II OSK 1513/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-28
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanenadzór budowlanystan technicznygarażumorzenie postępowaniabezprzedmiotowośćwady budynkubezpieczeństwopostępowanie administracyjneNSA

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA oraz decyzje organów nadzoru budowlanego, uznając, że umorzenie postępowania w sprawie stanu technicznego garażu było przedwczesne i naruszało przepisy prawa budowlanego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. K. na wyrok WSA w Olsztynie, który oddalił jego skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stanu technicznego i zgodności z przepisami pomieszczenia garażu. NSA uchylił wyrok WSA oraz decyzje organów niższych instancji, uznając, że umorzenie postępowania było przedwczesne. Sąd wskazał na istotne nieprawidłowości w stanie technicznym garażu, które powinny zostać zbadane zgodnie z art. 66 Prawa budowlanego, a nie umorzone jako bezprzedmiotowe.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stanu technicznego i zgodności z przepisami pomieszczenia garażu. Skarżący zarzucał organom i sądowi niższej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną ocenę bezprzedmiotowości postępowania i brak odniesienia się do konkretnych wad technicznych budynku. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną w części dotyczącej naruszenia art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 105 k.p.a. Sąd stwierdził, że umorzenie postępowania było przedwczesne, ponieważ organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie potencjalnych zagrożeń dla życia, zdrowia lub bezpieczeństwa mienia, wynikających ze stwierdzonych wad technicznych garażu. W szczególności NSA zwrócił uwagę na szczegółowe ustalenia z protokołu kontroli stanu technicznego garażu, które zostały zignorowane przez organy, a także na niezgodność garażu z przepisami przeciwpożarowymi. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów obu instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organom, nakazując im uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, umorzenie postępowania było przedwczesne i naruszało przepisy prawa budowlanego oraz k.p.a., ponieważ organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie potencjalnych zagrożeń.

Uzasadnienie

NSA uznał, że stwierdzone wady techniczne garażu, w tym brak otworów nawiewnych, prześwity do sąsiednich pomieszczeń, skorodowane zbrojenie daszku, nieszczelna brama, otwarte otwory kominowe oraz niezgodność z przepisami przeciwpożarowymi, stanowiły podstawę do prowadzenia postępowania na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, a nie do jego umorzenia jako bezprzedmiotowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. powinno mieć miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. W przypadku postępowania w przedmiocie nieprawidłowości w obiekcie budowlanym, które mogą zagrażać życiu lub zdrowiu, bezpieczeństwu mienia bądź środowisku, umorzenie powinno być ostatecznością i poprzedzone wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym.

P.b. art. 66 § 1

Ustawa Prawo budowlane

Przepis ten stanowi podstawę do prowadzenia postępowania w sprawie nieprawidłowości w obiekcie budowlanym lub w jego użytkowaniu, które mogą zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowisku. Organy nadzoru budowlanego mają obowiązek podjąć działania w przypadku stwierdzenia takich nieprawidłowości.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawę do oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa możliwość uchylenia decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy.

p.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa możliwość uchylenia zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy.

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).

p.p.s.a. art. 183

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania skargi kasacyjnej przez NSA.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 145

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 105 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez błędną ocenę bezprzedmiotowości postępowania, gdy istnieją wady w budynku mogące stanowić realne zagrożenie. Naruszenie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego przez brak odniesienia się do konkretnych wad technicznych budynku i nie wykazanie, że były one przedmiotem weryfikacji przez organy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które nie spełniały wymogów formalnych i nie wskazywały konkretnych przepisów prawa, których naruszenie zarzuca się sądowi pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

umorzenie postępowania powinno być ostatecznością i powinno być poprzedzone wnikliwym i szczegółowym postępowaniem wyjaśniającym Charakter tych naruszeń powoduje, że decyzje ta nie mogą być zaakceptowane jako akty wydane przez organy praworządnego państwa.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Anna Żak

sędzia

Piotr Broda

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność dokładnego badania stanu technicznego obiektów budowlanych i ograniczenia stosowania instytucji umorzenia postępowania w sprawach dotyczących bezpieczeństwa, nawet jeśli organy niższych instancji uznały sprawę za bezprzedmiotową."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania nadzoru budowlanego w kontekście stanu technicznego garażu. Interpretacja przepisów k.p.a. i Prawa budowlanego w odniesieniu do bezprzedmiotowości postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu technicznego budynków i jak organy nadzoru budowlanego mogą błędnie umarzać postępowania, ignorując potencjalne zagrożenia dla bezpieczeństwa mieszkańców. Jest to przykład, jak NSA koryguje błędy sądów niższych instancji i organów administracji.

Nadzór budowlany umorzył sprawę garażu zagrażającego bezpieczeństwu. NSA: To niedopuszczalne!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1513/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Żak
Piotr Broda
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Sygn. powiązane
II SA/Ol 728/24 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2025-01-14
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Żak Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 728/24 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stanu technicznego i zgodności z przepisami pomieszczenia garażu 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostródzie z dnia 10 maja 2024 r. znak [...], 2. zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz R. K. kwotę 1587 (tysiąc pięćset osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z 14 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 728/24, oddalił skargę R. K. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lipca 2024 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stanu technicznego i zgodności z przepisami pomieszczenia garażu.
Zaskarżoną decyzją Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WMWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostródzie (PINB) z dnia 10 maja 2024 r. umarzającą wszczęte w dniu 3 stycznia 2024 r. postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego i zgodności z przepisami pomieszczenia garażu zlokalizowanego w części bryły wschodniej budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...], położonego na dz. nr [...] w miejscowości [...] gm. [...].
Skargą R. K. zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (P.b.); art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Uzasadniając oddalenie powyższej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy zasadnie przyjęły, iż w sprawie niniejszej zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Sąd wskazał, że bezsporny w niniejszej sprawie jest fakt, iż organ nadzoru budowlanego początkowo wszczął postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia garażu znajdującego się w części bryły wschodniej budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...], położonego na dz. nr [...] w miejscowości [...], gm. [...]. Wyrok WSA z 28 listopada 2023r. sygn. akt II SAB/Ol 114/23 dotyczył tego właśnie postępowania. Stąd też niezasadny jest w ocenie Sądu zarzut skarżącego o zignorowaniu wytycznych z przedmiotowego wyroku WSA. Nie występuje tu bowiem okoliczność wskazana w art. 153 p.p.s.a. W wyroku tym Sąd wskazał, że "W razie ustalenia w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego, że istnieje materialnoprawna przesłanka do zastosowania przepisu art. 66 P.b., organ nadzoru budowlanego wydaje stosowną decyzję administracyjną, skierowaną do właściciela obiektu budowlanego lub współwłaścicieli. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie PINB, mimo stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku dokonanych oględzin pomieszczenia, potwierdzonych następnie w toku przeprowadzonej kontroli utrzymania przedmiotowego budynku, nie podjął działań w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami". Ostatecznie, po przeprowadzeniu postępowania, PINB takich stwierdzeń nie dokonał. W dniu 15 marca 2024 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, podczas której, w oparciu o złożone oświadczenia stron postępowania jak i byłych właścicieli lokali oraz użytkowników garażu, a także na podstawie przedłożonej dokumentacji projektowej (projekt budowlany wraz z decyzją Nr [...] z września 1987 r. wydanej przez Urząd Wojewódzki w Olsztynie i udzielającej pozwolenia na budowę dla Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji w Olsztynie wraz z oświadczeniem stron) ustalono, że nie nastąpiła zmiana sposobu użytkowania pomieszczenia, gdyż już w projekcie budowlanym było ono przeznaczone na garaż i tak też było użytkowane. Zawiadomieniem z 20 marca 2024 r., PINB poinformował strony postępowania, że z zebranego dotychczas materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że nie nastąpiła zmiana sposobu użytkowania przedmiotowego pomieszczenia, gdyż już w projekcie budowlanym był on przeznaczony na garaż i tak też był on wykorzystywany przez byłych właścicieli i użytkowników budynku. Jednakże z obecnych zastrzeżeń właścicieli lokali znajdujących się w budynku wynika, że znajdujący się tam garaż nie spełnia warunków technicznych i stwarza zagrożenie dla mieszkańców. W związku z powyższym, tutejszy inspektorat na podstawie bieżących protokołów utrzymania obiektu przeanalizuje stan techniczny pomieszczenia, czy spełnia on obowiązujące warunki techniczne, oraz czy wymaga przeprowadzenia ewentualnych robót budowlanych w celu ich spełnienia. Następnie PINB nakazał zarządcy przedmiotowego budynku przedłożenie książki obiektu budowlanego oraz aktualnych protokołów z okresowych kontroli stanu technicznego. W dniu 10 maja 2024 r. PINB wydał decyzję umarzającą postępowanie w sprawie. PINB stwierdził w niej, że na podstawie przeprowadzonych czynności kontrolnych oraz przedłożonych protokołów z okresowych kontroli stanu technicznego stwierdzono nieprawidłowości w stanie technicznym przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, do których usunięcia zobowiązana zostanie Wspólnota Mieszkaniowa Budynku [...] [...] w oddzielnym wystąpieniu pokontrolnym. Z przedłożonych dokumentów utrzymania wynika, że budynek znajduje się w dostatecznym stanie technicznym, nie zagraża życiu lub zdrowiu, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, jednakże wymaga niezbędnego remontu.
W związku z powyższym zdaniem Sądu stwierdzić należy za organem pierwszej instancji, że to lokal będący własnością Państwa K. na skutek wykonanych w nim robót budowlanych został przekształcony w lokal mieszkalny i to w związku z pracami wykonanymi w ich lokalu mogły ulec zmianie wymagania warunków technicznych względem pomieszczenia garażu, który jako garaż istniał od początku powstania obiektu i spełniał warunki techniczne obowiązujące w czasie budowy obiektu. Przekształcając lokal sąsiadujący inwestorzy mieli świadomość przeznaczenia przedmiotowego lokalu oraz lokalu sąsiedniego i ewentualnych uciążliwości z tym związanych. Zatem niesłuszne staje się w ocenie Sądu nałożenie obowiązków wykonania prac na właścicieli garażu.
Sąd podkreślił, że garaż istniał w przedmiotowym budynku od momentu jego powstania, nie nastąpiła więc zmiana sposobu jego użytkowania. Zarówno w projekcie budowlanym, jak też od początku powstania budynku pomieszczenie było użytkowane jako garaż. Należy też zdaniem Sądu zauważyć, że pomieszczenie garażu jest w dostatecznym stanie technicznym, nie zagraża życiu lub zdrowiu, bezpieczeństwu mienia lub środowiska, jednakże wymaga remontu. Do wykonania remontu zobowiązana jest Wspólnota Mieszkaniowa.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że organy zasadnie umorzyły postępowanie w przedmiotowej sprawie.
Nie można też zdaniem Sądu podzielić zarzutu skarżącego o braku uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, ani zarzutu dotyczącego prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania i naruszenia zasad proporcjonalności i bezstronności. Organy działały w oparciu o przepisy prawa, w tym przepisy k.p.a., rozpatrzyły i prawidłowo oceniły zgromadzony materiał dowodowy. Sąd wskazał skarżącemu, że przedmiotowa sprawa dotyczy decyzji, nie zaś bezczynności organu lub niewykonania wyroku. W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił.
Skargą kasacyjną R. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
I. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:
1) art. 105 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego przejawiającego się dokonaniem przez WSA błędnej oceny, iż mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania, gdy w rzeczywistości istnieją wady w budynku, które mogą stanowić realne zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi;
2) art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego wskutek braku odniesienia się przez WSA do wyliczonych w skardze, konkretnych wady technicznych budynku oraz braku odniesienia się i wykazania, że były one przedmiotem weryfikacji i oceny przez PINB lub WMWINB, w sytuacji, gdy organy administracyjne mają obowiązek podjąć działania w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym, które mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa;
II. przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) poprzez brak należytego odniesienia się przez WSA do zarzutu skarżącego dotyczącego braku uzasadnienia prawnego w decyzji PINB z 10 maja 2024 r., który został również pominięty przez WMWINB. Sąd ograniczył się jedynie do ogólnego stwierdzenia, że organy działały zgodnie z prawem, bez dokonania analizy zarzutów i bez wyjaśnienia, w jaki sposób uzasadnienie decyzji PINB spełniało wymogi prawa;
2) poprzez brak odniesienia się do zarzutu dotyczącego niezrozumiałego uzasadnienia decyzji PINB, który został również pominięty przez WMWINB. WSA pominął szczegółową ocenę zarzutu dotyczącego niezrozumiałego sformułowania uzasadnienia decyzji PINB. Skarżący wskazywał, że uzasadnienie to jest niejasne i nieprecyzyjne, co stanowiło podstawę do stwierdzenia pozorności uzasadnienia. Sąd w wyroku ograniczył się jedynie do ogólnego stwierdzenia, że organy działały zgodnie z prawem, nie analizując zasadności tego zarzutu;
3) poprzez brak analizy zarzutu dotyczącego prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania oraz naruszenia zasad proporcjonalności i bezstronności przez organy obu instancji. Skarżący wskazywał na istotne okoliczności, które zostały pominięte przez organy, jednak WSA nie odniósł się do tych zarzutów, stwierdzając jedynie ogólnie, że organy działały zgodnie z prawem;
4) poprzez brak odniesienia się do zarzutów w zakresie pozorności uzasadnienia decyzji WMWINB z dnia 5 lipca 2024 r., w którym pominięto wszystkie zarzuty podniesione w odwołaniu. WSA nie ustosunkował się do tego zarzutu a ograniczył się do ogólnego stwierdzenia, że organy działały zgodnie z prawem, co świadczy o powierzchownym rozpoznaniu sprawy;
5) poprzez nie odniesienie się przez WSA do kwestii, iż wady budynku nie zostały odpowiednio zweryfikowane przez PINB oraz WMWINB w kontekście oceny ich wpływu na bezpieczeństwo budynku, przez co brak odniesienia się do tych kwestii przez sąd administracyjny stanowi uchybienie procesowe, które prowadzi do niewłaściwej oceny sprawy, w tym nieprawidłowego rozstrzygnięcia w zakresie stwierdzenia, czy wady te rzeczywiście zagrażają bezpieczeństwu. W konsekwencji wyrok WSA narusza zasadę rzetelnego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do niewłaściwego rozstrzygnięcia, nie uwzględniając krytycznych aspektów oceny technicznej budynku.
Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Jednocześnie zawarto w niej oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony, po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia chociaż nie z wszystkimi podniesionymi w niej zarzutami należy się zgodzić.
W pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymaga, że podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Podkreślić należy, że skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi kasacyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Mając powyższe na względzie w niniejszej sprawie jako oczywiście bezzasadne ocenić należy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty te nie spełniają bowiem wskazanych wyżej standardów wymaganych przez prawo. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna. Tymczasem podniesione w podstawach skargi kasacyjnej, w pkt 2 ppkt 1-5 zarzuty zmierzające do podważenia przyjętych w sprawie ustaleń nie zostały oparte o żaden przepis prawa. Tak sformułowane zarzuty nie mogą być przedmiotem kontroli instancyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem zastępować autora skargi kasacyjnej i domyślać się w jakim zakresie i jakich konkretnie przepisów prawa dopuścił się naruszenia Sąd pierwszej instancji. Dlatego też powyższe zarzuty należało uznać za nieskuteczne.
Zasadne są natomiast pozostałe podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, tj. zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz art. 105 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Zasadnie bowiem w ich oparciu podnosi się, że w okolicznościach tej sprawy brak było podstaw do umorzenia przez organy postępowania w sprawie stanu technicznego i zgodności z przepisami przedmiotowego pomieszczenia garażu zlokalizowanego w części bryły wschodniej budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...], położonego na dz. nr [...] w miejscowości [...] gm. [...].
Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. powinno mieć miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2022, s. 680–688). Tak więc sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (zob. wyrok NSA z dnia 31 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 904/19).
W związku z tym, że umorzenie postępowania prowadzonego w trybie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane kończy bez rozstrzygnięcia sprawy co do istoty postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie nieprawidłowości w obiekcie budowlanym lub w użytkowaniu obiektu budowlanego, które mogą zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, powinno być ostatecznością i powinno być poprzedzone wnikliwym i szczegółowym postępowaniem wyjaśniającym, czego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontrolowanym w niniejszej sprawie postępowaniu nie uczyniono.
Analiza wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć organów prowadzi do wniosku, że w istocie jedyną podstawą umorzenia przedmiotowego postępowania stanowiły konkluzje okresowych kontroli stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...], położonego na dz. nr [...] w miejscowości [...] gm. [...], w których stwierdzono, że znajduje się on w dostatecznym stanie technicznym, nie zagraża życiu lub zdrowiu, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, jednakże wymaga wykonania niezbędnego remontu. Przy czym należy mieć na względnie okoliczność, że protokoły, na których oparł się organ I instancji – a zatem również same wnioski końcowe - dotyczyły kontroli stanu technicznego całego ww. budynku mieszkalnego, a jedynie stanowiący dowód w postępowaniu odwoławczym protokół uzupełniający z okresowej kontroli pięcioletniej stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego z dnia 22 maja 2024 r. dotyczył ściśle stanu technicznego spornego pomieszczenia - garażu zlokalizowanego od strony wschodniej ww. budynku. Niemniej jednak podnieść należy, że ustalenia wynikające z powyższych protokołów kontroli podlegały ocenie tak jak każdy inny dowód w sprawie i nie było wykluczone wyciągnięcie z nich innych wniosków niż nim zawarte, jak też przeprowadzenie innego dowodu, który mógłby podważyć okoliczności z protokołów tych wynikające.
Mając na uwadze powyższe zwrócenia uwagi wymaga, że z ostatniego przywołanego powyżej protokołu dotyczącego ściśle spornego garażu wynikało, że: nie posiada on otworów nawiewnych; w jego ścianach nośnych widać prześwity do pomieszczeń sąsiednich a zatem konieczne jest ich uszczelnienie; zbrojenie betonowego daszku nad wejściem do garażu we wschodniej części jest bardzo skorodowane i nadaje się tylko do pilnej rozbiórki; brama garażu jest nieszczelna co wychładza pomieszczenie i wpływa na wychładzanie mieszkań przyległych do garażu; pomieszczenie posiada otwarte 5 otworów kominowych i istnieje możliwość, że kanały są połączone z kanałami w mieszkaniach, przez co może dochodzić do przenikania zapachów. Ponadto w zaleceniach podniesiono, że w celu usunięcia zagrożenia dla ludzi lub mienia należy niezwłocznie zdemontować stare ławy kominiarskie, które mogą spaść na ziemię. Okoliczności te, podobnie jak podniesiona w znajdującym się w aktach sprawy piśmie Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Ostródzie z dnia 13 stycznia 2023 r. niezgodność spornego garażu z unormowanymi w § 279 i § 280 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wymogami przeciwpożarowymi dla garaży – zostały zupełnie zignorowane przez orzekające w sprawie organy, czym w sposób oczywisty naruszono podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, budowania zaufania do władzy publicznej, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, swobodnej oceny dowodów i unormowanej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, której funkcją jest również umożliwienie sądowi administracyjnemu skontrolowania toku rozumowania organu administracji. Charakter tych naruszeń powoduje, że decyzje ta nie mogą być zaakceptowane jako akty wydane przez organy praworządnego państwa. Umorzenie w tych okolicznościach przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostródzie postępowania w sprawie stanu technicznego i zgodności z przepisami pomieszczenia przedmiotowego garażu jak i utrzymanie powyższej decyzji mocy przez Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nastąpiło w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, czego wadliwie nie dostrzegł rozpatrujący skargę R. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.
Podsumowując, Sąd pierwszej instancji po przeprowadzeniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji wobec wyżej przedstawionych rozważań wadliwie zastosował konstrukcję prawną oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Powyższa argumentacja uzasadnia twierdzenie, iż wniesiona skarga winna była być uwzględniona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., czego jednak nie uczyniono. Dlatego też w przedmiotowej sprawie należało zastosować art. 188 p.p.s.a. i zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylić zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną i ponownie przeprowadzi postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia okoliczności mających znaczenie w kontekście zastosowania art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI