II OSK 1507/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-11-13
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona gruntów rolnychwyłączenie gruntów z produkcjiopłatydecyzja ostatecznazmiana decyzjiKodeks postępowania administracyjnegobezprzedmiotowość postępowaniaskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że postępowanie w sprawie zmiany ostatecznej decyzji ustalającej opłatę za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej było bezprzedmiotowe, ponieważ strona nabyła prawo na mocy tej decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. B. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jego skargę na decyzję SKO w K. o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany ostatecznej decyzji ustalającej opłatę za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. K. B. wnioskował o zmianę decyzji ustalającej opłaty, powołując się na art. 154 K.p.a., jednak organy uznały postępowanie za bezprzedmiotowe, gdyż decyzja była ostateczna i strona nabyła na jej mocy prawo. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA co do bezprzedmiotowości postępowania w trybie art. 154 K.p.a. w sytuacji, gdy decyzja kształtuje sytuację prawną strony.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Decyzja SKO utrzymała w mocy decyzję Starosty K. o umorzeniu postępowania w sprawie częściowego uchylenia i zmiany ostatecznej decyzji ustalającej opłatę z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. K. B. pierwotnie wnioskował o zmianę decyzji Starosty z 2004 r. na podstawie art. 155 K.p.a., co zostało odmówione. Następnie, powołując się na art. 154 § 1 K.p.a., ponownie zwrócił się o uchylenie lub zmianę decyzji, argumentując posiadaniem pozwolenia na budowę i decyzji o warunkach zabudowy. Starosta umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. SKO utrzymało tę decyzję, wskazując na powagę rzeczy osądzonej w kontekście wcześniejszego rozstrzygnięcia w trybie art. 155 K.p.a. WSA w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że decyzja ustalająca opłatę, nawet nakładająca obowiązki, kształtuje sytuację prawną strony i tym samym stanowi podstawę do "nabycia prawa" w rozumieniu art. 154 K.p.a., co wyklucza możliwość jej zmiany w tym trybie. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego nie zasługują na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem sformalizowanym, a zarzuty muszą być precyzyjnie sformułowane i uzasadnione. Wskazano, że zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. w skardze kasacyjnej są niezasadne, gdyż postępowanie sądowe reguluje Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzut błędnej wykładni art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych również nie został uzasadniony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ostatecznej decyzji administracyjnej, która kształtuje sytuację prawną strony poprzez nałożenie obowiązków (nawet jeśli są to obowiązki finansowe), nie można zmienić w trybie art. 154 K.p.a., ponieważ strona nabywa na mocy takiej decyzji "prawo" w rozumieniu tego przepisu, a postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzja ustalająca opłatę za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, nawet jeśli nakłada obowiązki, ma charakter konstytutywny w zakresie określenia wysokości tych opłat i tym samym kształtuje sytuację prawną strony. W związku z tym, strona nabywa na mocy takiej decyzji "prawo" w szerokim rozumieniu tego pojęcia, co wyklucza możliwość jej zmiany w trybie art. 154 K.p.a. Postępowanie w przedmiocie zmiany takiej decyzji jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.o.g.r.l. art. 28 § 1 i 2

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Przepisy ustawy nie przewidują możliwości odstąpienia od zastosowania art. 28 tej ustawy, gdy brak decyzji zezwalającej na wyłączenie.

k.p.a. art. 154 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Tryb z art. 154 K.p.a. nie ma zastosowania do zmiany ostatecznej decyzji, która kształtuje sytuację prawną strony poprzez nałożenie obowiązków.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

k.p.a. art. 32

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji ustalającej opłatę za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej jest bezprzedmiotowe, gdyż strona nabyła prawo na mocy tej decyzji. Decyzja ustalająca opłatę kształtuje sytuację prawną strony i nie może być zmieniana w trybie art. 154 K.p.a.

Odrzucone argumenty

Możliwość zmiany ostatecznej decyzji ustalającej opłatę za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej na podstawie art. 154 K.p.a. Decyzja ustalająca opłatę ma charakter deklaratoryjny, a prawo nabywane jest z mocy ustawy. Naruszenie przepisów K.p.a. przez sąd I instancji.

Godne uwagi sformułowania

decyzja kształtuje sytuację prawną strony przez określenie, czy i jakie obowiązki oraz w jakim zakresie na niej ciążą. adresat nabywa prawo, a mianowicie prawo do wykonywania tylko takiego obowiązku, jaki został określony w decyzji. skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym ściśle sformalizowanym. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany wnioskiem skarżącego określającym przedmiot zaskarżenia.

Skład orzekający

Barbara Adamiak

przewodniczący

Krzysztof Ziółkowski

sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"nabycia prawa\" na gruncie art. 154 K.p.a. w kontekście decyzji nakładających obowiązki finansowe oraz zasady formalizmu skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie K.p.a. oraz stosowania przepisów P.p.s.a. w zakresie skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów K.p.a. dotyczących zmiany decyzji ostatecznych, co ma znaczenie praktyczne dla wielu postępowań administracyjnych. Wyjaśnia, kiedy decyzja nakładająca obowiązek może być uznana za kształtującą sytuację prawną strony.

Czy decyzja nakładająca obowiązek finansowy może być zmieniona? NSA wyjaśnia granice art. 154 K.p.a.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1507/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Barbara Adamiak /przewodniczący/
Krzysztof Ziółkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Po 889/05 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2006-05-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 154 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski ( spr.) Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Po 889/05 w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie częściowego uchylenia i zmiany ostatecznej decyzji ustalającej opłatę z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Po 889/05 oddalił skargę K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie częściowego uchylenia i zmiany ostatecznej decyzji ustalającej opłatę z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach faktycznych:
Starosta K. decyzją z dnia [...] września 2004 r. z urzędu na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1985 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266) ustalił należność i opłatę za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej na cele ubojni drobiu we wsi S., stanowiących część działki nr [...], działki nr [...] oraz opłatę roczną z tytułu użytkowania gruntów. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] października 2004 r.
K. B. w dniu [...] listopada 2004 r. wystąpił do Starosty K. o zmianę powyższej decyzji w części dotyczącej ustalonych opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, opierając się o dyspozycję art. 155 K.p.a.
Starosta K. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., na podstawie art. 155 K.p.a. odmówił zmiany przedmiotowej decyzji uzasadniając to obowiązkiem stosowania i egzekwowania przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. utrzymało w mocy zaskarżoną przez K. B. decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r. wskazując, iż art. 155 K.p.a. nie może znaleźć zastosowania w sprawie, bowiem byłoby to niezgodne z przepisami szczególnymi ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
K. B. w dniu [...] marca 2005 r., powołując się na treść art. 154 § 1 K.p.a., zwrócił się do Starosty K. z wnioskiem o uchylenie punktu II decyzji Starosty K. z dnia [...] września 2004 r., ustalającego należności i opłaty z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej bądź o zmianę tej decyzji poprzez zmniejszenie ustalonych opłat. Wskazał, że przed rozpoczęciem rozbudowy ubojni drobiu uzyskał pozwolenie na budowę oraz decyzję Wójta Gminy S. nr [...] z dnia [...] lipca 2000 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Starosta K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. na podstawie art. 105 K.p.a. umorzył postępowanie w sprawie częściowego uchylenia i zmiany decyzji ostatecznej Starosty K. z dnia [...] września 2004 r. dotyczącego opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. W uzasadnieniu wskazano, iż postępowanie w sprawie jest zgodnie z art. 105 § 1 w zw. z art. 154 § 1 K.p.a. bezprzedmiotowe, bowiem ciążące na stronie obowiązki są nabytymi przez nią prawami.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o uchylenie jej w całości. W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą formalno-prawną, gdyż wniosek o zmianę decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2004 r. oparł o art. 154 § 1 K.p.a., a zatem na odmiennej podstawie aniżeli wcześniejszy wniosek, w którym powołał się na art. 155 K.p.a. Podniósł, że grunty nie zostały samowolnie wyłączone z produkcji rolniczej, gdyż posiadał decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu oraz pozwolenie na budowę ubojni drobiu. Nadto powołał się na to, że przed faktycznym wyłączeniem gruntu z produkcji rolnej złożył wniosek o zmianę planu zagospodarowania przestrzennego odnośnie działek nr [...] i nr [...], który uchwalony został dopiero w dniu [...] lipca 2003 r. Żaden z organów nie pouczył go o obowiązku odrębnego wystąpienia o wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej. Wskazał, że nałożone opłaty mogą doprowadzić do upadku zakładu prowadzonego przez skarżącego.
Rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że skoro już raz przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta w trybie art. 155 K.p.a., to mając na uwadze powagę rzeczy osądzonej należało orzec o bezprzedmiotowości postępowania. Organ administracyjny I instancji słusznie uznał, że przedmiotowa sprawa została merytorycznie rozstrzygnięta w przedmiocie decyzji, która jest ostateczna. Zdaniem organu
II instancji podnoszony przez stronę argument, że przed rozpoczęciem budowy wystąpił z wnioskiem o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz uzyskał pozwolenie na budowę nie ma znaczenia. Przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie przewidują możliwości odstąpienia od zastosowania art. 28 tej ustawy, gdy brak decyzji zezwalającej na wyłączenie. Zaznaczono, że Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją numer [...] zezwolił stronie na wyłączenie z produkcji rolniczej części działki numer [...], co świadczy, że strona była świadoma przepisów w zakresie ochrony gruntów rolnych.
Skargę na powyższą decyzję złożył K. B. wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił organowi II instancji błędną wykładnię art. 105 K.p.a., 107 K.p.a. i 154 K.p.a., art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wskazał także, że odpis decyzji nie został doręczony pełnomocnikowi. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ drugiej instancji w ogóle nie ustosunkował się do argumentacji zawartej w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że został błędnie pouczony o trybie wnoszenia skargi do Sądu. Podkreślił, iż organ administracji zbyt lapidarnie uzasadnił decyzję, nie dokonał wykładni przepisu art. 105 § 1 K.p.a., ani nie wyjaśnił, na czym ma polegać bezprzedmiotowość postępowania. Skarżący wskazał, iż art. 154 K.p.a. znajduje zastosowanie tylko w przypadku, gdy nabycie prawa nie nastąpiło na mocy decyzji. Przyjmując nawet, że strona nabyła prawo, to nabycie to nastąpiło nie na mocy decyzji, a z mocy ustawy, bowiem obowiązek poniesienia opłaty wynika z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Organ administracji nie jest uprawniony do zmiany wysokości opłaty karnej (która jest ściśle określona), jak też i w razie faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej musi wydać decyzję zezwalająca na ich wyłączenie. Nabycie praw z decyzji nie obejmuje uprawnień procesowych stron postępowania, a także nabycia praw z mocy przepisu ustawy. W związku z tym strona mogła powołać się na treść art. 154 K.p.a., a organ I instancji powinien wydać decyzję merytoryczną.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację sformułowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazał, że skarga jest niezasadna. W sprawie nie zaistniała przesłanka konieczna w świetle art. 154 K.p.a., by uchylić decyzję ostateczną. Skarżący na mocy decyzji z dnia [...] września 2004 r. nabył bowiem "prawo" w rozumieniu tej normy. Sąd przyjął szerokie rozumienie pojęcia "nabycie prawa" w ślad za stanowiskiem wyrażanym w orzecznictwie i doktrynie (por. wyrok Najwyższego Trybunału Administracyjnego z dnia 27 stycznia 1932 r. 1.Re. 7168/29; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 1985 r. III SA 1003/05, OSPiK 1987/7-8 poz. 163 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2003 r., IV SA 3205/01, M.Prawn. 2003/14/627 w Warszawie: Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa-Poznań 1987, s. 338). Oznacza to, że także w sytuacji, gdy ostateczna decyzja administracyjna nakłada na stronę określone obowiązki, ma ona znamiona prawne decyzji, z której strona "nabywa prawa", bowiem decyzja ta kształtuje sytuację prawną strony przez określenie, czy i jakie obowiązki oraz w jakim zakresie na niej ciążą. Decyzja nakładająca pewien obowiązek jest decyzją, na mocy której adresat nabywa prawo, a mianowicie prawo do wykonywania tylko takiego obowiązku, jaki został określony w decyzji. W ocenie Sądu zarzut skarżącego, że decyzja z dnia [...] września 2004 r. miała wyłącznie charakter deklaratoryjny, a ewentualne nabycie prawa mogło nastąpić wyłącznie z mocy ustawy (a nie na skutek wydania decyzji) był błędny. W decyzji tej autorytatywnie potwierdzono bowiem wysokość należności i opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej i dopiero w momencie powzięcia decyzji możliwe było jednoznaczne ustalenie wysokości tych opłat. Uznano, że skoro przez nabycie prawa z decyzji ostatecznej należy rozumieć każde przysporzenie w sferze prawnej, to w niniejszej sprawie tym przysporzeniem było skonkretyzowanie, co do treści i rozmiaru spoczywającego na stronie obowiązku. Do takiej decyzji stosowanie trybu z art. 154 K.p.a. było niedopuszczalne. Prowadzenie postępowania w tym przedmiocie jako bezprzedmiotowe ulec musiało umorzeniu zgodnie z art. 154 w zw. z art. 105 K.p.a. Bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego na zasadzie art. 154 K.p.a. nie można było jednak wywodzić z faktu uprzednio rozstrzygniętej sprawy dotyczącej tej samej decyzji w oparciu o dyspozycję art. 155 K.p.a.
Sąd podzielając zarzut błędnego pouczenia skarżącego co do sposobu zaskarżenia decyzji organu II instancji, jak i błędnego doręczenia uznał, że uchybienia te nie miały wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, gdyż skarżący złożył skargę w ustawowym terminie. Oceniając uzasadnienie organu odwoławczego jako zbyt ogólnikowe uznał natomiast, że wada ta nie uniemożliwiła kontroli sądowo-administracyjnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł K. B. zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: art. 32, 105, art. 107 i art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz, naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnie: art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że pomimo przedstawienia Sądowi I instancji szerokiej argumentacji i dowodów wskazujących na naruszenie w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez dokonywanie czynności procesowych wobec strony z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika profesjonalnego, Sąd ten nie uchylił wadliwej decyzji. Skarżący zakwestionował stanowisko Sądu I instancji, że postępowanie wszczęte w oparciu o art. 154 K.p.a. było bezprzedmiotowe, albowiem na mocy decyzji, o której zmianę wnoszono, strona nabyła prawo. W ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie decyzja z dnia [...] września 2004 r., którą zezwolono na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej oraz nałożono opłaty karne, nie jest decyzją konstytutywną, a więc prawotwórczą w części objętej wnioskiem strony. Decyzja ta ma jedynie charakter deklaratoryjny. Przyjmując nawet, że strona "nabyła prawo", choć tak nie jest, w postaci opłat karnych, czy zezwolenia na wyłączenie gruntu spod produkcji rolnej, to nabycie to nie nastąpiło na mocy decyzji, a z mocy ustawy. Dlatego też strona mogła skutecznie powołać się na przepis art. 154 K.p.a., a organ I instancji powinien wydać decyzję merytoryczną.
Skarżący, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego wskazał, że brak było przesłanek do umorzenia postępowania, albowiem istniała sprawa administracyjna stanowiąca jego przedmiot (wyrok NSA w Warszawie z dnia 9 marca 2000 r., sygn. akt IV SA 12/98, publ., LEX nr 77609; wyroku SN z dnia 9 listopada 1995 r., III ARN 50/95, OSNAPiUS 1996, nr 11, poz. 150). Oznacza to, że umorzenie postępowania rażąco naruszyło art. 105 § 1 K.p.a. (tak decyzja SKO w Rzeszowie z dnia 10 marca 2003 r., sygn. akt SKO 402/28/03, publ. OSS 2003/3/67). Skarżący podkreślił, że Sąd I instancji oddalając skargę nie wykazał, że zasadny jest pogląd o umorzeniu postępowania w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Stwierdziwszy, iż w niniejszej sprawie nie miały miejsca przesłanki uzasadniające nieważność postępowania - ściśle określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. -Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym ściśle sformalizowanym. Przejawia się to w tym, iż stosownie
do treści art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na dwojakich podstawach, a mianowicie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie jest elementem konstrukcyjnym tego środka zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 25 maja 2004 r., GSK 38/04, Mon. Prawn. 2004, nr 13, s. 584; wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2004 r., FSK 208/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 55). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przywołanie w skardze kasacyjnej właściwych podstaw zaskarżenia jest szczególnie istotne w kontekście określonych w art. 183 § 1 zd. 1 ustawy p.p.s.a. granic rozpoznawania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny jest bowiem związany wnioskiem skarżącego określającym przedmiot zaskarżenia (całość bądź oznaczona część zaskarżonego orzeczenia). Zasada ta oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej, które determinują kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, jaką powinien on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego lub postępowania przed tym sądem i musi skoncentrować swoją uwagę wyłącznie na weryfikacji zarzutów sformułowanych przez skarżącego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lewis Nexis, Warszawa 2004, str. 259).
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej, skarżący sformułował w części wstępnej skargi zarzut pod adresem Sądu I instancji naruszenia przepisów art. 32, art. 105, art. 107 i art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a to art. 28 ust.1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, czyli naruszenia art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach autor skargi musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dla zachowania formy skargi kasacyjnej niewystarczające jest powołanie przepisu wymieniającego podstawy tej skargi, tj. art. 174 p.p.s.a., lecz konieczne jest również wskazanie, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) zostały naruszone, na czym to naruszenie polega oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domyślać się intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną i formułować za nią zarzutów pod adresem zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2004 r., GSK 356/04, ONSA i WSA 2004/3/72).
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie jedynie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do tak postawnego zarzutu należy wskazać, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego są stosowane przez organy administracji publicznej w prowadzonym przez nie postępowaniu administracyjnym, natomiast nie znajdują one zastosowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Postępowanie przed sądami administracyjnymi reguluje bowiem ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem powołanie w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a. w oderwaniu od przepisów postępowania sądowego nie pozwala traktować tego zarzutu jako podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a..
Jeśli idzie o zarzut skargi oparty na art. 174 pkt 1 p.p.s.a., mający polegać na błędnej wykładni art. 28 ust.1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych to nie znajduje on uzasadnienia. W petitum skargi nie powołano się na naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzestając na przywołaniu jedynie art.174 pkt 1 p.p.s.a. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oznacza niewłaściwe odczytanie przez sąd treści przepisu. Stawiając taki zarzut skarżący powinien wskazać jak zastosowany przepis powinien być rozumiany. W sprawie niniejszej skarżący nie wykazał i nie uzasadnił na czym miała polegać błędna wykładnia tego przepisu dokonana przez Sąd I instancji. Wskazać tu trzeba, ze skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej starał się wykazać, że decyzja Starosty K. z dnia [...] września 2004 r. zezwalająca na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej i nakładająca odpowiednie opłaty z tego tytułu jest jedynie decyzją deklaratoryjną, na mocy której strona nie nabywa prawa, lecz prawo to nabywa z mocy samej ustawy. Zatem argumentacja ta nie zmierzała do uzasadnienia dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni art. 28 ust.1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Ze sformułowań zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wynika zresztą jednoznacznie, że rozumienie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych dotyczących wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej nie budzi wątpliwości.
Z tych przyczyn wobec nieusprawiedliwionych zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI