II OSK 1504/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. T., obywatela Ukrainy, od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jego skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, kwestionując ich zastosowanie w jego sytuacji oraz ich zgodność z Konstytucją RP. Podniósł również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wyjaśnił, że przepisy art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej, ograniczające możliwość zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania, mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców ubiegających się o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, niezależnie od tego, czy przybyli do Polski w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie. Sąd podkreślił, że NSA nie jest właściwy do oceny zgodności ustaw z Konstytucją w trybie rozproszonym, a ograniczenia prawa do sądu wprowadzone przez specustawę są proporcjonalne i uzasadnione nadzwyczajną sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem obywateli Ukrainy. Wskazał, że w okresie obowiązywania art. 100d ustawy terminy na załatwienie spraw nie biegły, co wykluczało możliwość stwierdzenia bezczynności organu. W związku z tym, zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów specustawy ukraińskiej dotyczących ograniczenia prawa do sądu w sprawach cudzoziemców oraz stosowanie zasady proporcjonalności w kontekście sytuacji kryzysowej.
Ocena proporcjonalności ograniczeń prawa do sądu jest zależna od aktualnych okoliczności kryzysowych i może ulec zmianie wraz z ich ustaniem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, ograniczające możliwość zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania, mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców ubiegających się o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, czy tylko do tych przybyłych w związku z wojną na Ukrainie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa i powodu przybycia do Polski.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na literalnym brzmieniu przepisów, które posługują się pojęciem 'cudzoziemiec' bez dalszych ograniczeń, oraz na analizie celów i kontekstu dodania tych przepisów do specustawy. Wskazał, że przyjęcie odmiennego rozumienia prowadziłoby do absurdalnych wniosków i bezprzedmiotowości niektórych regulacji.
Czy sąd administracyjny może pominąć przepisy ustawy (art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej) z uwagi na ich rzekomą sprzeczność z Konstytucją RP (art. 45, art. 77 ust. 2)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie jest co do zasady powołany do oceny zgodności ustaw z Konstytucją, a takie pominięcie jest dopuszczalne tylko w sytuacjach wyjątkowych i niebudzących wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił podział kompetencji między NSA a Trybunałem Konstytucyjnym. Wskazał, że kwestionowane przepisy nie wyłączają prawa do sądu, a jedynie wprowadzają czasowe ograniczenie uzasadnione sytuacją kryzysową, co czyni je proporcjonalnymi. Ocena proporcjonalności w sensu stricto wymaga ostrożności i powściągliwości sądu administracyjnego.
Czy w okresie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, kiedy terminy na załatwienie spraw nie biegły, można mówić o bezczynności organu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tym okresie nie można mówić o bezczynności organu w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej, w okresie jej obowiązywania terminy na załatwienie spraw nie biegły. Ponadto, art. 100d ust. 4 stanowi, że zaprzestanie czynności przez organ lub dokonywanie ich z opóźnieniem w tym okresie nie może być podstawą do wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności.
Przepisy (43)
Główne
u.p.o.u. art. 100d § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
W okresie obowiązywania przepisu terminy na załatwienie spraw nie biegły.
u.p.o.u. art. 100d § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zaprzestanie czynności przez organ lub dokonywanie ich z opóźnieniem w okresie obowiązywania przepisu nie może być podstawą do wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Pomocnicze
u.p.o.u. art. 100c § ust. 1-4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis nie miał zastosowania w sprawie z uwagi na złożenie wniosku w okresie obowiązywania art. 100d.
u.p.o.u. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.o.u. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 10 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 37 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 1 i § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.o.u. art. 100a § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.o.u. art. 2 § ust. 1 lub 2
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 art. 5
Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r.
Dyrektywa 2001/55/WE
Dyrektywa 2001/55/WE
u.c. art. 3 § pkt 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.c. art. 211 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Dz. U. poz. 854 art. 1 § pkt 3
Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. L, 2023/2409
Decyzja wykonawcza Rady (EU) 2023/2409 z dnia 19 października 2023 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców ubiegających się o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, niezależnie od powodu przybycia do Polski. • Ograniczenia prawa do sądu wprowadzone przez specustawę są proporcjonalne i uzasadnione sytuacją kryzysową. • W okresie obowiązywania art. 100d ustawy terminy na załatwienie spraw nie biegły, co wyklucza możliwość stwierdzenia bezczynności organu.
Odrzucone argumenty
Przepisy art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej nie mają zastosowania do cudzoziemców, którzy nie przybyli do Polski w związku z wojną na Ukrainie. • Przepisy art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej są sprzeczne z Konstytucją RP (art. 45, art. 77 ust. 2). • WSA we Wrocławiu dopuścił się naruszenia przepisów postępowania (art. 149 § 1 i 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a.) poprzez oddalenie skargi w sytuacji bezczynności organu.
Godne uwagi sformułowania
NSA nie jest, co do zasady, sądem powołanym do oceny zgodności ustaw z Konstytucją RP. • Ograniczenie to nie jest przy tym dowolne, ale uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy. • Regulacje zawarte w art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy miały i mają nadal charakter czasowy (epizodyczny). • Konkluzja ta koresponduje również z ogólną zasadą prawa cessante ratione legis, cessat lex ipsa (gdy ustaje przyczyna, dla której wydano ustawę, traci moc sama ustawa).
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Małgorzata Masternak - Kubiak
członek
Grzegorz Rząsa
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów specustawy ukraińskiej dotyczących ograniczenia prawa do sądu w sprawach cudzoziemców oraz stosowanie zasady proporcjonalności w kontekście sytuacji kryzysowej."
Ograniczenia: Ocena proporcjonalności ograniczeń prawa do sądu jest zależna od aktualnych okoliczności kryzysowych i może ulec zmianie wraz z ich ustaniem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami cudzoziemców w Polsce w kontekście specustawy ukraińskiej i ograniczeń prawa do sądu, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie imigracyjnym i administracyjnym.
“Czy specustawa ukraińska ogranicza prawa wszystkich cudzoziemców? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.