddziaływanie inwestycji na jego sąsiednie nieruchomości, zwłaszcza w kontekście gospodarki wodnej.

Spółka R. sp. z o.o. sp. k. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu, kwestionując przyznanie M.D. statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Spółka argumentowała, że inwestycja nie oddziałuje na nieruchomości M.D. i że skarga powinna zostać odrzucona. NSA oddalił skargę, uznając, że M.D. jako właściciel sąsiedniej działki ma interes prawny do bycia stroną, zwłaszcza w kontekście potencjalnych oddziaływań, takich jak gospodarka wodna, nawet jeśli normy techniczne nie są przekroczone.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki R. sp. z o.o. sp. k. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę M.D. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. Spółka zarzucała WSA naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewłaściwe uzasadnienie oraz art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego przez błędne uznanie M.D. za stronę postępowania. Głównym zarzutem było to, że inwestycja nie oddziałuje na nieruchomości M.D. (działki nr [...] i [...]), które są łąkami i nie są objęte obszarem oddziaływania, co powinno skutkować odrzuceniem skargi M.D. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że legitymacja procesowa stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę jest obiektywna i wynika z przepisów prawa, które wprowadzają ograniczenia w zabudowie terenu. Sąd uznał, że M.D., jako właściciel sąsiedniej nieruchomości, miał uzasadnione podejrzenie wpływu inwestycji na jego działki, szczególnie w kontekście gospodarki wodnej, co dawało mu status strony. NSA stwierdził, że nie ma znaczenia, czy oddziaływanie przekracza normy, jeśli istnieje potencjalny wpływ i potrzeba jego ustalenia. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., uznając uzasadnienie WSA za wystarczające.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, właściciel nieruchomości sąsiedniej, której potencjalnie może dotyczyć inwestycja budowlana, posiada interes prawny do bycia stroną w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, nawet jeśli nie ma pewności co do przekroczenia norm technicznych, a spór dotyczy np. gospodarki wodnej.

Uzasadnienie

Legitymacja procesowa stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę jest obiektywna i wynika z przepisów prawa wprowadzających ograniczenia w zabudowie. Posiadanie statusu strony jest uzasadnione, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie wpływu inwestycji na nieruchomość sąsiednią, co daje właścicielowi prawo do ochrony prawnej, niezależnie od tego, czy normy techniczne zostaną przekroczone.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.b. art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określenie stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę (inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu).

p.b. art. 3 § pkt 20

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obszaru oddziaływania obiektu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego. Naruszenie może nastąpić, gdy uzasadnienie jest niepełne, niejasne, niespójne lub nie pozwala na kontrolę kasacyjną.

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Definicja strony uprawnionej do wniesienia skargi, w tym osoby posiadającej interes prawny.

p.p.s.a. art. 58 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odrzucenia skargi, np. w przypadku braku legitymacji skargowej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie sądu w przypadku oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

p.b. art. 35 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymagania dotyczące projektu budowlanego przy wydawaniu pozwolenia na budowę.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Prawo własności jako potencjalne źródło interesu prawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

M.D. jako właściciel sąsiedniej nieruchomości posiada interes prawny do bycia stroną w postępowaniu o pozwolenie na budowę, zwłaszcza w kontekście potencjalnych oddziaływań (np. gospodarka wodna). Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. nie było na tyle istotne, aby mogło wpłynąć na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

M.D. nie posiadał przymiotu strony w postępowaniu, ponieważ inwestycja nie oddziałuje na jego nieruchomości i nie narusza jego praw. Skarga M.D. powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. z powodu braku legitymacji procesowej. Uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe i nie odnosiło się do wszystkich zarzutów i argumentów strony skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

błędne było stanowisko uczestnika postępowania spółki R. sp. z o.o. sp.k., że M.D. nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, skoro w sposób oczywisty objęta wnioskiem inwestycja dotyczyła jego interesów, jak i jest on współwłaścicielem działek nr [...] i [...], graniczących z działką inwestora Tylko ograniczenia w zabudowie nieruchomości związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym takie ograniczenia dają prawo właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. Osoba niemająca interesu prawnego, nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego.

Skład orzekający

Jerzy Stankowski

sprawozdawca

Mirosław Gdesz

członek

Paweł Miładowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę, zwłaszcza w kontekście potencjalnych oddziaływań na nieruchomości sąsiednie i znaczenia interesu prawnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki prawa budowlanego i postępowania sądowoadministracyjnego. Interpretacja interesu prawnego może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych i przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ustalania kręgu stron w postępowaniach budowlanych, co jest kluczowe dla wielu inwestorów i właścicieli nieruchomości. Pokazuje, jak sądy interpretują 'obszar oddziaływania' i 'interes prawny'.

Sąsiad kontra deweloper: Kto ma prawo głosu w sprawie pozwolenia na budowę?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1520/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski /sprawozdawca/
Mirosław Gdesz
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Po 48/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-10-15
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 58 par. 1 pkt 6, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 50 par. 1 , art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Paweł Miładowski, Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.), Sędzia WSA (del.) Mirosław Gdesz, Protokolant inspektor sądowy Bernadetta Pręgowska, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 października 2021 r. sygn. akt II SA/Po 48/21 w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 26 listopada 2020 r. nr IR-IV.7721.349.2020.5 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 października 2021 r. sygn. akt II SA/Po 48/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M.D. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 26 listopada 2020r. nr IR-IV.7721.349.2020.5. Poddaną kontroli Sadu I instancji decyzją Wojewoda uchylił w całości decyzję Starosty Ostrzeszowskiego z dnia 21 sierpnia 2020 r. nr BŚ.6740.1.309.2020.kc i orzekł o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę trzech budynków handlowo-usługowych wraz z instalacjami wewnętrznymi (wodno-kanalizacyjnymi, deszczowymi, gazowymi, c.o. i elektrycznymi) objętymi projektem architektoniczno-budowlanym wraz z zagospodarowaniem terenu i niezbędną infrastrukturą techniczną, w tym sieci gazowe, elektryczne, wodno-kanalizacyjne i deszczowe, parkingami, placami i drogami dojazdowymi wraz z pylonem z lokalizacją na terenie działki nr [...], przy ul. L. [...] w O.
W skardze kasacyjnej R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w O. zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie:
1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 tj. ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) przez jego niewłaściwe zastosowanie. Sąd nie odniósł się bowiem do wniosku o odrzucenie skargi M.D. oraz kilkunastostronicowego wywodu, zawartych w odpowiedzi na skargę. Skwitował jedynie, że "błędne było stanowisko uczestnika postępowania spółki R. sp. z o.o. sp.k., że M.D. nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, skoro w sposób oczywisty objęta wnioskiem inwestycja dotyczyła jego interesów, jak i jest on współwłaścicielem działek nr [...] i [...], graniczących z działką inwestora";
2) art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm.; zwanej dalej: p.b.) przez ich niewłaściwe zastosowanie. Skoro Sąd przyjął, że M.D. ma w sprawie przymiot strony, to oznacza to, iż Sąd uważał też, iż działki nr [...] i [...] są w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu. Tak jednak nie jest. Wymienione tu działki są ewidencyjnymi łąkami, wyłączonymi z zabudowy. Z kolei R. sp. z o.o. sp.k. w ogóle nie planuje realizacji żadnej zabudowy, ani nawet żadnych robót w granicy z działkami nr [...] i [...] oraz w ich otoczeniu.
3) art. 151 p.p.s.a., jako że dopuszczono w oparciu o inicjatywę M.D. (nie mającego uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym) do orzeczenia merytorycznego, podczas gdy powinno dojść do procesowego załatwienia skargi przez jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka wskazała, że działania M.D. w odniesieniu do inwestycji na działce nr [...] nacechowane były od początku wysokim stopniem determinacji, u podłoża której leży jego wyobrażenie o obowiązku i konieczności Sspółki odbioru wód opadowych oraz wyrzutów wadliwie działającej kanalizacji na jego nieruchomości. M.D. zakwestionował przed Sądem decyzję Wojewody w istocie z innych powodów, aniżeli te, które zgodnie z prawem przyznawałyby mu do tego legitymację. Skarżącemu nie przeszkadza projekt zabudowy, zacienienie, kubatura, itp. M.D. dotychczas nie brał udziału jako podmiot, którego działania byłyby kwalifikowane jako środki prawne w rozumieniu procesowym. Nie składał ani wniosku, ani odwołania, a więc decyzje organów nie są w ujęciu proceduralnym do niego adresowane, względnie z jego inicjatywy wydane.
Organy administracji doręczały M.D. rozstrzygnięcia, jednak nie oznacza to jeszcze, że tenże może być uznany za stronę w sprawie administracyjnej. Aby uznać podmiot za stronę w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę należy ustalić, że posiada on prawa rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego. Wyznaczenie takiego obszaru powinno nastąpić z uwzględnieniem funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Ustalenia te zawsze powinny być skonkretyzowane do konkretnego i odniesione do relacji przestrzennej do działek sąsiednich w kontekście materialnoprawnych przepisów prawa.
Najbliższe inwestycji działki, do których prawa rzeczowe przysługują M.D., to działki [...] i [...]. Są to niezabudowane, niezagospodarowane nieruchomości stanowiące łąki V klasy. Obie nieruchomości nie są tymi przez które przemieszczają się jakiekolwiek wody. Jedyna działka, o której ewentualnie można twierdzić, że historycznie związana była z ruchem wód, to działka [...], tyle że ta akurat nie należy do M.D., a jest własnością Skarbu Państwa. Skarżący ją tylko dzierżawi.
Wedle projektu zagospodarowania terenu dla zamierzenia na działce [...] w otoczeniu granic z działkami [...] i [...] M.D. nie projektuje się żadnych zmian w zagospodarowaniu nieruchomości. Opracowanie projektowe kończy się na znacznie oddalonych od działek [...] i [...] parkingach i utwardzonym ciągu komunikacyjnym do trafostacji. Działki M.D. od jakichkolwiek obiektów kubaturowych dzieli kilkadziesiąt metrów. Obiekty budowlane nie spowodują po stronie nieruchomości M.D. żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu.
Najbliżej działek M.D., a konkretnie działki [...], znajdować się ma budynek C (handlowo-usługowy). Odległość dzieląca budynek od nieruchomości M.D. to kilkadziesiąt metrów. Omawiany budynek, to obiekt płaski o wysokości 5,60 m. Oznacza to, że o jego oddziaływaniu na działki skarżącego nie może być mowy, gdyż nie może dojść do przesłaniania. Obiekty na działce R. sp. z o.o. sp.k. nie powodują oddziaływania w kontekście lokalizacji miejsc gromadzenia odpadów. Miejsca gromadzenia odpadów są w odległości większej niż 3 m od granicy działki i 10 m od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami na pobyt ludzi. Także lokalizacja miejsc postojowych nie uzasadnia objęcia działek [...] i [...] obszarem oddziaływania projektowanej inwestycji. Dla przedsięwzięcia na działce [...] przewiduje się [...] miejsc postojowych zlokalizowanych: w odległości minimum 16 m od działek budowlanych, w odległości minimum 3 m od działki [...] - dla parkingu do 10 stanowisk za budynkiem A i B, w bezpośredniej granicy od działki drogowej [...] oraz w odległości minimum 1 m od działki [...] przeznaczonej pod funkcje parkingowe. Hałas przenikający do wnętrz pomieszczeń mieszkalnych z istniejących i projektowanych obiektów oraz od urządzeń nie będzie przekraczać dopuszczalnych norm. Ograniczenia w zakresie zagospodarowania działek [...] i [...] na pewno nie wystąpią też w kontekście emisji zanieczyszczeń do powietrza.
Również wykluczone jest oddziaływanie inwestycji na działki [...] i [...] w zakresie ukształtowania terenu i związanych z nim stosunków wodnych. W ramach inwestycji przewiduje się wykonanie prac ziemnych niezbędnych do wykonania posadowienia obiektów oraz ich powiązania z istniejącą infrastrukturą (zjazdy z drogi publicznej) oraz wykonania wykopów pod fundamenty. Rzędną posadowienia obiektów dopasowano do istniejącego poziomu terenu oraz poziomu drogi. Pozyskana ziemia z wykopów podczas realizacji zamierzenia inwestycyjnego zostanie wykorzystana do niwelacji terenu nie zmieniając stosunków wodnych na działce. Woda opadowa będzie odprowadzana na terenie działki inwestora. Niwelacja nie będzie powodować zmian terenowych na działkach sąsiednich, gdyż zostanie ona wykonana z odpowiednimi pochyleniami i spadkami, nie będzie także prowadziła do katastrof budowlanych.
Zupełnie nieadekwatny do postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę pogląd Starosty wyrażony w decyzji z dnia 21 sierpnia 2020 r., że "Jeśli nieruchomości sąsiednie choćby potencjalnie mogą być narażone na oddziaływanie, to właściciele tych nieruchomości powinni uzyskać status strony, aby móc brać udział w postępowaniu dowodowym służącym zbadaniu, czy obowiązujące normy nie zostaną przekroczone w związku z realizacją określonej inwestycji, przy czym dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy ma znaczenie kwestia wielkości normatywnych lub ponadnormatywnych określonych immisji". Organ pierwszej instancji zdaje się bowiem zupełnie zapominać, że mamy do czynienia z postępowaniem dotyczącym przedsięwzięcia, dla którego szereg aspektów środowiskowych i oddziaływań zostało już definitywnie zbadanych w sposób znacznie szerszy, aniżeli to w oparciu o art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b p.b. bada się z urzędu na potrzeby samego pozwolenia na budowę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.
Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
W skardze kasacyjnej zakwestionowano stanowisko Sądu I instancji w zakresie oceny legitymacji M.D. do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 26 listopada 2020r. Nr IR-IV.7721.349.2020.5. Skarżąca kasacyjnie Spółka stoi na stanowisku, że realizowana przez nią inwestycja w żaden sposób nie ogranicza możliwości zabudowy terenu należącego do M.D., przez co w oczywistym jest, że nie posiadał on statusu strony w postępowaniu przed organami administracji architektoniczno-budowlanej, zatem nie miał też uprawnienia do wniesienia skargi do sądu na decyzję Wojewody. Skutkiem tego powinno być zdaniem Spółki odrzucenie skargi przez Sąd I instancji, a nie jej oddalenie.
W myśl art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Skarżącym może być zatem każdy, kto ma w tym interes prawny. O interesie prawnym w rozumieniu zacytowanego przepisu można mówić tylko wówczas, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. Najczęściej wynika on z przepisów prawa materialnego, czasami procesowego czy przepisów ustrojowych. Posiadanie interesu prawnego i tym samym uprawnienia wniesienia skargi do sądu powinno być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, aktualna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. W celu ustalenia istnienia interesu prawnego, a tym samym możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego, niezbędnym jest ustalenie istnienia związku o charakterze materialnym pomiędzy sytuacją faktyczną danego podmiotu, a normą lub normami prawa materialnego kształtującymi sprawę administracyjną (wyroki NSA z 25 stycznia 2020 r., II OSK 1236/19 oraz z 13 listopada 2019 r., II OSK 3224/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Osoba niemająca interesu prawnego, nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej (np. organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji), podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym, powoduje oddalenie skargi (uchwała NSA z 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04, J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 50).
W sprawach dotyczących udzielania pozwolenia na budowę, w postępowaniu administracyjnym krąg podmiotów uznawanych za strony ustalany jest na podstawie art. 28 ust. 2 p.b., w myśl którego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu wyjaśnione zostało w art. 3 pkt 20 p.b. i należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Legitymacja procesowa ma zatem charakter obiektywny, nakazujący ustalenie, przed wszczęciem postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, przepisów, które wprowadzają związane z danym obiektem ograniczenia w zabudowie terenu i na tej podstawie ustalenie kręgu występujących w nim stron.
Tylko ograniczenia w zabudowie nieruchomości związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym takie ograniczenia dają prawo właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. Ograniczenia, które nie są wynikiem istnienia przepisów prawnych, nie dają podstawy do uznania danego podmiotu za stronę postępowania w sprawie, której przedmiotem jest wydanie pozwolenia na budowę. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że stroną postępowania na gruncie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. są nie tylko osoby, których prawa zostały jednoznacznie naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, ale też takie, na których nieruchomości obiekt budowlany tylko potencjalnie może oddziaływać, nawet jeśli z zatwierdzonego projektu budowlanego może wynikać, że inwestor spełnił wszystkie wymagania wynikające z prawa budowlanego i przepisów odrębnych. Przymiot strony nie zawsze jest ściśle uzależniony od tego, czy oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza ustalone w tym względzie normy, lecz wynika z samego faktu potrzeby ustalenia w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji (por. wyroki NSA z 16 lutego 2023 r., II OSK 81/23; z 16 listopada 2023 r., II OSK 447/21; z 3 października 2024 r., II OSK 2762/21; z 19 lutego 2025 r., II OSK 1707/22; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego przy ocenie istnienia interesu prawnego danego podmiotu do bycia stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, nie ma przesądzającego znaczenia czy w danym przypadku w wyniku realizacji inwestycji dojdzie do naruszenia obowiązujących norm. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano się również, że źródłem interesu prawnego może być także prawo własności wywodzone z art. 140 k.c. Podkreślano przy tym, że podmioty określone w art. 28 ust. 2 p.b. w okolicznościach, w których powstaje uzasadnione podejrzenie istnienia wpływu projektowanej inwestycji na ich nieruchomość, powinny być stronami postępowania o pozwolenie na budowę takiej inwestycji, nawet jeżeli jest to oddziaływanie dopuszczalne według norm prawa (wyrok NSA z 22 lutego 2022 r., II OSK 564/19 oraz z 12 grudnia 2024 r. II OSK 538/22; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe uwagi w okolicznościach niniejszej sprawy mają o tyle istotne znaczenie, że na co zwróciła uwagę skarżąca kasacyjnie Spółka, oś sporu w niniejszej sprawie - od samego początku postępowania - koncentrowała się wokół zagadnienia odprowadzania wód opadowych. Jak ocenił organ I instancji, w pierwotnej wersji projektu budowlanego zagadnienie to przeanalizowane zostało dość powierzchownie. Stąd wynikało zobowiązanie inwestora - postanowieniem z dnia 20 lipca 2020 r. - do uzupełnienia projektu o bilans wód opadowych. Przyjętą przez inwestora metodę obliczenia wód opadowych, jak i przyjętą do obliczeń wielkość (natężenie) opadów były kwestionowane przez M.D. Nierozwiązanie w projekcie budowlanym problemu odprowadzania wód opadowych stanowiło podstawę do wydania przez Starostę decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Spór w tym zakresie kontynuowany był także na etapie postępowania odwoławczego. Zaznaczyć trzeba przy tym, że M.D. jest właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...], bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji. Inwestycja obejmuje natomiast budowę trzech budynków handlowo-usługowych wraz z urządzeniami, w tym z parkingami i ciągami komunikacyjnymi o nawierzchniach utwardzonych i planowana jest na terenie [...] ha. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego konieczność analizy oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości będącej własnością M.D. Podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność nieprzekroczenia norm określonych w przepisach technicznych nie ma natomiast przesądzającego znaczenia dla oceny legitymacji procesowej skarżącego. Dlatego też biorąc pod uwagę cechy projektowanych obiektów budowlanych, a przede wszystkich ich funkcję i sposób zagospodarowania terenu, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną przychyla się do oceny legitymacji procesowej M.D. dokonanej przez Sąd I instancji. Skarżący M.D. od samego początku postępowania wykazywał wadliwość przedłożonego przez inwestora projektu w zakresie zagospodarowania wód opadowych, co znalazło wyraz w zobowiązaniu inwestora do usunięcia nieprawidłowości projektu i co w konsekwencji stało się podstawą do wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. Trudno w tym kontekście podzielić argumentację skarżącej kasacyjnie o oczywistym braku interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości.
Pozbawione uzasadnionych podstaw są też twierdzenia skarżącej kasacyjnie Spółki o braku aktywności procesowej M.D. w toku postępowania przed organami administracji. Przeczą temu wprost przedstawione powyżej okoliczności kwestionowania założeń zawartych w projekcie, zarówno na etapie postępowania przed organem I instancji, jak i w toku postępowania odwoławczego. Natomiast argument dotyczący niezłożenia odwołania od decyzji Starosty jest o tyle nietrafny, że decyzja ta odmawiała udzielenia pozwolenia na budowę i trudno oczekiwać, aby w interesie M.D. było kwestionowanie tego typu decyzji.
Jako niezasadny uznać zatem należało zarzuty naruszenia art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. oraz art. 151 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Sąd I instancji nie dopuścił się także naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób wskazany w skardze kasacyjnej. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach, tj. gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem, a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Za pomocą zarzutu naruszenia powyższego przepisu prawa nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawne
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, dlatego też uznać należy, że Sąd I instancji rozpoznał sprawę zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami. Zwrócić należy uwagę, że podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd I instancji tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie Spółki, Sąd I instancji odniósł się do kwestii legitymacji procesowej M.D.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI