II OSK 1515/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-06
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanerozbiórkaobiekt budowlanyplan zagospodarowania przestrzennegodecyzja administracyjnaadresat decyzjiinwestorwłaścicielzarządcaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną WINB, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę garażu z powodu nieprawidłowego ustalenia adresata decyzji i braku obowiązującego planu miejscowego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej WINB od wyroku WSA, który uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę blaszanego garażu. WSA uznał, że organy nadzoru budowlanego nieprawidłowo ustaliły adresata decyzji (obecnego dzierżawcę zamiast właściciela lub inwestora) oraz wadliwie oceniły możliwość legalizacji obiektu w oparciu o nieobowiązujący plan miejscowy. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty WINB za nieuzasadnione, podzielając stanowisko WSA co do konieczności prawidłowego ustalenia inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu oraz analizy planistycznej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę blaszanego garażu. WSA uznał, że organy nadzoru budowlanego nieprawidłowo ustaliły adresata decyzji rozbiórkowej, którym był K. S., obecny dzierżawca garażu, nie wyjaśniając jednocześnie, kto jest jego właścicielem lub inwestorem. Ponadto, WSA stwierdził, że organy błędnie oceniły możliwość legalizacji obiektu w oparciu o nieobowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, uznał zarzuty WINB za niezasadne. Sąd podkreślił, że WSA nie naruszył przepisów postępowania, prawidłowo oceniając, że w postępowaniu administracyjnym doszło do istotnych uchybień, takich jak brak wyjaśnienia, kto powinien być adresatem decyzji rozbiórkowej oraz jakie są cechy obiektu i jego związek z gruntem. NSA wskazał, że prawidłowe zastosowanie prawa materialnego jest możliwe dopiero po wyjaśnieniu tych kwestii. Sąd przypomniał, że adresatem decyzji rozbiórkowej powinien być w pierwszej kolejności inwestor, a w dalszej właściciel lub zarządca, co wymaga indywidualnej oceny każdej sprawy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Adresatem decyzji rozbiórkowej powinien być w pierwszej kolejności inwestor, a w dalszej właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, przy czym wybór ten wymaga indywidualnej oceny okoliczności konkretnej sprawy i posiadania tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji.

Uzasadnienie

Organy administracji miały obowiązek ustalić, kto jest inwestorem, właścicielem lub zarządcą obiektu budowlanego, a następnie skierować decyzję rozbiórkową do podmiotu, który posiada tytuł prawny umożliwiający wykonanie tej decyzji. Samo bycie dzierżawcą nie przesądza o statusie zarządcy w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.b. art. 48 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organy wadliwie oceniły możliwość legalizacji obiektu w oparciu o ten przepis, nieprawidłowo uznając, że posadowienie garażu jest niezgodne z obowiązującym planem miejscowym.

p.b. art. 52

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obowiązki w formie nakazów i zakazów nakłada się na inwestora, a jeżeli wykonanie jest niemożliwe, na właściciela lub zarządcę obiektu. Właściciel lub zarządca może być adresatem decyzji rozbiórkowej, ale wymaga to ustalenia jego statusu i tytułu prawnego.

u.z.p. art. 67 § ust. 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1995 r.) traciły moc po 8 latach, tj. 31 grudnia 2003 r. Zmiany do planów uchwalone po 1995 r. mogły zachować moc tylko jako samodzielne plany.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 87 § ust. 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

k.c. art. 47 § § 2

Kodeks cywilny

Definicja trwałego związania z gruntem, istotna dla rozróżnienia rzeczy ruchomych i nieruchomości.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego – sąd nie wychodzi poza granice sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny z powodu naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny przez organ, czy materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nadzoru budowlanego nieprawidłowo ustaliły adresata decyzji rozbiórkowej. Organy nadzoru budowlanego wadliwie oceniły możliwość legalizacji obiektu w oparciu o nieobowiązujący plan miejscowy. WSA prawidłowo uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę z powodu naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej WINB dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) nie były uzasadnione. Zarzuty skargi kasacyjnej WINB dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 67 u.z.p., art. 48 ust. 2 p.b., art. 52 p.b.) nie mogły być uwzględnione przed prawidłowym wyjaśnieniem stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego może bowiem nastąpić dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania, co w tej sprawie nie miało miejsca. Podstawowym kryterium wyboru adresata decyzji spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych w art. 52 p.b. jest, co do zasady, okoliczność posiadania przez dany podmiot tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji.

Skład orzekający

Andrzej Wawrzyniak

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Broda

sędzia del. WSA

Tomasz Bąkowski

sędzia NSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie adresata decyzji rozbiórkowej w przypadku niejasności co do inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego; analiza obowiązywania i interpretacji planów zagospodarowania przestrzennego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z garażem blaszanym i planami miejscowymi z okresu PRL, ale zasady dotyczące ustalania adresata decyzji i obowiązywania planów mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność ustalania odpowiedzialności w prawie budowlanym, zwłaszcza gdy obiekt powstał dawno temu i nie ma jasności co do jego pochodzenia i właściciela. Dodatkowo, analiza utraty mocy planów miejscowych jest istotna dla praktyki.

Kto odpowiada za rozbiórkę garażu? NSA wyjaśnia, jak ustalić adresata decyzji.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1515/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Broda
Tomasz Bąkowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Rz 299/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2021-04-22
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 48 ust. 2, art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 1999 nr 15 poz 139
art. 67 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 299/21 w sprawie ze skargi Gminy Nowa Dęba na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2021 r. nr OA.7721.23.46.2020 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz Gminy Nowa Dęba kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2021 r., II SA/Rz 299/21, w sprawie ze skargi Gminy Nowa Dęba (dalej Gmina) na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej WINB) z dnia 22 stycznia 2021 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnobrzegu (dalej PINB) z dnia 10 września 2020 r. (pkt I) i zasądził od WINB na rzecz Gminy zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt II).
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych:
Zaskarżoną decyzją WINB, po rozpoznaniu odwołania K. S., utrzymał w mocy ww. decyzję PINB, nakazującą K. S. rozbiórkę obiektu budowlanego - garażu blaszanego nr [...] o wymiarach 5,11 m x 3,27 m, położonego na działce nr [...] w Nowej Dębie, będącej własnością Gminy.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę za zasadną.
Sąd wskazał, że na obecnym etapie postępowania, przy uwzględnieniu zakresu ustaleń faktycznych, dokonanych przez organ I i II instancji, nie można uznać, by adresat nakazu rozbiórki garażu został prawidłowo ustalony. Organy nie wykluczyły również w sposób nie budzący wątpliwości tego, że garaż nie jest trwale z gruntem związany, co przekłada się nie tylko na prawidłową kwalifikację przedmiotowego obiektu budowlanego, lecz przede wszystkim na prawidłowe ustalenie podmiotu, do którego decyzja o nakazie rozbiórki garażu może zostać skierowana. W ocenie Sądu organy dokonały nieprawidłowej oceny pod względem możliwości legalizacji spornego obiektu budowlanego w oparciu o art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t.Dz.U.2020.1333; dalej p.b.) uznając, że posadowienie obiektu jest niezgodne z obowiązującym planem miejscowym.
Z protokołu kontroli, przeprowadzonej na działce nr [...] z dnia 11 sierpnia 2020 r. wynika, że garaż został postawiony ok. 2011 r. Nie jest wiadome, czy został on posadowiony przez ówczesnego dzierżawcę tej części terenu działki, na której obecnie garaż się znajduje, czy też przez właściciela nieruchomości, tj. Gminę. Umowa dzierżawy pomiędzy Gminą a K. S., tj. aktualnym dzierżawcą garażu została tymczasem zawarta 19 listopada 2018 r. Z tej korelacji czasowej wynika, że garaż został posadowiony na kilka lat przed zawarciem umowy dzierżawy. Obecny dzierżawca nie dysponuje dokumentacją związaną z budową garażu. Organy nie zgromadziły również żadnej innej dokumentacji, która dotyczyłaby okoliczności posadowienia garażu na działce. W świetle materiału dowodowego sprawy za inwestora nie mógł być więc uznany obecny dzierżawca garażu, a zarazem adresat decyzji rozbiórkowej. Organy I i II instancji zdecydowały się skierować decyzję o nakazie rozbiórki do obecnego dzierżawcy garażu – K. S. WINB uznał, że w przypadku gdy garaż stanowi obiekt budowlany nie będący budynkiem, obowiązek jego rozbiórki może być skierowany do inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Organ II instancji wskazał, że K. S. jest użytkownikiem garażu i tym samym jako zarządca może być adresatem decyzji rozbiórkowej w myśl art. 52 p.b. W ocenie Sądu jako nieprawidłowe należało ocenić skierowanie decyzji rozbiórkowej do zarządcy obiektu bez wskazania, kto jest tak naprawdę właścicielem tego obiektu i dlaczego decyzji o nakazie rozbiórki nie skierowano do właściciela obiektu, który dysponuje pełnią uprawnień do prowadzenia prac budowlanych w zakresie takiego obiektu.
W niniejszej sprawie organy zgodnie przyjęły, że przedmiotowy garaż nie jest budynkiem. Podstawy takiego założenia nie zostały w ocenie Sądu w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnione. Przyjmując, że garaż nie jest trwale z gruntem związany należałoby ustalić w pierwszej kolejności, kto dysponuje prawem własności do tego garażu, traktowanego jako rzecz ruchoma. Znajdująca się w aktach umowa dzierżawy nie daje podstaw do rozstrzygnięcia tej kwestii, bowiem dotyczy ona korzystania z części gruntu pod lokalizację garażu i nie zawiera żadnych postanowień, które regulowałyby kwestię własności garażu. W sprawie tej, jak już powyżej wskazano, organy nie ustaliły, kto był inwestorem przedmiotowego obiektu budowlanego. Garaż został posadowiony na kilka lat przed zawarciem umowy dzierżawy przez obecnego dzierżawcę. W związku z powyższym, mając na uwadze treść art. 52 p.b. należało ustalić, komu obecnie przysługuje prawo własności przedmiotowego obiektu budowlanego. Przesądzenie jednak tej kwestii jest możliwe dopiero po ustaleniu w sposób niebudzący wątpliwości, czy garaż jest trwale z gruntem związany. Ustalenie kwestii trwałego związania z gruntem garażu rzutuje na określenie osoby właściciela tego obiektu, a w konsekwencji na określenie podmiotu, do którego nakaz rozbiórki może być skierowany. W protokole kontroli z 11 sierpnia 2020 r. w opisie konstrukcji garażu podano co do fundamentów, że garaż został ustawiony na płytach betonowych. Odnośnie do sposobu zamocowania w protokole kontroli stwierdzono, że garaż zamocowano za pomocą kotew stalowych. Nie wiadomo natomiast, gdyż z protokołu kontroli i dokumentacji zdjęciowej to nie wynika, czy kotwy stalowe osadzono na stałe w płytach betonowych, czy też zostały zamocowane w inny sposób. Kwestia ta ma istotne znaczenie dla stwierdzenia, czy garaż ten może być odłączony od gruntu bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego w rozumieniu art. 47 § 2 k.c. Należy bowiem ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy po odmontowaniu kotew możliwe jest, mając do dyspozycji odpowiedni sprzęt, przeniesienie w całości takiego obiektu w inne miejsce.
W opinii Sądu organy dokonały również nieprawidłowej oceny pod względem możliwości legalizacji spornego obiektu na podstawie art. 48 ust. 2 p.b. wadliwie uznając, że posadowienie na działce garażu niezgodne jest z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd stwierdził, że organy obu instancji wadliwie uznały, że dla działki nr [...] istnieje obowiązujący miejscowy plan. Jak podano w zaskarżonej decyzji, dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowy garaż uchwalony został w 1988 r. Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Nowa Dęba, zatwierdzony uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy Nowa Dęba Nr XXII/108/88 z dnia 27 maja 1988 r., w którym teren działki nr ewid. [...] przeznaczono pod projektowaną ulicę tranzytową główną o funkcji międzyregionalnej KOGt. Uchwałą Rady Miejskiej w Nowej Dębie Nr XXVII/187/92 z dnia 27 marca 1992 r. dokonano zmiany w powyższym planie. Zmiana ta dopuszczała na terenie rezerwowanym w planie ogólnym pod projektowaną ulicę tranzytową główną o funkcji międzyregionalnej KOGt możliwość budowy zespołów tymczasowych, przestawnych garaży. Następnie uchwałą Rady Miejskiej w Nowej Dębie Nr XXXIX/303/97 z dnia 24 kwietnia 1997 r. po raz kolejny zmieniono miejscowy plan, zgodnie z którym działka nr [...] położona jest w obszarze oznaczonym symbolami KOGP - projektowana ulica główna ruchu przyspieszonego - kontynuacja drogi krajowej międzyregionalnej Nr 9 (III kl. tech.). Plan miejscowy przyjęty w uchwale Nr XXII/108/88 z dnia 27 maja 1988 r. utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2003 r. Zgodnie bowiem z art. 67 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (j.t.Dz.U.1999.15.139 ze zm.), miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1 stycznia 1995 r.), tracą moc po upływie 8 lat od dnia jej wejścia w życie, a zatem 31 grudnia 2003 r. Z tego powodu wskazany miejscowy plan, zatwierdzony uchwałą z dnia 27 maja 1988 r., utracił moc z dniem 31 grudnia 2003 r. Oceny tej nie zmienia fakt, że ww. plan był dwukrotnie zmieniany odpowiednio uchwałami z dnia 27 marca 1992 r. i 24 kwietnia 1997 r. Zdaniem Sądu, uchwała z dnia 24 kwietnia 1997 r. nie może zostać uznana za samodzielny plan, który, jako uchwalony po 1 stycznia 1995 r., zachowałby moc obowiązującą. Chociaż ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym nie reguluje zasad obowiązywania zmian miejscowych planów uchwalonych po 1995 r., to jednak orzecznictwo i doktryna stoją na stanowisku, że moc obowiązującą mogą zachowywać tylko te zmiany planów, które zostały sporządzone jako samodzielne miejscowe plany i które w pełni regulują przeznaczenie terenu oraz zasad jego zabudowy i zagospodarowania. W ocenie Sądu uchwała Rady Miejskiej w Nowej Dębie Nr XXXIX/303/97 z 24 kwietnia 1997 r. w sprawie zmiany w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego jedynie uzupełniła ustalenia ogólne miejscowego planu. Zatem uchwała ta nie reguluje w pełni przeznaczenia terenów oraz zasad zabudowy i zagospodarowania przestrzennego i nie może funkcjonować jako samodzielny plan zagospodarowania przestrzennego. Jeśli w dacie orzekania przez organy nadzory budowlanego nie istniał obowiązujący plan miejscowy, wykluczający zabudowę na danym terenie, to plan ten nie mógł stanowić przeszkody uniemożliwiającej legalizację obiektu. W takiej sytuacji, jeśli w dacie orzekania brak jest obowiązującego planu miejscowego, potrzebna jest decyzja o warunkach zabudowy, która powinna uwzględniać stan faktyczny i prawny dla inwestycji już zrealizowanej samowolnie. W tej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że przedmiotowa działka w ewidencji gruntów oznaczona jest jako teren leśny – Ls IV. Co do zasady, budowa obiektu na działce leśnej możliwa jest tylko wtedy, gdy miejscowy plan przewiduje dla tego terenu możliwość zabudowy. W przypadku braku planu o możliwości zabudowy decyduje gmina wydając decyzję o warunkach zabudowy. Ustalenie warunków zabudowy w drodze decyzji jest możliwe w szczególności, gdy teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo gdy jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. W związku z powyższym w niniejszej sprawie kluczowego znaczenia nabiera okoliczność, czy w ww. miejscowym planie, który utracił moc na podstawie art. 67 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, została zawarta zgoda na zmianę przeznaczenia działki nr [...] na grunt nieleśny. Należy bowiem zauważyć, że działka, zarówno w uchwale z 1988 r., jak i w uchwale zmieniającej z 1997 r. została przeznaczona na budowę drogi ruchu przyspieszonego. Zatem projektowane przeznaczenie sprzeczne było z wynikającym z ewidencji gruntów przeznaczeniem działki na użytek leśny. W związku z powyższym zasadne staje się pytanie, na które w trakcie kontrolowanego postępowania organy nie udzieliły odpowiedzi, czy w ww. miejscowym planie została zawarta zgoda na zmianę przeznaczenia ww. działki na cele nieleśne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł WINB, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.Dz.U.2021.137; dalej p.u.s.a.) poprzez wadliwą kontrolę zgodności z prawem ostatecznej decyzji WINB z dnia 22 stycznia 2021 r., skutkującą orzeczeniem poza granicami sprawy wyznaczonej zaskarżoną decyzją i objęciem kontrolą sądowo-administracyjną Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Nowa Dęba zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy Nowa Dęba Nr XXII/108/88 z dnia 27 maja 1988 r. (Dz.Urz. Woj.Tarnobrzeskiego Nr 14 poz.136), zmienionego uchwałą Rady Miejskiej Nr XXVII/187/92 z dnia 27 marca 1992 r. (Dz.Urz. Woj.Tarnobrzeskiego Nr 6, poz. 137), zmienionego uchwałą Nr XXXIX/303/97 z dnia 24 kwietnia 1997 r. Rady Miejskiej w Nowej Dębie (Dz.Urz. Woj.Podkarpackiego Nr 11, poz. 158), która to kontrola dotyczyła treści merytorycznej tego planu oraz jego ważności pomimo, że kontrola sądowo-administracyjna nie dotyczyła miejscowego planu tylko aktu administracyjnego wydanego na jego podstawie,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez uznanie, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją naruszono w/w przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
II. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 67 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t.Dz.U.2021.741 ze zm.; dalej u.p.z.p.) w zw. z § 1 uchwały Nr XXXIX/303/97 Rady Miejskiej | w Nowej Dębie z dnia 24 kwietnia 1997 r. w sprawie dokonania III zmiany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta Nowa Dęba, zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy Nowa Dęba Nr XXII/108/88 z dnia 27 maja 1988 r. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że miejscowy plan przyjęty w uchwale Nr XXII/108/88 z dnia 27 maja 1988 r. utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2003 r., ponieważ moc obowiązującą mogą zachowywać tylko te zmiany planów, które zostały sporządzone jako samodzielne miejscowe plany i które w pełni regulują przeznaczenie terenu oraz zasad jego zabudowy i zagospodarowania, a (...) uchwała Rady Miejskiej w XXXIX/303/97 Nr 24 z dn. 24 kwietnia 1997 r. w sprawie zmiany w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego jedynie uzupełniła ustalenia ogólne miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (...) i z tego powodu nie może funkcjonować jako samodzielny plan zagospodarowania przestrzennego;
2. art. 48 ust. 2 p.b. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że organ nadzoru budowlanego oceniając przesłanki do legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę ma obowiązek ustalać w ewidencji gruntów oznaczenie działki, na której wybudowano sporny obiekt budowlany oraz badać, czy w nieobowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego została zawarta zgoda na zmianę przeznaczenia takiej działki na inne cele niż określone w ewidencji gruntów i od tej okoliczności uzależniać legalizację obiektu budowlanego;
3. art. 52 p.b. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że podmiot władający nieruchomością na cele budowlane, na której wybudowano obiekt budowlany bez wymaganego pozwolenia na budowę, który włada tym obiektem z tytułu umowy o korzystaniu z cudzej rzeczy (jako dzierżawca) i który faktycznie włada nieruchomością na rzecz właściciela i sprawuje nad nim pieczę - nie jest zarządcą tego obiektu i nie może być adresatem obowiązków przewidzianych ustawą Prawo budowlane.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie na rzecz Gminy od strony wnoszącej skargę kasacyjną zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2023.1634 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. nie jest trafny. Sąd I instancji nie kontrolował zgodności z prawem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Nowa Dęba, zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy Nowa Dęba z dnia 27 maja 1988 r., zmienionego uchwałami Rady Miejskiej z dnia 27 marca 1992 r. i z dnia 24 kwietnia 1997 r. Rady Miejskiej w Nowej Dębie, a jedynie analizował ewentualny wpływ planu miejscowego na możliwość lokalizacji na przedmiotowym terenie garażu. W tej sytuacji dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji WSA nie wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy rozważając powyższą kwestię. Nie naruszył więc art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a.
Sąd I instancji nie naruszył też art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, bowiem zasadnie uznał, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją naruszono powyższe przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a stanowisko swoje wystarczająco uzasadnił. W toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono bowiem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, w tym w szczególności jaki podmiot powinien być adresatem podejmowanego rozstrzygnięcia, kto był inwestorem przedmiotowego obiektu budowlanego oraz jakie są cechy tego obiektu mające wpływ na jego kwalifikację i na to, czyją stanowi on własność.
Brak należytego wyjaśnienia powyższych okoliczności sprawia, że przedwczesna byłaby ocena zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego podniesionych w skardze kasacyjnej, a więc art. 67 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 87 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z § 1 uchwały Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 24 kwietnia 1997 r., art. 48 ust. 2 p.b. oraz art. 52 p.b. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego może bowiem nastąpić dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania, co w tej sprawie nie miało miejsca.
Zauważyć jedynie należy, że stosownie do art. 52 ust. 1 p.b., w brzmieniu obowiązującym w czasie podejmowania zaskarżonej decyzji, obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w rozdziale 5a Prawa budowlanego, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W pierwszej więc kolejności adresatem rozstrzygnięć zapadających w postępowaniu legalizacyjnym bądź naprawczym, w tym dotyczącym rozbiórki, winien być inwestor. W orzecznictwie NSA trafnie przy tym wskazywano, że adresatem decyzji, o których mowa w art. 52 p.b., w pierwszej kolejności powinien być inwestor, ale tylko w tych przypadkach kiedy inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości (np. wyrok NSA z 18 maja 2023 r., II OSK 1699/20, LEX nr 3572658). Prawidłowość wyboru adresata decyzji nakazującej rozbiórkę powinna być oceniana z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy (wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., II OSK 300/19, LEX nr 3328401). Podstawowym kryterium wyboru adresata decyzji spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych w art. 52 p.b. jest, co do zasady, okoliczność posiadania przez dany podmiot tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji (wyrok NSA z 24 sierpnia 2023 r., II OSK 2845/20, LEX nr 3646938).
W tym stanie rzeczy wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie podlegały uwzględnieniu.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI