II OSK 1490/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-11-25
NSAAdministracyjneWysokansa
postępowanie egzekucyjnetytuł wykonawczyzarzuty egzekucyjnewady formalnepieczęć urzędowawzór tytułuNSAegzekucja administracyjnaobowiązek niepieniężny

NSA uchylił wyrok WSA i postanowienia organów egzekucyjnych, uznając tytuł wykonawczy za wadliwy z powodu braku pieczęci urzędowej i niezgodności ze wzorem.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. K. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na postanowienie Wojewody Małopolskiego odrzucające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. A. K. kwestionował prawidłowość tytułu wykonawczego, wskazując na brak pieczęci urzędowej i niezgodność ze wzorem. NSA uznał te zarzuty za zasadne, uchylając zaskarżony wyrok i postanowienia organów egzekucyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na postanowienie Wojewody Małopolskiego odrzucające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Sprawa dotyczyła obowiązku sporządzenia ekspertyzy ujęcia wody nałożonego na A. K. decyzją Starosty Tatrzańskiego. Po nie wykonaniu obowiązku, wszczęto postępowanie egzekucyjne, w tym nałożono grzywny. A. K. podniósł szereg zarzutów, w tym dotyczących wadliwości tytułu wykonawczego. Sądy administracyjne pierwszej instancji oraz organy administracji odrzucały te zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną, koncentrując się na zarzucie naruszenia prawa materialnego dotyczącego wadliwości tytułu wykonawczego. Sąd stwierdził, że odpis tytułu wykonawczego doręczony skarżącemu był pozbawiony pieczęci urzędowej okrągłej i nie był sporządzony według ustalonego wzoru, co czyniło wszczęcie egzekucji niedopuszczalnym. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienia organów egzekucyjnych, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, tytuł wykonawczy pozbawiony pieczęci urzędowej okrągłej i nie sporządzony według ustalonego wzoru nie spełnia wymogów ustawowych i czyni wszczęcie egzekucji niedopuszczalnym.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystyczne wymogi formalne określone w ustawie i rozporządzeniach wykonawczych. Brak pieczęci urzędowej okrągłej oraz niezgodność ze wzorem stanowią istotne wady formalne, które uniemożliwiają skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Decydujący jest moment doręczenia tytułu dłużnikowi, a późniejsze uzupełnienie braków w aktach sprawy nie sanuje tej wady.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

u.p.e.a. art. 33

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27 § § 1 pkt 7

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 15

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 138 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 29 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § pkt 12 lit. b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 127

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 125 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozp. MF art. 39 a

Rozporządzenie Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Tytuł wykonawczy był wadliwy, ponieważ pozbawiony był pieczęci urzędowej okrągłej i nie był sporządzony według ustalonego wzoru, co czyniło wszczęcie egzekucji niedopuszczalnym.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące braku środków finansowych na wykonanie obowiązku. Zarzuty dotyczące zagubienia dokumentacji pozwolenia wodnoprawnego. Zarzuty dotyczące braku doręczenia upomnienia egzekucyjnego (choć WSA uznał, że zostało doręczone). Zarzuty dotyczące zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (grzywny). Zarzuty dotyczące nie spełnienia wymogów ustawowych przy wystawieniu tytułu wykonawczego (poza brakiem pieczęci i wzoru).

Godne uwagi sformułowania

brak chociażby jednego z elementów (wskazanych w art. 27 ustawy) powoduje niedopuszczalność egzekucji Tytuł wykonawczy jest zatem dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji decydującym dla wszczęcia postępowania momentem jest doręczenie dłużnikowi odpisu dokumentu sporządzonego według ustalonego wzoru

Skład orzekający

Roman Hauser

przewodniczący sprawozdawca

Krystyna Borkowska

sędzia

Małgorzata Stahl

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wadliwość formalna tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności brak pieczęci urzędowej i niezgodność ze wzorem, jako podstawa do uchylenia czynności egzekucyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych wymogów formalnych tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe są rygorystyczne wymogi formalne w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym, a ich niedopełnienie przez organ może prowadzić do uchylenia całego postępowania, nawet po jego długim trwaniu.

Brak pieczęci urzędowej i błąd we wzorze dokumentu zniweczyły postępowanie egzekucyjne trwające lata.

Dane finansowe

WPS: 300 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1490/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-09-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krystyna Borkowska
Małgorzata Stahl
Roman Hauser /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Sygn. powiązane
II SA/Kr 60/05 - Wyrok WSA w Krakowie z 2007-06-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) Sędziowie sędzia NSA Krystyna Borkowska sędzia NSA Małgorzata Stahl Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 60/05 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2004 r. Znak [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji 1. uchyla zaskarżony wyrok 2. uchyla zaskarżone postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Starosty T. z dnia [...] września 2004 r., Znak: [...] 3. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz A. K. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2007 r. (sygn. II SA/Kr 60/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. K. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2004 r. (nr [...]) utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] września 2004 r. (znak [...]) w przedmiocie odrzucenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Wyrok sądu I instancji zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] września 2002 r. (znak [...]) na A. K., nałożono obowiązek sporządzenia ekspertyzy ujęcia wody dla Małej Elektrowni Wodnej w W.. Wobec nie wykonania obowiązku w określonym w decyzji terminie wierzyciel egzekucyjny przesłał zobowiązanemu pisemne upomnienie z dnia [...] grudnia 2002 r. (znak; [...]), wzywające do wykonania obowiązku i dostarczenia ekspertyzy w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 z późn. zm.). Po upływie terminu został wystawiony tytuł wykonawczy opatrzony klauzulą o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej.
Wobec dalszego uchylania się od wykonania obowiązku, dnia [...] sierpnia 2003 r. wydano postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia (znak [...]), dołączając doń odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W dniu [...] lipca 2004 r. Starosta Tatrzański wydał postanowienie o nałożeniu kolejnej grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku.
W piśmie z 17 sierpnia 2004 r. Skarżący podniósł szereg okoliczności, które uniemożliwiają egzekucję: zagubienie przez urząd dokumentacji pozwolenia wodnoprawnego, brak środków finansowych na wykonanie ekspertyzy, nie doręczenie upomnienia egzekucyjnego, nie spełnienie wymogów ustawowych przy wystawieniu tytułu wykonawczego, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Organ egzekucyjny w uzasadnieniu postanowienia uznającego zarzuty za nieuzasadnione stwierdził, że spośród wymienionych przez Skarżącego przyczyn niemożności prowadzenia postępowania pod rozwagę wziął tylko przyczyny wymienione w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji: brak doręczenia upomnienia i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ uznał je za bezzasadne, gdyż upomnienie egzekucyjne zostało zobowiązanemu dostarczone przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego tj. jeszcze w grudniu 2002 r., a zarzuty dotyczą postanowienia o nałożeniu kolejnej grzywny wobec uchylania się od wykonania obowiązku. O zastosowaniu takiego środka egzekucyjnego tj. możliwości nałożenia kolejnej grzywny Skarżący został poinformowany w postanowieniu o nałożeniu pierwszej grzywny. Natomiast zastosowany środek nie jest zbyt uciążliwy, gdyż nie ma możliwości zastosowania środka innego, mniej uciążliwego. Zobowiązany sam naraża się na kolejne koszty uporczywie uchylając się od wykonania obowiązku nałożonego prawomocną decyzją .
W zażaleniu na powyższe postanowienie Starosty, Skarżący domagał się uchylenia aktu jako naruszającego prawo, utrzymując, iż zostały zbadane tylko dwa zarzuty, chociaż zgłosił ich pięć. Pouczenie o możliwych zarzutach, zawarte w treści tytułu wykonawczego, nie odpowiadało aktualnemu brzmieniu art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadto zaskarżone postanowienie pominęło zarzut, iż tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów z art. 27 wskazanej ustawy. Zamieszczona na druku tytułu, treść art. 33 ustawy nie wskazywała na możliwości zgłoszenia takiego zarzutu. Tymczasem art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że "podstawą zarzutu może być niespełnienie wymogów określonych w art. 27".
Skarżący stwierdził nadto, że zaskarżone postanowienie pomija również zarzut niewykonalności nałożonego obowiązku i nie istnienia obowiązku z uwagi na posiadanie przez skarżącego pozwolenia wodnoprawnego.
Postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. (znak [...]) wydanym na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. art. 17, 18 i 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu, przedstawiając przebieg dotychczasowego postępowania, organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany może wnieść z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 ustawy z 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 z późn. zm.). W pouczeniu postanowienia o nałożeniu kolejnej grzywny Starosta Tatrzański przywołał art. 33 obowiązującej ustawy, chociaż zacytował go w niepełnym brzmieniu - brak jest dwóch enumeratywnie wymienionych zarzutów w punktach 9 i 10 tego artykułu (zarzuty z pkt 6 i 7 są wymienione razem w punkcie 6 pouczenia). Nie ma to jednak wpływu na orzeczenie Starosty, gdyż jeden zarzut (pkt 9) dotyczy prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, a w tym przypadku wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot, zgodnie z art. 20 § 1 pkt 2, zatem zarzut jest bezprzedmiotowy. Drugi, pominięty w pouczeniu zarzut (pkt 10) dotyczy niespełnienia wymogów określonych w art. 27 przedmiotowej ustawy dla tytułu wykonawczego.
Wojewoda stwierdził, że zarzut skarżącego o wielokrotnym nakładaniu na niego tego samego obowiązku jest nieprawdziwy, gdyż posiadana przez niego dokumentacja użyta została do wydania pozwolenia wodnoprawnego w 1989 roku, a nowa ekspertyza, do wykonania której został zobowiązany, powinna wykluczyć bądź wykazać ujemne skutki działalności użytkownika pozwolenia, co może w dalszej kolejności stanowić podstawę do określenia obowiązku wykonania i utrzymania urządzeń zapobiegających szkodom. Nadto organ II instancji podniósł, że decyzja nakładająca na Skarżącego obowiązek sporządzenia ekspertyzy jest prawomocna.
Skarżący wniósł od postanowienia Wojewody Małopolskiego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu skargi wskazał, jakie zarzuty podnosił w toku postępowania egzekucyjnego. Podniósł, iż postanowienie Starosty Tatrzańskiego z września 2004 r. nie odnosiło się do wszystkich zgłoszonych przez niego zarzutów. Ponadto wyraził zdanie, że brak w tytule egzekucyjnym pouczenia o możliwości zgłoszenia zarzutu, o jakim mowa w art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji spowodował, iż zarzut ten nie został wcześniej zgłoszony.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2007 r. oddalił na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę A. K., stwierdzając iż nie dopatrzył się w skontrolowanym przezeń postępowaniu egzekucyjnym żadnych uchybień prawnych mających wpływ na wynik sprawy. Sąd zauważył, że wprawdzie postanowienia organów egzekucyjnych w zbyt ogólnikowy sposób odniosły się do niektórych zarzutów podniesionych przez skarżącego, ale uchybienia te nie mają znaczenia wobec bezzasadności zarzutów, a zatem obydwa akty odpowiadają prawu.
Za niepotwierdzony sąd uznał zarzut skarżącego co do wpływu okoliczności ewentualnego zagubienie przez organy dokumentacji dotyczącej pozwolenia wodnoprawnego na treść obowiązku i przebieg postępowania wykonawczego. Z treści wykonywanej decyzji Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] września 2002 roku wynika, że ekspertyza i inwentaryzacja winny być wykonane m. in. w związku z działaniami skarżącego, niezgodnymi z uzyskanym pozwoleniem wodnoprawnym, a zatem dokumentacja, przedłożona przed jego wydaniem nie oznacza wykonania egzekwowanego obowiązku. Nadto - zdaniem Sądu I instancji - nie można mówić o nie istnieniu egzekwowanego obowiązku w sytuacji, kiedy w obrocie prawnym funkcjonuje nakładająca ten obowiązek decyzja.
Z kolei zdaniem Sądu wojewódzkiego nie znalazł potwierdzenia w aktach administracyjnych sprawy zarzut skarżącego co do nie doręczenia mu decyzji z dnia [...] września 2002 roku oraz upomnienia, wymaganego zgodnie z art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W szczególności w materiałach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia, datowanego na dzień 6 grudnia 2002 roku, z którego wynika, iż pismo to zostało odebrane przez skarżącego osobiście dnia 18 grudnia 2002 roku. Nie jest także istotne, czy skarżący odebrał wykonywaną decyzję osobiście, czy też doszło do doręczenia zastępczego, albowiem przepisy k.p.a. przewidują dla obu rodzajów doręczeń identyczny skutek prawny i brak jest podstaw do różnicowania tych sytuacji.
WSA w Krakowie, odwołując się do orzecznictwa NSA (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2006 roku, sygn. akt II OSK 509/05), nie zgodził się z zarzutem jakoby nałożony obowiązek nie był wykonalny dla skarżącego z uwagi na brak wystarczających środków finansowych na opłacenie stosownych prac i wyjaśnił, że niewykonalność obowiązku, o jakiej mowa w art. 33 pkt 5 ustawy musi mieć charakter obiektywny, tzn. obowiązek musi być niewykonalny dla każdego potencjalnego zobowiązanego a same koszty wykonania obowiązku i inne utrudnienia nie mogą świadczyć o jego niewykonalności.
Sąd I instancji jako nieuzasadniony ocenił także zarzut zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, wyjaśniając, że zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. "b" ustawy w rozpatrywanej sprawie możliwe było zastosowanie wyłącznie grzywny w celu przymuszenia bądź wykonania zastępczego, które odbywa się na koszt zobowiązanego (art. 127). WSA przypomniał, że stosownie do art. 125 § 1 powoływanej ustawy, w razie wykonania obowiązku przez zobowiązanego, nałożona grzywna w celu przymuszenia, o ile nie została jeszcze uiszczona bądź ściągnięta, podlega umorzeniu.
Za bezzasadny Sąd wojewódzki uznał również zarzut Skarżącego co do braku spełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W szczególności odrębne oznaczenie wierzyciela nie jest konieczne w sytuacji, kiedy Starosta Tatrzański jest jednocześnie organem nakładającym w drodze decyzji, jak i egzekwującym sporny obowiązek. WSA stwierdził, że tytuł zawiera, stosownie do art. 27 § 1 pkt 6 ustawy, wskazanie podstawy prawnej prowadzonej egzekucji, opatrzony jest także pieczęcią okrągłą organu administracji publicznej oraz imienną pieczęcią jej pracownika, działającego z upoważnienia organu. Sąd wskazał jedynie, że Skarżący ma rację jedynie co do nieaktualnego w dacie wydania tytułu pouczenia o podstawach zarzutów – odwoływało się ono bowiem do dawnego brzmienia art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na rozpatrzenie zarzutów, albowiem z ich treści wynika, że aktualne podstawy zgłoszenia zarzutów przeciw prowadzonemu postępowaniu były skarżącemu znane.
W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu I instancji, Skarżący opierając się na podstawie naruszenia prawa materialnego, zarzucił sądowi naruszenie art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne przyjęcie, iż tytuł wykonawczy spełniał wszystkie wymogi przewidziane powyższym przepisem, gdy faktycznie tytuł pozbawiony był pieczęci urzędowej okrągłej w dacie jego wystawienia i egzekwowania.
W uzasadnieniu skargi, Skarżący wskazał, iż do postanowienia Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] lipca 2004 r. o nałożeniu na niego kolejnej grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku dołączono odpis tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2003 r. poświadczony za zgodność odpisu z oryginałem z datą [...] lipca 2004 r., który nie zawierał okrągłej pieczęci organu administracji publicznej. Doręczony Skarżącemu tytuł nie zawierał pieczęci urzędowej, zatem nie spełniał wymogów ustawowych i bez znaczenia jest fakt uzupełnienia tytułu o pieczęć urzędową w aktach administracyjnych organu I instancji po dacie [...] lipca 2004 r., kiedy to pracownik organu I instancji – Starostwa Tatrzańskiego poświadczył za zgodność dokumentu z oryginałem. Nadto podniósł, że na powyższą okoliczność, którą trudno uznać za zgodne z prawem działanie organu, zwracał uwagę sądowi I instancji w swoim piśmie z dnia 26 kwietnia 2007 r.
W motywach skargi kasacyjnej wskazano również na powinność działania organów zgodnie z prawem, która wypływa z konstytucyjnej zasady państwa prawnego oraz odwołano się do orzecznictwa NSA
Przytaczając powyższą podstawę kasacyjną skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ (Wojewoda Małopolski) podtrzymał argumentację wyrażoną w odpowiedzi na skargę wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wnioski (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane w skardze kasacyjnej naruszenia prawa materialnego).
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jest ona zasadna.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczy w istocie kwestii czy wystawiony w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko Skarżącemu tytuł egzekucyjny odpowiadał wymaganiom, jaki na tego rodzaju dokument, kluczowy dla dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nakładały przepisy ustawowe i wykonawcze (rangi podstawowej). Od tego jedynego podniesionego w skardze kasacyjnej, a najdalej idącego spośród powołanych w skardze do WSA, zarzutu zależy prawidłowość zarówno zaskarżonego wyroku, jak i poprzedzających go postanowień.
Zgodnie z przepisami art. 26 § 5 pkt 1 i art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy musi spełniać wymogi określone w art. 27 § 1 w/w ustawy i być sporządzony według ustalonego wzoru, jak stanowi z kolei art. 26 § 1 wskazanej ustawy. Obowiązek zbadania, czy tytuł spełnia powyższe wymagania obciąża organ egzekucyjny (art. 29 § 2), a stwierdzenie ich nie spełnienia przesądza o niedopuszczalności egzekucji.
Także w wypadku, jak w niniejszej sprawie, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, wystawiony przez niego tytuł musi spełniać warunki z art. 27 § 1 ustawy. Należy bowiem podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem sądowym "brak chociażby jednego z elementów (wskazanych w art. 27 ustawy) powoduje niedopuszczalność egzekucji" (wyrok NSA z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt II SA/Sz 1477/97, niepubl.).
Tytuł wykonawczy jest zatem dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji (zob. R.Hauser, Z. Leoński, A.Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 4. wydanie, C.H.Beck, Warszawa 2008, s. 97, Nb.1).
W obecnym stanie prawnym nie sposób dokonywać kontroli w zakresie stopnia spełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bez odwołania się do treści art. 26 § 1 i 2. Zgodnie z art. 26 § 1 "Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru". Z kolei § 2 art. 26 stanowi, iż "Wzór, o którym mowa w § 1, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych. Wzór ten zawiera treść określoną w art. 27, a ponadto umożliwia elektroniczne przetwarzanie danych zawartych w tytule wykonawczym".
Wzór tytułu wykonawczego został określony w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541 z późn. zm.), w rozdziale 9 a "Wzór obowiązującego druku stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym". Wzór stanowi na mocy § 39 a rozporządzenia załączniki: nr 24 (TYT-3) oraz 25 (TYT-3 A). Rozdział 9 a został dodany do rozporządzenia Ministra Finansów z 2001 r. przez § 1 pkt 16 rozporządzenia z 19 grudnia 2002 r. (Dz. U. z 2003 r., Nr 9, poz. 106), które weszło w życie z dniem 1 lutego 2003 r.
Co się natomiast tyczy elementu określonego w art. 27 § 1 pkt 7 ustawy, zaznaczyć trzeba, że pod użytym tam pojęciem "pieczęci urzędowej" rozumieć należy pieczęć okrągłą z wizerunkiem godła państwowego, a nie jakąkolwiek pieczęć (zob. R.Hauser, Z. Leoński, A.Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 4. wydanie, C.H.Beck, Warszawa 2008, s. 99, Nb. 5).
Z akt sprawy wynika, że odpis tytułu wykonawczego doręczony Skarżącemu – zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnemu pozbawiony był pieczęci urzędowej okrągłej oraz nie był sporządzony wg ustalonego rozporządzeniem Ministra Finansów wzoru.
Nie ma zatem znaczenia, iż w aktach administracyjnych sprawy – aktach organu I instancji przekazanych na wezwanie WSA w Krakowie tytuł wykonawczy z [...] marca 2003 r. jest zaopatrzony w pieczęć urzędową okrągłą, ponieważ decydującym dla wszczęcia postępowania momentem jest doręczenie dłużnikowi odpisu dokumentu sporządzonego według ustalonego wzoru. Z treści pism procesowych skierowanych przez Skarżącego do sądu I instancji, w szczególności z okoliczności potwierdzenia przez upoważnionego pracownika organu I instancji, iż tytuł pozbawiony był pieczęci urzędowej w dacie jego wystawienia i doręczenia wywieść można, że prawdopodobne jest następcze uzupełnienie przez organ wadliwego dokumentu w aktach sprawy.
W świetle wyżej wskazanych regulacji prawnych oraz przytoczonych rozważań, trudno uznać za słuszne ustalenia w przedmiocie spełnienia przez tytuł wykonawczy warunków określonych w art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poczynione przez Sąd I instancji, jak i organy administracyjne w zaskarżonych postanowieniach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie będąc na podstawie art. 134 § 1 ustawy – p.p.s.a. związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną w skardze podstawa prawną, winien był zbadać, czy w granicach zawisłej sprawy organ egzekucyjny zastosował wszystkie wiążące go przepisy obowiązującego prawa, w tym, czy wystawiony w dniu [...] marca 2003 r. tytuł wykonawczy czynił zadość wymogom określonym w art. 26 ust. 1 i 2 i 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 39 a cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 20001 r., które w części dotyczącej określenia wzorów obowiązujących druków stosowanych w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym obowiązywało od dnia 1 lutego 2003 r., a zatem wiązało organ egzekucyjny – Starostę Tatrzańskiego w dacie wystawienia tytułu wykonawczego.
Należy wskazać, że wierzyciel dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym obowiązku – Starosta Tatrzański, który w niniejszej sprawie jest równocześnie organem egzekucyjnym winien dla realizacji nałożonego na Skarżącego ostateczną decyzją administracyjną obowiązku, wystawić nowy tytuł wykonawczy, spełniający wszystkie wymogi treściowe z art. 27 oraz sporządzony zgodnie z art. 26 § 1 w zw. z § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i § 39 a powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. Nie ma bowiem przepisów prawa, które ograniczałyby możliwość wydawania liczby tytułów wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym odnoszących się do jednej sprawy.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok oraz rozpoznał skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] września 2004 r.
W toku ponownego rozpoznawania zażalenia skarżącego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny będący jedynie wierzycielem uwzględni oceną prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 203 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które obejmują zwrot opłat sądowych poniesionych przez skarżącego oraz zwrot wynagrodzenia radcowskiego według norm przepisanych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI