Orzeczenie · 2025-12-09

II OSK 1505/25

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-12-09
NSAAdministracyjneŚredniansa
cudzoziemcyzobowiązanie do powrotuzakaz wjazduochrona międzynarodowapobyt ze względów humanitarnychskarga kasacyjnaNSAprawo administracyjnepostępowanie dowodoweprawa człowieka

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną L. I., obywatelki Federacji Rosyjskiej, od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o zobowiązaniu do powrotu i zakazie wjazdu. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o cudzoziemcach, w tym brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dowolną ocenę dowodów oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnych, w szczególności dotyczących podstaw do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie stwierdził nieważności postępowania. Odnosząc się do zarzutów, NSA uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe i pozwalało na kontrolę kasacyjną. Sąd wskazał, że wobec skarżącej zachodzą przesłanki pozytywne do wydania decyzji zobowiązującej do powrotu, wynikające m.in. z pozbawienia jej ochrony uzupełniającej. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było badanie przesłanek negatywnych, wskazanych w art. 348 u.o.c. NSA stwierdził, że organy zebrały podstawowe dowody, a ciężar wykazania przesłanek negatywnych spoczywa na cudzoziemcu. Skarżąca nie przedstawiła wiarygodnych dowodów na poparcie twierdzeń o zagrożeniu życia lub zdrowia, a kwestia ta była już badana w postępowaniu dotyczącym ochrony uzupełniającej. Sąd podkreślił, że nie jest dopuszczalne kwestionowanie ustaleń z postępowania statusowego bez nowych faktów lub dowodów. Odnosząc się do ochrony życia prywatnego i rodzinnego, NSA zaznaczył, że prawo do określania zasad pobytu cudzoziemców jest elementem suwerenności państwa, a przepisy Konwencji nie nakazują legalizacji pobytu wbrew prawu krajowemu. Okolicznościami istotnymi są m.in. okres pobytu, legalność, wiek, więzi rodzinne. W ocenie NSA, skarżąca nie wykazała, że jest trwale zintegrowana z Polską (nie zna języka polskiego), a jej powrót do kraju pochodzenia jest możliwy. Ponadto, decyzje o zobowiązaniu do powrotu męża i córki również są prawomocne. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA w zakresie oceny przesłanek negatywnych do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, ciężaru dowodu spoczywającego na cudzoziemcu oraz braku możliwości kwestionowania ustaleń z postępowania statusowego bez nowych dowodów.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej cudzoziemca, ale jego argumentacja ma szersze zastosowanie w sprawach dotyczących zobowiązania do powrotu i ochrony prawnej cudzoziemców.

Zagadnienia prawne (3)

Czy naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 § 1, 11, 107 § 3 k.p.a., poprzez nieprawidłowe uznanie przez sąd pierwszej instancji, że organ nie dopuścił się naruszenia tych przepisów, a stan faktyczny został wyjaśniony w sposób dowolny, może stanowić podstawę do uchylenia wyroku oddalającego skargę na decyzję o zobowiązaniu do powrotu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się bezzasadne.

Uzasadnienie

Uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie zawierało wszystkie obligatoryjne elementy i pozwalało na kontrolę kasacyjną. Organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy, a ciężar dowodu w zakresie przesłanek negatywnych spoczywa na cudzoziemcu.

Czy w przypadku skarżącej zachodzą przesłanki negatywne do wydania decyzji zobowiązującej do powrotu, wskazane w art. 348 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, w szczególności dotyczące ochrony życia lub zdrowia oraz ochrony życia prywatnego i rodzinnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki negatywne do wydania decyzji zobowiązującej do powrotu.

Uzasadnienie

Skarżąca nie wykazała wiarygodnymi dowodami zagrożenia życia lub zdrowia, a kwestia ta była już badana w postępowaniu dotyczącym ochrony uzupełniającej. Nie wykazano również naruszenia prawa do życia prywatnego i rodzinnego, a powrót do kraju pochodzenia jest możliwy.

Czy naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niepoddanie gruntownej analizie wszystkich aspektów sprawy przez sąd pierwszej instancji może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną?

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. okazał się bezzasadny.

Uzasadnienie

Uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie zawierało wszystkie obligatoryjne elementy i pozwalało na kasacyjną kontrolę orzeczenia. Odmienność stanowiska sądu od stanowiska strony nie świadczy o wadach konstrukcyjnych uzasadnienia.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (28)

Główne

u.o.c. art. 348 § pkt 2

Ustawa o cudzoziemcach

u.o.c. art. 348 § pkt 1 lit. a, b i d

Ustawa o cudzoziemcach

u.o.c. art. 356 § ust. 1

Ustawa o cudzoziemcach

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193 § zdanie pierwsze

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.c. art. 11 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o cudzoziemcach

u.o.c. art. 11 § ust. 2

Ustawa o cudzoziemcach

u.o.c. art. 318 § ust. 1

Ustawa o cudzoziemcach

u.o.c. art. 319 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o cudzoziemcach

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 170

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 16 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.u.c. art. 15

Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 § 1, 11, 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie przez sąd pierwszej instancji, że organ nie dopuścił się naruszenia tych przepisów, a stan faktyczny został wyjaśniony w sposób dowolny. • Naruszenie art. 7, 77 § 1, 75 § 1, 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez niedostrzeżenie przez sąd pierwszej instancji, że organ drugiej instancji powinien był przeprowadzić szersze postępowanie dowodowe w odniesieniu do przesłanki z art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. • Naruszenie art. 15, 11, 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie przez sąd pierwszej instancji, że organ uczynił zadość spoczywającym na nim obowiązkom w sytuacji, gdy ten ograniczył się do pobieżnej kontroli decyzji organu pierwszej instancji. • Naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niepoddanie gruntownej analizie wszystkich aspektów niniejszej sprawy przez sąd pierwszej instancji. • Naruszenie art. 348 pkt 1 lit. a, b i d w zw. z art. 356 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez uznanie, że powrót do kraju pochodzenia nie będzie naruszał praw skarżącej. • Naruszenie art. 348 pkt 2 w zw. z art. 356 ust. 1 u.o.c. w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 EKPCz poprzez uznanie, że w indywidualnej sytuacji skarżącej brak jest podstaw do udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych. • Naruszenie art. 318 ust. 1 w zw. z art. 319 ust. 1 pkt 1 u.o.c. […]

Godne uwagi sformułowania

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. • Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. • Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. • To na cudzoziemcu spoczywa ciężar dowodu w odniesieniu do wykazania, że zobowiązanie do powrotu może rzeczywiście spowodować narażanie jego życia lub zdrowia, wolności lub godności z uwagi na jego cechy lub indywidualną sytuację faktyczną. • W świetle art. 16 § 1 k.p.a. oraz art. 170 p.p.s.a., nie jest dopuszczalne, bez wystąpienia nowych faktów lub dowodów, kwestionowanie ustaleń z postępowania statusowego co do braku realnego zagrożenia doznania poważnej krzywdy. • Z samej istoty suwerenności państwa [...] wynika prawo do określania zasad przebywania cudzoziemców na terytorium danego państwa. • Przepisy Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania ich pobytu [...] wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy.

Skład orzekający

Anna Żak

sędzia

Arkadiusz Despot-Mładanowicz

przewodniczący

Grzegorz Rząsa

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA w zakresie oceny przesłanek negatywnych do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, ciężaru dowodu spoczywającego na cudzoziemcu oraz braku możliwości kwestionowania ustaleń z postępowania statusowego bez nowych dowodów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej cudzoziemca, ale jego argumentacja ma szersze zastosowanie w sprawach dotyczących zobowiązania do powrotu i ochrony prawnej cudzoziemców.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii prawnych związanych z prawem cudzoziemców do pobytu i zobowiązaniem do powrotu, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tym obszarze.

Cudzoziemiec musi udowodnić zagrożenie życia, by uniknąć powrotu do kraju – NSA wyjaśnia zasady.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst