II OSK 1483/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-05
NSAAdministracyjneWysokansa
warunki zabudowyzagospodarowanie przestrzenneplanowanie przestrzennedostęp do drogi publicznejuzbrojenie terenudobry sąsiadbudownictwo mieszkanioweNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że mimo wadliwego uzasadnienia sądu I instancji, brak jest podstaw do uchylenia wyroku w sprawie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji wielorodzinnej.

Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia warunków zabudowy dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę inwestora, wskazując na brak spełnienia przesłanek z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. dotyczących dobrego sąsiedztwa, dostępu do drogi publicznej oraz uzbrojenia terenu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał częściowo zasadność zarzutów dotyczących uzbrojenia terenu i dostępu do drogi publicznej, jednak stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia wyroku, gdyż inne przesłanki nadal nie zostały spełnione.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną L. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę inwestora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Sąd pierwszej instancji uznał, że inwestycja nie spełnia warunków z art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazując na brak dobrego sąsiedztwa (otoczenie to zabudowa przemysłowa i usługowa, a jedyny budynek mieszkalny na działce inwestycyjnej jest przeznaczony do rozbiórki), brak dostępu do drogi publicznej oraz brak wystarczającego uzbrojenia terenu. NSA, analizując skargę kasacyjną, stwierdził, że kwestia legalności istniejącego budynku mieszkalnego jest irrelewantna, gdyż jest on przeznaczony do rozbiórki. Sąd uznał za wadliwe stanowisko WSA dotyczące uzbrojenia terenu, wskazując, że możliwe jest zastosowanie alternatywnych rozwiązań, takich jak indywidualne ujęcie wody czy przydomowa oczyszczalnia ścieków. NSA zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. w zakresie dostępu do drogi publicznej, interpretując pojęcie dostępu szerzej, jako funkcjonalne zapewnienie komunikacji, a niekoniecznie posiadanie tytułu prawnego do dróg wewnętrznych. Mimo tych ustaleń, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że brak jest podstaw do uchylenia wyroku, ponieważ brak spełnienia jednej przesłanki z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. jest wystarczający do odmowy ustalenia warunków zabudowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, budynki przeznaczone do rozbiórki nie mogą być brane pod uwagę w analizie urbanistycznej w świetle art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że budynek przeznaczony do rozbiórki nie stanowi elementu stanu zagospodarowania i nie może być podstawą do określenia wymagań dla nowej zabudowy, niezależnie od tego, czy powstał legalnie, czy w warunkach samowoli budowlanej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wymaga, aby co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, była zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Nie można brać pod uwagę budynków przeznaczonych do rozbiórki.

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wymaga zapewnienia dostępu do drogi publicznej, rozumianego jako bezpośredni dostęp lub dostęp przez drogę wewnętrzną lub służebność drogową. Na etapie WZ wystarczający jest dostęp funkcjonalny, nie wymaga się tytułu prawnego do dróg wewnętrznych.

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wymaga, aby istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu było wystarczające dla zamierzenia budowlanego. Obejmuje to nie tylko przyłączenie do sieci, ale także alternatywne rozwiązania, jak indywidualne ujęcie wody czy przydomowa oczyszczalnia ścieków, o ile istnieją możliwości techniczne.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 61 § ust. 5

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wykonanie uzbrojenia terenu musi zostać zagwarantowane w drodze umowy między właściwą jednostką organizacyjną a inwestorem.

u.p.z.p. art. 2 § pkt 14

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Definiuje dostęp do drogi publicznej jako bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej.

p.p.s.a. art. 183 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, ale z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § ust. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Enumeratywnie wymienia przesłanki nieważności postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 81a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony, stosowana w postępowaniach nakładających obowiązki lub ograniczających uprawnienia.

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy uzasadnienia decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 3

Określa sposób wyznaczenia obszaru analizowanego i przeprowadzenia analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 26 § ust. 3

Dopuszcza wykorzystanie działki budowlanej pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi w razie braku warunków przyłączenia sieci kanalizacyjnej, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody oraz zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków.

p.b. art. 7 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Podstawa do wydania rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

budynki przeznaczone do rozbiórki nie mogą być brane pod uwagę w analizie urbanistycznej brak możliwości przyłączenia do sieci nie wyklucza ustalenia warunków zabudowy, jeśli istnieją alternatywne rozwiązania dostęp do drogi publicznej należy rozumieć funkcjonalnie, nie wymaga posiadania tytułu prawnego do dróg wewnętrznych na etapie WZ

Skład orzekający

Anna Szymańska

sprawozdawca

Arkadiusz Despot - Mładanowicz

przewodniczący

Tomasz Zbrojewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących warunków zabudowy, w szczególności zasady dobrego sąsiedztwa, dostępu do drogi publicznej oraz uzbrojenia terenu, a także znaczenie budynków przeznaczonych do rozbiórki."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, ale przedstawione interpretacje przepisów mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowych dla inwestorów kwestii warunków zabudowy, a NSA prezentuje ważne dla praktyki interpretacje przepisów dotyczących dostępu do drogi publicznej i uzbrojenia terenu, które mogą być zaskakujące dla niektórych.

Warunki zabudowy: NSA wyjaśnia, co z dostępem do drogi i uzbrojeniem, gdy brakuje przyłączy?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1483/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Szymańska /sprawozdawca/
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1991/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 293
art. 61 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant asystent sędziego Joanna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1991/20 w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 lipca 2020 r., nr KOC/3065/Ar/20 w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z 12 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1991/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie", "Sąd wojewódzki", "Sąd I instancji") po rozpoznaniu skargi L. B. (dalej: "inwestor", "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: "Kolegium", "SKO") z 10 lipca 2020 r., nr KOC/3065/Ar/20 w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy - oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 4 września 2019 r. inwestor wystąpił o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego dwukondygnacyjnego na działce nr [...] z obrębu [...], przy ul. [...] na terenie Dzielnicy Białołęka m. st. Warszawy.
Zarząd Dzielnicy Białołęka m. st. Warszawy (dalej: "Zarząd", "organ I instancji") decyzją z 14 maja 2020 r., nr 143/B/2020 odmówił ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji. W uzasadnieniu wskazano, że przeprowadzone analizy wykazały brak spełnienia przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293), dalej: "u.p.z.p.".
Kolegium, zaskarżoną decyzją - utrzymało w mocy decyzję Zarządu. W uzasadnieniu wskazano, że planowana inwestycja nie spełnia warunku tzw. zasady dobrego sąsiedztwa. SKO podniosło, że z przeprowadzonej analizy urbanistycznej wynika, że w obszarze analizowanym nie ma ani jednej działki zabudowanej budynkiem o parametrach odpowiadających budynkowi, który planuje inwestor. Obszar analizowany, wyznaczony wokół działki inwestycyjnej, to teren generalnie niezabudowany. Natomiast miejscowo występująca na nim zabudowa pełni funkcję przemysłową oraz usługową, którą tworzą wielkopowierzchniowe hale. W obszarze analizowanym zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna oraz wielorodzinna nie występuje. Jedyną zabudową mieszkaniową jest niezalegalizowany budynek mieszkalny przeznaczony do rozbiórki, znajdujący się na działce inwestycyjnej.
WSA w Warszawie nie uwzględnił skargi. W pierwszej kolejności podniesiono, że jedyną zabudową mieszkaniową w obszarze analizowanym jest budynek mieszkalny przeznaczony do rozbiórki, znajdujący się na działce inwestycyjnej. Dla przedmiotowego budynku nie odnaleziono dokumentacji potwierdzającej jego legalną budowę, a skarżący nie przedłożył takiej dokumentacji. Zatem planowana zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna stałaby w sprzeczności z istniejącym zagospodarowaniem terenu, tj. funkcją przemysłową oraz usługową (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.). Następnie Sąd I instancji wskazał, że nieruchomości, które miałyby zapewnić skarżącemu dostęp do drogi publicznej, tj. działki nr [...] i [...] są sklasyfikowane jako dr - drogi, natomiast działka nr [...] - jako Tk - tereny kolejowe, przez którą przebiega bocznica kolejowa. Właścicielem wszystkich działek jest m. st. Warszawa. Faktycznie w terenie droga taka nie istnieje i pomimo klasyfikacji w ewidencji gruntów jako "dr" - nie jest to droga publiczna. Wobec powyższego WSA w Warszawie podzielił stanowisko organów, że działka nr [...] nie ma zapewnionego dostępu do drogi publicznej (brak dokumentów poświadczających prawo przejścia i przejazdu przez ww. działki ani zgody zarządcy drogi wewnętrznej na skomunikowanie planowanej inwestycji z drogą publiczną) – nie został zatem spełniony warunek z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. Dalej Sąd wojewódzki podniósł, że nie ma możliwości dostawy wody z miejskiej sieci wodociągowej i odprowadzania ścieków z planowanej inwestycji do miejskiej sieci kanalizacyjnej. Wskazano, że odbiornikiem ścieków bytowych z planowanego budynku może być istniejący kanał sanitarny (J) 0,20 m w ul. [...] po zaprojektowaniu, wybudowaniu i włączeniu do eksploatacji sieci kanalizacyjnej. Ze względu na znaczną odległość planowanej inwestycji od odbiornika docelowego, tj. kanału sanitarnego w ul. [...] skanalizowanie ww. działki w systemie kanalizacji grawitacyjnej może być niemożliwe. Zatem dla planowanej inwestycji warunek projektowanego lub istniejącego uzbrojenia terenu nie został spełniony, gdyż nie ma możliwości dostawy wody oraz odprowadzania ścieków do sieci miejskiej (art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył L. B., zaskarżając go w całości, zarzucając:
- mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 81a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej, przejawiające się w oddaleniu skargi skierowanej przez skarżącego, w sytuacji, w której organy publiczne obu instancji nie podjęły wszelkich możliwych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przerzucając w sposób niesłuszny obowiązek zebrania materiału dowodowego na skarżącego, a nadto istniejące, nie dające się usunąć wątpliwości w zakresie legalnego charakteru budynku wzniesionego na należącej do skarżącego działce rozstrzygnęły na niekorzyść skarżącego, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy; doprowadziło bowiem do błędnego uznania przez organy administracji, że budynek jako wzniesiony nielegalnie nie może stanowić odniesienia w zakresie określenia kontynuacji funkcji mieszkalnej na należącej do skarżącego działce, a przez to uznania, że na gruncie niniejszej sprawy nie został spełniony wymóg z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 6 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej, przejawiające się w oddaleniu skargi w sytuacji, w której organy publiczne obu instancji nie podjęły wszelkich możliwych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie rzeczywistego zbadania czy proponowany przez skarżącego sposób uzbrojenia terenu jest wystarczający do zamierzenia budowlanego, a także poprzez brak jakiegokolwiek wyjaśnienia dlaczego sposób ten uznały za niewystarczający, a przez to uznania, że na gruncie niniejszej sprawy nie został spełniony wymóg z art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p.;
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym uznaniu, że dostęp do drogi publicznej przez drogę wewnętrzną wymaga uzyskania zgody zarządcy na skomunikowanie należącej do skarżącego działki z drogą publiczną, co pociągnęło za sobą uznanie, że działka należąca do skarżącego nie posiada dostępu do drogi publicznej, podczas gdy wystarczającym do uznania, że działka ma dostęp do drogi publicznej -jest pośredni do niej dostęp przez inną drogę wewnętrzną; droga ta jest powszechnie dostępna, ma swoją nazwę i w związku z powyższym skarżący nie musi legitymować się tytułem prawnym do niej.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika według norm przepisanych oraz dopuszczenie nowego dowodu w sprawie, tj. pisma urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z 21 kwietnia 2021 r., znak sprawy BG-UE-E-IV.6642.116.2021.MGI - na okoliczność jego treści. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje:
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres sądowej kontroli przez NSA.
Skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Zarzuty procesowe koncentrują się na wykazaniu dwóch kwestii: braku podstaw faktycznych do przyjęcia, że istniejący na działce inwestycyjnej budynek mieszkalny powstał w warunkach samowoli budowlanej, co skutkuje pominięciem tego obiektu w analizie urbanistycznej oraz nieprawidłowego przyjęcia, że brak jest uzbrojenia terenu wystarczającego dla tego zamierzenia budowlanego.
Odniesienie się do zarzutów procesowych wymaga ustalenia normy materialnej, która wyznacza przedmiot postępowania administracyjnego. Takim przepisem jest art. 61 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia warunków określonych w tym przepisie. Pierwszym z nich jest kluczowy dla wyniku tej sprawy przepis ustalający tzw. zasadę dobrego sąsiedztwa i wymagający, aby co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, była zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.). Powstająca w sąsiedztwie zabudowanych już działek nowa zabudowa powinna odpowiadać charakterystyce urbanistycznej (kontynuacja funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, linii zabudowy i intensywności wykorzystania terenu) i architektonicznej (gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych) zabudowy już istniejącej (vide np. wyroki NSA: z 14 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2152/22, z 26 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 1478/19; z 3 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 707/16). Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r. Nr 164, poz. 1588) w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu, właściwy organ wyznacza wokół działki budowlanej obszar analizowany i przeprowadza na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 - 5 u.p.z.p. Organ przeprowadził taką analizę i doszedł do uprawnionego wniosku, że otoczenie to zabudowa przemysłowa oraz usługowa, którą tworzą wielkopowierzchniowe hale. Poza budynkiem mieszkalnym przeznaczonym do rozbiórki nie występuje żadna zabudowa mieszkaniowa.
Skarżący wywodzi, że organ poczynił błędne ustalenie jakoby istniejący na działce inwestycyjnej budynek mieszkalny został wzniesiony bez pozwolenia na budowę i tym samym naruszył on przepisy regulujące postępowanie dowodowe, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 81a § 1 k.p.a. Zdaniem NSA kwestia ta pozostaje bez znaczenia dla wyniku sprawy. Z decyzji o warunkach zabudowy wynika, że znajdujący się na działce nr [...] budynek mieszkalny został przeznaczony do rozbiórki, a zatem nie będzie stanowił w przyszłości elementu stanu zagospodarowania. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, w świetle art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. nie mogą być brane pod uwagę budynki przeznaczone do rozbiórki (vide wyroki NSA: z 10 maja 2023 r. sygn. akt II OSK 309/22 i z 5 lutego 2020 r. II OSK 492/19). Oznacza to, że okoliczność czy został on wzniesiony legalnie czy w warunkach samowoli budowlanej, pozostaje dla wyniku sprawy irrelewantna. Jednocześnie nie jest to (ze względu na funkcję oraz parametry, cechy i wskaźniki kształtowania zabudowy) obiekt budowlany, który niejako "zastępuje" istniejący budynek mieszkalny przeznaczony do rozbiórki i tym samym nie zmienia istniejącego stanu zagospodarowania. Planowany budynek co prawda kontynuuje funkcję mieszkaniową, ale jego parametry, cechy zagospodarowania terenu, jak również gabaryty i forma architektoniczna są na tyle odmienne od istniejącego budynku na działce nr [...], że zmieniłby dotychczasowy stan zagospodarowania obszaru. Nie jest zatem zasadny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Natomiast przywołany przez skarżącego kasacyjnie art. 81a § 1 k.p.a. nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie bowiem przedmiotem zaskarżonej decyzji było ewentualne przyznanie stronie uprawnienia. Zasada rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony, przewidziana w powyższym przepisie, odnajduje natomiast zastosowanie w postępowaniach administracyjnych, których przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe, gdy istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego. Warunek ten uznaje się za spełniony, jeżeli wykonanie uzbrojenia terenu zostanie zagwarantowane w drodze umowy między właściwą jednostką organizacyjną, a inwestorem (art. 61 ust. 5 u.p.z.p.). Organ oparł swoje rozstrzygnięcie, a WSA w Warszawie go wadliwie zaakceptował, na fakcie, że przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne poinformowało, że dla tej zabudowy nie ma możliwości dostawy wody z miejskiej sieci wodociągowej oraz odprowadzania ścieków do miejskiej sieci kanalizacyjnej. Spór zatem polega na tym, czy organy prawidłowo i wystarczająco wyjaśniły, czy możliwe jest dopuszczenie alternatywnej formy odprowadzania ścieków oraz zapewnienia korzystania z indywidualnego ujęcia wody dla planowanej inwestycji o określonych parametrach. Zarówno bowiem z przepisów ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej: "p.b." oraz rozporządzenia wykonawczego do tego aktu - nie wynika, że zapewnienie uzbrojenia następuje wyłącznie poprzez właściwego operatora tych usług.
Zdaniem NSA w omawianej sytuacji faktycznej byłoby prawnie dopuszczalne zamieszczenie w decyzji alternatywnego odprowadzania ścieków (do indywidualnej oczyszczalni ścieków lub szczelnego zbiornika na nieczystości ciekłe) oraz zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, o ile wystąpiłyby możliwości techniczne. Wskazać bowiem należy, iż rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065) wydane na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 p.b., w § 26 ust. 3 przewiduje, iż w razie braku warunków przyłączenia sieci kanalizacyjnej działka budowlana może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody oraz zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków. Przepisy § 26 powyższego rozporządzenia nakazują, aby na działce przeznaczonej pod zabudowę była zapewniona woda oraz odprowadzanie ścieków, a może to się odbywać przez przyłączenie do właściwej sieci bądź zastosowanie indywidualnego ujęcia wody, czy zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków. W tym stanie rzeczy przez istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, o jakim mowa w art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. należy rozumieć nie tylko możliwość przyłączenia do sieci, ale także zastosowanie ujęcia wody oraz zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków (vide wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 578/18 i z 14 czerwca 2022 r. sygn. akt II OSK 1084/21). Celem przepisu art. 61 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 u.p.z.p. nie jest uzależnienie wydania decyzji o warunkach zabudowy od faktycznego istnienia uzbrojenia terenu, ale jedynie zagwarantowanie, że powstanie stosowne uzbrojenie, pozwalające na prawidłowe korzystanie z obiektów budowlanych. Tymczasem organy nie zbadały czy istnieje możliwość skorzystania z alternatywnych form zapewnienia uzbrojenia terenu oraz czy takie formy będą wystarczające dla planowanego zamierzenia budowlanego. Niemniej zasadność tego zarzutu pozostaje bez znaczenia dla wyniku sprawy i nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, mimo stwierdzonej wadliwości przeprowadzenia kontroli sądowej przez WSA w Warszawie w omówionym aspekcie prawnym.
Jako zasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p., ale również pozostaje bez znaczenia dla wyniku sprawy, bowiem trzeba przypomnieć, że do odmowy ustalenia warunków zabudowy wystarczający jest brak jednej z przesłanek określonych w art. 61 ust. 1 u.p.z.p.
Jednym z warunków wydania decyzji pozytywnej dla inwestora jest spełnienie warunku posiadania dostępu do drogi publicznej, przez co należy rozumieć w myśl art. 2 pkt 14 u.p.z.p. bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Dokonując wykładni pojęcia "dostęp do drogi publicznej" (art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p.) trzeba mieć na uwadze, że dotyczy ono ustalania dostępności komunikacyjnej na etapie decyzji o warunkach zabudowy. Zgodnie zaś z art. 63 ust. 2 u.p.z.p. decyzja taka nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich. Na etapie ustalenia warunków zabudowy podmiot wnioskujący nie musi dysponować tytułem prawnym do terenu zapewniającego dostęp do drogi publicznej (wyroki NSA z: 20 lipca 2022 r. sygn. akt II OSK 2294/19, 3 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 2802/19, 25 października 2019 r. sygn. akt II OSK 3065/17, 21 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 844/17). Nie bada się tutaj stosunków własnościowych dotyczących zarówno terenu inwestycyjnego, jak również nieruchomości, przez które ma być realizowany dostęp do drogi publicznej. Są to bowiem zagadnienia, które podlegają ocenie i szczegółowemu badaniu na etapie postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Dostęp ten należy rozumieć w znaczeniu funkcjonalnym, co oznacza, że działka, na której zaplanowano realizację inwestycji, powinna mieć zapewnioną możliwość obsługi komunikacyjnej celem zapewnienia dojazdu (wyrok NSA z 5 lipca 2023 r. sygn. akt II OSK 1698/21). W niniejszej sprawie działki, przez które ma następować komunikacja z drogą publiczną to dwie działki drogowe, zgodnie z wpisem do ewidencji gruntów "dr" (nr [...] i [...]) o kształcie wydzielenia długiego wąskiego pasa gruntu oraz o takim samym kształcie działka nr [...] (tereny kolejowe). Wszystkie działki stanowią własność m. st. Warszawy. Jeżeli więc, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, inwestor wskazuje teren, który będzie miał dostęp do drogi publicznej przez inne działki, to przedmiotem oceny organu prowadzącego postępowanie, powinna być możliwość wykorzystania działek do skomunikowania terenu inwestycji z drogą publiczną, nie zaś posiadanie przez inwestora tytułu prawnego do korzystania z tych działek (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2021 r. sygn. akt II OSK 438/20), czy wybudowanie takiej drogi w terenie. Również kwestia zgody zarządcy działki drogowej nie ma jakiegokolwiek znaczenia na tym etapie inwestycji. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że teren inwestycyjny posiada dostęp do drogi publicznej w rozumieniu art. 2 pkt 14 u.p.z.p. i tym samym zasadny okazał się zarzut naruszenia przepisu materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p., ale pozostaje to bez żadnego wpływu na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, mimo częściowo błędnego uzasadnienia kontrolowany wyrok jest zgodny z prawem, co na podstawie art. 184 p.p.s.a. skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI